Bùi Bảo Trúc / giữa ma-trận của Ngôn Ngữ & Cuộc Đời

Ở đây, trong vị trí của một người có khá nhiều kỷ niệm riêng tư với anh, cũng như đã chia sẻ với anh một số sở thích, tôi muốn viết về Bùi Bảo Trúc chủ yếu như một người bạn. Một người bạn yêu văn chương, chữ nghĩa. Và đã để hết cả cuộc đời mình để học hỏi, dùi mài cái sở thích cũng như cái niềm vui có nhiều nét cao nhã này.

TÔI GHÉT TÔI

Lúc ăn xong, ngồi uống cà phê, bạn tôi mới cho biết tại sao cái chết cuả ông cụ lại làm anh đau đớn quá đáng như vậy. Anh đưa cho xem một trang sách, có lẽ được xé từ một cuốn thơ nào đó, với một bài thơ như thế này:

Nhớ Anh Bùi Bảo Trúc…

Anh kể các hoạt động sinh viên ở trường Văn khoa và các cuộc thảo luận văn nghệ với bạn anh ở quán La Pagode nằm ở góc đường Lê Thánh Tôn và Tự Do, nơi gặp gỡ của giới ký giả và văn nghệ sĩ Sài gòn. Anh là người đầu tiên kể cho tôi nghe về ca sĩ Khánh Ly đi chân đất hát nhạc Trịnh Công Sơn ở sân trường Văn khoa. Anh đọc cho tôi nghe những bài thơ anh mới làm,

“Giường và Điểm Tâm”: Một Định Nghĩa Truyện Chớp và Siêu Hư Cấu Đời Sống

Việc Phùng Nguyễn dùng siêu hư cấu đưa chính mình vào trong truyện, và việc anh cho một nhân vật quyết định không bước ra khỏi giấc mơ, hai điều này có liên quan gì với nhau không? Có thể lắm, vì truyện là một thể mơ trong hiện thực và những giấc mơ thì rõ ràng mang tính truyện. Chắc chắn những giấc mơ ấy đầy cảm xúc, vì Phùng Nguyễn đã viết về những giấc ngủ không mơ là những giấc ngủ tê bại mọi giác quan và nhận thức, “cứ như bị thuốc mê”

Tôi thèm người ôm ấp / I Long to Hold Some Lady

Tôi thèm người ôm ấp
Nàng tôi yêu quá vời xa
Đã vắng bóng hôm nay
Cũng chẳng đến ngày mai

BOB DYLAN vs NOBEL

Trên đây là Masters of War, bằng ghi-ta mộc quàu quàu theo giọng rè rè dạy đời, chàng càm ràm, hằn hộc, tức tối. Tức cành hông như vậy thì mặt mũi đâu mà đứng trên bục danh dự xòe tay ra nhận một triệu đô từ cái kẻ đầu sỏ chiến tranh, dù là qua trung gian các vị thừa hành – trừ phi bây giờ chàng đã nguôi giận rồi, vì già và mệt rồi.

Từng hạt cát / Every Grain of Sand

Phút thú tội, giờ tuyệt vọng
Từng hạt mầm mới đẫm trong vũng lệ dưới chân ta
Tiếng hấp hối trong ta với tìm đâu đó
Nhọc nhằn trong hiểm nguy và phải trái của tuyệt vọng

KHÔNG PHÁ KHÔNG NGỪA

Một mặt con chiên bị hăm dọa rằng phá thai là một trọng tội dưới mắt Thiên Chúa và có thể bị trục xuất ra khỏi đạo lập tức …. Một mặt khác, con chiên được câu nhử bằng hứa hẹn “Nhưng đừng lo vì Giáo Hội, qua các linh mục, sẽ có thể xóa rửa tội lỗi đó cho nếu thật lòng tìm về với Chúa.”

Về Bob Dylan và Nobel 2016- Tình-Chỉ-Là-1-Từ-4-Chữ

Trong nền văn chương đậm ảnh hưởng Nam Á như Nhật, Hàn, Việt Nam…thì hai chữ thơ ca là 1 từ kép, thơ dính vào ca như định mệnh xe duyên lời vào tiếng hát. Xin kể, ở đời Đường nhà thơ Lý Bạch đã sáng tác dạng Từ là thơ để hát, đến thời Tống thì thơ để hát trở thành Tống Từ, một loại hình như thơ xuôi đương đại và được trình diễn dưới dạng ca ngâm. Ở Việt Nam ta, ngâm thơ, hát ả đào, thậm chí hát xẩm…cũng là những thể loại trình diễn Thơ khá phổ cập

Chim Trên Vòng Dây Kẽm / It Seems the Better Way

Như một con sâu trên móc lưỡi câu
Như một hiệp sĩ từ một pho truyện cổ
Ta để dành những dải ren tơ cho người.

Diễn từ – Prince of Asturias Award 2011

(Nguồn: The Annotated Transcript, Cohencentric. Bản chép Anh ngữ được Allan Showalter và Coco Eclair ghi xuống sau lời chào quan khách của Leonard Cohen.)
Ngày 21 Tháng 10, 2011 tại Oviedo, Tây Ban Nha
 

Tối nay, …

So Long Marianne

Hãy biết rằng ta ở ngay sau lưng đấy và nếu như em đưa tay ra ta nghĩ rằng em sẽ chạm được tay ta. Và Marianne, em biết ta đã vẫn luôn luôn yêu em vì sự đẹp và những minh triết tới từ em …

Cách Phát Ngôn Thơ / How to Speak Poetry

Bài thơ trên hết là bản thông tin. Nó là Hiến Pháp của nội quốc. Nếu mày đề xướng và thổi phồng nó với những mục đích cao siêu thì mày chẳng khá hơn đám chính khách mà mày khinh bỉ. Vì mày lúc đó chỉ là đứa phất cờ tuyên dương lòng yêu nước cho thứ tình cảm rẻ tiền. Hãy nghĩ về chữ nghĩa như khoa học, thay vì nghệ thuật.

Tụng khúc / Anthem

Có vết nứt bên trong, vết nứt bên trong mọi vật
Qua đó ánh sáng lọt vào
There is a crack, a crack in everything

Bob Dylan – Nobel Văn Học 2016: Một Sự Kiện Phức Tạp

Một chữ thường hiện đi hiện lại trong các bài hát là circus (gánh xiếc) khiến những kẻ ái mộ Bob Dylan nhớ đến khoảng đời cầm ca lang bạt của ông trước khi thành ngôi sao độc sáng. Nhưng trò xiếc circus còn là ẩn dụ để ví von không gian dystopia của văn minh tranh đua vật chất trống vắng các ý nghĩa và giá trị.

Tình Yêu Ruồng Bỏ

Người nào cũng hóa trang
Để che điều còn lại sau đôi mắt
Nhưng ta, ta chẳng thể dấu mình
Ta sẽ đi theo
Trẻ thơ

Hậu Nobel Thì Chẳng Có Sách Để Đọc

tôi chỉ biết chắc rằng người đàn ông này là một trong những nhân chứng còn sống về cuộc chiến tranh Việt Nam. Nhạc phản chiến, nỗi buồn bã đầy đau đớn với mỗi lính Mỹ ngã xuống ở dải đất chữ S vốn nhiều lầm than

Cuốn lên trong gió / Blowin’ in the Wind

Bao nhiêu năm tháng xích xiềng cho một dân tộc
mới có tự do trong đời thường?
Yes, and how many years can some people exist
Before they’re allowed to be free?

“Hiệu Quả Phụ”- Bob Dylan và giải Nobel Văn Chương 2016

Cá nhân tôi thích giọng nhừa nhựa của anh ta, và cái tư cách theo tôi vừa kể lể vừa bất cần, vừa nỉ non vừa dạy dỗ, vừa tâm tình vừa ban bố một thông điệp. Tôi thích âm điệu của nhạc Dylan. Mỗi người viết nhạc, cũng như người làm thơ, thường có một loại âm điệu “chữ ký” của họ; nghe thoáng qua là biết, hay có thể đoán, là của họ. Nhạc Dylan cũng vậy, tuy nhiên có nhiều bài dù có cùng “hơi hướm” chung của anh ấy nhưng âm điệu vẫn khác biệt nhau đủ để không nhàm chám

Nobel văn chương thường tạo sự bất ngờ và cả nỗi ô nhục

Tôi cho rằng Jean-Paul Sartre từ chối nhận giải vì ông ta là nhà triết học nằm vùng trong văn chương – nơi có lượng độc giả nhiều và dễ dãi hơn. Nobel văn chương phát hiện ra kẻ nằm vùng này, nên trao giải, ông ta sợ lộ thân phận triết gia, khó bán sách, nên không dám đi nhận giải.

Nếu Bob Dylan mà từ chối nhận giải, tôi cho rằng cũng vì lý do như vậy. Ông ta là nhà thơ nằm vùng trong ca khúc – lĩnh vực mà lượng khán thính giả đông và dễ dãi hơn, nên tha hồ quảng bá, bán đĩa.

Như Quỳnh de Prelle trả lời phỏng vấn Da Màu về chuyên đề Nobel

Tôi không phủ nhận mọi sự tồn tại đã diễn ra của lịch sử, như văn học cổ đại, văn học cổ điển và các trường phải trong lịch sử văn chương … nhưng tôi luôn mở rộng đôi mắt của mình với những tác phẩm liên văn bản trong các liên ngành của 7 môn nghệ thuật đã từng tồn tại hay nhiều hơn thế. Một bài thơ của tôi đã từng được chuyển thể thành kịch bản phim ngắn, phim điện ảnh và trình chiếu ở Cannes

NGUYỄN VIỆN trả lời phỏng vấn của Da Màu về chuyên đề Nobel

Tôi nghĩ hội đồng chấm giải Nobel văn chương đang đi những bước đi của thời đại nhằm tháo gỡ những cái vòng kim cô trói buộc chúng ta trong cái gọi là truyền thống. Mọi thứ đang thay đổi. Chúng ta đang thay đổi.

Ba anh em trong một căn phòng bệnh viện

Theo cấp bậc cũ 1975, hệ thống quân giai, thì Khánh Trường là Trung sĩ nhất, anh Phùng là binh nhất còn tôi là binh nhì. Khi ra đến ngoài, Phùng Nguyễn nhắc lại với tôi là Khánh Trường chết thì ôm mỗi một cuốn Hợp Lưu ra đi. Tôi bảo “Thì vậy, nhưng giao lại cho anh vậy là an tâm”.

Oakland Night Question

When Đức asked me what had caused people to stand on this or the other side of the battle line, I would think of Little Kình. So I thought I should share with him this story, full of holes and speculations, to help him toward an answer that perhaps I’d also want to find. I am not an eloquent storyteller, and the story itself is an erratic one.

Phùng Nguyễn: Nhà văn đi tìm hy vọng ở phía sau?

[T]ôi không nghĩ quá khứ chỉ là niềm tuyệt vọng. “Nó” có những giá trị nhất định mà chúng ta có thể mang theo khi hướng về tương lai. Như nhà văn Nguyễn Mộng Giác đã viết trong phần giới thiệu, “Quá khứ cũng là một kho tàng cho hy vọng, nếu chúng ta biết dùng quá khứ.” Tôi không đi tìm hy vọng ở phía sau, tôi chỉ muốn lấy làm chắc là mình không quên mang theo những gì nên mang theo.

Hai câu hỏi cho Tạ Chí Đại Trường

vì muốn thành Tàu mà thực tế biết rằng không phải là Tàu nên mấy ông nhà nho thế kỉ XIV bịa ra chuyện Lạc Long Quân và Âu Cơ, tổ dân Việt, có liên hệ bà con với mấy ông tổ Tàu để cho nước mình có lịch sử 4000 năm đó.

Phùng Nguyễn, vết nứt thời gian

Phùng Nguyễn nhìn chiếc giường ngủ cười, hỏi tôi. Ông có “ghê” hay “bai” không vậy cha? Tôi cười lớn, Trần Nghi Hoàng “thẳng băng” ông à.

Hãy giúp chúng tôi tiếp tục làm người đọc văn minh

Xin nhấn mạnh một lần nữa là đề nghị áp dụng coupon, nếu được chấp thuận, sẽ ảnh hưởng đến thu nhập của ebook Bên thắng cuộc và do đó đòi hỏi sự hy sinh của tác giả về mặt tài chính. Tuy nhiên, nếu thu nhập không phải là mục đích duy nhất, việc đưa tác phẩm của mình đến với nhóm bạn đọc cần đến món ăn tinh thần này nhiều nhất bằng mọi phương tiện là điều nên làm, theo thiển ý.