Một thời Đại Học Sài Gòn: Giáo sư Trần Ngọc Ninh và Di ngôn ẩn giữa bao mùa tuyết xưa (kỳ 3)

Trong khi giới sinh viên-học sinh, trí thức, và quân đội Miền Nam hoạt động báo chí hoặc/và chính trị, thì người Cộng sản cũng dồn nỗ lực vào trận chiến tuyên truyền. Đội binh của họ là cán bộ văn hóa nhân danh văn nghệ sĩ; sinh viên học sinh nằm vùng, hoặc những người chỉ nhìn thấy một Miền Nam bị cấu xé bằng bom đạn do Hoa Kỳ cung cấp mà không hình dung được khối vũ khí vĩ đại của Khối Cộng Sản Quốc tế theo Đường mòn Hồ Chí Minh âm thầm đổ vào.

Một thời Đại Học Sài Gòn: Giáo sư Trần Ngọc Ninh và Di ngôn ẩn giữa bao mùa tuyết xưa (kỳ 2)

[Linh mục Cao văn Luận] đã bị buộc phải từ chức chỉ vì không cho phép bất cứ thế lực nào—kể cả Chính phủ Ngô Đình Diệm–chính trị hóa Viện Đại Học Huế, một công trình tâm huyết suốt bao nhiêu năm dành hy vọng vào một viện đại học tân tiến.

Khái niệm “Nail Tộc”: Vài cảm nghĩ sau khi dịch hồi ký Con Gái Người Thợ Nail của Susan Lieu

“Nail Tộc” là danh từ được ra đời với tính cách châm biếm, ỡm ờ. Người thì gọi với ánh mắt giễu cợt. Người thì tuyên bố với nụ cười “Mona Lisa.” Còn tôi, tôi yêu hai từ này. Với tôi, nó thể hiện một cộng đồng, một “sắc tộc” muôn màu, thật đúng nghĩa với nghề nail.

Sự Báo Thù

Sau hai thập niên kể từ ngày Má tôi ra đi, tôi vẫn cố gắng tìm hiểu xem Má là ai, nhưng trong gia đình không ai muốn nói về Má. Bản thân tôi, khi ở tuổi làm mẹ, tôi cảm thấy sợ hãi. Làm sao tôi có thể trở thành một người mẹ nếu tôi chưa từng biết đến mẹ của mình? Tôi muốn biết tại sao người mẹ đầy tự tin, độc lập của tôi lại muốn phẫu thuật thẩm mỹ.

Thơ Bóng/Queer Poetry

 
Thơ Bóng
Gửi cho chúng tôi bài thơ nào bóng hơn,  biên tập viên nói.
Chúng tôi thích cách bạn viết nhưng chuộng mấy thứ đồng tính.
Như là: chuyện tình dục. Như là: chuyện mông đít. …

Tháng sáu LGBTQ+

CANADA
Cuộc diễn hành hàng năm của cộng đồng LGBTQ+ (queer) được biết đến với tên gọi Pride Toronto, là một trong những lễ hội tự hào lớn nhất thế giới, được tổ chức vào tháng …

Tuyên Ngôn LGBQTPB&J

đồng tính nam đồng tính nữ bơ đậu phọng
phết mứt? bồ có thích cạ kẹp
bụng áp bụng?…

Một Ngày Nào Đó/One Day This Kid

Một ngày nào đó đứa trẻ sẽ bắt đầu trải nghiệm tất cả những điều này trong môi trường nó sống và chính những điều này cùng những hiểu biết kia sẽ đẩy nó đến chỗ phải tự sát hoặc lao mình vào nguy hiểm với hy vọng được giết chết

Một thời Đại Học Sài Gòn: Giáo sư Trần Ngọc Ninh và Di ngôn ẩn giữa bao mùa tuyết xưa (kỳ 1)

Việc trình bày và phân tích những tạp chí/nội san cổ võ cho một nền đại học tiến bộ và chống Cộng Sản như Tìm Hiểu và Tình Thương; song song với việc ghi nhận khuynh hướng chính trị cùng thất bại của Hành Trình, Đất Nước, Trình Bầy, càng cần thiết hơn với thời gian không ngừng di chuyển.

tin nhắn và món quà

Mưa vẫn còn rơi ngoài kia. Anh nhìn màn hình điện thoại, không có tin nhắn mới. Anh tắt đèn, nằm xuống. Trong bóng tối, anh nghĩ đến giọng chị kể chuyện — cái giọng của người đã quen với việc kể, chỉ để kể mà thôi.

ĐẾN THĂM PHÒNG TRIỂN LÃM MÙA ĐÔNG – ĐẶNG THƠ THƠ – NGƯỜI VẼ TRANH BẰNG CHỮ

 
Tôi biết đến Đặng Thơ Thơ lần đầu tiên như là người làm công việc dịch thuật ở một khu học chánh gần nơi tôi cư ngụ. Cô và tôi hằng năm thường gặp nhau …

trò chuyện với hồ như

Hiện tại, tuy trao đổi văn học nhờ sự mở rộng tiếp cận đã và đang xảy ra, sự khác biệt vẫn tiếp tục vì văn học hải ngoại dường như rất chậm, hoặc không thu nhận những biến đổi trong ngôn ngữ tiếng Việt ở trong nước, vì bị “dị ứng” hay muốn “bảo tồn”, hay chỉ đơn giản là thói quen hoặc bất đồng ý kiến về phương diện lý thuyết và thẩm mỹ.

Bùi-Vĩnh-Phúc-Thơ — Từ Thủ Pháp Đến Cảm Xúc

Tuyển tập Bùi Vĩnh Phúc—Chữ Nghĩa & Không Gian Văn Chương (NXB Nhân Ảnh, 2026), dày dặn và đồ sộ, đánh dấu một chặng đường dài trong sự nghiệp văn/thơ/phê bình văn học của một …

Bùi Vĩnh Phúc: Phê bình Văn học như là một hành động của tình yêu

Làm thế nào để viết về một nhà phê bình văn học? Đó là câu hỏi lởn vởn, thậm chí quay quắt, trong trí óc tôi từ lúc được tin tạp chí Ngôn Ngữ, một tạp chí chuyên đề văn học có uy tín lớn xuất bản và lưu hành ở hải ngoại, dự định thực hiện một ấn bản đặc biệt về nhà phê bình Bùi Vĩnh Phúc, và tôi có ý định tham gia, đóng góp cái gì đó cho số báo ấy.

Buổi chiều thơ, nhạc, phê bình: mừng Bùi Vĩnh Phúc ra mắt sách

Đó là một buổi chiều thơ mộng, khi nhiều bạn văn tụ hội lại để mừng một tác phẩm mới ấn hành. Họ đã nghe nhạc, nghe phê bình về phê bình, và nói chuyện về các bài viết trong sách mới của Bùi Vĩnh Phúc. Họ đã thay nhau nhận định về thơ, về tùy bút, về triết học, về mọi lĩnh vực văn chương để mừng một tác phẩm tập họp các bài được viết từ nhiều thập niên mới ấn hành.

Tuỳ Bút của Bùi Vĩnh Phúc- Trường Nghĩa và Tính Liên Văn Bản

Ngôn ngữ trong tùy bút Bùi Vĩnh Phúc được cấu trúc chặt chẽ dựa trên các trường nghĩa lớn. Các từ ngữ không đứng riêng biệt mà kết hợp và cộng hưởng với nhau tạo thành những mạng lưới ý nghĩa đa tầng. Chúng vừa vận hành theo trục tương phản để tạo những góc nhìn đối điểm, vừa phối hợp theo nguyên lý bổ sung để thiết lập sự tương tác giữa các trường nghĩa khác từ những góc nhìn phân cực.

NGHE TIẾNG QUÊ HƯƠNG TỪ NƠI XA THẲM

 
Lời Giới Thiệu:
Bài viết dưới đây của nhà nghiên cứu-phê bình văn học Nguyễn Thị Tịnh Thy, TS Ngữ Văn, hiện đang giảng dạy tại ĐHSP Huế, là một bài viết công phu, tài hoa, …

NHỮNG Ý NIỆM TRIẾT HỌC VÀ VĂN HOÁ LỚN TRONG MỘT BÀI THƠ NHỎ

Bài thơ 16 câu, làm theo thể lục bát, ngôn từ đơn sơ, giản dị, vì tác giả viết là để thác lời một cháu bé 11 tuổi. Tài năng của một cây viết được nhìn ra ở chính chỗ này: trong những sáng tác văn chương, những bài khảo luận, nghiên cứu, phê bình văn học, Bùi Vĩnh Phúc dùng những ngôn từ lộng lẫy, thâm trầm sâu sắc để cung hiến tri thức tinh tuý cho một tầng lớp độc giả già giặn, trọng sự suy tư, yêu văn chương, am tường học thuật; mà cũng chính Bùi Vĩnh Phúc đó, khi thác lời một bé con 11 tuổi thì ngôn từ quá đỗi giản dị, đơn sơ.

Văn Chương Hải Ngoại: Nỗi Chữ – Nỗi Quê” – kỳ v. Về Đâu?

Thực ra, chủ biên tạp chí Văn Học chỉ đưa ra dự đoán, chứ vào thời điểm này, từ cuối thập niên 1990 qua thập niên 2000, sinh hoạt văn học hải ngoại vẫn dạt dào, sôi động. Những tạp chí văn học giấy vẫn còn: Hợp Lưu, Văn, Văn Học, Thế Kỷ 21, Khởi Hành…Các tạp chí mạng rộn ràng phát triển, từ Talawas, Tiền Vệ đến Da Màu, Gió-O, từ Ăn Mày Văn Chương, Diễn Đàn Forum đến Đàn Chim Việt và vô số các trang mạng khác

Văn Chương Hải Ngoại: Nỗi Chữ – Nỗi Quê/ Kỳ iv. Thành tựu – Hiện diện là thành tựu – Bảo tồn văn học Việt Nam – Số hóa – Một lớp nhà văn mới – Văn chương tiếng Việt – Văn chương ngoại ngữ

Phát biểu trong dịp hội thảo này, tôi cho rằng thành tựu lớn nhất của văn học hải ngoại là sự hiện diện của nó. Hay nói một cách khác, chính sự hiện diện đã là một thành tựu. Nhờ nó, những người thua cuộc và cộng đồng lưu vong có tiếng nói. Những đau khổ, lưu lạc được ghi lại. Một Việt Nam khác đuợc tồn tại và đi vào lịch sử, tránh việc bị bên thắng cuộc triệt tiêu và xóa bỏ. Nhờ nó, những dòng văn chương cũ được giữ gìn, được phục hồi, không những thế, được nối dài và mở rộng. Chính vì thế, một mặt, văn học hải ngoại có vẻ như tách khỏi quê hương hay (bị lên án) chống lại quê hương, nhưng mặt khác, về lâu về dài, nó lại là cầu nối giữa hải ngoại và quê hương. Đó là hành trình “trở về”

Trải nghiệm văn chương song ngữ

CÂU HỎI CHUNG – VỀ VĂN HỌC HẢI NGOẠI
 
1. Theo anh/chị, có phải biến cố 30/4/1975 là nguyên nhân phát sinh ra Văn Học Hải Ngoại? Nếu có thể, xin anh/chị nêu lên vài đặc …

Văn Chương Hải Ngoại: Nỗi Chữ – Nỗi Quê – Kỳ iii. Văn học hải ngoại nhìn từ trong nước – Vài nét riêng của văn học hải ngoại: Tự Phát, Tự Túc, Tự Biên Tự Diễn, Tự…Vong Thân

Lê Thị Huệ nói thẳng, không một chút ấp a ấp úng:

“Thế giới chữ nghĩa nghệ thuật Hải Ngoại là một thứ sinh hoạt vô tổ chức. Không có chính phủ nào ra lệnh phải sáng tác theo chỉ đạo nào. Không có nền chính tả học đường nào kiểm soát những điều chúng tôi viết. Ai muốn viết gì thì viết. Ai muốn xuất bản gì thì xuất bản. Ai muốn phê bình gì thì phê bình. Một thế giới cực kỳ vô tổ chức vô địa lý vô quốc gia. Thế nhưng cũng từ đó chúng tôi tự kỷ luật (self-discipline).”[11]

Một phát biểu chắc nịch, lạ tai, tưởng như “quá đáng”, nhưng hoàn toàn chính xác.

Văn Chương Hải Ngoại: Nỗi Chữ – Nỗi Quê – Tuỳ luận/Biên khảo của Trần Doãn Nho- Phần 2: Văn Chương Giấy- Văn Chương Mạng

Mạng lưới toàn cầu xuất hiện ngày 30 tháng 4 năm 1993 là một bước nhảy thần kỳ của thời đại internet. Những computer, iPhone, Ipad dần dần thay thế giấy mực, khiến những tủ sách gia đình trang trọng và nghiêm túc thành đồ cổ. Các tạp chí in (Văn Học, Văn, Hợp Lưu, Thế Kỷ 21, Việt) lần lượt đóng cửa. Văn chương in chuyển qua văn chương mạng. Khởi đầu với “Văn Học Nghệ Thuật Liên Mạng” (1995-2004), được nối tiếp với “Talawas” (2001-11/2010),  “Gió-O” (từ 2001), “Tiền Vệ” (2002-2018), rồi “Da Màu” (từ 2006), “Diễn Đàn Thế Kỷ” (2010-2022), “Thế Kỷ Mới” (từ 9/2025)…

Chạy

hơi tết chưa tan
tháng ba
rồi
tháng tư
vụt đến
sông vẫn trôi
trời vẫn nắng
cỏ cây vẫn mọc
tin dữ dồn về
phố phường nao núng
ghế bàn gạo cơm
giày dép sách vở mũ nón
áo hồng áo xanh
quần dài váy …

Văn chương hải ngoại: nỗi chữ – nỗi quê/ kỳ 1: Niềm…hải ngoại- Từ chợ đến…văn học nghệ thuật-  Chế chữ- Bỗng…Little Saigon Thủ đô văn học

Trong một giai đoạn lịch sử cực đoan kéo dài gần hai thập niên, hải ngoại không chỉ là một không gian địa lý, mà là hy vọng, là cứu chuộc, là dung thân. Là gian nan trốn chạy, vượt thoát, từ bỏ, và…đánh mất. Là hành trình tử sinh, là gánh định mệnh, là kiếp khác. Đi cái đã. Chết, cũng đi. Để đến một nơi chẳng có gì ngoài những cái “không”: không chính phủ, không ngân sách, không công an, không trường ốc, không đất đai, không tiếng Việt, không chữ Việt và không…tương lai. Cũng đành.

Mảnh Ghép

Thư viện xây bằng gạch đỏ nằm ở cuối con dốc, nép mình dưới những tán cây trụi lá của mùa đông Chicago. Bên ngoài, cái lạnh hanh khô thấm qua lớp áo như muốn …

Đối Đầu Bạo Chính: 20 Bài Học Kinh Nghiệm (kỳ 2)

Bản chất của bạo chính thời nay là lợi dụng khủng bố như phương tiện, viện cớ có thảm họa bất ngờ xảy ra để chấm dứt cơ chế kiểm soát và đối trọng, giải tán đảng đối lập, đình chỉ tự do ngôn luận, tước đoạt quyền được xét xử công bằng…

đối đầu bạo chính: 20 bài học kinh nghiệm (kỳ 1)

Bạo chính (tyranny) ở đây hiểu theo nghĩa cách cai trị dựa trên bạo tàn, trấn áp, quyền dân bị tước đoạt, sự thật bị bóp méo, công lý bị chà đạp, luật pháp bị kinh thường, trong khi kẻ cai trị làm đủ cách để nắm và giữ quyền lực tuyệt đối, không bị kiểm soát. On Tyranny – sách ra mắt tháng 2/2017, đầu nhiệm kỳ Trump 1 – như tiếng nói để cảnh báo dân Mỹ đừng chủ quan, tránh thụ động và cần tỉnh táo.