cuộc chiến hao mòn

 CARLEIGH BAKER là nhà văn và giáo sư có dòng máu nêhiyaw âpihtawikosisân pha Âu châu. Sinh ra và lớn lên ở lãnh thổ Stó:lō, bà hiện đang sống trong các vùng đất không chịu cắt …

tấm chăn bông

Nguyên tác tiếng Urdu: Lihaaf 
Ban Biên Tập chuyển ngữ từ bản tiếng Anh
The Quilt của Syeda Hameed và Tahira Naqvir

Ismat Chughtai (1915 – 1991) là nhà văn người Urdu nổi tiếng về khí phách và …

ngày xưa anh thấy, bây giờ thấy đâu

Melissa Mongoven là một nhà thơ Mỹ cư ngụ ở Canada. Bà tự giới thiệu mình như sau: Làm mẹ ở tuổi 40; người đồng cảm, trí óc luôn bận rộn và hiếu kỳ.

Birth Canal của Dias Novita Wuri: Giữa Sự Sống và Cái Chết

Trong Birth Canal, không có sự tương giao giữa khả năng sinh sản và tình mẫu tử, vì một người đàn bà có thể sinh con nhưng không có năng khiếu làm mẹ, hay ngược lại, có tiềm năng trở thành một người mẹ tuyệt vời nhưng lại không thể có con. Khái niệm “cửa mình” —hay “kênh sinh” —nếu dịch sát từ tựa Birth Canal, là một khái niệm vừa “mở toang” vừa trắc trở, theo đúng nghĩa sinh vật học của nó …

Indira

Khi nhìn thấy chân dung của Indira Gandhi trên TV vào thập niên 70, Mai biết nàng đã tìm thấy câu chuyện của đời mình. Mai tin rằng với thời gian, nàng cũng sẽ biết cách phát ngôn đầy thẩm quyền như Indira. Phụ đề tiếng Việt trên TV cho thấy Indira là một người phụ nữ rất mạnh mẽ, không bao giờ chịu lép vế bọn đàn ông thiển cận và ngoan cố.

Khuyết Hình

Đứng trên cái gác xép tối đèn nhìn hướng ra ban công, ván sàn từ lúc nào đã bấp bênh, mỏng manh tới mức chỉ một cú dẫm chân quá mạnh là bụi bặm, bụi gỗ rụng như mưa, nơi đây là phòng thờ gia tiên của gia đình tôi những ngày bà nội còn sống, ngày bà mất, bàn thờ chuyển xuống dưới, cái giường của bà đem vứt, cỗ bàn thờ thay thế vào chỗ trống.

Những tử thi đi giữa chúng ta

Anh chàng Tử thần mân mê lưỡi hái nằm gọn trong lòng bàn tay. Từ lúc lão Tử thần bị đọa lên cung trăng chặt cây quế mà chặt mãi không xong–chặt tới đâu, cây …

Dâm tà và hậu hiện đại

Phần lớn những bài phê bình vinh thăng Nguyễn Viện đều cho ông là nhà văn hậu hiện đại. Mà thực chất tư tưởng của ông chỉ là bạo hành và hạ nhục người phụ nữ. Sự hạ nhục người phụ nữ không mới mà cũng không hậu hiện đại. Nó cũ như trái đất, như Thánh kinh.

Đàn bà trong văn chương Nguyễn Viện

… tôi không thể không suy nghĩ về người đàn bà trong văn Nguyễn Viện. Hình như các nhân vật nữ – được Đặng Thơ Thơ dẫn chứng – bước vào văn chương từ ‘thế giới ảo’ của nhà văn mà không đi qua một cửa ngõ nào của thực tại.

NÚP LÙM

Người đàn bà nhỏ này, mai kia trưởng thành, không như bà và mẹ, và cả con chó cái – vốn vô niệm về nữ quyền, hành động theo bản năng – liệu nàng sẽ chấp nhận quan điểm bươn chải-quán xuyến-phục tùng-làm công cụ giải trí tình dục nơi người phụ nữ là thuộc tính bất khả vãn hồi trong ý thức sống của người đàn ông. Và, giương oai diễu võ-ăn chơi nhậu nhẹt-dâm tà nơi người đàn ông là thuộc tính bất khả vãn hồi trong ý thức sống của người đàn bà. Phải chăng hai số phận đã được mặc định?

CHÀNG

Ánh mắt chê bai nặng nề của người chung quanh chẳng hề làm cho tôi hổ thẹn mà càng làm cho tôi xác định là chẳng cần gì phải giấu giếm quan hệ của tôi với người đàn ông “chỉ đáng tuổi con trai tôi,” khi mà bất cứ một gã năm mươi tuổi nào đều có thể phây phây xuất hiện bên cạnh người rõ ràng chẳng phải con gái gã thì không một ai thèm trách móc.

Buổi Tiệc

Từ xa, tôi thấy hai người quay trở lại, sánh bước bên nhau qua bãi cỏ, căn nhà lấp loáng ánh nắng sau lưng họ. Hai người cúi thấp đầu, chắc là vì chói nắng. Tôi nghĩ chỉ trong tiểu thuyết người đàn ông và người đàn bà mới có những dấu hiệu lừa dối.

RBG, người nhỏ bé vĩ đại (phần 2)

Điều đáng lưu ý là, trong khi Ruth Bader Ginsberg và Antonin Scalia, hai người bạn gốc di dân, dù ở hai thái cực đối nghịch về tư tưởng, đã áp dụng tình bạn và tình đồng nghiệp hoàn hảo, còn những người có đầu óc mong muốn nước Mỹ vĩ đại lại quên mất tinh thần “Từ số đông thành Một.”

RBG, người nhỏ bé vĩ đại (Phần 1)

Mặc dù ra trường thủ khoa từ đại học Columbia, Ruth Ginsburg không thể kiếm được việc làm trong ngành luật tại New York. Nộp đơn mong được tuyển làm luật sư phụ tá cho Thẩm Phán TCPV Felix Frankfurter, Ruth không hề được gọi phỏng vấn. Người mẹ trẻ đủ thông minh nhận ra ba trở ngại đầu đời: phụ nữ, làm mẹ, và gốc Do Thái.

Vết Thương Dậy Thì

Mấy thằng cóc con trong Xóm mỗi khi chơi đùa với tôi thường cố ý đụng chỗ này, đụng chỗ kia. Tôi vô tình, không quan tâm nhưng từ khi kép Chiến cho tôi tiền để hành hạ, để mua cái đau của tôi thì tôi đặt ra luật lệ quy định giá cả mỗi chỗ da thịt khi bàn tay con trai sờ đến. Bàn tay con trai… sự mua bán.

Nhìn Xuống

Nếu tôi và mẹ Thế cùng ngoi ngóp dưới sông và nếu chỉ cứu được một người chàng sẽ không ngần ngại kéo mẹ vào bờ và khi đến đất sống rồi chàng mới nhỏ xuống sông vài giọt nước mắt khóc thương người vợ xấu số; và chưa đoạn tang tôi, mẹ chàng lại lễ mễ na trầu cau đi hỏi vợ hai cho con, rồi tấn bi hài kịch gia đình lại tiếp diễn: mẹ Thế ghen với dâu mới.

Đến khi mất tiếng nói

Chàng nói: Em là một người may, đã không có mẹ chồng lại chẳng có em chồng.
Tôi đâu phải vừa: Trong phim Psycho, nhân vật chính … có hai personality: một của người mẹ và một của chính hắn…. Anh, anh có tới ba personality ở trong người anh: người mẹ chồng, người chồng, người em chồng.

Túy Hồng giữa chúng tôi

Duy có ngòi bút, mỗi lần vẫn một thức động. Duy có cách viết, mỗi lần vẫn một nhọn hoắt. Duy có tâm thể, vẫn câu thơ bất hủ của Tản Đà. Seattle mưa là mưa bay đi. Nhưng trong nghìn triệu giọt mưa Tây Bắc, vẫn một giọt mưa Huế. Mưa có bay ra biển, mưa vẫn trở về nguồn. Tâm sự tha hương, trong kín thầm vẫn nguyên vẹn.

“Sẵn sàng là thượng sách!”*

Trong cách thu thập những sắc, túi, ví, bóp, Mai muốn chúng vừa trống trải vừa tiềm ẩn, vừa vô dụng vừa khả dụng, vừa ở trong, và ngoài thời gian. Sự thu thập là một cách chế ngự không gian và thời gian. Trong cách thu thập, nhưng không dùng những thứ nàng thu thập, Mai cố duy trì sự căng thẳng tuyệt diệu giữa đam mê và viên mãn.

TRÍCH ĐOẠN TRUYỆN DÀI THE PEARL THAT BROKE ITS SHELL (Hạt trai phá vỡ vỏ trai)

Madar-jan (1) bắt tôi ở nhà một hai tuần, muốn tôi quen chuyện là con trai trước khi để tôi thử ở bên ngoài. Bà chỉnh chị em tôi khi họ gọi tôi là Rahima, và cũng chỉnh mấy đứa em họ chưa bao giờ nhìn thấy bacha posh (2). Chúng chạy về nhà báo tin cho mẹ mình, và họ cười khẩy. Mỗi bà đã sinh cho chồng ít nhất hai con trai để nối dõi, con gái họ không cần làm bacha posh.

Ta Tìm Tiếng Ta: Nói Cùng Tiếng qua Mẫu Tính*

Như những bà mẹ thương những đứa con bất hạnh của mình, tôi phải yêu hơn những “đứa con” bị cắt mũi, chặt tay và thậm chí bị chết trong trứng nước. Ðiều đáng nói là đa số những người trong Hội đồng kiểm duyệt ít khi có cùng chung Ngôn Ngữ với những người làm nghệ thuật. Nhưng nếu không nhờ sự không chịu thấu hiểu của họ, chưa chắc tôi đã tìm ra một con đường thứ ba đầy khó khăn và thú vị.

Từ chuyện trai gái, phụ nữ góp phần lật đổ chính quyền

Từ chuyện trai gái, phụ nữ góp phần lật đổ chính quyền

Khi còn niên thiếu, tôi thích “Miss Saigon.” Khi trưởng thành, tôi đòi hỏi nhiều hơn cho cộng đồng người Mỹ gốc Việt

Tôi run người lúc khán giả đứng lên hoan hô. Trên sân khấu, tôi không thấy người phụ nữ đẹp thê thảm mà khán giả dường như đã say mê. Tôi thấy mình ở thời mới lớn – một con bé muốn tự sát vì cảm thấy bị giam hãm trong một thế giới coi nó cùng lúc như trẻ con và đối tượng tình dục.

Blemishes/ Trổ Đồi Mồi

Tưởng đâu đã khô héo, nhưng không, chỉ cần một cú nhấp chuột Thị liền sóng sánh. Triệu triệu người đã và đang mò lên youtube để nghe và ngó Khatia Buniatishvili, có ai trong số này bản lai diện mục truy lùng ra chân tướng của mình như Y Thị? / Y Thị thought she had withered, but a single mouse click and she can undulate. Millions and millions of people visit Youtube to listen to and watch Khatia Buniatishvili, but how many of them have found their real “self”?

ngụ ngôn giữa đời thường: việt nam giữa canada; ta giữa tây; dân tộc giữa nhân loại (kỳ 3/3)

Giữa nền văn học Việt đương đại, đây là sáng tác có thể nói rất đặc biệt về đề tài – nội dung hậu chiến, xuất sắc về hình tượng nghệ thuật thể hiện, sang chấn về triết lý hiện sinh, và sáng chói về nhân văn – nhân tính. Một cây bút phải được/bị những gì để có thể “đẻ” nổi tác phẩm vẹn toàn đến vậy? Nếu “bị” thì đời ơi, sao nhẫn tâm hành hạ để chữ nghĩa phải thét lên đến thế? Giá như bt ra đời từ thời hậu Đổi mới, sẽ có cơ trở thành một “con dấu” của dòng văn chương hậu chiến tranh, nhánh “văn chương chấn thương”. (Chứ thời Đổi mới 1986 – 1992 ắt hẳn không chịu loại truyện này đâu).

ngụ ngôn giữa đời thường: việt nam giữa canada; ta giữa tây; dân tộc giữa nhân loại (kỳ 2/3)

Không dành cho những bạn đọc chuộng lối diễn tả mạnh bạo hành vi và cuồn cuộn từ vựng của Trần Vũ, hay cù cưa thổ ngữ tâm tình gái đất Mũi ở Nguyễn Ngọc Tư. Thật ra, văn chương McAmmond Nguyen Thi Tu kết hợp thuần thục 3 hình thức: văn nói kể chuyện một lèo “có sao nói vậy người ơi” ở cánh phụ nữ gia đình; văn viết tường thuật chi tiết, chính xác và khoa học của báo chí; và văn giảng chuẩn mực, bao quát, lý giải trong giới mô phạm. Chị làm chủ, thấm sâu các hình thức ngôn ngữ.

NGƯỜI ĐÀN BÀ SỐNG TRONG CHIẾC GIÀY

Con ma giấu chị trong một chiếc giày. Đó là một chiếc giầy còn khá mới, đã lâu không có ai dùng tới, nằm khuất sau một cánh cửa, bên kia cánh cửa là một mặt hồ rộng mênh mông, buổi chiều sương xuống hắt lên một thứ ánh sáng xanh lè rùng rợn. Chiếc giày bên phải.

ngụ ngôn giữa đời thường: việt nam giữa canada; ta giữa tây; dân tộc giữa nhân loại (kỳ 1/3)

Trong đầu bài có 2 điểm cần xác định trước, vì qua đó chúng ta dễ dàng vạch ra đường-thẳng-văn-chương truyện ngắn McAmmond Nguyen Thi Tu.

Một là từ “ngụ ngôn”. Dù xa dẫu gần, đó là hình thái thi pháp bao trùm nghệ thuật viết văn của tác giả. Ngay từ các dòng mở ở Lời nói đầu [[1]] cho tập truyện đầu tay của nữ văn sĩ, Giáo sư Larry J. Fisk đã sơ kết: “Những truyện đó, theo đánh giá khiêm nhường của tôi, đáng được coi là những truyện ngụ ngôn – không phải ở một thời điểm hay không gian xa xôi – mà là bài học cổ điển của thế kỷ 21”. Chúng tôi chịu liền! Và cũng xin được cẩn trọng khái quát cho toàn bộ sáng tác của nhà văn kể từ khi chị rời khỏi Việt Nam.