Trang chính » Bài lưu trữ theo thể loại

Bài thuộc thể loại: Biên Khảo

Đại Cáo: Huyền Thoại về Vị Vua Khai Quốc Lê Lợi (Kỳ 7)

28.08.2019

Các đế quốc phương Bắc như Tống, Nguyên, Minh thường gọi tập hợp dân cư sinh sống trên vùng Bắc bộ, Bắc trung bộ là người An Nam hoặc Giao Chỉ. Vua An Nam, Giao Chỉ lại xưng đất nước mình là Đại Cồ Việt rồi Đại Việt, trừ bảy năm Đại Ngu thời Hồ.

Paul Theroux: Chuyến xe lửa đêm đi Huế (2003)


♦ Chuyển ngữ:
27.08.2019
Ga-Hue-ngay-nay.jpg

Điều hấp dẫn tôi nhất về Huế không phải là nó liên hệ với hoàng triều hay vẻ kiêu kỳ Đông Dương hay bất cứ đền đài nào, mà chỉ là những gian bếp thông thống của nó. Vì nóng, mà cũng vì là thành phố lặng lẽ, tôi có thể thấy người ta, thường là phụ nữ, nấu bữa ăn tối, bún trong cái nồi lớn, hay nướng thịt, bánh trong chảo, và gia đình ngồi ăn trên mấy cái ghế thấp bằng gỗ.

Tản mạn về sự bức thiết của văn chương thử nghiệm

26.08.2019

Có thể nói rằng văn chương thử nghiệm nói chung và thơ ca nói riêng là điều kiện tối cần thiết để dẫn nhập thơ đi vào xu hướng thẩm mỹ mới trong trường thưởng thức nghệ thuật.

Từ chiếc điện thoại thông minh…

23.08.2019
Trái, cửa vào thư viện miễn phí so với cửa vào nơi có đường kết mạng miễn phí. Phải, “A!! Điện thoại di động!!! Cái này khiến ta gần với người ở xa nhưng lại làm ta xa với người ở ngay bên cạnh!!”

Người bạn chuyển cho một cái clip gồm những bức tranh hí họa mô tả những cảnh trong đó smartphone nằm lọt thỏm trong lòng bàn tay của mỗi nhân vật trong tranh/hình nhưng lại …

Paul Theroux: Chuyến xe đò tốc hành Mekong Express (2003)


♦ Chuyển ngữ:
22.08.2019
Mekong-Express_thumb.jpg

Vi phạm bản quyền, sao chụp Mickey Mouse, đồng hồ Rolex giả, hàng hiệu nhái, sách, CD, DVD nhạc thịnh hành và phim ăn khách in lậu – cái gì cũng nhan nhản, như chuyện nối gót sản xuất hầu hết mọi thứ mà từ trước đến nay người Mỹ chúng ta đã chế tạo. … Sài Gòn là tiệm tạp hoá khổng lồ của chủ nghĩa tư bản man dã, của kiếm tiền điên cuồng, đánh bại chúng ta trong chính cuộc chơi mà chúng ta đã đặt ra.

Đại Cáo: Huyền Thoại về Vị Vua Khai Quốc Lê Lợi (Kỳ 6)

21.08.2019
Renan-TruongVinhKy.jpg

Anderson quan niệm rằng chủ nghĩa dân tộc nảy sinh từ sự phân rã của các cộng đồng tôn giáo và hệ thống vương triều. Hiện tượng phân rã xảy ra cùng lúc với sự thay đổi quan niệm về thời gian. Cách xếp đặt quá khứ, tương lai vào khoảnh khắc hiện tại được thay thế bởi cảm nhận về thời gian được đo đạc bởi lịch và đồng hồ.

Paul Theroux: Chuyến xe lửa chở khách tuyến đường Huế – Đà Nẵng (1973)


♦ Chuyển ngữ:
19.08.2019
hai-van-pass-and-tunnel.jpg

Từ trên xe lửa tôi có thể quay nhìn [đèo Hải Vân] và gần như quên tên nước này, nhưng sự thật thì gần gũi và tàn nhẫn hơn: người Việt đã bị thiệt hại rồi bị bỏ rơi, bị bắn vì bị tưởng lầm là chúng ta khi họ mặc y phục của chúng ta; như thể đúng lúc họ tin rằng chúng ta gắn bó với họ thì chúng ta bỏ chạy … Bi kịch là chúng ta đã đến, và ngay từ đầu đã không có ý định ở lại: Đà Nẵng là bằng chứng cho điều ấy.

Paul Theroux: Chuyến xe lửa Sàigòn-Biên Hòa (1973)


♦ Chuyển ngữ:
16.08.2019
writer-paul-theroux-in-1970s_thumb.jpg

Chuyến xe lửa bị phục kích ít nhất mỗi tháng một lần, nhưng [người dân miển Nam] nói tới “các vụ tấn công” bằng giọng chấp nhận giống như khi nói về trận gió mùa ắt sẽ đến. Và họ tiếp tục đi chuyến xe này mỗi ngày. Chuyến đi nguy hiểm …. Đối với họ cuộc sống không hề thay đổi, và mối đe dọa của địch quân thì tiên đoán được và bất biến, tựa như thời tiết.

THỰC THỂ CỦA CÁI TÔI

15.08.2019
clip_image002_thumb.jpg

Cũng giống như mỗi người chúng ta là khán giả và não bộ của chúng ta là một ảo thuật gia; chúng ta được ảo thuật gia nầy khéo léo tạo ra những ảo giác làm chúng ta tưởng là mình có thật mặc dù không có gì trong thực tế xác minh được điều nầy.

Đại Cáo: Huyền Thoại về Vị Vua Khai Quốc Lê Lợi (Kỳ 5)

14.08.2019
Gellner-SoDoCauTrucXH_thumb.jpg

Đầu thế kỷ XV có thật đã tồn tại cộng đồng mệnh danh “dân tộc Việt” ở vùng đất nay là miền bắc và bắc miền trung? Có thật công cuộc chống ngoại xâm hay xây dựng đê điều trên hệ thống sông Hồng đã thúc đẩy việc sớm hình thành dân tộc Việt?

Toni Morrison: người thay đổi diện mạo của văn học Mỹ

12.08.2019
tonimorrison-covers_thumb.png

Mặc dầu tập trung viết về thân phận của phụ nữ như thế, nhưng bà không xem mình thuộc về phong trào nữ quyền. Vì theo bà, “tôi đã không tán thành chế độ phụ hệ thì mắc mớ gì phải tán thành chế độ mẫu hệ.”

Đại Cáo: Huyền Thoại về Vị Vua Khai Quốc Lê Lợi – Phần II: Đại Cáo (kỳ 4)

8.08.2019
image_thumb.png

Ngọn cờ nhân nghĩa của Lê Lợi không hấp dẫn đến thế. Qua tám năm trận mạc, khi tiến ra bắc năm 1426, dù được chào đón niềm nở nhưng quân Lam Sơn vẫn đi lại đơn độc vùng Thiên Quan, Quảng Oai, Tam Giang.(72) Hào kiệt chỉ tấp nập yết kiến khi Lê Lợi vây thành Đông Quan, tuy nhiên, số nhân sự phù hợp vẫn chưa đủ để trông coi quân dân vùng mới giải phóng. Suốt từ lúc còn chiến đấu mãi đến sau đăng quang, Lê Lợi luôn kiên trì kêu gọi sự hợp tác của thành phần có năng lực thông qua tuyển mộ, tiến cử, khảo hạch…. Nhưng dường như ông không thành công bằng người Minh trong vấn đề chiêu tập hiền tài, nhất là hiền tài châu thổ.

Nghĩ cùng, nghĩ tiếp, nghĩ khác với Nhã Thuyên

6.08.2019

Một quan sát nữa mà Nhã Thuyên trình bày, cho thấy cần thiết phải xem “văn học Việt Nam” như một thực thể tồn tại ở dạng số nhiều chính là sự hiện diện những bộ phận ngoại biên, hầu như cho đến giờ vẫn chưa được chú ý nhận diện trong những mô tả văn học sử đang giới thiệu ở các giảng đường đại học tại Việt Nam. Ngoại biên ở đây là không gian của những tiếng nói thiểu số, những lựa chọn ngược dòng chính, hay như cách nói của Nhã Thuyên, “những hiện diện [tự-] vắng.”

Đại Cáo: Huyền Thoại về Vị Vua Khai Quốc Lê Lợi- Phần II: Đại Cáo (kỳ 3)

5.08.2019
image_thumb.png

Chúng ta thử đặt Đại Cáo song song với các văn bản đồng đại để xem xét và cố gắng hiểu nó như trí thức đương thời, những người có cùng mã ngôn ngữ với soạn giả, đã hiểu. Đặc biệt nếu đối chiếu với các văn bản hành chính của người Minh, sẽ dễ dàng phát hiện trận chiến về chân-ngụy trớ trêu nằm sau cuộc chạm trán vũ trang. Đại Cáo không đơn thuần thông báo chiến thắng của Đại Việt trước Đại Minh đến các tầng lớp dân chúng mà còn phản ánh trung thực hiện trạng xã hội. Điều quan trọng là hùng ca này dù được sao chép lại nhưng khả năng nội dung vẫn gần nguyên gốc vì không dễ cho bất kỳ ai tái biên tập trên cơ sở cấu trúc chặt chẽ của văn bản, cũng vì nó không nằm trong tầm ngắm của các chính trị gia đời sau như Toàn Thư hay Lam Sơn Thực lục. Về mặt thông tin Cáo Bình Ngô khả tín hơn sử chính thống hoặc tư nhân.

Đại Cáo: Huyền Thoại về Vị Vua Khai Quốc Lê Lợi- phần 1- kỳ 2

1.08.2019

Ý thức về căn cước dân tộc Việt Nam không tồn tại trước cuộc xâm lược của nhà Minh, cũng không nảy sinh trong thời gian quân Minh chiếm đóng. “Nước Đại Việt ta” riêng biệt, khác biệt, đối xứng Hoa Hạ, vì là phần dương (nam, sáng, thiện) trong hai phần của Thái cực đồ theo mô hình tư duy cổ-trung đại. Nhiều bằng chứng suốt chiều dài lịch sử Đại Việt-Đại Nam-Việt Nam cho thấy ý thức dân tộc mới manh nha vào cuối thế kỷ XIX, tượng hình đầu thế kỷ XX và đến nay vẫn còn trong quá trình hoàn thành.

Đại Cáo: Huyền Thoại về Vị Vua Khai Quốc Lê Lợi- Phần 1- Kỳ 1

29.07.2019

Bình Ngô đại cáo, gọi gọn là Đại Cáo, có lẽ là văn bản được quan tâm nhất trong lịch sử văn học Việt Nam, không chỉ bởi người Việt mà còn bởi học giả ngoại quốc. Quan niệm về Đại Cáo thay đổi theo thời và không gian. Riêng ở Việt Nam, từ lúc văn bản được chuyển sang quốc ngữ, chủ yếu nó được đọc và hiểu dưới tán che của chủ nghĩa dân tộc. Góc nhìn đặc biệt cường điệu mang lại phấn chấn cho cả người giải thích lẫn người được giải thích, tuy nhiên, nhiều yếu tố quan trọng khác của văn bản vô tình bị bỏ qua. Bài viết này nhặt nhạnh những gì chìm lấp để dựng lại giá trị của Đại Cáo đúng như nó đã từng có.

The Grapes of Wrath, 80 năm sau

24.07.2019
clip_image002_thumb.jpg

The Grapes xuất bản tháng Tư 1939, và bị cấm, bị đốt ở nhiều nơi, từ New York đến Illinois đến California, và bị lên án trong quốc hội Oklahoma. Mặt khác, tác giả bị cơ quan FBI điều tra, bị nghi ngờ là cộng sản, và có tin tổ chức Associated Farmers đe doạ hành hung ông. Khi bà Eleanor Roosevelt, phu nhân tổng thống F. D. Roosevelt, đến thăm trại tạm cư của công nhân di trú, bà nói rằng bà “không hề nghĩ The Grapes of Wrath là phóng đại.” Trong khi đó, The Grapes đoạt giải Pulitzer và là cuốn tiểu thuyết bán chạy nhất trong năm

Du Tử Lê, Mẹ Về Biển Đông

23.07.2019

Sự phối hợp giữa các loại nhịp điệu làm bài thơ dài trở thành một trường ca giàu có, vừa cực tả giây phút hiện tại ở nhà quàn và nghĩa trang, vừa kể chuyện. Một nghệ thuật backstory tinh tế. Do sử dụng thơ giàu văn xuôi, thích ứng với lối kể chuyện…

NHÀ VĂN NGƯỜI MỸ GỐC VIỆT ANDREW LÂM: “ĐỜI NGƯỜI KHÔNG CHỈ GẮN LIỀN VỚI MỘT QUÊ HƯƠNG”

22.07.2019
51ZRVmLQfGL._SX322_BO1204203200__thumb.jpg

Dù cho phần lớn cuộc đời tôi trải qua ở Mỹ, viết bằng ngôn ngữ thứ ba — bạn thấy không, cuộc đời của một người trong thời đại ngày nay không hề đơn giản. Nơi đâu cũng là nhà, và với tôi, nhà ở muôn nơi. Điều đó có nghĩa là khái niệm bản ngã không ngừng thay đổi, và luôn luôn mở ra để đón nhận những nơi chốn mới. Có lẽ sự trở về luôn luôn là một nỗ lực khó lòng đạt được trong một thế giới đầy phức tạp này.

Ở một khía cạnh nào có, phải chăng chúng ta đều là những kẻ tị nạn quá khứ.

đi tìm vài góc khuất trong văn chương trần thị ngh- phần 2: NGƯỜI TA KHÔNG SINH RA NHƯ LÀ, MÀ TRỞ NÊN, ĐÀN BÀ–HỘI CHỨNG NHÂN SINH & ÁC TÍNH

19.07.2019

Như đã nói ngay từ đầu, đọc NgH là đọc văn hơn là đọc truyện hay đọc chuyện. Người không thích, đọc, chỉ thấy NgH viết nhăng viết cuội. Người thích, mới đọc, không rõ mình thích cái gì. Đọc rồi, thấm, bỗng tìm thấy ở cái văn phong này một hiệu ứng rất lạ: tất cả mọi thứ quan hệ tình cảm nhân sinh (tình yêu, tình bạn, tình gia đình, tình thầy trò…), quan hệ xã hội (tôn giáo, chính trị, văn nghệ, nghề nghiệp…), và cuối cùng, quan hệ với chính bản thân mình, từ lâu nay vốn mang một khuôn mặt êm ái, trơn tru, thân thiện, tình cảm bây giờ bỗng trở nên lỏi chỏi, rạn nứt, trục trặc và có lúc mang vẻ giả trá, ngụy tạo một cách lạ lùng. Nhất là vì, không có tác giả nào mà cái “tôi” được phơi bày một cách rạch ròi, chi li và tiêu cực trong văn chương đến vậy bằng NgH. Tất cả các nhân vật “tôi” dường như đều tự khỏa thân, bóc mẻ và cào xước chính mình.

Đi tìm vài góc khuất trong văn chương Trần Thị NgH – Phần 1: Gỏi Chữ- Lăng Ba Vi Bộ

18.07.2019

Vài truyện sáng tác trong thời gian đầu (mà NgH gọi là thời kỳ quá độ, thí mạng cùi), còn tập trung hay xoay quanh một chủ điểm nào đó, nhưng càng về sau, trong các thời kỳ “biên độ”, “ế độ” và “cá độ”,[6] theo cách xếp đặt của NgH, truyện càng đa-tuyến, đa-đề-tài, tỏa ra, lan rộng. Nhiều đề tài pha trộn vào nhau. Chọn một đề tài nào đó đôi khi chỉ là cái cớ chỉ để nói về những đề tài khác. Kể một chuyện nhưng là cái cớ để kéo ra những chuyện khác. Có thể nói, đề tài không chi phối, mà lắm khi lại là hậu quả của (những) câu chuyện.

Đọc "Lạc đạn" của Trần Thị NgH

17.07.2019
clip_image001_thumb.jpg

“Người ta có thể rung động thật trong kinh nghiệm giả và rung động giả trong kinh nghiệm thật. Như thế này: đời sống khi nhân đôi lên hay chia đôi ra đều có thể biến thành tiểu thuyết và ngược lại.”(5) Văn phong của truyện rất chân thực, mang tính trào lộng châm biếm, dắt người đọc dần dà đi theo câu chuyện một cách chậm rãi, đều đặn tựa như lật đọc từng trang của một cuốn nhật ký còn dang dở.

GIAO LƯU- RA MẮT TẬP TRUYỆN ÁC TÍNH CỦA TRẦN THỊ NGH

15.07.2019
clip_image004.jpg

Lý Đợi: Truyện của chị có cấu tứ không thông thường là vào cửa nào ra cửa ấy. Chị thì khác, vào một cửa ra một cửa, có phải là một chủ đích khi viết?

NgH: Thành thật mà nói, tôi thường khi lẽo đẽo theo nhân vật, dù đi vô hay đi ra; các chuyến đi không do tôi lập trình.

Trần Thị Ngh., Lạc đạn và mười truyện ngắn

10.07.2019

Ở Trần Thị NgH. những nét ác, nét xấu trong các nhân vật được mô tả một cách chi li. Giả dụ bất chợt, nhân vật có một thoáng nào đó thấy mình hơi bị tốt thì lập tức, cô ta hay bà ta phải xét lại xem cái tốt đó có thực không hay là ẩn sau nó là một hậu ý xấu xa. Thủ pháp văn chương ấy xoáy vào chỗ xét lại đó: tạo ra những nhân vật, xưng tôi, rất tàn nhẫn với chính mình và cái tôi ấy được tác giả định nghĩa như sau: “Tôi thường tham dự mọi thứ với tư cách một người không phải là tôi. Cái tôi thực sự chỉ biết rình mò những vai trò do chính mình thủ diễn.” (Lạc Đạn, trang 104).

Đặng Thơ Thơ phỏng vấn Trần Thị NgH

8.07.2019
clip_image002_thumb.jpg

Cũng có nhà văn he hé một vài sự thật về chính mình nhưng không quên chừa lại một mớ để mỗi tối còn có cái để ôm mà ngủ. Tâm lý thường tình của độc giả là loay hoay tìm hiểu xem có bao nhiêu phần trăm sự thật trong câu chuyện kể và đánh đồng tác giả với nhân vật. Tại vậy mà tự truyện rất ăn khách và Hollywood thường câu khán giả bằng cách thả mồi… “Based on a true story/dựa trên câu chuyện có thật” để bắt bóng. Rõ ràng là họ chỉ chiếu cái bóng của sự thật thôi. Đó có thể là lý do từ chiếu bóng được khai sinh

Tướng không về hưu!

2.07.2019
clip_image006_thumb.jpg

Tôi đọc “Tướng Về Hưu” lần đầu năm 1991, khi còn là nữ sinh trung học. Trước đó đã đọc Những ngọn gió Hua Tát, bị ám ảnh suốt nhiều tháng. Nên “Tướng Về Hưu” không làm tôi ngạc nhiên. Vì người đã viết “Những ngọn gió Hua Tát”, sẽ không bao giờ kể chuyện nhạt, chuyện thoảng qua, chuyện đọc rồi quên. Không ngạc nhiên nhưng tôi sốc trước cách kể đanh, lạnh, giống hạt nhân gai cứng nằm gọn giữa bột mềm nhân ái

MỘT THUỞ "TRƯ CUỒNG"…

2.07.2019
image_thumb.png

Chuyện Ngõ Nghèo lấy bối cảnh Hà Nội ở cái thời gian “sặc sụa lợn” nhất, khi người ta tưng bừng nuôi lợn, làm chuồng ngay sát nhà, nuôi ở gầm cầu thang, nuôi cả trên những căn hộ tầng cao – trong toa lét. Lợn là chủ đề của các cuộc nói chuyện, lợn kết nối các thành phần xã hội. Nhân vật chính là ông nhà văn – nhà báo Nguyễn Hoàng, do viết lách phạm cấm kỵ gì đấy mà bị cho nghỉ hưu non. Vậy là ông “lên cơn lợn”, ông lao vào cuộc cám bã vĩ đại của mình với tất cả nỗi háo hức lẫn niềm tin tưởng. Nhưng một nhà văn nuôi lợn ắt khác người, quả vậy, ông bắt đầu phóng chiếu bản thân mình và cả nhân sinh vào đàn lợn…

Mặt Trời Phía Sau

1.07.2019
clip_image005_thumb.jpg

Trong 10 tùy bút, nếu Mưa Ướt Vị Thành thành công nhất ở lối văn tâm tình thì Cung Giũ Nguyên, Tác Giả và Tác Phẩm gây tò mò. Xuống đến thế hệ thiếu niên của miền Nam vào năm 75, rất ít ai còn biết đến thầy Cung Giũ Nguyên, ngay cả mối tình với Nguyễn Thị Hoàng.

Trương Vũ viết về thầy mình với tất cả kính trọng. Một vị thầy thông thạo Anh-Pháp-Việt, một tiểu thuyết gia phá cách

@2006-2019 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)