Lịch sử truyền giáo và chữ quốc ngữ – Chương 11.IV – Phạm Quỳnh và Chính sách phục hồi chữ quốc ngữ của Pháp

Cuốn sách Trương Vĩnh Ký nhà văn hoá của giáo sư Nguyễn Văn Trung, trong tiểu đoạn tựa đề: Giành lại Trương Vĩnh Ký về phiá Việt Nam, ông cho biết: ông viết sách này với mục đích sửa lại «lỗi lầm» trước 1975 ông đã từng phê phán Phạm Quỳnh và Trương Vĩnh Ký là «bán nước». Sau hai mươi năm nhìn lại, ông thấy chỉ có Phạm Quỳnh «bán nước», còn Trương Vĩnh Ký bị oan.

đọc văn học việt nam hải ngoại (sơ thảo)

Có thể hiểu tính nhân loại phổ biến từ quan niệm Mạnh Tử về con người: “Con người chỉ hơn cầm thú một chút,” nhưng cái “chút” này có khả năng phát triển vô tận. Nhiệm vụ của văn học là góp phần đưa cái “chút” hơn cầm thú ở con người phát triển vô tận, chí ít thì cũng giữ gìn cái “chút” đó. Cái “chút” đó, hết sức mong manh, đặc biệt dễ bị tiêu huỷ trong những ngọn lửa của tức giận và oán thù.

2025, những điều trông thấy và sau đó – Suy nghĩ sau khi đọc Tôi làm tôi mất nước của Lê Văn Phúc

Ông Lê Văn Phúc có lý do riêng để quy trách nhiệm ai làm mất nước của ông. Ông nói: “Tôi làm tôi mất nước”. Người viết bài này không biết ông nói như thế …

QUAN-NIỆM CỦA KANT VỀ “DING-AN-SICH” TỨC “TÍNH RIÊNG CỦA SỰ-VẬT” VÀ QUAN-NIỆM CỦA HEIDEGGER VỀ “DING” HAY NOUMENA CŨNG LÀ “TÍNH RIÊNG TƯ CỦA SỰ-VẬT.”

 
[TIẾP THEO KỲ TRƯƠC]
 
PHẦN HAI
For Thơ-Thơ and Nguyễn Đồng
 
LTG. Kể từ phần này tác-giả xin trình bày bài viết dưới hình thứcsong ngữ [Việt-Anh] luân phiên. Lý do: cách viết của Quine rất kỷ-luật thiên …

KHÚC CẦU HỒN CHO MỘT TRẠI TỊ NẠN

Mosab Abu Toha là nhà văn, nhà thơ, học giả và quản thủ thư viện người Palestine từng sống ở dải Gaza. Ông được trao giải Putlizer 2025 về bình luận qua loạt bài về …

Lịch sử truyền giáo và chữ quốc ngữ – Chương 11: Trương Vĩnh Ký (1837-1898) – Phần III: Vinh dự lầm than

Cuộc du lịch «vĩ đại và hoành tráng» quá, tạo tất cả điều kiện cho Trương Vĩnh Ký trở thành nhà bác học tương lai. Nhưng cũng có chỗ khiến ta hơi áy náy: Phan Thanh Giản lấy tiền đâu ra để dẫn cả đoàn hơn sáu chục người đi khắp Âu châu chơi trong tám tháng như thế?

Lịch sử truyền giáo và chữ quốc ngữ – Chương 11 – Trương Vĩnh Ký (1837-1898) – phần II – Sự phục hồi tên tuổi Trương Vĩnh Ký

Đến đây, một câu hỏi quan trọng cần nêu ra: Tại sao sau ba mươi chín năm bị quên lãng (1886-1925), Trương Vĩnh Ký lại được chính phủ thực dân phục hồi tên tuổi dưới danh nghĩa Nhà ái quốc và Nhà bác học?

Về vấn đề ngôn ngữ và sự sáng tạo của nhà văn, nhà thơ (phần 2/2)

Trong suy nghĩ của tôi, thời Tản Đà, trong thơ lục bát, người ta thường hay gieo vần và ngắt vần ở những quãng chẵn. Thơ, như thế, rất êm đềm, chảy thư thái một dòng. Dù sao, với con người nghệ sĩ Tản Đà, tôi không chắc câu thơ mà chúng ta đang thảo luận nhất thiết đã phải được ngắt như thế.

Thử tìm một lối tiếp cận văn sử học về hai mươi nhăm năm văn học Việt Nam hải ngoại 1975-2000

Hai mươi nhăm năm. Một phần tư thế kỷ. Khi nhìn lại chặng đường vừa qua của văn học Việt Nam, người ta nhận thấy do một tình cờ, một định mệnh hay một thần …

một giờ trực canh

Gần đây trong khi lục lọi đống giấy tờ cũ tôi bất ngờ phát hiện tấm thẻ căn cước quân nhân của mình, tấm thẻ với bức ảnh tôi thời còn trẻ măng, trên ve …

Dịch phẩm tiếng Nhật Buớm Trắng của Nhất Linh

 
Bướm Trắng là cuốn tiểu thuyết phân tách tâm lý thường được giới phê bình văn học đánh giá là sâu sắc nhất của nhà văn Nhất Linh.
Tác phẩm này xuất bản lần đầu …

Nhìn lại một năm [1995] văn chương hải ngoại

(Nguồn: Văn Học số 117&118-Xuân Bính Tý, 1996)
·

Năm 1995 đánh dấu hai mươi năm trưởng thành của cộng đồng tị nạn Việt Nam hải ngoại, nên trong tất cả mọi ngành sinh hoạt, người …

Về vấn đề ngôn ngữ và sự sáng tạo của nhà văn, nhà thơ (phần 1/2)

Bóng tà tà dương, trong cái nhìn của tôi trên mặt ngữ pháp để thử lý giải câu thơ của Tản Đà—một câu thơ mà tôi nghĩ là có thể có nét sáng tạo đặc biệt—từ bài Mấy Suy Nghĩ Thơ, tôi đã nghĩ là nó không thể là một kết hợp của hai danh từ kép bóng tà và tà dương. Nó phải là một mệnh đề…

Tâm Thức Lưu Đày và Thân Phận Chính Trị của Một con người

Khi tôi chết nỗi buồn kia cũng hết
đời lưu vong tận tuyệt với linh hồn[1]
Biến cố chính trị minh định thân phận chính trị[2] con người. Bởi chính con người tạo ra biến cố mà …

50 năm sau Sổ tay viết lại (kỳ 5): Phản bội Thông minh

50 năm sau 1975, rất nhiều người Việt nhập cư đã chứng tỏ họ là “những hàng nhập cảng” giá trị của Mỹ. Nhưng ngoài người Việt nhập cư, mọi người nhập cư đều góp phần vào phúc lợi chung, là làm cho nước Mỹ thêm giầu, mạnh, hạnh phúc, và luôn xứng đáng là người bạn tốt của mọi người trên thế giới. Đó là lý do chính mà mọi người từ khắp nơi đã tìm tới Mỹ, không phải tới đây để ăn hại hay làm loạn.

Hai mươi năm văn học Việt Nam ở hải ngoại

Viết về văn học Việt Nam ở hải ngoại là điều khó. Thứ nhất là vì các nhà văn tản mác khắp nơi, định cư ở nhiều quốc gia khác nhau, nhiều lục địa khác nhau, cách nhau xa lơ xa lắc, do đó sách báo cũng tản mác theo, hiếm có ai, kể cả các nhà phê bình cần cù nhất, có đủ tài liệu để an tâm theo đuổi một công trình khảo cứu nghiêm túc. Thứ hai là vì dòng văn học ấy không phải là một cái gì liên tục và nhất quán: nó không ngừng được bổ sung bằng những cây bút mới

Mấy Suy Nghĩ Thơ

Một nhà thi pháp học có cho rằng thơ là một “kiến trúc đầy âm vang.” Điều này chắc khó ai có thể phủ định được. Dù sao, nhìn một cách khác, tôi muốn nói rằng, thế giới thơ là một không gian đầy sóng. Sóng âm thanh, sóng ngữ nghĩa, sóng hình ảnh, tư tưởng, liên tưởng đan quyện vào nhau.

50 năm sau Sổ tay viết lại (kỳ 4): Mùa Chịu Nạn, Mùa Giải Phóng

Cuối loạt bài về cuộc bầu cử tổng thống Mỹ vào tháng 11 năm 2024, người viết đã đề cập tới hình ảnh nước Mỹ như một người khổng lồ bị vấp ngã. Vấp ngã là chuyện thường, nhưng với bọn trẻ, mỗi khi ngã, có thể bật dậy ngay, phủi bụi trên quần áo, rồi tiếp tục cuộc chơi. Nhưng với người già, hoặc thân thể quá đồ sộ, chẳng may bị ngã, thường không tự mình dậy được, cần phải có nhiều người hợp sức vực dậy.

Những Chiếc Bóng của Nguyễn Tư Phương và buổi triển lãm tranh, ảnh, sách, thơ, nhạc ở San Jose

 
 
Hằng năm, cứ độ xuân về hoa xuân nở rộ. Năm nay, hoa ở Thung Lũng Hoa Vàng San Jose cũng nở, nhưng đó lại là những đoá hoa Nghệ Thuật đua nhau vươn mình …

Lịch sử truyền giáo và chữ quốc ngữ – Chương 11: Trương Vĩnh Ký (1837-1898)

Từ đây, các chủng viện cũng huấn luyện những «chiến sĩ» công giáo, trong tinh thần căm thù nhà Nguyễn, tố cáo «sự bạo tàn, khát máu» của vua Minh Mạng, «sự tồi tệ thối nát» của các quan lại và «sự đói rét lầm than» của dân chúng, rên siết dưới «chế độ bạo tàn», mong nước Pháp văn minh đến giải thoát cho họ.
Trương Vĩnh Ký là trường hợp điển hình…

Hai Bài Thơ “Thất Lạc” của Nguyễn Thị Khánh Minh

Đó là hai bài thơ mà tôi vẫn thường gọi đùa là hai bài thơ thất lạc. Từ “thất lạc” không chỉ ở trong thực tế, mà ngay cả trong tâm trí của tác giả Nguyễn Thị Khánh Minh, chị hoàn toàn không nhớ đến cho đến khi có người nhắc lại!

50 năm sau Sổ tay viết lại (kỳ 3): Người Việt tàn sát Người Việt

Sau Hiệp Định Paris 1973, không còn Quân Mỹ đánh Việt Cộng. Năm 1975, chỉ có người Việt giết người Việt. Chính xác hơn: Cộng Sản Việt giết dân Việt, từ cả hai phía, Bắc và Nam. Dân Bắc bị đẩy ra trận, giết dân Nam. Đảng là “Bên Thắng Cuộc”…. Dân là bên thua cuộc. 1975: Bên thua cuộc, ai chưa chết, đi tù. 2025: Tác giả “Bên Thắng Cuộc”, cũng ở tù! Hầu hết Tướng Bắc, Tướng Nam không còn nữa. Chỉ còn Đảng!

Thuỵ Khuê phỏng vấn Đặng Tiến về Văn học hải ngoại

(Bài phỏng vấn đã được phát trên đài RFI ngày 8.5.1994)
 
Hỏi: Xin anh cho biết ý của anh về bài báo của anh Nguyễn Huệ Chi tựa đề “Vài cảm nhận Văn học Việt Nam …

Vài cảm nhận văn học Việt Nam hải ngoại

(Nguồn: Tạp chí Văn Học (Hà Nội), số tháng 2-1994).
Tiểu luận này được BBT Da Màu đánh máy lại từ tạp chí Văn Học (California) số 99, tháng 7/1999, số đặc biệt khởi đầu thảo …

Hockey-Khúc Côn Cầu

 
Có lẽ tôi phải lan man chuyện xảy ra từ trên nửa thế kỷ trước. Hồi đó tôi tham dự lớp học Anh ngữ của USAID trước khi xuất ngoại. Các giáo sư dạy phải …

50 năm sau Sổ tay viết lại (kỳ 2): Con Đường Tử Thần

Tuy lệnh [triệt thoái Cao Nguyên của TT Thiệu] ban ra là “tuyệt đối giữ bí mật với dân chúng”, nhưng theo Nguyễn Tú, dân chúng nghe tin đồn, đã tự động chuẩn bị từ ngày 15-3, và bắt đầu lên đường từ tối 16-3, trước cả chủ lực quân, tuy chưa biết rõ điểm tới cuối cùng là ở đâu. “Mục tiêu đầu tiên là Phú Bổn, sau đó sẽ tính”.

Thơ của ba người: duyên – Lê Chiều Giang – Nguyễn Thị Khánh Minh

Không rõ do một cơ duyên nào mà ba người ấy – ba nhà thơ nữ, ba tâm hồn, ba định mệnh, ba trải nghiệm, ba cuộc đời, ba ngọn suối nguồn thơ ca lại …

Khả năng và triển vọng của văn học hải ngoại

(Nguồn: Tạp chí “Thế Kỷ 21”, Bộ 1, Số 1, ngày 1 tháng 5 năm 1989)
Nguyễn Mộng Giác (1940-2012)
Tháng 11-1985, hội nghị về văn học thế giới tổ chức tại đại học George Mason lấy …