Trả Lại Sự Công bằng Cho Văn Học Miền Nam

Di sản tinh thần của Võ Phiến để lại có hoàn toàn tốt đẹp không? Những nhà văn nhà thơ dầy công đóng góp cho Văn Học Miền Nam đã từng bị Võ Phiến bêu riếu, nhục mạ trong bộ sách phê bình của ông thì có đáng bị phê phán như Võ Phiến đã phê phán họ không ?

Nhật Tiến, Khánh Trường, và 12 Năm Hợp Lưu

Nhà văn Nhật Tiến, người cha tinh thần đỡ đầu cho Hợp Lưu, người chủ trương giao lưu sớm nhất từ Mồ Hôi Của Đá, đã gánh chịu không biết bao nhiêu phỉ báng, một trong những lý do khiến ông buộc lòng rời khỏi ban chủ biên. Không ai có thể trách tác giả Thềm Hoang là một nhà văn thiên tả … một nhà giáo không gương mẫu, hay … thiếu đạo đức. Nhưng cũng không ai chịu hiểu tinh thần quang phục đất nước chỉ là một tinh thần hoang tưởng đầy ảo vọng.

Một Cách Nhìn về Mười Ba Năm Văn Chương Việt Ngoài Nước (1975-1988)

Có hay không một dòng văn học Việt ngoài nước? Bài nhận định dưới đây là một trả lời cho câu hỏi ấy. Nó đã được những nhà nghiên cứu văn học xem là một nỗ lực đầu tiên, trong một vài nỗ lực được thực hiện một cách có hệ thống…

Thụy Khuê về Nhật Tiến: Văn Chương là Tình Người

Toàn thể Thềm hoang được cấu trúc như một kịch bản dài mà chính ngôn ngữ tạo thành chân dung đặc thù của mỗi nhân vật trong xóm Cỏ nghèo nàn, nửa quê nửa tỉnh, Bắc Nam hòa hợp lam lũ sống chung trong một thời gian bất định.

Ý-THỨC LÀ GÌ? Ý-THỨC TRONG TRIẾT-HỌC WITTGENSTEIN VÀ TRONG NHỮNG TƯ-TƯỞNG KHÁC Ở VĂN-HÓA TÂY-PHƯƠNG–kỳ 2/ THE ONTOLOGY OF CONSCIOUSNESS IN WITTGENSTEIN PHILOSOPHY AND IN OTHER SCHOOLS OF THOUGHT OF WESTERN CULTURE (2)

Ngay trong câu mở đầu ở trên, chúng ta đã chợt nhìn ra vấn-đề “thế nào là ý-thức”. Làm sao để có thể có ý-thức khách-quan về thế-gian dù là ý-thức khách-quan tương đối. Chỉ có Thượng-đế mới có cái nhìn khách-quan về thế-gian. Do lẽ đó, ý-thức là những cách nhìn thế-gian. Nói thế không có nghĩa cuộc-đời và thế-gian là một.

Một sự vu khống Nhất Linh Nguyễn Tường Tam

Trong khi tìm hiểu về Tự Lực văn đoàn, chúng tôi đã đọc được một số thông tin về Nhất Linh Nguyễn Tường Tam hoàn toàn vô căn cứ, trong đó có việc vu khống Nguyễn Tường Tam hâm mộ Hitler, không thể chấp nhận được.

Chúng tôi thấy cần phải đưa vụ việc này ra trước, mong sớm ngăn chặn được những tác hại của loại “thông tin” này. Trích đoạn dưới đây là một phần trong chương 15 của cuốn sách “Tự Lực văn đoàn, văn học và cách mạng” mà chúng tôi đang soạn.

Về Túy Hồng*

Túy Hồng viết tiểu thuyết như thể để cãi nhau với Nhất Linh. Giọng văn của bà không hề điểm khôi hài nhẹ hay khôi hài kín đáo. Bà viết mà không để thấy công phu đi tìm cái cần nhất, cái nó định đoạt giá trị cuốn tiểu thuyết. Bà không viết giản dị, bình thường.

Đến khi mất tiếng nói

Chàng nói: Em là một người may, đã không có mẹ chồng lại chẳng có em chồng.
Tôi đâu phải vừa: Trong phim Psycho, nhân vật chính … có hai personality: một của người mẹ và một của chính hắn…. Anh, anh có tới ba personality ở trong người anh: người mẹ chồng, người chồng, người em chồng.

Những nhà văn ở phút-nói-thật: Túy Hồng

Những nhân vật ấy, tôi xin trả lời là chẳng có mống nào làm tôi ưng ý vì họ mang nhiều sơ hở, mang nhiều cái tồi… Tôi xin đặt lại vấn đề: Tôi không phải chỉ là một nhân vật của tôi mà tất cả những nhân vật của tôi là tôi…

Túy Hồng ở Phút Nói Thật – phỏng vấn với Nguyễn Mạnh Trinh

TH: Tôi viết nhiều: truyện ngắn, truyện dài, viết tiêu đề nhạc, viết phiếm luận, tạp ghi, bình luận.
Một năm rưỡi sau khi lập gia đình là thời gian sanh sản. Và cũng là thời gian tôi viết nhiều nhất. Cứ cầm bút là tôi ngoáy như cầm đũa vậy. Thời gian này, tôi viết nhiều hơn tôi ăn, nên thân hình lúc nào cũng nặng cỡ 37 kilô. Truyện vừa viết xong, mực nhà báo chưa ráo, đă vội đưa cho nhà in, vì nhà xuất bản đã đặt mua từ cả năm trước. (…) Thời kỳ tôi viết nhiều nhất là thời kỳ phải viết năm bài mỗi ngày cho năm truyện dài đăng trên các nhật báo. Thời gian đó, tôi xin nghỉ dạy vì nhiều khi phải viết thêm truyện ngắn hoặc các loạt bài khác. Có mấy cuốn sách in xong, tôi cũng không có thì giờ coi cái bìa ra sao, sách in xấu đẹp

Văn Túy Hồng

, khi đọc văn chị, nhất là đối với người Huế, ta có cảm giác có thể nghe, có thể sờ, có thể nắm, có thể nhìn, có thể chạm ngay từng tế bào Huế, từng nỗi niềm Huế, từng chân tơ kẽ tóc Huế, từ gia đình ra ngoài xã hội, từ phong tục tập quán cho đến những biến động liên miên ở Huế suốt một thời gian dài, từ đầu thập niên 1960 cho đến ngày chế độ VNCH sụp đổ. Đọc là thấy Huế hiện ra ngay lập tức, trực tiếp, tưởng như không phải qua một trung gian nào, kể cả chính ngôn ngữ.

Du Học Viên

Đừng ai tin con gái mình đứng đắn hơn con gái người khác! Đừng ai tin rằng những kẻ học giỏi thì không dâm. Thần dược ngừa thai của Mỹ tối tân, công hiệu như viên thuốc Aspirin của hãng Bayer ở nước Đức!

Túy Hồng giữa chúng tôi

Duy có ngòi bút, mỗi lần vẫn một thức động. Duy có cách viết, mỗi lần vẫn một nhọn hoắt. Duy có tâm thể, vẫn câu thơ bất hủ của Tản Đà. Seattle mưa là mưa bay đi. Nhưng trong nghìn triệu giọt mưa Tây Bắc, vẫn một giọt mưa Huế. Mưa có bay ra biển, mưa vẫn trở về nguồn. Tâm sự tha hương, trong kín thầm vẫn nguyên vẹn.

Nhân chuyện hành hương thăm mộ Alexandre de Rhodes và vài chuyện khác

[Lúc bé] tôi coi Alexandre de Rhodes như một thần tượng … Lớn lên, tôi nhớ … có lẽ [sách] ông Dương Quảng Hàm [nói], “Francisco de Pina là người đã phát minh ra chữ Quốc ngữ năm 1617.” Cái tên lạ hoắc, không phải là Alexandre de Rhodes. Tuy không vội tin nhưng bắt đầu nghi hoặc …. Chẳng bao lâu tôi có thể thuyết phục được chính mình là tôi đã bị lừa nên rất bực tức …

MỘT HỒN MA BỒ ĐÀO NHA ĐÍCH THỰC

Có lần tôi đọc được ở đâu đó rằng những người vô tổ quốc không thể nào vào khuôn phép, và đây quả là một điều gây sợ hãi và sự khinh bỉ. Có lẽ ba tôi có linh cảm rằng sống quá xa Bồ Đào Nha và quá gần những nơi khác đày ông vào một không gian vô định.

Ý-THỨC LÀ GÌ? Ý-THỨC TRONG TRIẾT-HỌC WITTGENSTEIN VÀ TRONG NHỮNG TƯ-TƯỞNG KHÁC Ở VĂN-HÓA TÂY-PHƯƠNG

Chúng ta không ngừng đặt ra nhiều câu hỏi về ý-thức để biết rõ lẽ phải trái. Những câu hỏi ấy đến từ suy-nghĩ chủ-quan và khách-quan. Thực ra, nhận-xét này chỉ là những mệnh-đề nên cần được thảo-luận và chứng minh thật sáng-tỏ rồi mới đi vào kết-luận. Đó là hy vọng của chúng ta về ý-thức tinh ròng. Augustine dựa vào phương-châm của Socrates “Anh hãy biết chính anh”

Huy Tưởng, lục bát

Tôi ngồi yên lặng, sự tưởng tượng mang tôi lại gần tác giả, vượt qua thế giới đầy tiếng động. Gần hai trăm bài thơ lục bát ngắn của Huy Tưởng trong tập Đêm Vang Hình Tiếng Chuông liên tiếp nhắc nhở ta về sự yên tĩnh, sự ngồi lại, về những khoảng cách rút ngắn. Kiên nhẫn và chờ đợi.

TÔI KỲ THỊ

Ngày xưa, xưa lắm, lúc tôi dễ có ấn tượng và dễ choáng ngợp vì ấn tượng, tôi đọc, và nhớ đến bây giờ, ấn tượng của đề tựa “Tôi nhìn tôi trên vách” (nhà văn Túy Hồng). Phải nói ngay rằng chữ “đọc” tôi dùng thu hẹp trong ý “đọc đề tựa” vì tôi hoàn toàn không nhớ mình đã đọc truyện cùng tên hay chưa và nếu đã đọc thì câu truyện ấy như thế nào.

Túy Hồng qua cái nhìn của học giả Tôn Nữ Nha Trang

Lời Dịch Giả: Tin Túy Hồng qua đời vào một buổi sáng tháng 7, 2020 khiến tôi khựng lại một lát. Chị là một trong năm bà mà giới văn học mệnh danh – do yêu, ghét, nghịch, hay có thể cả… cợt nhạo – là “năm nữ quái” của Văn học Miền Nam trước 1975, gồm Nhã Ca, Nguyễn Thị Hoàng, Nguyễn Thị Thụy Vũ, Túy Hồng và Trùng Dương.

Chị Túy Hồng là người đầu tiên đã bỏ cuộc chơi ra đi, ở tuổi 82.

Đảng tranh ở Hoa Kỳ thời đại dịch

Ác mộng chỉ xảy ra khi một đảng mạnh quá, tiêu diệt đảng kia, và chấm dứt chế độ lưỡng đảng! Ác mộng cũng chỉ xảy ra khi một ông tổng thống nào đó bỗng nhiên chuyên quyền và được tung hô là người duy nhất, là vị “cứu tinh” của dân tộc không ai thay thế được. Hiến pháp và các định chế Mỹ hoàn toàn không cho phép những hiện tượng bất thường như thế xảy ra.

Những thiểu số không gương mẫu của nước Mỹ

Bởi vì im lặng là đồng lõa, đã đến lúc người Mỹ gốc Á khước từ vai trò thiểu số gương mẫu, bỏ lối giả vờ ngoan ngoãn và bước ra khỏi vị thế hưởng lợi khi đứng bên lề, để đi cùng với các sắc dân khác trong cuộc tranh đấu không bao giờ dứt cho sự bình đẳng trong xã hội loài người.

Chúng tôi không cần tượng đài – chúng tôi bảo tồn lịch sử bằng những cách đáng ghi nhớ hơn

Vào ngày hôm ấy, tôi là hiện thân của nữ điểu Chapungu khi đứng dưới ánh nắng mặt trời chói chang suốt gần bốn tiếng đồng hồ. Khi giờ đã điểm, chiếc cần cẩu tiến vào vị trí …. Dân chúng cũng vậy – họ la, hét, giương tay đấm lên trời, và thu hình bằng điện thoại và máy ảnh. Cánh của Chapungu cùng với cây cần cẩu vươn lên dõng dạc tuyên ngôn ngày tàn của Cecil John Rhodes.

Will We Remember?

Humans are not created equal, unlike what Thomas Jefferson once asserted …. However, humans are one of very few species having the potential to create a more equitable environment for ourselves and our future generations ….[I]f we have learned anything from our violent and tragic past, it would be the will to bend the arc of the moral universe toward justice, one step at a time.

UTOPIA KHÔNG CÓ THỊT CHÓ – MÙA DỊCH ĐỌC LẠI VĂN HỌC PHẢN ĐỊA ĐÀNG

Cách nghĩ của John Cornyn ở trên là âm vọng của cách nghĩ thời thuộc địa, khi các nhà ái quốc Đông Kinh nghĩa thục cũng không thoát khỏi ảnh hưởng xu thời, đến nỗi đi phát động phong trào cầm kéo cắt tóc người qua đường, hô hào mạnh mẽ “Húi hề, húi hề – Bỏ cái ngu này – Bỏ cái dại này”, với niềm tin tóc dài hay tóc ngắn là cái quyết định số phận một dân tộc.

Huy Tưởng và nhịp sáu, tám trên vách đêm.

Nhà thơ Huy Tưởng đã bắt đầu tập thơ mới Đêm vang hình tiếng chuông của mình bằng một bài thơ lục bát phá cách rất hàm súc. Đây là tập thơ thứ tám của ông sau hơn 60 năm đi và thở trong làn khí quyển thơ ca với một đức tin tuyệt đối vào sự truyền dẫn của cảm xúc.

Trái Lạ / Strange Fruit

Cây miền Nam mọc đâu trái lạ/ Máu trên lá và máu trong rễ/ Xác đen theo gió Nam quay nhẹ/ Dưới cành dương trái lạ lung lay
Southern trees bear strange fruit/ Blood on the leaves and blood at the root/ Black bodies swinging in the southern breeze/ Strange fruit hanging from the poplar trees

Sự thật đằng sau việc tháo gỡ các tượng đài

Phản ứng tích cực của nhiều giới trong các chính quyền tiểu bang, quận, tỉnh và các cơ sở văn hóa đối với việc gỡ bỏ những tượng đài và biểu tượng của quân phiến loạn, đặc biệt việc gần đây khi tiểu bang cuối cùng là Mississippi quyết định loại bỏ lá cờ của tiểu bang đã biểu hiện cho phe phiến loạn, cho thấy đòi hỏi sự thật lịch sử phải và đã bắt đầu được tôn trọng.

Bệnh anh hùng lan tới Mỹ

Covid-19, từ Việt Nam có thể lây tới Mỹ trong 24 giờ. Bệnh anh hùng, từ Chủ Tịch Trần Đức Lương tới Tổng Thống Donald Trump, phải mất tới 15 năm. Mặc dầu nước Mỹ vẫn còn khoảng 12% người nghèo, nhưng thay vì ưu tiên lo cho người nghèo, Tổng Thống Trump vẫn muốn lập Công Viên Quốc Gia Anh Hùng. Đó là lý do khiến người viết nghĩ rằng Bệnh Anh Hùng đã lan tới Mỹ.