Trang chính » 50 Năm Văn Học Việt Nam Hải Ngoại (1975-2025), Phỏng vấn Email bài này

trò chuyện với hồ như

♦ 0 bình luận ♦ 10.06.2026

Về Văn Học Hải Ngoại

Da Màu (DM): Theo quan sát của chị, có sự giao thoa nào giữa Văn Học Hải Ngoại và Văn Học trong nước không, và sự giao thoa đó diễn ra như thế nào?

Hồ Như (HN): Rõ ràng văn học trong và ngoài nước khác biệt về ngôn ngữ, nhất là về những từ ngữ được dùng hay lựa chọn. Sự khác biệt này khởi đi từ ngã rẽ trong tiếng Việt giữa hai thể chế chính trị Nam Bắc sau 1954. Sau 1975, sự khác biệt tiếp tục khi văn chương hải ngoại phần lớn duy trì phong cách ngôn ngữ của miền Nam trước 1975. Hiện tại, tuy trao đổi văn học nhờ sự mở rộng tiếp cận đã và đang xảy ra, sự khác biệt vẫn tiếp tục vì văn học hải ngoại dường như rất chậm, hoặc không thu nhận những biến đổi trong ngôn ngữ tiếng Việt ở trong nước, vì bị “dị ứng” hay muốn “bảo tồn”, hay chỉ đơn giản là thói quen hoặc bất đồng ý kiến về phương diện lý thuyết và thẩm mỹ. Tôi cũng cần nói thêm là theo tôi sự khác biệt này không quan trọng lắm, nghĩa là không ảnh hưởng đến việc độc giả theo dõi ý tưởng diễn đạt , và những thế hệ người viết sau này sẽ hòa nhập văn học trong và ngoài nước nhiều hơn với những lựa chọn cá nhân của họ.


Về Hành Trình Sáng tác

DM: Khi bắt đầu sự nghiệp văn chương ở hải ngoại, động lực nào thôi thúc chị viết và theo đuổi con đường văn học trong bối cảnh xa xứ?

HN: Viết vẫn luôn là một hoạt động đời thường của tôi từ bé, cho nên tôi viết ở hải ngoại chỉ là nối kết giữa hai thực tế: tôi viết, và tôi ở hải ngoại.

DM: Văn Học Hải Ngoại đã ảnh hưởng như thế nào đến phong cách và tư tưởngsáng tác của chị khi mới bắt đầu viết?

HN: Tôi viết như tôi đã đọc. Tôi lớn lên với văn học miền Nam, cho nên phong cách của tôi có rất nhiều ảnh hưởng của văn học miền Nam. Tuy nhiên, tôi ở lại Việt Nam mười năm sau 1975,  có thể gọi là trong thời kỳ định hình của cá nhân tôi, cho nên chắc chắn tôi đã thu nhập ảnh hưởng của văn học trong nước, nhất là văn học trong nước sau 1975.

DM: Có những nhà văn hay tác phẩm nào đã truyền cảm hứng đặc biệt cho chị trong quá trình sáng tác tại hải ngoại không?

HN: Như câu trên.

DM: Trong các tác phẩm của mình, chị thường khai thác những chủ đề nào liên quan đến đời sống người Việt ở hải ngoại? Có tác phẩm nào chị tâm đắc nhất không?

HN: Có lần tôi nửa đùa nửa thật bảo rằng nhân vật của tôi là những người “không vượt được qua chính mình”. Họ là những người rất tầm thường, quanh quẩn và trăn trở với những điều rất tầm thường. Ngoài ra, vì tôi sinh ra phái nữ, nhân vật của tôi phần lớn là nữ.

Chữ “nhất” với tôi rất bối rối và vô định, vả lại với người viết thì tác phẩm nào cũng là tạo vật của mình, như con cái, không nỡ phân biệt cao thấp.

Câu hỏi riêng cho Hồ Như

DM: Kinh nghiệm đọc, thời gian dài cộng tác với Văn Học Nghệ Thuật Liên Mạng, Văn, Văn Học, Thế Kỷ 21… và việc đào tạo từ trường lớp đã ảnh hưởng như thế nào đến phong cách viết văn, đề tài, cách xây dựng truyện và cách Hồ Như khai triển nhân vật trong tác phẩm của mình?

HN: Kinh nghiệm đọc là ảnh hưởng lớn nhất. Căn bản đào tạo từ trường lớp cho tôi cấu tạo căn bản mở dầu, thân bài, kết thúc.

DM: Theo Hồ Như, những đề tài mới và cấp thiết của thế giới hiện nay (như chiến tranh,khuynh hướng độc tài phát-xít, việc toàn cầu hoá, sự biến đổi khí hậu, những xung đột màu da, bản sắc, giới tính, và việc phát triển trí tuệ nhân tạo AI v.v.) có cần một hình thức nghệ thuật mới để thể hiện?

HN: Người viết luôn muốn tìm những ý tưởng mới, phong cách mới, bố cục mới, vv. Đó là việc đương nhiên, đang và sẽ tiếp tục xảy ra.

DM: Hồ Như đã từng dịch Annie Proulx, Salman Rushdie, Alice Munro, Robert Frost,vv… sang tiếng Việt và là dịch giả của hai truyện ngắn trong tuyển tập Anh ngữ Beyond Borders (Damau Press, 2024): “Walk with the Morning” của Trần Doãn Nho và “Heavenly Dream” là truyện Hồ Như viết bằng tiếng Việt từ trước. Tại sao Hồ Như đến với công việc dịch? Dịch thuật phát xuất từ nhu cầu nội tại nào? Mong Hồ Như cho biết quá trình dịch qua lại hai ngôn ngữ Việt- Anh, Anh-Việt, những thử thách và những kinh nghiệm thú vị thu thập được về ngôn ngữ?

HN: Khi còn bé ở Việt Nam, truyện dịch là khung cửa sổ cho tôi nhìn ra thế giới, cho nên việc dịch thuật với tôi là công việc cần được thực hiện và chú ý.

Dịch thuật đòi hỏi hiểu biết về hai ngôn ngữ. Với tôi dịch tiếng Anh sang Việt dễ hơn Việt sang Anh nhiều vì căn bản tiếng Việt của tôi mạnh hơn, và vì tôi luyện tiếng Việt nhiều hơn.

Tôi đến với dịch thuật khi “phụ việc” cho một người bạn thích dịch thuật. Tôi thích ngôn ngữ, nên những điểm tương đồng, khác biệt trong những từ ngữ thế giới tôi có dịp biết đến luôn thu hút chú ý của tôi.

Như tôi có nói trong lần ra mắt cuốn Beyond Borders ở Đại Học Irvine, khi mới chập chững dịch thuật tôi đã nhiều lần dịch sai. Khả năng dịch sai lúc nào cũng có, nhưng dĩ nhiên giảm đi với kinh nghiệm và học hỏi. Dịch đúng là một chuyện, dịch hay lại là việc , cũng đòi hỏi kinh nghiệm và rèn luyện.

DM: Chủ đề của Viet Book Fest 2026 vừa qua là “Mở Tương Lai: Đối thoại về Dịch thuật Văn chương (Anh ngữ và Việt ngữ)” cho thấy tương lai của văn học hải ngoại là con đường dịch thuật. Nếu chọn một tác phẩm để dịch và giới thiệu với độc giả Anh Ngữ, Hồ Như sẽ bắt đầu với cuốn nào? Hồ Như có bao giờ cảm thấy áp lực phải tìm cách cho bản dịch “dễ đọc” với độc giả Anh Ngữ, và việc duy trì sự đa dạng, phức tạp của những tầng lớp ngữ nghĩa và giọng văn trong nguyên tác?

HN: “Chọn một tác phẩm” ở đây cũng hàm nghĩa “nhất” nào đó, mà tôi không bao giờ định được. Nếu hỏi ý của tôi, thì tôi sẽ nhắc đến những tác phẩm tôi yêu thích không cần biết tác phẩm ra đời lúc nào, vì với tôi văn học tuy khác hình thức vẫn chung về nội dung tức là cuộc sống và tâm lý con người.

Áp lực làm cho tác phẩm “dễ đọc” hơn với độc giả nói chung là điều cần thiết, vì nếu ý tưởng qua bản dịch không tạo được thông hiểu, và từ đó cảm xúc của người đọc, thì bản dịch chưa làm được nhiệm vụ của mình. Dịch thuật luôn có phần mất mát do sự khác biệt ngôn ngữ, nhiệm vụ của người dịch là cố gắng cân bằng hai nhiệm vụ rất nhiều khi trái ngược là duy trì những đặc điểm và phức tạp của cả hai ngôn ngữ, đồng thời tạo điều kiện cho độc giả thưởng thức tác phẩm.

bài đã đăng của Hồ Như

Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

@2006-2025 damau.org ♦ Tạp Chí Văn Chương Da Màu
Tạp Chí Văn Chương Da Màu
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)