Lịch Sử Truyền Giáo Và Chữ Quốc Ngữ – Chương 14: Vua Tự Đức – Phần 2: Các thừa sai vận động cho cuộc xâm lược

Trong dụ cấm đạo Mậu Thân, vua Tự Đức khe khắt với giáo sĩ người Âu (xử tử trôi sông), nhưng nhân nhượng với các thày tu người Việt và cho họ một lối thoát. Riêng với những con chiên người Việt, vua thường biện hộ cho họ trước triều đình rằng: dân chúng dốt nát không biết gì, bị dụ dỗ theo đạo, chỉ cần cách ly họ với cha cố là đủ.

Lịch sử truyền giáo và chữ quốc ngữ — Chương 13: Vua Thiệu Trị (Phần II): Trận Đà Nẵng 1847

Qua trận Đà Nẵng 1847, chúng ta hiểu rõ hơn sự khác biệt Đông Tây về cả hành động lẫn tư tưởng. Quân Pháp có thể dùng các thủ đoạn gian giảo mà họ coi là chiến lược để thắng trận, nhưng các quan trong triều vẫn theo lối xử sự của người quân tử mà không phòng bị, để quân Pháp cướp buồm, cướp khí giới, trước khi pháo kích tàn phá hạm đội Đại Việt.

Lịch sử truyền giáo và chữ quốc ngữ – Chương 13: Vua Thiệu Trị – Phần I: Giám mục Lefèbvre

«Sức đã không đủ giữ nước mà lại cứ làm điều tàn ác. Đã không cho người ngoại quốc vào buôn bán, lại đem làm tội những người đi giảng đạo, bởi thế cho nên …

Lịch sử truyền giáo và chữ quốc ngữ – Chương 12: Vua Minh Mạng (1820-1840)

Thời kỳ Minh Mạng trị vì cũng là giai đoạn thực dân bành trướng: hai cường quốc Anh, Pháp đã bắt đầu xâm chiếm các nước Á đông từ đầu thế kỷ XIX. Họ dùng đủ mọi thủ đoạn: xin buôn bán, xin một mảnh đất để mở thương điếm, xin cứu một giáo sĩ (đã được tha), hoặc xin tự do truyền giáo…, tất cả mọi lý do đều có thể dùng để thâm nhập vào nước ta…

chôn nakba: israel che giấu một cách có hệ thống các bằng chứng về vụ trục xuất người ả rập năm 1948

“Nếu tôi biết văn khố nào có tài liệu mật, tôi có quyền nói cảnh sát tới đó tịch thu tài liệu. Tôi cũng có thể nhờ tòa án. Tôi không cần nhân viên văn khố cho phép. Nếu có tài liệu mật, tôi có thẩm quyền hành động. Này, có chính sách đấy. Tài liệu bị niêm phong đâu phải vô cớ. Dù vậy, tôi không nói với chị là mọi thứ bị niêm phong đều có 100% lý do chính đáng [để bị niêm phong].”

Lịch sử truyền giáo và chữ quốc ngữ – Chương 11.V – Huỳnh Tịnh Của và Gia Định Báo

Nhiều tác giả khi viết về Gia Định Báo, thường đề cao tên tuổi những người Việt, như Trương Vĩnh Ký, Tôn Thọ Tường, Trương Minh Ký, và gán cho họ những vai trò không có trong tờ báo này, và cho Gia Định Báo một tầm quan trọng về biên khảo, học thuật; thậm chí mục từ Gia Định Báo của Wikipédia tiếng Việt ngày nay, ghi rằng: Gia Định Báo do Trương Vĩnh Ký và Ernest Potteaux sáng lập, Huỳnh Tịnh Của làm Tổng biên tập, là hoàn toàn sai.

Nhà Trắng

Ngay từ lúc chưa biết huyền thoại George Washington chặt cây cherry là truyện bịa, người dân Mỹ đã coi sự thành thật là đức tính quan trọng hàng đầu của vị nguyên thủ quốc gia. Rồi 250 năm sau, người dân Mỹ đưa vào Nhà Trắng một nguyên thủ quốc gia nổi tiếng nói dối, và không bao giờ chịu nhận lỗi. Cử tri Mỹ đã thay đổi, bị lừa, hay họ đã không nhìn ra sự thật?

Vượt Di Sản, Vượt Ký Ức: Thuyết Trình Ngày 30 tháng 4 về Văn Học Miền Nam và Văn Học Hải Ngoại

Tôi nghĩ “ký ức” về văn học miền Nam Việt Nam, do bản chất của nó là một truyền thống bị phân tán và vẫn còn bị đàn áp ở Việt Nam – không thể tách rời điều được coi là “vượt ra ngoài ký ức” – sự phân tán của ký ức và mọi điều vượt khỏi tầm ký ức vốn đã hòa quyện vào nhau.

Lịch sử truyền giáo và chữ quốc ngữ – Chương 11.IV – Phạm Quỳnh và Chính sách phục hồi chữ quốc ngữ của Pháp

Cuốn sách Trương Vĩnh Ký nhà văn hoá của giáo sư Nguyễn Văn Trung, trong tiểu đoạn tựa đề: Giành lại Trương Vĩnh Ký về phiá Việt Nam, ông cho biết: ông viết sách này với mục đích sửa lại «lỗi lầm» trước 1975 ông đã từng phê phán Phạm Quỳnh và Trương Vĩnh Ký là «bán nước». Sau hai mươi năm nhìn lại, ông thấy chỉ có Phạm Quỳnh «bán nước», còn Trương Vĩnh Ký bị oan.

Lịch sử truyền giáo và chữ quốc ngữ – Chương 11: Trương Vĩnh Ký (1837-1898) – Phần III: Vinh dự lầm than

Cuộc du lịch «vĩ đại và hoành tráng» quá, tạo tất cả điều kiện cho Trương Vĩnh Ký trở thành nhà bác học tương lai. Nhưng cũng có chỗ khiến ta hơi áy náy: Phan Thanh Giản lấy tiền đâu ra để dẫn cả đoàn hơn sáu chục người đi khắp Âu châu chơi trong tám tháng như thế?

Lịch sử truyền giáo và chữ quốc ngữ – Chương 11 – Trương Vĩnh Ký (1837-1898) – phần II – Sự phục hồi tên tuổi Trương Vĩnh Ký

Đến đây, một câu hỏi quan trọng cần nêu ra: Tại sao sau ba mươi chín năm bị quên lãng (1886-1925), Trương Vĩnh Ký lại được chính phủ thực dân phục hồi tên tuổi dưới danh nghĩa Nhà ái quốc và Nhà bác học?

Lịch sử truyền giáo và chữ quốc ngữ – Chương 11: Trương Vĩnh Ký (1837-1898)

Từ đây, các chủng viện cũng huấn luyện những «chiến sĩ» công giáo, trong tinh thần căm thù nhà Nguyễn, tố cáo «sự bạo tàn, khát máu» của vua Minh Mạng, «sự tồi tệ thối nát» của các quan lại và «sự đói rét lầm than» của dân chúng, rên siết dưới «chế độ bạo tàn», mong nước Pháp văn minh đến giải thoát cho họ.
Trương Vĩnh Ký là trường hợp điển hình…

50 năm sau Sổ tay viết lại (kỳ 3): Người Việt tàn sát Người Việt

Sau Hiệp Định Paris 1973, không còn Quân Mỹ đánh Việt Cộng. Năm 1975, chỉ có người Việt giết người Việt. Chính xác hơn: Cộng Sản Việt giết dân Việt, từ cả hai phía, Bắc và Nam. Dân Bắc bị đẩy ra trận, giết dân Nam. Đảng là “Bên Thắng Cuộc”…. Dân là bên thua cuộc. 1975: Bên thua cuộc, ai chưa chết, đi tù. 2025: Tác giả “Bên Thắng Cuộc”, cũng ở tù! Hầu hết Tướng Bắc, Tướng Nam không còn nữa. Chỉ còn Đảng!

50 năm sau Sổ tay viết lại (kỳ 2): Con Đường Tử Thần

Tuy lệnh [triệt thoái Cao Nguyên của TT Thiệu] ban ra là “tuyệt đối giữ bí mật với dân chúng”, nhưng theo Nguyễn Tú, dân chúng nghe tin đồn, đã tự động chuẩn bị từ ngày 15-3, và bắt đầu lên đường từ tối 16-3, trước cả chủ lực quân, tuy chưa biết rõ điểm tới cuối cùng là ở đâu. “Mục tiêu đầu tiên là Phú Bổn, sau đó sẽ tính”.

50 năm sau Sổ tay viết lại: Thời Gian Hấp Hối của Việt Nam Cộng Hòa (kỳ 1)

Không phải chỉ có ở Việt Nam, nơi người viết sinh sống 50 năm trước, mới có nhiều người lăn xả vào quyền và tiền như những con thiêu thân. Nửa thế kỷ sau, tại Mỹ, nơi người viết đang sống, nơi vốn được tiếng là khá hơn Việt Nam về nhiều phương diện, cũng có rất nhiều ông to bà lớn đang vật lộn với quyền và tiền. Người có tiền muốn có tí quyền, người có quyền muốn có thêm tiền, kẻ đã có một thứ, muốn có cả hai.

Lịch sử truyền giáo và chữ quốc ngữ: Đạo Gia-Tô dưới thời Võ Vương, Định Vương và nhà Tây Sơn (chương 9)

Tuyệt nhiên trong những sắc lệnh cấm đạo mà chúng tôi đọc được, từ thế kỷ XVII đến thế kỷ XIX, không có điều nào ra lệnh giết giáo dân, như thấy ghi trong sử sách hay trong bài viết của thừa sai. Chỉ từ khi linh mục de la Bissachère (1764-1830) trở về Âu châu viết cuốn Ký sự, thì đó là một trong những tài liệu về sau trở thành vũ khí đánh chiếm thuộc địa của quân Pháp.

Câu chuyện bầu cử

Tôi có cơ duyên, đi cùng các cuộc bầu cử, từ 1946 tới 2024, qua nhiều thời kỳ, các thể thế chính trị, tại quê nhà, cả trên xứ Mỹ, ghi lại đây chút sự đời, có vui lẫn buồn, dân chủ lẫn độc tài.

Khánh Trường (1948-2024)

Khánh Trường tháng 5-1990 tại phòng tranh

Đôi dòng tiểu sử
Họa sĩ, nhà văn, nhà báo, Khánh Trường tên thật là Nguyễn Khánh Trường, sinh ngày 8-4-1948, tại xã Khánh Thọ, huyện Tam Kỳ, tỉnh Quảng …

Lịch sử truyền giáo và chữ quốc ngữ – Chương 8 – Việc truyền giáo dưới thời chúa Trịnh Tạc và chúa Hiền – IV- Lữ Y Đoan và Sấm truyền ca

 
Nhóm đạo Chúa Quảng Ngãi
Gần đây, Claude Gendre, một nhà nghiên cứu lịch sử người Pháp, viết:
“Nhưng sự xung đột giữa đạo công giáo và nền văn minh bản địa không chỉ về văn hoá: …

Nhà thơ Viên Linh: Khởi hành từ Thủy Mộ Quan (kỳ chót)

Độc giả tỵ nạn từ Miền Nam không chỉ giúp Viên Linh tái dựng sự nghiệp báo chí, mà đã còn chứng minh tinh thần tiên phong của Đất Miền Nam khi tín nhiệm một phụ nữ vào phần vụ Thư ký Tòa soạn của một tạp chí chuyên về Văn Học Miền Nam như Khởi Hành, ngay trong quãng thời gian vẫn còn thử thách của một cộng đồng tỵ nạn vừa tìm cách sinh tồn vừa tiếp tục phát triển.

Lịch sử truyền giáo và chữ quốc ngữ – Chương 8.III Chúa Hiền cho phép tự do giảng đạo

Sau khi Guyart qua đời, Mahot trở thành vị linh mục có thẩm quyền nhất ở Đàng Trong, và cũng là người thân tín nhất của đức Giám mục Bérithe, có nhiệm vụ cùng với Vachet tổ chức cho đức Giám mục trở lại Đàng Trong lần hai.

DA MÀU RA MẮT TUYỂN TẬP BEYOND BORDERS

Qua ba buổi ra mắt tuyển tập Beyond Borders cuối tuần 18.10 – 20.10, khán giả có thể rút ra một thông điệp nhất quán từ cuộc trao đổi giữa các cộng tác viên, là tuy những biên giới có thể dễ gây ra thành kiến hay ngộ nhận giữa các thế hệ già, trẻ, cũng như giữa các cộng đồng thiểu số hoặc dị chủng, nhưng điều khiến họ thông cảm nhau là những kinh nghiệm mà họ cùng trải qua, những va chạm, những chấn thương, những bất công mà người di dân nào cũng có thể gặp phải.

Lịch sử truyền giáo và chữ quốc ngữ – Chương 8: Việc truyền giáo dưới thời chúa Trịnh Tạc và chúa Hiền

Tất cả những tình tiết, âm mưu, kình chống này dẫn đến những cái chết bí ẩn trong hàng ngũ các giáo sĩ đã dám đặt nghi vấn hoặc làm trái lệnh Vatican về Nghi lễ, khiến hành trình truyền giáo của Lambert de La Motte, Đại diện Tông toà ở Đàng Trong đầy chông gai, hiểm trở.

Lịch sử truyền giáo và chữ quốc ngữ – Chương 8: Đạo Gia Tô dưới thời chúa Trịnh Tạc và chúa Hiền

Ba trăm điều trong Lễ nghi tức là toàn bộ quy chế các lễ nghi trong triều và trong nước;  những quy chế này tiềm ẩn hệ thống tư tưởng phương Đông, qua từng chi tiết nhỏ nhất, nên có thể coi Lễ nghi là thánh kinh của người phương Đông về đạo làm người…

Lịch sử truyền giáo và chữ quốc ngữ – Chương 7: Louis Chevreuil và sự xuyên tạc việc tàn sát đạo Chúa ở Đàng Trong

 
Lịch sử truyền giáo và chữ quốc ngữ
Chương 7:
Louis Chevreuil
và sự xuyên tạc việc tàn sát đạo Chúa ở Đàng Trong
 
 
 
Trong bộ sách nổi tiếng La Cochinchine Religieuse (Đạo giáo ở nước …

Lịch sử truyền giáo và chữ quốc ngữ – Chương 6: Hội Thừa Sai Paris

 
Lịch sử truyền giáo và chữ quốc ngữ
Chương 6: Hội Thừa Sai Paris
 

 
Antão Gonçalves, lái buôn nô lệ đầu tiên được ghi tên trong sử sách, từ 1441 đến 1445, ba lần đưa người …

Lịch sử truyền giáo và chữ quốc ngữ- Chương 5: Alexandre de Rhodes- Phần III:. Chuyện André Phú Yên tử đạo

Chuyện André tử đạo hay Anrê Phú Yên tử đạo là «chứng cớ» đầu tiên về việc «giết đạo» ở Đại Việt do một giáo sĩ người Âu công bố trước thế giới, đã để lại dấu ấn nặng nề về «tội ác» của chúa Nguyễn đối với đạo Gia-Tô.

đỗ nghê đỗ hồng ngọc, như không thôi đi được

“Tôi vốn ít hay cười. Ngay từ nhỏ, người ta đã gọi tôi là ‘một ông cụ non’, vì lúc nào cũng có vẻ đạo mạo, nghiêm túc quá. Sau này ra hành nghề, làm một người thầy thuốc, một người dạy học, tôi như càng nghiêm túc, đạo mạo hơn. Tại cái tạng, biết sao! Thấy bạn bè vui vẻ, khoái hoạt… tôi cũng thích lắm mà không làm sao bắt chước được…”