Bài thuộc thể loại: Biên Khảo
Khaly Chàm: Tiếp Nối Một Từ Trường Thi Ca
Có những thời đại mà thi ca không còn muốn kể chuyện theo lối thẳng hàng của lý trí. Nó muốn vượt rào ngôn ngữ, muốn đánh tráo ánh sáng và bóng tối, muốn làm …
Từ Sông Việt Nam Ra Biển Vũ Trụ
Khi soi xét thiên hà ở vũ trụ sơ khai, tôi lại thấy bóng dáng những con sông ở nước mình. Tuy các thiên hà này chỉ xuất hiện như các điểm ảnh tí hon, không hề giống sông chút nào, bản chất của chúng – những vật thể màu đỏ, nặng trĩu mà uyển chuyển, bao hàm nhiều thành tố năng động – khiến tôi nghĩ đến những dòng sông đỏ nặng phù sa.
Nói chuyện Ăn trong Đời sống, Tâm thức, và Ngôn ngữ Việt
.1.
Ăn uống, nói chung, là chuyện bình thường. Ta nhớ trong “Cung Oán Ngâm Khúc”, Nguyễn Gia Thiều viết “… Máy huyền vi mở đóng khôn lường! / Vẻ chi ăn uống sự thường / …
Lịch sử truyền giáo và chữ quốc ngữ — Chương 13: Vua Thiệu Trị (Phần II): Trận Đà Nẵng 1847
Qua trận Đà Nẵng 1847, chúng ta hiểu rõ hơn sự khác biệt Đông Tây về cả hành động lẫn tư tưởng. Quân Pháp có thể dùng các thủ đoạn gian giảo mà họ coi là chiến lược để thắng trận, nhưng các quan trong triều vẫn theo lối xử sự của người quân tử mà không phòng bị, để quân Pháp cướp buồm, cướp khí giới, trước khi pháo kích tàn phá hạm đội Đại Việt.
Đuổi Bắt Một Mùi Hương: Chữ Nghĩa như Một Nơi Trú Ẩn
Có những cuốn sách đọc xong khép lại. Có những cuốn, khép rồi mà vẫn còn mở, còn thở. Không phải vì câu chuyện chưa kể hết, cũng không vì ý tưởng còn dang dở, …
thưa chuyện cùng nhà phê bình thụy khuê
Tôi không nghĩ “Văn Học Hải Ngoại nối lại sự đứt gãy của Văn Học Miền Nam”, mà là một nền văn học khác của người di tản và người Việt sống ở nước ngoài từ trước. Hai dòng người này, tâm sự hoàn toàn khác nhau, nhưng cùng chung ý nghĩ bảo tồn tiếng Việt.
Nguyễn Ánh và sự kiến tạo dân tộc Việt Nam – một đối thoại từ lý luận của Stalin (kỳ 2)
Tranh luận về dân tộc hình thành sớm hay muộn không phải là chứng minh ai giàu lòng ái quốc hơn mà là phép thử về khả năng đọc lịch sử – không áp đặt hiện tại lên quá khứ. Theo đó, việc nỗ lực phân định rạch ròi giữa Ethnie, Pre-Nation với Nation-State không làm nghèo đi chiều sâu của lịch sử Việt Nam, mà là nguyện vọng đặt lịch sử hình thành dân tộc Việt Nam vào một vị thế tương xứng và khách quan trong dòng chảy chung của nhân loại.
Annie Ernaux: Văn Chương như Ký Ức Xã Hội và Sự Can Đảm của Bản Ngã
1. Annie Ernaux và giải Nobel 2022: ý nghĩa văn chương ký ức.
Ngày 6 tháng Mười năm 2022, khi Annie Ernaux được xướng tên là chủ nhân của giải Nobel Văn Chương, báo chí Pháp …
Nguyễn Ánh và sự kiến tạo dân tộc Việt Nam – một đối thoại từ lý luận của Stalin (kỳ 1)
Câu hỏi về thời điểm ra đời của Dân tộc Việt Nam không phải là vấn đề mới, tuy vẫn chưa có lời kết. Với nền sử học XHCN, có hai luồng quan điểm khác nhau. Luồng quan điểm thứ nhất cho rằng Dân tộc Việt Nam ra đời từ thời kỳ Phong kiến tự chủ. Luồng quan điểm thứ 2 cho rằng Dân tộc Việt Nam ra đời vào thời hiện đại (năm 1945).
VAI TRÒ CỦA VĂN CHƯƠNG TRONG VĂN HOÁ CỦA NGƯỜI VIỆT HẢI NGOẠI
Kể từ khi nền văn chương viết của nhân loại lần đầu tiên được biết đến cách đây hơn 2.500 năm trước công nguyên, đã có biết bao nhiêu nhận xét về vai trò quan …
Da Màu phỏng vấn nhà văn Ngự Thuyết
Không còn dạy học không có nghĩa hoàn toàn trút bỏ quá khứ làm thầy giáo. Và đã là thầy giáo thì phải chừng mực, dè dặt trong lời ăn, tiếng nói, cách viết, để “làm gương” cho tuổi trẻ noi theo. Nghĩa là có thể bị gò bó, không được viết lách một cách táo bạo, thác loạn, vô luân, phi luân chăng, nếu cần? Vậy để tránh “tai tiếng”, liệu người viết có thể ẩn trốn vào nhân vật hư cấu của hắn, dù ở ngôi thứ nhất, hay thứ hai, hay thứ ba – rằng đấy là suy nghĩ, hành động của nhân vật hư cấu ấy, chứ không phải của hắn. Hoặc ẩn trốn vào những sự kiện mà hắn cho là nó- phải-xẩy-ra-y-như-thế, chứ không có sự can dự của hắn?
Hiện Hữu, như một sự bừng nhuỵ đơm hoa (*)
(Mario Vargas Llosa, Nobel Văn Chương 2010, bàn về Viết, Cuộc Đời, Nghệ Thuật, Văn Chương, v.v.)
“Nhà văn là kẻ trừ tà những con quỷ của chính mình.”
“Ấn tượng của tôi là cuộc sống—một từ …
kỳ nam và một đất nước học cách im lặng
Walter Benjamin từng viết rằng mỗi chiến thắng đều mang theo một đoàn người chết bị lãng quên. Ở Việt Nam, đoàn người ấy không hẳn bị lãng quên; họ chỉ không được gọi tên. Họ tồn tại trong những nấm mồ vô danh, trong những hồ sơ không hoàn chỉnh, trong những ký ức gia đình không trùng khớp với ký ức quốc gia.
giữ tiếng nói cho những người không thể nói
Từ rất sớm, trục sáng tác của tôi không chỉ là “viết gì”, mà là viết cho ai, viết thay ai. Dù văn học, sân khấu hay điện ảnh, trung tâm vẫn là tiếng nói của những người không thể tự nói.
“Đi Vào Cõi Tạo Hình II của Đinh Cường: Kỷ niệm 10 năm (2016-2026) Người Hoạ Sĩ Đi Xa
Người họa sĩ ấy đã đi xa mười năm. Nhưng qua cuốn sách này với những tranh ảnh cùng phụ chú, cho tôi cảm giác như anh vẫn đâu đây, bên bạn bè và người thân, ấm áp. Cảm ơn Giang đã hết sức cố gắng, trong điều kiện và thời gian hạn hẹp, để hoàn thành ý nguyện cuối đời của Ba.
NHỮNG DÒNG VIỄN XỨ
Julio Ramón Ribeyro Zúñiga (1929-1994) là nhà văn người Peru nổi tiếng về truyện ngắn. Các đoạn chuyển ngữ dưới đây được trích rải rác từ tuyển tập “Prosas apátriadas” (1975), một tác phẩm văn xuôi …
Chân Dung Người Lính Việt Nam Cộng Hòa trong và ngoài Trại Giam Tù Cải Tạo của Cộng Sản: Cựu Chiến Binh Không Quân Trần Tam Tiệp và Trung Tâm Văn Bút Hải Ngoại (kỳ chót))
Cộng đồng tỵ nạn đã chứng minh ngược lại qua một trong nhiều nỗ lực thành công bằng cách lập Trung Tâm Văn Bút VN Hải Ngoại khi góp kinh nghiệm, góp công, góp của từ giới nhà văn, giới binh sĩ và rất nhiều thường dân. Tôi xin chấm dứt phần rất cần thiết này bằng danh ngôn Một cây làm chẳng nên non. Ba cây Minh Đức Hoài Trinh, Trần Tam Tiệp, Nguyên Sa chụm lại nên hòn núi cao.
Trái Cấm
Chuyện CIA đã hỗ trợ Công đoàn Đoàn kết — phong trào đối lập chủ chốt tại Ba Lan vào thập niên 1980 — vẫn là đề tài nhạy cảm. Một số cựu thành viên Công đoàn cáo buộc người Mỹ tranh công trong chiến thắng của Ba Lan, hoặc họ cũng sợ bị xem như tay sai của CIA … Nhưng điều này không làm người dân Ba Lan bận tâm, do họ ý thức rằng mình được hưởng lợi nhờ việc Mỹ bí mật hỗ trợ.
Lịch sử truyền giáo và chữ quốc ngữ – Chương 13: Vua Thiệu Trị – Phần I: Giám mục Lefèbvre
«Sức đã không đủ giữ nước mà lại cứ làm điều tàn ác. Đã không cho người ngoại quốc vào buôn bán, lại đem làm tội những người đi giảng đạo, bởi thế cho nên …
Chân Dung Người Lính Việt Nam Cộng Hòa trong và ngoài Trại Giam Tù Cải Tạo của Cộng Sản: Cựu Chiến Binh Không Quân Trần Tam Tiệp và Trung Tâm Văn Bút Hải Ngoại (kỳ 6)
Theo nhà văn Nguyên Sa, cái công làm thành Văn bút chính là do Trần Tam Tiệp. Không những anh dựng ra Văn bút qua những khó khăn, anh là người thuyết phục các Hội Nhà văn Thế giới và Ủy ban Nhà văn Bị Cầm tù trong các Hội Nhà văn Thế giới hỗ trợ cho anh để tranh đấu cho các nhà văn còn bị cầm tù tại Việt Nam…
Mấy lời mở đầu cho bản dịch tiếng Đức của Cung-Oán Ngâm-Khúc
Nhẽ ra bài mở đầu này phải viết ra khoảng 42 năm trước nếu lấy năm 1982 làm mốc. Đó là năm từ Ankara, Turkey TS. Hohl gửi tôi cuốn Cung-Oán Ngâm-Khúc của Ôn-Như Hầu do ông dịch sang tiếng Đức [Das Klagelied der Odaliske] năm 1967 và xuất-bản tại Sàigòn…
Chân Dung Người Lính Việt Nam Cộng Hòa trong và ngoài Trại Giam Tù Cải Tạo của Cộng Sản: Trương Vũ (kỳ 5)
Nhiều nỗi thống khổ không nên dùng để đánh giá tập thể người lính một cách phiến diện, [mà] nên được sử dụng như những thí dụ điển hình cho sự ác nghiệt và thâm độc từ Chủ nghĩa Cộng sản và nhóm thừa hành sau 1975. Họ đã dự đoán được phản ứng không chỉ của nạn nhân (người tù) mà còn của gia đình nạn nhân (người vợ, người em gái hay con gái) dẫn đến nhiều bi kịch dây chuyền khác.
Chân Dung Người Lính Việt Nam Cộng Hòa trong và ngoài Trại Giam Tù Cải Tạo của Cộng Sản: Trương Vũ (kỳ 4)
Chủ ý tốt đẹp của Trương Vũ, mà ai cũng nhận được ngay, là muốn vinh danh người vợ lính VNCH (“chinh phụ”) thay vì chỉ nhắc đến các “chinh phu”. Tuy thế, tôi muốn mở rộng phần các “chinh phu” bằng cách liệt kê hoặc so sánh các phát biểu của ông với một số hoạt động của ngưởi lính VNCH nhất là sau 1975.
Trần Mộng Tú, một dòng thơ tuôn chảy ngoài quê hương
Thơ Trần Mộng Tú là một hiện tượng trên thi đàn hải ngoại, hiện tượng là vì dòng thơ này trải dài suốt 50 năm của nền văn học hải ngoại, không hề ngưng nghỉ; một dòng thơ khi thì thổ lộ tâm tình của một người nữ giàu tình cảm, khi thì hướng về ngoại giới để vui buồn theo mệnh nước nổi trôi.
người miền nam trong văn chương miền bắc
Họ giữ đúng một quy luật: Kẻ chiến thắng có toàn quyền xét đoán thân phận kẻ chiến bại, trong đời sống cũng như trong văn chương.
Chân dung Người Lính Việt Nam Cộng Hòa trong và ngoài Trại Giam Tù Cải Tạo của Cộng sản: Phùng Nguyễn (kỳ 3)
Tôi thành thực không tin cả Hồ Anh Thái lẫn Tạ Duy Anh—hai nhà văn có thực tài– lại ác độc, hèn nhát hay đê hạ đến nỗi cố ý vu báng một kẻ thù đã tử trận hoặc không còn tự vệ được nữa …. Tuy thế, dù vô tình, họ đã triệt tiêu tư cách văn chương khi kết án [không bằng chứng] một tập thể vô tội khiến Phùng Nguyễn, người lính thuộc tập thể đó, có quyền đòi hỏi chứng cớ cụ thể. Nhìn xa hơn, [hai nhà văn trên] là thí dụ điển hình của một chế độ đã thành công trong chính sách chuyển hư thành thực …
Salman Rushdie: bị đâm 15 nhát, cười vẫn cười
Rushdie khẳng định: “Nhà văn là người gìn giữ ngôn từ.” Khi kẻ nắm quyền bóp méo chữ nghĩa để che giấu sự thật hoặc thay đổi luật lệ, thì nhà văn có bổn phận chỉ ra điều đó. (Hãy thử nhìn cách ông Trump giả vờ coi “cuộc chiến chống ma túy”, vốn chỉ là cách nói ẩn dụ, để có cớ tập trung quyền lực, dùng biện pháp mạnh như chính quyền thời chiến.)
Hôn Quân
Ferdinand VII lên ngôi, bị lật đổ, rồi năm năm sau Ngài leo ngược trở lại ngai vàng …. Ngài nắm quyền tuyệt đối. Ngài bỏ tù các lãnh tụ tự do, nhà báo và nhà văn … làm nhiều điều khủng khiếp ….Ngài để vuột mất toàn bộ thuộc địa của Tây Ban Nha ở châu Mỹ …. Ngài để lại cho đời sau cuộc nội chiến tương tàn khi cuối cùng, may quá, Ngài lăn ra chết.
Bình Luận mới