Nghĩ Trong Một Xã Hội Tan Rã (#28)

Trong những năm đầu, Việt-Nam Cộng-Hòa có nhiều hy vọng phát triển và thắng thế trong thứ chiến tranh lạnh với Việt-Nam Dân-Chủ Cộng-Hòa. Nhưng vì kém nhìn xa trông rộng, vì ham hưởng lợi, những người lãnh đạo miền Nam trong đó có hai ông Nhu Diệm đã để xã hội trước vốn đã chẳng tốt đẹp gì, nay dần dần trở thành một xã hội đầy bất công và bạo lực thối nát

Thạch Lam, tiểu thuyết gia

Tại sao người phê bình cứ phải yêu sách một nhân vật tiểu thuyết phải làm hơn một nhân vật tiểu thuyết, một tác phẩm phải làm hơn một tác phẩm. Ở đây phê bình vượt qua giới hạn của chính phê bình. Bởi nó đã phủ nhận thực tế của tác phẩm đang là đối tượng của nó. Thực tế tác phẩm: thực tế của những dòng chữ được viết ra, thực tế của cuốn sách được hoàn tất; thực tế của một cái gì tự đầy đủ, không thể sửa đổi hay hàn gắn gì được nữa.

Thơ Tô Thùy Yên, quán trọ hồn đông-phương

Nếu Thanh Tâm Tuyền hiện đại với âm hưởng Tây phương thì Tô Thùy Yên là dấu vết khảo cổ, nhân chủng học cho một phương đông huyền diệu, thần bí. Không khí cổ thời, ý và nhân sinh quan có vẻ của người xưa, không gian và cảm giác xưa.

The Long Road Home – Đường Về Diệu Vợi

Với tâm trạng lừng khừng (existential ambivalence), các tác giả miền Nam còn lại trong nước sau 1975 bị xem là những kẻ bất tuân chỉ (nonconformist) và do đó có khả năng trở thành mối đe dọa cho viễn cảnh mới của chế độ xã hội chủ nghĩa (the new socialist vision), một chế độ vốn xem sự dễ bảo là một trong những dấu ấn đặc thù.

Định vị về gia đình trong tiểu thuyết Pháp “ Hạt cơ bản”

Tiểu thuyết “Hạt cơ bản” là một cuốn sách hết sức quan trọng và được đánh giá cao tại Pháp và châu Âu, hiển nhiên nó mang nhiều tầng lớp ý nghĩa mà độc giả hoặc người phê bình có thể tiếp cận ở nhiều góc cạnh khác nhau. Với tôi, trong bài tiểu luận này, chọn tiếp cận về khái niệm gia đình theo quan điểm phân tâm học, những chi tiết văn bản trong tiểu thuyết dùng để phân tích đều nằm trong 100 trang đầu của cuốn truyện.

Có thực và khiếm khuyết

If Vietnam is a tattoo, then I would prefer to think of it as an S that spans the hollow between my breasts or that hooks around my belly button, a beautiful green dragon that I placed there all those years ago, my secret scar to keep.

Nếu Việt Nam là một vết xâm, tôi thích nghĩ về nó như một chữ S căng giữa trũng sâu hai bầu ngực hoặc như dấu móc chung quanh chiếc rốn của tôi, một con rồng xanh tuyệt đẹp mà tôi đã in khắc nơi đó nhiều năm, một vết sẹo bí ẩn để cất dấu.

Thi ca nhân chứng thế kỉ 20

Thời đại của chúng ta đã mất đi dàn dựng của một câu chuyện. Để gần hơn với ý thơ của Adonis, một câu chuyện mạch lạc hàm chỉ sự tiến bộ và hoàn tất. Lịch sử của thời này không chấp nhận được liều thuốc an thần của tiến bộ, hay lời hứa hẹn của hoàn tất. Lịch sử này chỉ có thể được kể lại qua những hình ảnh rời rạc; sự kiện này cho thấy thời đại đang sống qua sự lập đi lập lại một câu chuyện cũ, như đánh dấu cho sự luân hồi triền miên của địa ngục.

Văn chương về chiến tranh Việt Nam và nhu cầu sáng tạo bút pháp mới

Trong lĩnh vực văn chương, đề tài “chiến tranh Việt Nam” đã làm sinh ra vô số tác phẩm. Tuy nhiên, thực trạng cho thấy mặc dù văn chương về chiến tranh Việt Nam cực kỳ phong phú về số lượng, chỉ có một số tác phẩm được xem là những thành tựu nghệ thuật. Tại sao vậy?

Văn chương di dân Việt tại Hoa Kỳ

Hoa Kỳ: Không gian đa chủng và cô độc
Trong giây phút im lặng ngay sau tai nạn trên xa lộ Los Angeles, nhân vật cảnh sát da đen trong phim Crash lẩm …

Quyền tối thượng

Và bằng tất cả cố gắng và lòng nhiệt thành, mỗi người chúng ta sẽ góp một phần nhỏ bé để để lại cho thế hệ đi sau những con đường quang đãng, thoáng sạch hơn, cũng như để lại cho những đứa con món quà quý giá nhất mà chúng sẽ mang theo suốt đời đó là tình thương yêu của người mẹ.

Tiếng cười nàng Medusa

Chủ nghĩa nam nữ bình quyền/cấp tiến ở Mỹ thường nhấn mạnh vào việc thông hiểu nguồn gốc của những thói tục xã hội, để tìm ra cách xen vào và thay đổi chúng. Đấy là l‎ý do tại sao tôi gọi nó là “thực tế”: phần nhiều suy nghĩ của phong trào nam nữ bình quyền Mỹ là để hoàn thành công việc, lý thuyết hóa để cho một hoạt động hay thay đổi xã hội có thể xảy ra.

‘Tiểu Thuyết Hương’ Sastra Wangi: Văn Chương Khích Động Nữ Quyền (2)

Cuốn tiểu thuyết này, tác phẩm đầu tay của Dinar Rahayu, viết vào năm 2002, phần lớn diễn tả những kinh nghiệm đời sống tình dục của một số người có khuynh hướng bạo dâm ác dâm, sùng bái tình dục, có hành động loạn luân hoặc vướng tình trạng chuyển giới tính.

Vẫn chỉ là đàn bà?

Những cộng đồng da đen, và đặc biệt là những cộng đồng nghèo khó, họ thường có lòng ngờ vực và không xem trọng phong trào tranh đấu nữ quyền. Đa số vẫn tiếp tục mơ ước về một cuộc nâng cao chủng tính, trong đó họ dành ưu tiên cho những nhu cầu của đàn ông, và chấp nhận những ý niệm cố định về vai trò nam nữ.

Toang Hoang Ngoài Phố Chợ

Tâm Thư Gửi Nhà Văn Kiệt Tấn

Không những gay gắt, mà giọng văn của ông còn là một cách viết hoàn toàn vắng bóng sự kính trọng cho người đồng nghiệp khác phái. Tôi thất vọng vì sau hơn 30 năm ở nước ngoài, chúng ta vẫn chưa thoát ra khỏi những lối nhìn hẹp hòi, những biên giới hà khắc đã đầy ải và dìm dập chúng ta trong tình cảnh tù đầy và lạc hậu kinh niên.

Tóm lược tư tưởng của Kelly Oliver

Nếu họ chỉ mới thử phác họa lên những nét đại cương về một khái niệm triết lý của “Đàn Bà” hay nữ tính, họ đã liều lĩnh ràng buộc khái niệm đó với những quan điểm mà chung cuộc cũng lấy từ những ẩn dụ, về mặt lịch sử, nam phái đã từng dựng lên về phái nữ. Những triết gia này thường không tham dự, hoặc nếu có lên tiếng thì với lời lẽ đầy biện hộ hay chối từ, mỗi khi họ đánh bạo nhảy vào cuộc đối thoại về triết học.

‘Tiểu Thuyết Hương’ Sastra Wangi: Văn Chương Khích Động Nữ Quyền

Cuốn tiểu thuyết trên, ngoài việc dẫn đường cho sự xuất hiện của nhiều nhà văn nữ trên văn đàn, cũng là một dấu mốc quan trọng, đánh dấu sự thám hiểm khai phá những đề tài cấm kỵ trước nay như bản chất dục tính, đặc biệt là dục tính phái nữ, cũng như những lời chỉ trích mạnh bạo về sự bạo động chính trị, sự áp bức và những bất công xã hội.

Phụ nữ chúng tôi phải viết

Có đôi lúc tôi thắc mắc tự hỏi tại sao phụ nữ thời đại chúng tôi phải viết và họ đã viết gì? Nhu cầu nào đã thúc đẩy họ cầm viết, động lực nào bắt họ ngồi xuống bàn phím, thoăn thoắt gõ những con chữ trôi bập bềnh trên giòng tư tưởng.

Edward P. Jones và những Tâm Ca Cho Dân Mỹ

Edward P. Jones có một tấm ảnh trắng đen duy nhất của mẹ, bà Jeanette Satana Majors, chụp lúc còn trẻ, ở thủ đô Washington; bà mang đôi bông tai ngọc trai, mặc áo trắng, ngồi thẳng lưng, chân tréo, với tòa nhà Quốc Hội bên phía vai phải, như một người lính gác. Mới thoáng nhìn, tấm ảnh – đăng chung trong bài tiểu luận “Bức Chân Dung Ngày Chủ Nhật” của Jones, năm 1994 – làm ta nghĩ đến một hình chụp chính thức của một người đàn bà Mỹ gốc Phi, trẻ, thanh lịch, sung túc, hoặc giả là con gái của một nhà ngoại giao, hay cũng có thể là một giáo sư mới ra trường. Hai mươi bốn tuổi, Jones thừa hưởng tấm ảnh này một tháng sau khi mẹ ông mất, năm bà năm-mươi-tám.

Toni Morrison

Là nữ tác gia Mỹ (sinh 1931) được giải Nobel Văn chương năm 1993, tác phẩm của Toni Morrison khai thác kinh nghiệm và vai trò của phụ nữ da đen trong một xã hội phân biệt chủng tộc và do nam giới thống trị. Trung tâm của những câu chuyện đa tầng và phức tạp của bà chính là di sản văn hóa Mỹ gốc Phi độc đáo.

cái mặt nạ đang biến cải của lòng khiếp sợ

Vào thời điểm tôi đưa ra bài thuyết giảng, Nigeria, cứ sở chính trị cận kề nhất của tôi, đang rúng động bởi bản án tử hình ba thanh niên bị xử theo luật hồi tố—nói cách khác, tội của ba người trẻ tuổi, tội buôn bán ma túy, theo sắc luật ban hành lúc đó không phải là đại phạm mang án tử hình. Hành vi sát nhân coi thường công luận đó có một mục tiêu—gieo nỗi khiếp sợ vào lòng người dân bằng cách cố ý bóp nghẹt những nguyên tắc cơ bản nhất của công lí.

GIỮA HỒI KỊCH TRỐNG MÁI

Qua những sáng tác được đề cập trong bài, của những tác giả nam phái cũng như nữ phái, hình ảnh phụ nữ đã đưa ra nhiều suy tư có phương hướng siêu hình học (metaphysics), hoặc phổ quát, về ngôn ngữ, văn hóa, lịch sử, và xã hội, đồng thời không quên đi khía cạnh giới tính hay sinh lý học. Gần đây nhất, trong bài thơ Những Mâu Thuẫn Nhỏ, Đỗ Lê Anh Đào đã kết hợp không gian gần gũi của quá khứ, gia thế, giới tính, tình dục với không gian công cộng của cuộc đời sáng tác và tranh đấu.

CHIÊU “BÀNG XAO TRẮC KÍCH” VÀ VĂN HÓA TRONG TRANH LUẬN

Trải qua mấy ngàn năm, lịch sử nhân loại luôn đầy dẫy những cuộc chiến tranh. Người ta đánh nhau bằng gươm đao, “văn minh” hơn thì đánh nhau bằng súng đạn. Điều đó đã đành. Nhưng dường như súng đạn, gươm đao chưa làm thỏa mãn được thói ưa tranh đấu của con người, những kẻ trí thức còn luôn tìm mọi cách để đánh nhau bằng… ngòi bút! Mấy ngàn năm trôi qua, kể từ khi văn tự được phát minh trên cõi đời này, thì cũng ngần ấy năm con người đem bao tâm huyết và bút mực để tranh luận nhau về mọi thứ trên trời dưới đất.

Thời nay, khác biệt thì khó hơn

Còn chưa đến một tuần sẽ là ngày kỷ niệm cuộc nổi loạn Cronulla năm ngoái, nổ ra vào ngày 11 tháng 12. Mẩu tin nhắn tai tiếng ngay trước cuộc nổi loạn có nội dung như sau: “Tới Cronulla cuối tuần này để phục thù. Chủ Nhật này tất cả người Úc ở vùng Shire tới Bắc Cronulla để ủng hộ Leb và ngày đập bọn da màu.”

Cơn giận của những người dưới đáy

 
Tôi đã từng nghĩ rằng những thảm họa có thể sẽ làm cho cảm thức cộng đồng của con người trở nên mạnh mẽ hơn. Ngay sau vụ đại hỏa hoạn xảy ra ở Istanbul …

Lynh Bacardi, truyện “Hậu sản” của một đất nước ung bướu

Cách đây không lâu tình cờ đọc một mẩu tin trên báo mạng về việc “Ăn thai nhi” của các đại gia Trung Hoa, dân Hoa Lục mua thai nhi của sản phụ để hầm ăn cho “Tráng dương bổ thận”. Và ít lâu sau đó tôi lại đọc một tin ngắn về nghĩa trang “Đồng Nhi” tại Nha Trang, Việt Nam.
Thời đại bây giờ là thời đại gì vậy?

Bênh vực cho độc giả lý tưởng

‘Ông viết cho ai?’ Trong 30 năm qua, kể từ khi tôi bắt đầu trở thành một nhà văn, đây là câu hỏi tôi thường được nghe từ cả hai giới nhà báo và độc giả. Ý định đằng sau câu hỏi thay đổi tuỳ thuộc vào nơi chốn và thời gian, nhưng tất cả đều mang một giọng ngờ vực.

Adonis – con chim đầu đàn của văn chương Á Rập hiện đại

We will die if we don’t create gods. We will die if we don’t kill them Adonis

Nếu không kể Naguib Mahfouz (vừa mất cuối tháng 8/2006), nhà văn Ai …

Đọc Virginia Woolf

 
 
Khi không thể thấy những chữ cuộn khum thân như những vòng khói tròn quanh tôi, tôi chìm trong tối tăm – tôi không là gì cả. …