Chân Dung Người Lính Việt Nam Cộng Hòa trong và ngoài Trại Giam Tù Cải Tạo của Cộng Sản: Cựu Chiến Binh Không Quân Trần Tam Tiệp và Trung Tâm Văn Bút Hải Ngoại (kỳ chót))

Cộng đồng tỵ nạn đã chứng minh ngược lại qua một trong nhiều nỗ lực thành công bằng cách lập Trung Tâm Văn Bút VN Hải Ngoại khi góp kinh nghiệm, góp công, góp của từ giới nhà văn, giới binh sĩ và rất nhiều thường dân. Tôi xin chấm dứt phần rất cần thiết này bằng danh ngôn Một cây làm chẳng nên non. Ba cây Minh Đức Hoài Trinh, Trần Tam Tiệp, Nguyên Sa chụm lại nên hòn núi cao.

Chân dung Người Lính Việt Nam Cộng Hòa trong và ngoài Trại Giam Tù Cải Tạo của Cộng sản: Tạ Chí Đại Trường (kỳ 2)

Có lẽ sự phản kháng của TCĐT còn bắt nguồn từ hoàn cảnh vô vọng khi không được tiếp tục học hỏi hầu chia sẻ các tìm kiếm mới và nỗi uất ức khi bị cô lập với sinh hoạt nghiên cứu. Ông không còn được làm công dân trong một chế độ cho phép có sự khác biệt hầu đạt được tiến bộ chung, trong và ngoài nền đại học tự trị của Miền Nam …. Một chương sử mới mở ra với nhiều cái chết như cái chết của … sử gia /Trung Tá Phạm Việt Châu vv … sẽ tiếp tục với sự phấn đấu của nhiều cá nhân hầu bảo vệ danh dự tập thể …

Chân dung Người Lính Việt Nam Cộng Hòa trong và ngoài Trại Giam Tù Cải Tạo của Cộng sản: Tạ Chí Đại Trường (kỳ 1)

Phùng Nguyễn được Tạ Chí Đại Trường tin cậy trao cho di cảo là do mối giao tình từ năm 2012, khi Phùng Nguyễn phổ biến bản chính thức của Một Khoảnh VNCH Nối Dài của TCĐT trên Thư viện Kệ sách và giúp sử gia lấy lại vị trí xứng đáng cho cuốn sử ký của ông. Đôi bạn vong niên này đã gặp nhau ở chỗ chống Cộng kịch liệt. Việc nhà văn Ngô Thế Vinh cho phổ biến di cảo TCĐT trước Da Màu – một tạp chí mà Phùng Nguyễn dự phần sáng lập, rồi khổ công góp sức gây dựng cho đến khi qua đời — là điều hết sức đáng tiếc.

Doãn Quốc Sỹ- Người Giữ Ngọn Lửa Của Chữ Nghĩa

Mỗi thế kỷ đều có ít nhất một người chọn đi hết quãng trăm năm của nó bằng chữ nghĩa, coi chữ nghĩa như con đường vừa riêng tư vừa phổ quát để vượt thời gian. Thế kỷ hai mươi của Việt Nam có Doãn Quốc Sỹ. Ông không làm cách mạng, không diễn thuyết tranh luận, nhưng đời sống của ông lại là một bằng chứng về khả năng tồn tại của tinh thần tự do trong những giới hạn ngặt nghèo nhất.

Vết Tích

Chợt người đàn bà sực nhớ ra mình. Người đàn bà sực nhớ tới cái nông nỗi hiện giờ của mình. Nó nằm trong bụng đó. Nó đã là một sự thực trong đó. Bà ta không còn nghi ngờ gì nữa, không còn hy vọng gì không phải là nó nữa.

Cái Mật Người

Tôn thường đeo một cái túi vải nhỏ bằng hai đốt ngón tay bên trong đựng một cái mật người khô teo. Tôn tin là nhờ có cái mật người này mà anh ta sẽ không bị chết bắn. Tôn có nó từ bảy năm nay. Chính Tôn mổ bụng moi lấy ra của một chú du kích. Tôn đã dùng bùa ngải để chiếc mật linh thiêng bảo vệ mạng sống cho Tôn

Trong Hầm Trú Ẩn

Miện nhớ lại trận đánh cuối cùng của đời mình – trận đánh đã làm chấn động dư luận một thời. Riêng Miện trận đánh đó đã làm Miện mất đi một chân phải. Miện cúi xuống đưa tau mần mò cái đầu gối cụt lủn đỏ hoe. Miện nhếch mép cười, lầm bầm:

– Mẹ cóc, thằng nào nó tỉa mình mà độc quá.

Vượt Di Sản, Vượt Ký Ức: Thuyết Trình Ngày 30 tháng 4 về Văn Học Miền Nam và Văn Học Hải Ngoại

Tôi nghĩ “ký ức” về văn học miền Nam Việt Nam, do bản chất của nó là một truyền thống bị phân tán và vẫn còn bị đàn áp ở Việt Nam – không thể tách rời điều được coi là “vượt ra ngoài ký ức” – sự phân tán của ký ức và mọi điều vượt khỏi tầm ký ức vốn đã hòa quyện vào nhau.

Nhà thơ Viên Linh: Khởi hành từ Thủy Mộ Quan (kỳ chót)

Độc giả tỵ nạn từ Miền Nam không chỉ giúp Viên Linh tái dựng sự nghiệp báo chí, mà đã còn chứng minh tinh thần tiên phong của Đất Miền Nam khi tín nhiệm một phụ nữ vào phần vụ Thư ký Tòa soạn của một tạp chí chuyên về Văn Học Miền Nam như Khởi Hành, ngay trong quãng thời gian vẫn còn thử thách của một cộng đồng tỵ nạn vừa tìm cách sinh tồn vừa tiếp tục phát triển.

Nhà thơ Viên Linh: Khởi hành từ Thủy Mộ Quan (kỳ 4)

Chúng tôi dùng tên Khởi Hành [như] một tín hiệu để người Miền Nam nhận ra nhau. Tôi đề nghị với Viên Linh … nếu nhắc đến Khởi Hành, chắc chắn người ta có thể hình dung ngay nội dung sáng tác của văn nghệ sĩ Miền Nam và lập trường chống Cộng của VNCH. Hơn nữa, Viên Linh có một lợi thế bất ngờ vì không phải bất kỳ ai cũng lấy lại được tên đó.

Nhà thơ Viên Linh: Khởi hành từ Thủy Mộ Quan (kỳ 3)

Là một nhà thơ, Viên Linh có thể lùi vào bóng tối khi muốn, nhưng làm báo luôn luôn là một hoạt động tập thể. Thói quen bất cần bạn hữu, hay chỉ cần khi có nhu cầu, nay trở thành lưỡi dao trủy thủ …. Khác với đại đa số nhà văn cùng thời, ông không thuộc một nhóm bạn tâm huyết nên vắng sự nâng đỡ tinh thần cần thiết.

Nhà thơ Viên Linh: Khởi hành từ Thủy Mộ Quan (kỳ 2)

Có những đoạn trong Thủy Mộ Quan không toàn hảo vì tác giả đã hy sinh chất thơ để biến tác phẩm thành một thứ quốc sử diễn ca …. Viên Linh miệt thị Trần Khắc Chung là “bỉ tướng” có công bằng không? Nếu có trách là trách các ông vua đã dùng phụ nữ để mưu đồ việc lớn, sao lại trách nạn nhân và viên tướng …. Bởi thế, làm thơ “quốc sử diễn ca” hay lấy cảm hứng từ lịch sử, cần có mối hoài nghi khi đọc sử trước khi quyết đoán điều gì.

Nhà thơ Viên Linh: Khởi hành từ Thủy Mộ Quan (kỳ 1)

Nếu không có Thủy Mộ Quan, đời thơ Viên Linh sẽ chấm dứt. Tính chất lịch sử nghiệm từ huyền sử lập quốc và thực tế di dân sẽ tạo thành nhà thơ Viên Linh tỵ nạn Cộng sản tại Hoa Kỳ.

Từ một góc California: Nhà văn kiêm dịch giả Mặc Đỗ, một đời ngược gió

Qua [loạt] bài này, tôi đã chứng minh được quốc gia không còn tên ấy đã sản xuất và tiếp tục sản xuất những đàn ông và đàn bà tiếp tục phụng sự, không chỉ cho văn chương, mà cho nhân quần xã hội, dù đã mất đất đứng quen thuộc ở quê nhà ngày nào.

Bùi Vĩnh Phúc và Phê Bình Văn Học

Bùi Vĩnh Phúc đã đưa ngôn ngữ của nhiều thể loại nghệ thuật vào phê bình văn học: những liên tưởng thơ mộng giữa thi ca và nghệ thuật tạo hình, hội họa lập thể, không gian của “những thước phim đen trắng pha đầy chất tượng trưng,” “một thứ siêu hình trắng, buồn, và lặng lẽ”, hay “một tấm áo may cắt trên tấm vải của hiện thực,” …. Đây không còn là ngôn ngữ phê bình của lý tính nữa, mà đã bước vào thế giới ấn tượng, xúc cảm … của thi ca.

9 Khuôn Mặt . Chín Phong Khí Văn Chương

Đây là một cuốn sách viết về chín khuôn mặt văn học miền Nam Việt Nam. Chín khuôn mặt đặc thù. Chín phong khí văn chương…. Những tiếng nói ấy gặp nhau trong một khung cảnh, một giai đoạn lịch sử đặc thù, làm nên cái chất giọng, cái “phong khí” chung của một dòng văn học…. Rồi, sau thời điểm 1975, cái “điệu” văn chương ấy lại toả đi khắp chốn. Nó tiếp tục được cất tiếng trên những vùng thổ ngơi không phải là đất Việt.

từ một góc california – gìn giữ tấm dư đồ như nâng niu áo trận (kỳ 7)

Khi Dương Nghiễm Mậu viết [về quyết định ở lại của ông], tôi đoán chắc ông không ngờ Cộng sản sẽ chiếm được hoàn toàn Miền Nam và, bởi thế, tưởng lầm Sàigòn vẫn sẽ là chỗ trú ẩn cuối cùng cho người dân vô tội chỉ mong được sống trong Tự Do, như ông. Tôi có cơ hội liên lạc với ông sau này, nhưng đã không bao giờ hỏi: “Có bao giờ ân hận với quyết định ấy?”

từ một góc california – gìn giữ tấm dư đồ như nâng niu áo trận (kỳ 6–phần B)

Nếu căn cứ trên hơn mươi vấn đề thượng dẫn cùng nhận xét, phát biểu hay phản bác của nhà văn Mai Thảo, nhà văn Nhật Tiến, nhà văn Võ Phiến, kịch tác gia Hà Thúc Như Hỷ và tài liệu dẫn chứng, vị trí và ảnh hưởng của Nhã Ca tại Văn Học Miền Nam 1959-1975 chắc chắn sẽ không giống như chân dung mà Olga Dror đã vẽ ra …

từ một góc california – gìn giữ tấm dư đồ như nâng niu áo trận (kỳ 6–phần A)

Tôi sẽ đề cập tới những chi tiết “không phản ảnh đúng đắn hay đầy đủ một phần văn sử của Văn học Miền Nam và lịch sử của người Việt tỵ nạn tại Hoa Kỳ” mà tiến sĩ Olga Dror đã trình bày trong Bài Giới Thiệu cho quyển Mourning Headband for Hue, mà bà đã dịch từ tác phẩm Giải khăn sô cho Huế của Nhã Ca.

Chúc Mừng Quán Văn đạt tới số 100

Từ 2011 – 2023 là 12 năm, anh [Nguyên Minh] đã ra được 100 số báo. Như vậy tính trung bình hơn một tháng thì có một số Quán Văn chào đời, với tiêu chí Sáng tác – Tư liệu – Nghiên cứu văn học, góp mặt người viết từ khắp mọi nơi trên thế giới … không chỉ giới thiệu những tác giả sinh sống trong nước mà còn với người đang ở “biển ngoài.”

từ một góc california – gìn giữ tấm dư đồ như nâng niu áo trận (kỳ 5)

Một nền văn học nghệ thuật có những văn nghệ sĩ không quỵ xuống ca ngợi kẻ bắt mình hoặc/và quay sang đấu tố đồng nghiệp …. Một xã hội 1954-1975 vẫn giữ được lễ nghĩa … Một cộng đồng vẫn có nhiều người tiếp tục tình nguyện nghiên cứu về VNCH và Văn Học Miền Nam dù đã xa quê hương cũ nửa thế kỷ … thì đã chứng tỏ cộng đồng ấy càng giữ được danh dự mà họ tốn công xây dựng trong 20 năm 1954-1975.

từ một góc california – gìn giữ tấm dư đồ như nâng niu áo trận (kỳ 4)

Tuy nhiên, phủ nhận hoàn toàn nỗ lực của chính phủ VNCH [cho mặt trận tâm lý & văn hóa] thì không chính xác. Chính phủ VNCH đã bảo trợ cho tạp chí văn hóa, Trung Tâm Văn Bút Việt Nam….Những cuốn phim như Người tình không chân dung có cả quân lính tham dự …. Nếu nhắc tới Chiến Sĩ Cộng Hòa, không thể không nhắc tới nhật báo Tiền Tuyến.

từ một góc california – gìn giữ tấm dư đồ như nâng niu áo trận (kỳ 3)

Tuy Chính Luận cho đăng các tin tức khác liên quan đến các bản tuyên cáo hay cáo trạng của Linh mục Trần Hữu Thanh nhưng không đăng nguyên văn bản tuyên cáo. Theo Sóng Thần, chỉ có thêm 2 nhật báo đăng bản cáo trạng đó. Hơn 40 năm sau, vào tháng 2.2015, tôi biết được lý do không đăng của Chính Luận qua một bài viết cặn kẽ của Đinh Từ Thức trên Diễn đàn Da Màu ….

từ một góc california – gìn giữ tấm dư đồ như nâng niu áo trận (kỳ 2)

Câu hỏi đương nhiên phải đặt ra là: Sóng Thần nhắc tới “nhân dân Miền Nam VN”, nhưng có đúng toàn thể làng báo cùng toàn dân và toàn quân Miền Nam đồng ý với Linh mục Trần Hữu Thanh về các tin tức liên quan tới các bản Cáo trạng Chống Tham nhũng? Có đúng toàn dân và toàn quân đều ao ước Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu từ chức ….

Từ một góc California – Gìn giữ tấm dư đồ như nâng niu áo trận (kỳ 1)

Chân dung VNCH bao gồm mọi khía cạnh của một xã hội có tự do, có pháp luật dù có hạn chế tại Miền Nam. Do đó, muốn trả lời đầy đủ cho các thắc mắc [về khái niệm Tự do ở miền Nam trước 1975], tôi tìm hiểu, không phải về các tờ báo nằm vùng, mà về [Sóng Thần], một tờ báo không-Cộng sản và không-nằm vùng của Miền Nam đã đụng độ với chính quyền.

Một Bức Ảnh, Bảy Nhân Vật: Nhà Xuất Bản Kim Anh trong Tình Cảnh Xuất Bản tại Miền Nam (Kỳ 6)

Sự trở lại và lập nhà xuất bản của Nguyễn Thị Hoàng có 2 lý do. Thứ nhất, khi một tác giả đã lượng định được sự thành công về mặt tài chánh, họ sẽ thêm phần tự tin vào sự độc lập, nhất là sau khi một tác phẩm gây tranh luận ồn ào dù chỉ đa phần trong báo giới lá cải. Thứ hai, nhiều nhà văn hay nhóm nhà văn, đã lập nhà xuất bản và tự phát hành để hưởng trọn công sức thay vì trông cậy vào [các nguồn thông tin văn hóa] khác.

Một Bức Ảnh, Bảy Nhân Vật: Nhà Xuất Bản Kim Anh trong Tình Cảnh Xuất Bản tại Miền Nam (Kỳ 5)

Tôi có thể kết luận quả Lê Ngộ Châu và Võ Phiến chịu trách nhiệm về việc Túy Hồng. Hai ông biểu diễn thái độ không tôn trọng phụ nữ, từ tác giả cộng tác (Túy Hồng) tới độc giả phụ nữ …. Về phần Ngô Thế Vinh …[ô]ng trộn lẫn loại chi tiết truyền khẩu trong phòng khách gia đình hay lối viết bóng gió với tiểu sử của tạp chí Bách Khoa và nhân thân Lê Ngộ Châu nhằm để bào chữa theo lối sùng bái cá nhân ….

Một Bức Ảnh, Bảy Nhân Vật: Nhà Xuất Bản Kim Anh trong Tình Cảnh Xuất Bản tại Miền Nam (Kỳ 4)

[M]ột vấn đề đáng được quan tâm: Sự đối xử với phụ nữ, nhất là phụ nữ cầm bút, trong nghịch cảnh và trong sự thiếu ảnh hưởng hay quyền lực tại lãnh vực họ hoạt động. Với trường hợp Túy Hồng, tôi không ước đoán tầm thiệt hại cho danh dự cá nhân cũng như công việc trong nghề, nhưng sẽ xác định trách nhiệm của Lê Ngộ Châu và Võ Phiến trong việc phổ biến tin tức cá nhân (qua mối liên hệ với Võ Phiến) của bà ….