Bài thuộc thể loại: Biên Khảo
Tiếng Kêu Tết Mậu Thân Huế 1968 – Berkeley 2015
Trong bài “Tựa Nhỏ: Viết Để Chịu Tội” mở đầu sách Giải Khăn Sô Cho Huế, tôi có viết rằng chính thế hệ chúng ta, thế hệ của tôi phải chịu trách nhiệm về cuộc tàn sát Tết Mậu Thân cũng như cả cuộc nội chiến. Tầm nhìn thế hệ không phải phân biệt tả hữu, Nam Bắc. Sau đó là lời mời gọi cùng đứng trước bàn thờ ngày giỗ.
ThanhHà Lại: Lắng Nghe, Từ Từ (Listen Slowly)
Nếu cuổn sách đầu tay Inside Out and Back Again nói về những khó khăn thích ứng của cô bé 10 tuổi từ Việt Nam sang Mỹ, không biết nói tiếng Anh “và chưa lần nào trong đời ăn bánh mì kẹp hot dog,” thì Listen, Slowly vẽ nên bức tranh đảo ngược của cô bé Mỹ-Việt cố gắng mò óc tìm chữ “sorry” bằng tiếng Việt.
Từ trại giam đến trại Guam (III)
Nhà báo Hồ Văn Đồng, chủ nhiệm báo Quyết Tiến ở Sài Gòn trước 1975, cho biết có lần gặp một người trong tù từng trở về trên tầu Việt Nam Thương Tín. Anh hỏi chuyện, bỗng người ấy chổng mông, nói, “Trước hết, anh hãy đạp tôi một cú thật mạnh, để trừng phạt cái tội ngu xuẩn của tôi, rồi tôi sẽ kể anh nghe.”
Từ trại giam đến trại Guam (II)
Tấm hình quen thuộc với thế giới mấy chục năm qua, chụp hàng người leo thang lên chiếc trực thăng đợi trên nóc nhà, không phải tại Toà Đại Sứ như nhiều người tưởng lầm, mà tại một trạm CIA ở 22 đường Gia Long. Chiều 29 tháng 4, điệp viên Cộng Sản Phạm Xuân Ẩn đã chở Bác Sĩ Trần Kim Tuyến, trùm mật vụ Đệ Nhất VNCH tới kịp chuyến bay cuối cùng tại địa điểm này.
Từ Trại Giam Đến Trại Guam (I)
Khoảng nửa đêm 26 tháng Ba, tôi đang ngồi viết bài cho Chính Luận, bỗng có tiếng gọi mở cổng để cảnh sát vào. Tôi bị bịt mắt đưa đi … không mang theo bất cứ vật dụng gì … không [được biết] nguyên do [của] lệnh bắt. Với các con, tôi như người bỗng nhiên biến mất; tối đi ngủ còn bố, sáng dậy không thấy bố đâu.
Văn Học Miền Nam Tự-Do 1954-1975 (Phần II)
Giới lãnh đạo cộng-sản trong nước thay đổi diễn văn nhiều lần và cả nhìn nhận một số sai lầm trong số có sai trái về “biệt kích văn-nghệ”, đàn áp văn nghệ sĩ và trí thức của miền Nam, nhưng căn bản chế độ toàn trị và đảng trị vẫn vậy! Chúng tôi thử ghi lại những thăng trầm về văn-hóa văn-học tự do đã xảy ra trong bốn thập niên và từ đó thử nhìn về tương lai!
Văn Học Miền Nam Tự-Do 1954-1975 (phần I)
Chúng tôi phân chia văn học miền Nam thành hai thời kỳ chính 1954-1963 và 1964-1975. Vào giai đoạn đầu 1954-1963, một nền văn nghệ tự do sinh hoạt trong một không khí văn hóa, tin tưởng, thì đến giai đoạn sau 1964-1975, văn nghệ đa dạng hơn nhưng cũng đa tạp hơn với những người làm văn nghệ phân hóa, cả bạo động, trong một xã hội thời chiến giá trị phong hóa mất dần.
BỐN MƯƠI NĂM DƯƠNG NGHIỄM MẬU VÀ TỰ TRUYỆN NGUYỄN DU
Không phải là quá sớm để ghi lại một giai đoạn lịch sử trung thực, chứ không phải là “phiên bản” nguỵ tạo mà người cộng sản đã và đang làm. Trước khi lịch sử bước qua một trang khác.
Phỏng vấn Xuân Ất Mùi- Phạm Thị Hoài: trí tuệ và cú pháp làm nên đặc điểm
Chúng ta đang sống trong một thế giới mà những khái niệm “quê hương”, “đất nước” đã thay đổi cả về nghĩa và ý nghĩa. Cá nhân tôi thấy dễ sống hơn khi không bị ràng buộc vào một quê hương nào. Nếu phải có Tổ quốc, tôi thích được nhiều Tổ quốc hơn duy nhất chỉ có một.
phỏng vấn xuân Ất Mùi- mạo hiểm và chuyển hóa bút pháp, là dấn thân của đặng thơ thơ
Vào thời điểm viết những dòng đó mọi thứ vẫn rất mơ hồ, bây giờ kiểm nghiệm lại thì dường như điều tôi viết ra rất linh ứng. Hoặc giả hành động (viết/ đập vỡ) xảy ra trước để mở đường cho bản chất định hình,
phỏng vấn xuân Ất Mùi- Thận Nhiên: thử nghiệm mọi hình thái lưu đày
Tôi nghĩ rằng lưu vong còn là một khái niệm trừu tượng, nó hiện hữu trong tâm thức con người, hơn là trong cái không gian mà con người sống. Có vô số người mẫn cảm đang sống trên đất nước của họ cũng cho rằng họ là kẻ lưu vong, chứ không cứ gì phải ra khỏi cái không gian mà họ ra đời và lớn lên.
Viết vội nhân ra mắt KHẢ THỂ của Đặng Thơ Thơ
Khiêm tốn vì tuổi tác và tuổi nghề, không vì vậy mà cô ngại trao đổi các suy nghĩ, các hoài bão, các ước mơ của mình trước một cử tọa đa phần là bậc cha chú. Tôi được gặp cô vài lần nhưng lần này mới thấy con người thật của ĐTT, không khó khăn khép kín như người ta tưởng…
Phỏng vấn Monique Brinson Demery: Bén Gót Rồng Mụ
Qua cách “quỷ hóa” bà Nhu, giới báo chí Mỹ đã thuyết phục dân chúng Mỹ rằng bà là “kẻ lạ” và người Mỹ có bổn phận phải can thiệp vào nội bộ chính trị của Việt Nam …. Jacqueline Kennedy chê bà Nhu là mụ đàn bà “khao khát quyền lực vì ghét đàn ông, hay … có thể … nhiễm bệnh đồng tính luyến ái!”
Tưởng nhớ Nguyễn Đức Quỳnh
Nguyễn Đức Quỳnh rất đáng tưởng nhớ. Vì ông ảnh hưởng trên rất nhiều nhà văn thuộc thế hệ sau, đặc biệt là những người từ miền Bắc di cư vào Sài Gòn, dù họ xác nhận hay phủ nhận.
TẠP CHÍ VẤN ĐỀ VÀ NGỤY NGỮ
Đòn thù của Ngụy Ngữ còn dữ dội hơn cả Vũ Hạnh. Vũ Hạnh chỉ nhắm vào mặt trận văn hóa, chưa bao giờ có một câu ca ngợi lộ liễu phe trong bưng mà VH đã gia nhập từ năm 1961… còn NN thì lộ liễu công khai
Nhớ Y Uyên
Tôi coi Y-Uyên như em. Tôi đã làm tất cả những gì có thể làm cho Y-Uyên nhà văn, Y-Uyên chuẩn úy. Việc làm của tôi có thể không có kết quả, hoặc kết quả chỉ đến quá muộn màng, quá chậm.
Khuôn mặt chiến tranh trong tác phẩm Y Uyên
Lúc bây giờ, cái chết nào cũng đột ngột, đột ngột như đóm lửa tàn thuốc chợt tắt ngúm khi vứt vào vũng nước trong bóng đêm. Vừa sáng lóe lên đó và hết. Bốn viên đạn, và Y-Uyên đã chết như thế.
20 năm Văn học miền Nam, 1954-1975
Người lính, trong đó có những nhà văn nhà thơ của miền Nam, đã sống và viết trong hoàn cảnh thật oan nghiệt. Bên cạnh một Nguyên Vũ, Phan Nhật Nam, Ngô Thế Vinh là một Doãn Dân, Y Uyên, Kinh Dương Vương, Trần Hoài Thư, Hồ Minh Dũng, Nguyễn Bắc Sơn, Phạm Ngọc Lư…
Việt Nam: Nỗ lực giữ quyền kiểm soát quá khứ
Chế độ kiểm duyệt liên quan đến việc kiểm soát chính trị và khẳng định quyền lực, nhưng trong trường hợp này, nó đồng thời liên quan đến việc kiểm soát bộ nhớ, lịch sử, và ngôn ngữ [của một dân tộc].
Lửa…
Lửa, bạn đã nhận ra nó ? Những ngọn lửa tình dục, những ngọn lửa nhục thể đang thi đua nhau đốt lên trên những trang sách, những trang báo xuất hiện nhan nhản dưới mắt bạn mỗi ngày
NHỮNG Ý KIẾN CHUNG QUANH 20 NĂM VHMN
Chủ đề cho cuộc thảo luận trên TQBT kỳ này chỉ là những vấn đề có tính gợi mở. Những ý kiến đóng góp của các nhà văn, nhà phê bình văn học đã nêu lên nhiều vấn đề trong dòng văn học miền Nam giai đoạn 1954-1975, đặc biệt là các nhà văn trẻ mà các nhà phê bình chưa thật sự quan tâm.
Hà Nội, Ăn, Uống và Nghệ Thuật
Các nghệ sĩ Hà Nội và cha chú họ là một đại gia đình phía thắng cuộc nên không có chuyện ly khai và cũng vì thế mà nhà nước ở đây không quá sợ bạo loạn như trường hợp Sài Gòn [trước đây] được văn nghệ lôi kéo, tác động vào quần chúng.
Chuyện trò với tác giả ‘Thầy Giáo Làng’: Nguyễn Trọng Hiền
Đọc xong “Thầy Giáo Làng”, tôi hy vọng độc giả, ngoài sự hiểu biết thêm một số dữ kiện lịch sử, còn đồng ý rằng nước ta và dân tộc ta không thể tiến mạnh nếu chúng ta không chịu nhìn thực tế và cứ cố bám víu vào những tư tưởng hoặc chủ nghĩa đã lỗi thời và có hại cho tương lai đất nước. Cuối thế kỷ 19, chế độ thi cử, hệ thống quan liêu, một giới lãnh đạo mù quáng đặt quyền lợi cá nhân trên hết, sự kỳ thị tôn giáo, đó là những nguyên do đem nước ta cho người Pháp đô hộ. Sang thế kỷ 21, liệu sự kiện lịch sử đó sẽ tái diễn với một cường quốc khác chăng?
Ý thức nữ quyền trong tác phẩm của các nhà văn nữ từ 1954 đến 1975
Sự có mặt của các nhà văn nữ miền Nam VN từ thập niên 54 tới 75 tựa như sự hiện diện của những bông hoa rực rỡ, toả ra một mùi hương rất nữ tính, trong khu vườn văn học.
Nhớ Sơn Nam, ông già Hương Rừng Cà Mâu
Thôi cũng được miễn là mảnh đất của đồng bằng sông Cửu, ông già Nam bộ có chỗ nghỉ chân dưới tàn cây ăn trái, có phù điêu chân dung, có tiếng chim quyên, có dòng sông nhỏ, bỏ lại quãng đời đi hoang cơm hàng cháo chợ, bỏ lại thế thái nhân tình của một thời xã hội nhiễu nhương.
Công việc xuất bản và phát hành tại miền Nam trước 1975
Với một cái nhìn tổng quát, nhờ một nền giáo dục dân tộc và khai phóng –tôn trọng quá khứ, cởi mở trong hiện tại và khuyến khích đi tìm những chân trời mới– tình hình viết và đọc của miền Nam của chúng ta không tệ, nhiều lúc có thể nói rất náo nhiệt đầy sức sống, mặc dù chiến tranh ngày càng nặng nề.
Tôi Là Ai: Nhận Thức Học Trong Truyện “Khi Từ Thức Về Trần” của Bình-Nguyên Lộc
Tại sao nhân vật trong truyền thuyết lại có tên là Từ Thức? Có phải vì ông từ chối sự thức tỉnh? Và thế nào là thức? Thế nào là “không tỉnh”? “Không tỉnh” có phải là ngủ mê? Như vậy truyện Từ Thức có liên hệ đến truyện Trang Tử nằm mơ thấy bướm? Cả hai Từ Thức và Trang Tử đều đánh dấu hỏi, “Tôi là ai”?
HÈN CHI THƠ NÍN HẾT*
Tập thơ “Năm Chữ Ngàn Câu” của Nguyễn Lương Vỵ quá buồn. Rất buồn. Thật buồn. Buồn trở thành lửa. Lửa trở thành cháy. Cháy những cánh đồng bất tận. Cháy những rừng già thiên thu
Bình Luận mới