TƯỢNG ĐÀI NỮ THẦN KIM QUY CỦA VŨ KHẮC KHOAN

Vũ Khắc Khoan (1917-1986) là một nhà văn nổi tiếng ở miền Nam, thời 54-75. Ông sớm bỏ ngành kỹ sư canh nông để theo đuổi đam mê của mình là môn kịch nghệ. Thời …

trò chuyện với hồ như

Hiện tại, tuy trao đổi văn học nhờ sự mở rộng tiếp cận đã và đang xảy ra, sự khác biệt vẫn tiếp tục vì văn học hải ngoại dường như rất chậm, hoặc không thu nhận những biến đổi trong ngôn ngữ tiếng Việt ở trong nước, vì bị “dị ứng” hay muốn “bảo tồn”, hay chỉ đơn giản là thói quen hoặc bất đồng ý kiến về phương diện lý thuyết và thẩm mỹ.

Bùi-Vĩnh-Phúc-Thơ — Từ Thủ Pháp Đến Cảm Xúc

Tuyển tập Bùi Vĩnh Phúc—Chữ Nghĩa & Không Gian Văn Chương (NXB Nhân Ảnh, 2026), dày dặn và đồ sộ, đánh dấu một chặng đường dài trong sự nghiệp văn/thơ/phê bình văn học của một …

Bùi Vĩnh Phúc: Phê bình Văn học như là một hành động của tình yêu

Làm thế nào để viết về một nhà phê bình văn học? Đó là câu hỏi lởn vởn, thậm chí quay quắt, trong trí óc tôi từ lúc được tin tạp chí Ngôn Ngữ, một tạp chí chuyên đề văn học có uy tín lớn xuất bản và lưu hành ở hải ngoại, dự định thực hiện một ấn bản đặc biệt về nhà phê bình Bùi Vĩnh Phúc, và tôi có ý định tham gia, đóng góp cái gì đó cho số báo ấy.

Buổi chiều thơ, nhạc, phê bình: mừng Bùi Vĩnh Phúc ra mắt sách

Đó là một buổi chiều thơ mộng, khi nhiều bạn văn tụ hội lại để mừng một tác phẩm mới ấn hành. Họ đã nghe nhạc, nghe phê bình về phê bình, và nói chuyện về các bài viết trong sách mới của Bùi Vĩnh Phúc. Họ đã thay nhau nhận định về thơ, về tùy bút, về triết học, về mọi lĩnh vực văn chương để mừng một tác phẩm tập họp các bài được viết từ nhiều thập niên mới ấn hành.

Tuỳ Bút của Bùi Vĩnh Phúc- Trường Nghĩa và Tính Liên Văn Bản

Ngôn ngữ trong tùy bút Bùi Vĩnh Phúc được cấu trúc chặt chẽ dựa trên các trường nghĩa lớn. Các từ ngữ không đứng riêng biệt mà kết hợp và cộng hưởng với nhau tạo thành những mạng lưới ý nghĩa đa tầng. Chúng vừa vận hành theo trục tương phản để tạo những góc nhìn đối điểm, vừa phối hợp theo nguyên lý bổ sung để thiết lập sự tương tác giữa các trường nghĩa khác từ những góc nhìn phân cực.

NGHE TIẾNG QUÊ HƯƠNG TỪ NƠI XA THẲM

 
Lời Giới Thiệu:
Bài viết dưới đây của nhà nghiên cứu-phê bình văn học Nguyễn Thị Tịnh Thy, TS Ngữ Văn, hiện đang giảng dạy tại ĐHSP Huế, là một bài viết công phu, tài hoa, …

Trò chuyện với nhà thơ Trang Châu

Phải nhìn nhận thời gian 2 năm (1964-1965) cộng tác với tờ nguyệt san Tình Thương của sinh viên Y khoa Sài Gòn đã giúp tôi tìm được một lối đi riêng cho thơ mình. Dạo đó tôi hay mua đọc thơ, văn Pháp loại livre de poche. Tôi thích nhất thơ của Jacques Prévert.

NHỮNG Ý NIỆM TRIẾT HỌC VÀ VĂN HOÁ LỚN TRONG MỘT BÀI THƠ NHỎ

Bài thơ 16 câu, làm theo thể lục bát, ngôn từ đơn sơ, giản dị, vì tác giả viết là để thác lời một cháu bé 11 tuổi. Tài năng của một cây viết được nhìn ra ở chính chỗ này: trong những sáng tác văn chương, những bài khảo luận, nghiên cứu, phê bình văn học, Bùi Vĩnh Phúc dùng những ngôn từ lộng lẫy, thâm trầm sâu sắc để cung hiến tri thức tinh tuý cho một tầng lớp độc giả già giặn, trọng sự suy tư, yêu văn chương, am tường học thuật; mà cũng chính Bùi Vĩnh Phúc đó, khi thác lời một bé con 11 tuổi thì ngôn từ quá đỗi giản dị, đơn sơ.

Văn Chương Hải Ngoại: Nỗi Chữ – Nỗi Quê” – kỳ v. Về Đâu?

Thực ra, chủ biên tạp chí Văn Học chỉ đưa ra dự đoán, chứ vào thời điểm này, từ cuối thập niên 1990 qua thập niên 2000, sinh hoạt văn học hải ngoại vẫn dạt dào, sôi động. Những tạp chí văn học giấy vẫn còn: Hợp Lưu, Văn, Văn Học, Thế Kỷ 21, Khởi Hành…Các tạp chí mạng rộn ràng phát triển, từ Talawas, Tiền Vệ đến Da Màu, Gió-O, từ Ăn Mày Văn Chương, Diễn Đàn Forum đến Đàn Chim Việt và vô số các trang mạng khác

Bùi Vĩnh Phúc, “Người Bạn” Thời Hoa Mộng

“Thời hoa mộng” với chúng tôi, nhóm bạn Tuổi Hoa còn giữ liên lạc với nhau sau nửa thế kỷ, là một “thời xanh với độ tuổi gọi là Tuổi Hoa, và dường như Tuổi Hoa không tàn theo năm tháng dù thân xác có già nua rồi bại hoại”, như Thương Nga thường bày tỏ.

Hương xưa mãi ngát trong hồn
Tuổi Hoa ngày cũ luôn còn trong tim
(Thơ Thương Nga)

Văn Chương Hải Ngoại: Nỗi Chữ – Nỗi Quê/ Kỳ iv. Thành tựu – Hiện diện là thành tựu – Bảo tồn văn học Việt Nam – Số hóa – Một lớp nhà văn mới – Văn chương tiếng Việt – Văn chương ngoại ngữ

Phát biểu trong dịp hội thảo này, tôi cho rằng thành tựu lớn nhất của văn học hải ngoại là sự hiện diện của nó. Hay nói một cách khác, chính sự hiện diện đã là một thành tựu. Nhờ nó, những người thua cuộc và cộng đồng lưu vong có tiếng nói. Những đau khổ, lưu lạc được ghi lại. Một Việt Nam khác đuợc tồn tại và đi vào lịch sử, tránh việc bị bên thắng cuộc triệt tiêu và xóa bỏ. Nhờ nó, những dòng văn chương cũ được giữ gìn, được phục hồi, không những thế, được nối dài và mở rộng. Chính vì thế, một mặt, văn học hải ngoại có vẻ như tách khỏi quê hương hay (bị lên án) chống lại quê hương, nhưng mặt khác, về lâu về dài, nó lại là cầu nối giữa hải ngoại và quê hương. Đó là hành trình “trở về”

Mai Thảo và hành trình đi tìm thời gian đã mất

Mai Thảo, như chúng ta đều biết, là một trong những nhà văn trụ cột của văn học miền Nam. Di cư vào Nam năm 1954, cùng với nhóm Sáng Tạo, Mai Thảo chủ trương đoạn tuyệt với quá khứ, lên đường xây dựng một nền văn học mới. Hoài bão lớn lao nhưng chưa rõ ràng, hãy còn «viễn mơ.»

Trải nghiệm văn chương song ngữ

CÂU HỎI CHUNG – VỀ VĂN HỌC HẢI NGOẠI
 
1. Theo anh/chị, có phải biến cố 30/4/1975 là nguyên nhân phát sinh ra Văn Học Hải Ngoại? Nếu có thể, xin anh/chị nêu lên vài đặc …

Văn Chương Hải Ngoại: Nỗi Chữ – Nỗi Quê – Kỳ iii. Văn học hải ngoại nhìn từ trong nước – Vài nét riêng của văn học hải ngoại: Tự Phát, Tự Túc, Tự Biên Tự Diễn, Tự…Vong Thân

Lê Thị Huệ nói thẳng, không một chút ấp a ấp úng:

“Thế giới chữ nghĩa nghệ thuật Hải Ngoại là một thứ sinh hoạt vô tổ chức. Không có chính phủ nào ra lệnh phải sáng tác theo chỉ đạo nào. Không có nền chính tả học đường nào kiểm soát những điều chúng tôi viết. Ai muốn viết gì thì viết. Ai muốn xuất bản gì thì xuất bản. Ai muốn phê bình gì thì phê bình. Một thế giới cực kỳ vô tổ chức vô địa lý vô quốc gia. Thế nhưng cũng từ đó chúng tôi tự kỷ luật (self-discipline).”[11]

Một phát biểu chắc nịch, lạ tai, tưởng như “quá đáng”, nhưng hoàn toàn chính xác.

Văn Chương Hải Ngoại: Nỗi Chữ – Nỗi Quê – Tuỳ luận/Biên khảo của Trần Doãn Nho- Phần 2: Văn Chương Giấy- Văn Chương Mạng

Mạng lưới toàn cầu xuất hiện ngày 30 tháng 4 năm 1993 là một bước nhảy thần kỳ của thời đại internet. Những computer, iPhone, Ipad dần dần thay thế giấy mực, khiến những tủ sách gia đình trang trọng và nghiêm túc thành đồ cổ. Các tạp chí in (Văn Học, Văn, Hợp Lưu, Thế Kỷ 21, Việt) lần lượt đóng cửa. Văn chương in chuyển qua văn chương mạng. Khởi đầu với “Văn Học Nghệ Thuật Liên Mạng” (1995-2004), được nối tiếp với “Talawas” (2001-11/2010),  “Gió-O” (từ 2001), “Tiền Vệ” (2002-2018), rồi “Da Màu” (từ 2006), “Diễn Đàn Thế Kỷ” (2010-2022), “Thế Kỷ Mới” (từ 9/2025)…

Văn chương hải ngoại: nỗi chữ – nỗi quê/ kỳ 1: Niềm…hải ngoại- Từ chợ đến…văn học nghệ thuật-  Chế chữ- Bỗng…Little Saigon Thủ đô văn học

Trong một giai đoạn lịch sử cực đoan kéo dài gần hai thập niên, hải ngoại không chỉ là một không gian địa lý, mà là hy vọng, là cứu chuộc, là dung thân. Là gian nan trốn chạy, vượt thoát, từ bỏ, và…đánh mất. Là hành trình tử sinh, là gánh định mệnh, là kiếp khác. Đi cái đã. Chết, cũng đi. Để đến một nơi chẳng có gì ngoài những cái “không”: không chính phủ, không ngân sách, không công an, không trường ốc, không đất đai, không tiếng Việt, không chữ Việt và không…tương lai. Cũng đành.

Lịch Sử Truyền Giáo Và Chữ Quốc Ngữ – Chương 14: Vua Tự Đức – Phần 2: Các thừa sai vận động cho cuộc xâm lược

Trong dụ cấm đạo Mậu Thân, vua Tự Đức khe khắt với giáo sĩ người Âu (xử tử trôi sông), nhưng nhân nhượng với các thày tu người Việt và cho họ một lối thoát. Riêng với những con chiên người Việt, vua thường biện hộ cho họ trước triều đình rằng: dân chúng dốt nát không biết gì, bị dụ dỗ theo đạo, chỉ cần cách ly họ với cha cố là đủ.

viết để làm gì

Viết văn đã khó, phải đọc rất nhiều, vừa đọc vừa học vừa bắt chước, đọc sách, thấy mình dốt đã đành, đến lúc luyện viết, đụng đâu cũng của người này người kia, cái …

Trò chuyện với nhà biên khảo văn học Nguyễn Vy Khanh

Chúng ta đã nhìn lại 50 năm văn học hải ngoại một cách tổng quát. Muốn hiểu rõ hơn, cần đi vào nội dung, các thể loại văn chương và hiện tượng văn học, cũng như nhìn lại các giai đoạn sinh hoạt và phát triển. Nền văn học đó hiện đại hóa như thế nào? Đâu là những ảnh hưởng và đã giải quyết những chuyện ngoại thuộc rồi hội nhập ra sao cũng như đã làm mới văn chương đến đâu?

Da Màu Và Cuộc Đối Thoại Của Văn Chương Không Biên Giới

Hôm nay, ngày đầu tiên nước Mỹ chuyển sang giờ mùa hè của năm 2026. Bầu trời California cao và trong, một thứ màu xanh có vẻ như vừa được gột rửa qua những cơn …

ái điểu, cõi lạ văn chương

Cô đã dẫn người đọc đi từ nỗi xót xa, tủi cực về thân phận những người phụ nữ (bán dâm), sự cô đơn đến tận cùng của con người lạc lõng trong một xa hội mang bộ mặt hào nhoáng, giả tạo chí đến sự khắc khoải của rất nhiều người đặt niềm tin vào một tương lai mơ hồ, không đúng chỗ.

Khaly Chàm: Tiếp Nối Một Từ Trường Thi Ca

Có những thời đại mà thi ca không còn muốn kể chuyện theo lối thẳng hàng của lý trí. Nó muốn vượt rào ngôn ngữ, muốn đánh tráo ánh sáng và bóng tối, muốn làm …

Từ Sông Việt Nam Ra Biển Vũ Trụ

Khi soi xét thiên hà ở vũ trụ sơ khai, tôi lại thấy bóng dáng những con sông ở nước mình. Tuy các thiên hà này chỉ xuất hiện như các điểm ảnh tí hon, không hề giống sông chút nào, bản chất của chúng – những vật thể màu đỏ, nặng trĩu mà uyển chuyển, bao hàm nhiều thành tố năng động – khiến tôi nghĩ đến những dòng sông đỏ nặng phù sa.

Nói chuyện Ăn trong Đời sống, Tâm thức, và Ngôn ngữ Việt

.1.
Ăn uống, nói chung, là chuyện bình thường. Ta nhớ trong “Cung Oán Ngâm Khúc”, Nguyễn Gia Thiều viết “… Máy huyền vi mở đóng khôn lường! / Vẻ chi ăn uống sự thường / …

Lịch sử truyền giáo và chữ quốc ngữ — Chương 13: Vua Thiệu Trị (Phần II): Trận Đà Nẵng 1847

Qua trận Đà Nẵng 1847, chúng ta hiểu rõ hơn sự khác biệt Đông Tây về cả hành động lẫn tư tưởng. Quân Pháp có thể dùng các thủ đoạn gian giảo mà họ coi là chiến lược để thắng trận, nhưng các quan trong triều vẫn theo lối xử sự của người quân tử mà không phòng bị, để quân Pháp cướp buồm, cướp khí giới, trước khi pháo kích tàn phá hạm đội Đại Việt.

Đuổi Bắt Một Mùi Hương: Chữ Nghĩa như Một Nơi Trú Ẩn

Có những cuốn sách đọc xong khép lại. Có những cuốn, khép rồi mà vẫn còn mở, còn thở. Không phải vì câu chuyện chưa kể hết, cũng không vì ý tưởng còn dang dở, …

thưa chuyện cùng nhà phê bình thụy khuê

Tôi không nghĩ “Văn Học Hải Ngoại nối lại sự đứt gãy của Văn Học Miền Nam”, mà là một nền văn học khác của người di tản và người Việt sống ở nước ngoài từ trước. Hai dòng người này, tâm sự hoàn toàn khác nhau, nhưng cùng chung ý nghĩ bảo tồn tiếng Việt.