Lịch Sử Của Nhiếp Ảnh
“Queer, không phải là về vấn đề quan hệ tình dục với ai—đó chỉ là một khía cạnh của nó—mà còn là về cái tôi luôn mâu thuẫn với mọi thứ …
lũ cá chết có con mắt
không ươn như mắt em
trong bài thơ của một thi sĩ
thời chiến
chỉ cần vạch mắt cá
ta sẽ thấy lắm giận hờn buồn bã
đã lưng tròng
họ đã mổ bụng moi gan
cũng chẳng thấy được lòng cá
Học thuật “táo tợn” là học thuật cho ta thấy một khuynh hướng mới, và là một cái gì không thể gạt bỏ ngay tức khắc. Học thuật “tồi” là học thuật có thể gạt bỏ ngay tức khắc vì nó đưa ra những lập luận đã bị nhiều học giả coi là vô chứng cớ. Học thuật “táo tợn” cũng có thể trở thành học thuật “tồi” … nhưng QUÁ TRÌNH đề cử những chứng cớ là cốt yếu.
Tảng sáng, ngửi thấy mùi lạ, chàng tỉnh giấc. So đứng trên mình chàng, miệng gặm một thứ gì đấy. Chàng đẩy So khỏi giường, cố giằng vật nhũn nhão khỏi cái hàm sắc. Đấy là thịt, một sinh vật bằng thịt. Màu hồng, nhũn nhão rất giống với một con thú sơ sinh chưa thay lông.
… [T]ôi nhận thấy anh nhìn tôn giáo không mấy gì thân thiện, và đó cũng là khác biệt giữa anh và tôi. Quan điểm nào đúng đối với tôi không quan trọng – nếu cần trao đổi thì cứ trao đổi – nhưng những xúc tác của nó sẽ đưa đến kết quả nào lên nhận thức và đời sống con người – nếu được phổ thông hóa – mới là điều mà tôi cho là quan trọng.
Từ nay trong tỉnh của Long, từ “bác” chỉ có một nghĩa, để chỉ người mà ai cũng biết đấy là ai. Tất cả mọi người còn lại, sống hay chết đều không được dùng từ này, bất kể ở ngôi thứ nhất hay thứ hai, thứ ba, số nhiều hay số ít. Những từ ghép như: bác học, bác ái, bác sĩ, trứng bác… sẽ nghiên cứu để thay thế.
Giẻ lau hình như không buồn
Mắt giẻ lau cười cười
Tay giẻ lau cười cười
Dáng giẻ lau dịu dàng
Tiếng hát giẻ lau ngọt ngào xoáy xuyên vào tâm thức vỡ.
hãy coi thơ-đã-làm ra mi? ô kê?
(búng tay cười)
ngược lại làm-ra-thơ? tao đã sống nhà nghề…
(vẫn khoát tay)
đầy nhà (nghề) thơ chào hàng thu lễ
Biến cố cũng chỉ là biến cố đối với những bản lĩnh vững vàng, kiên định. Ràng buộc, có chăng cũng chỉ là những ràng buộc cá nhân, ước thuận theo nhu cầu riêng tư hẹp hòi, theo từng thời điểm cần thiết (…) Nhưng những phong trào, những tuyên hô cũng khiến cho đôi bên thăm dò, học hỏi và nghe ngóng từ nhiều phía, ra công tìm hiểu và thử nghiệm. Công việc này gây khó khăn cho những cây bút trong nước. Trước, họ phải vận dụng hai tai để nghe ngóng từ nhiều phía; sau, họ vấp phải những thói quen đã được lập trình đến nỗi thấm thậm vào trong máu tự bao đời, cảm xúc về cái mới khiến họ bỡ ngỡ, lạ lẫm, dẫn đến những bất cập thô tháp hoăc bùng vỡ giả tạo, tình trạng của 2 thập niên sau biến cố.
Tâm trạng của những người nghệ sĩ sau khi dự lớp Chỉnh Huấn nhằm rèn luyện tư tưởng và đạo đức con người, khi vào Nam cùng đoàn quân giải phóng, phần lớn đều là những thành phần còn bỡ ngỡ trước cuộc đời mới, miền đất mới từ thôn quê tới thành phố mới, cho nên từ hầm hố, từ dưới lá trồi lên, đối mặt với bất cứ việc gì trong cuộc sống hoàn toàn mới lạ họ cũng bắt đầu bằng những hành động đơn giản nhất, thô thiển nhất, vụng về nhất, như một thói quen, để rồi chỉ biết thể hiện những ngỡ ngàng, thấp thỏm, băn khoăn, ẩn ức trong phạm vi từ tư tưởng sanh hành động.
Lưu Diệu Vân: Dù muốn dù không, chúng ta cũng không thể phủ nhận rằng biến cố 30 tháng Tư đã tạo nên những ranh giới vô hình: ranh giới thời gian giữa văn chương …
Lài chống lại áp lực đám đông để đứng một mình, bản lãnh đó, không phải ai cũng làm được. Cứ tưng tưng hạnh phúc, dù chẳng hiểu hạnh phúc là cái giống gì, cứ tưng tưng xinh đẹp, yêu đương, thù ghét, lừa dối, căm hận, say mê, thật và giả, tự đè bẹp mình dưới mọi cái tưng tưng. Thế mới gọi là yên phận.
Tùy ở bán cầu nào, cuối tháng Tư là lúc trời đang ấm dần lên hay đang lạnh dần xuống. Nhưng ở bán cầu nào người ta cũng làm lễ tưởng niệm Tháng Tư Đen.
“Người ta” đây là một nhóm nhỏ những người Việt Nam lưu vong, hay tự xem mình là lưu vong, từ hơn 40 năm về trước. “Nhỏ” là vì số người quan tâm đến Tháng Tư Đen ngày nay, cũng như từ trước đến giờ, so với tổng số những người Việt Nam bỏ nước ra đi từ lúc đó vẫn không đáng kể.
Về đại thể, biến cố ấy đã giúp VN thống nhất địa lý, chính trị… Văn học Miền Bắc với đặc điểm minh họa cho một chế độ chính trị, vừa lạc hậu vừa khô cằn đã phần nào được cái tươi mới của văn học Miền Nam khích động cho những bản sắc cá nhân hình thành. Ngược lại, văn học Miền Nam bị chôn vùi với cái án đồi trụy phản động, những kẻ được lưu dung thì trở thành a dua.
Nói về văn học thuần túy trong một xã hội tự do, bất cứ biến cố nào — hay không có biến cố nào — người sáng tác đều không thể tách rời cá nhân mình ra khỏi xã hội. Tác gia (không có dấu hỏi) không dính dáng nhiều thì dính dáng ít; không ràng rịch kỹ thì ràng rịch lỏng lẻo, nhưng có ràng rịch; không liên hệ tới đời này thì liên lệ tới đời trước, đời sau.
Thảng vừa xong duyên cớ bốc hơi
Lời tình tự kết bè nằm mật
Đêm lên ngồng góc nào cũng ước
Trổ đầy hoa kết trái trong gương
Văn học làm giàu trí tưởng tượng chừng nào càng làm chúng tôi xa rời sự thật chừng ấy, một thế hệ lớn lên mơ mơ hồ hồ, chẳng biết trong chiến tranh phía nào là đúng, phía nào là sai. Cả một dân tộc, hay ít nhất một nửa, như mê đi, như khờ dại, một tâm trí văn hóa mù mờ lẫn lộn, không thực tế, không sẵn sàng trả lời các vấn nạn trước mắt ….
Tôi vẫn nhìn thấy tôi còn đứng đó, một mình, trên cái ban công từ buổi sáng 30 tháng Tư năm 1975 để chứng kiến, để ghi nhận cái đám đông hôi của mà bây giờ, sau bốn mươi năm, đã lớn lên không ngừng. Họ có mặt trên mọi miền, đang từng ngày tận thu, tận vét đến tận đáy những gì còn sót từ chút của cải còm cõi của đất nước. Chính họ, nói cho thật chính xác, là một trong những thủ phạm đã bóp chết hy vọng về một tương lai sáng sủa cho quê hương.
Thế hệ của tôi, một phần trưởng thành từ blog, mạng xã hội, tôi chả ngại ngần gì nói rằng, tôi lớn lên từ những kết nối ấy, sự chia sẻ ấy. Sự giàu có từ blog và internet cho chúng tôi trở thành những công dân viết văn bằng bàn phím chứ không phải bằng giấy và ngòi bút đơn thuần. Ở đó, tôi được nói chính tiếng lòng của tôi, đời sống của tôi để tôi tìm thấy bản thể cá nhân mình. Đến bây giờ, có điều kiện thời gian dành cho văn chương nhiều hơn, tôi tìm hiểu nhiều hơn lịch sử và những biến động của nhiều tác giả mà trước kia tôi chưa có điều kiện biết nhiều, hiểu nhiều ngoài tác phẩm của họ.
Nay chúng ta nhìn lại đất nước Việt Nam trọn vẹn mang hình chữ S, với hơn bốn mươi năm chính quyền Việt Nam cai trị mọi thứ vẫn diễn ra từng ngày. Tôi và tất cả những người làm nghệ thuật, trong đó là người viết sáng tác thơ văn trong nước, đều mong có đôi cánh bay xa trong nền văn chương chính nghĩa là độc lập sáng tạo, tự do xuất bản và một đất nước hướng đến nền dân chủ theo thế giới toàn cầu.
Quả bom 30 tháng Tư lại mang đến mọi ngõ ngách trong nước về sự thật của thế giới, nền văn học tự do trên toàn cầu soi rọi, thức tỉnh, đã lột dần các mặt nạ bưng bít bấy lâu. Những người viết trong nước sực tỉnh vì bấy lâu mình bị gò buộc trong 4 bức tường tăm tối. Văn chương phản kháng bắt đầu ra đời từ chính những cây viết từng do đảng đào tạo (Hà Sĩ Phu, Dương Thu Hương, Bùi Tín, Trần Mạnh Hảo, Nguyễn Đình Thi, Trần Đĩnh…) với bao nhiêu sáng tác đã hạ bức màn sắc cho công luận nhận chân được rõ sự thật.
Cớ chi tôi đã không cho [độc giả] biết rõ hơn về số phận của nhân vật người hùng của tôi? Có thể vì anh ta phải chia sẻ số phận của cái thế giới nơi anh đã xuất hiện: biến mất và bị lãng quên, mang theo một trong các chìa khóa may ra có thể giúp chúng ta hiểu biết thêm về thảm kịch Việt Nam và cuộc chiến tranh của nó.
chính hay phụ, thiện hoặc ác, anh hùng và lưu manh, chỉ có thể là Thời gian hoặc chính họ. Lịch sử không phải đất sét để bất cứ ai có quyền nhào nặn theo ý mình. Có chăng, người viết nhìn thấy họ, phỏng vấn họ, xin lỗi họ, cảm ơn họ, dõi theo họ và lớn lên cùng họ.
Có người quay ngòi bút xoắn xít hót tụng ca, có người ngậm câm không nói không rằng trong cái tư thế cam chịu song vẫn có những người viết trong âm thầm quạnh quẽ chờ đợi cái ngày quang phục vô vọng. Người ra đi đến xứ sở tự do cũng không thể viết như ngày trước được nữa. Thoát lộ bàng bạc trong thơ ca ngoài nước là nỗi đau đớn căm hờn của người chiến bại, nỗi nhớ thương quặn thắt quê nhà và thân thuộc còn ở lại.
Ya, bây giờ, cái gọi nền văn học, cho là của chung Việt Nam, bao gồm cả mảng văn học mấy mươi năm của miền Nam, trước 1975, theo tôi thấy, chúng ta nên tháo gỡ hẳn, cái mảng đấy ra, để riêng, để chung tội cho nó, còn, nguyên cái gọi nền văn học Việt Nam, ở miền Bắc, từ trước và sau 1975, nó vốn, luôn luôn bị ràng buộc, thủ dâm, thiển ý, thôi, chúng ta, hãy để cho bị ràng buộc, thủ dâm,
Giới phản chiến tả khuynh chẳng sao chấp nhận chuyện các “anh hùng liệt sĩ” chiến đấu cho tự do thời trước, nay trở thành kẻ bạo ngược, và những kẻ “tay sai của đế quốc Mỹ” đang hoá thành nạn dân. Đáp ứng cuộc vận động cho Người Vượt Biển của chúng tôi, đông đảo trí thức Pháp thiện nguyện … không những cứu sống hàng nghìn người lâm nạn, mà còn phá vỡ lối nhìn rập khuôn.
Phải thẳng thắn mà nhìn nhận là giữa các thế hệ 1 và 1.5 – khoan nói tới thế hệ 2 trở đi, gồm các em sinh ra tại Mỹ — hiện có một hố sâu ngăn cách: chúng ta không hiểu các con em của mình, cho là chúng bị Mỹ hoá, và về quan điểm chính trị, chúng chưa hay không chống cộng đủ. Và ngược lại, các thế hệ trẻ không hiểu chúng ta.
Trước hết là một tâm thế lưu vong, mất mát và hoài niệm. Những sự mất mát đưa đến những chao đảo tận gốc rễ. Rồi những cố gắng hội nhập, đôi khi với sự tủi nhục, sóng đôi cùng nỗi nhớ thương, đau xót, uất ức, căm phẫn. Tất cả đều đã được trải ra trên trang giấy. Nhưng sau đó là những kinh nghiệm đối mặt với một cuộc sống mới. Kinh nghiệm này ghi những dấu ấn đặc biệt trên chân dung của con người lưu vong, xa xứ.
Lịch sử vốn là một bàn cờ chính trị, chẳng ai biết mình đang chơi, đang bị chơi hay tất cả chỉ là một con cá ngựa trong ngàn vạn con cá ngựa trong chuồng, mọi nước đi phụ thuộc vào quẻ xúc xắc. Gieo được sáu, anh xuất chuồng và gieo được một, anh có quyền đá hậu. Muốn chữa khỏi vết thương dân tộc, cần phải xóa bỏ ngày này, coi đấy như một ngày bình thường trên lịch/hoặc đừng bao giờ hò reo, tiệc tùng hoang phí ngân sách trong cái ngày hòa bình được chất cao từ triệu triệu xương máu da vàng. Thế hệ tôi đã ngán lắm rồi dù công trình lớn hay pháo hoa.
Bình Luận mới