Trang chính » Biên Khảo, Các Số Da Màu định kỳ, Da Màu số 14, Dịch Thuật, Sang Việt ngữ, Tiểu luận Email bài này

Thời nay, khác biệt thì khó hơn


♦ Chuyển ngữ:
0 bình luận ♦ 25.11.2006
Lê Ðình Nhất-Lang chuyển ngữ
 
Cuốn sách mới nhất của Trương Tư Mẫn, Behind the Moon (Sau Mặt Trăng), được xuất bản năm ngoái và được vào chung khảo giải thưởng của Uỷ Ban Liên Hệ Cộng Ðồng (Community Relations Commission), Giải Văn Chương NSW 2006 (Australia).
 
Còn chưa đến một tuần sẽ là ngày kỷ niệm cuộc nổi loạn Cronulla năm ngoái, nổ ra vào ngày 11 tháng 12. Mẩu tin nhắn tai tiếng ngay trước cuộc nổi loạn có nội dung như sau: “Tới Cronulla cuối tuần này để phục thù. Chủ Nhật này tất cả người Úc ở vùng Shire tới Bắc Cronulla để ủng hộ Leb và ngày đập bọn da màu.”
 
Những khẩu hiệu hô hoán trong ngày đó, như “Bọn tao mọc ở đây, bọn mày bay lại đây,” hoặc “Niềm tự hào người Úc,” và sự phô trương rầm rộ lá cờ Úc, đã cho thấy rõ ai được xem là người Úc và ai không được.
 
Là người Úc còn hơn là chính thức có quốc tịch; đó là cảm giác rằng mình cũng là người Úc. Và ngày nay khó mà làm người Úc — một người Úc theo một kiểu văn hoá, tâm tư, và bản năng nào đó — hơn là 10 năm trước. Một thập niên trước có nhiều cách để làm người Úc. Nhiều người hãnh diện tuyên bố rằng chủ nghĩa đa văn hoá là một trong những đặc trưng chính của bản sắc Úc.
 
Chủ nghĩa đa văn hoá làm cho người sắc tộc ở Úc tin tưởng rằng xã hội dòng chính chú ý tới họ và những trải nghiệm của họ trong việc làm người Úc. Ðiều này được nhấn mạnh trong văn hoá đại chúng bởi những phim như Strictly Ballroom (Vũ Trường Mà Thôi)Heartbreak High (Trung Học Thất Tình).
 
Chủ nghĩa đa văn hoá được chào hàng như một tài sản chính trị và văn hoá. Chúng ta là một kiểu mẫu hiện đại cho một quốc gia với một quần thể dân chúng đa dạng về chủng tộc và văn hoá, biết cùng nhau sống và làm việc. Ðiều này quả là phi thường trong ý nghĩa lịch sử. Trừ nước Mỹ ra, hầu hết các nước đều được rèn đúc thành những quốc gia hiện đại trên căn bản tính thuần nhất về chủng tộc và văn hoá. Lịch sử của thế kỷ trước đã thừa nhận điều này.
 
Nhưng Úc thì khác. Nhờ chúng ta thích sự đa dạng, chúng ta có thể thanh thoả sự khác biệt văn hoá cho vùng địa lý trực tiếp của chúng ta. Ðây là một giả định ngạo mạn từ bản chất, nhưng may mắn cũng lạc quan.
 
Mọi điều đã thay đổi. Úc bây giờ là một quốc gia đa văn hoá, nhưng chủ nghĩa đa văn hoá như một lý tưởng xã hội và chính trị đang bị bao vây.
 
Tuần trước trong một diễn văn ở Ðại Học Quốc Gia Úc, vị thư ký quốc hội về di trú, Andrew Robb, tỏ dấu Chính Phủ Liên Bang đang xa rời chủ nghĩa đa văn hoá. Ông nói: “Một vài người Úc sợ rằng thuật ngữ ‘đa văn hoá’ đã dần dần bị một số nhóm quyền lợi biến đổi thành một triết lý… đặt sự trung thành với văn hoá gốc lên trên sự trung thành với quốc gia, một triết lý nuôi dưỡng sự phát triển biệt lập, một liên bang của những nền văn hoá sắc tộc, không phải một cộng đồng.”
 
Như trong tài liệu tham luận của ông Robb, Australian Citizenship: Much more than just a ceremony (Quốc Tịch Úc: Hơn một nghi lễ rất nhiều), bằng chứng của sự bất trung đối với quốc gia hay sự bất cần đối với đồng bào và nền pháp trị trong số hàng trăm nhóm sắc tộc chiếm khoảng 30 phần trăm dân số Úc, cái bằng chứng ấy hiển nhiên ở chỗ nó không hiện hữu. Tuy vậy “một vài người Úc” — mà tên và số người không được nêu rõ từ những kẻ tình nghi thường lệ trong đám phê bình gia truyền thông bảo thủ cực độ — lại lo sợ.
 
Sự chế diễu chủ nghĩa đa văn hoá không mới chút nào. Mới tháng Giêng này, Dân Biểu Andrew McNamara của đảng Lao Ðộng ở Queensland gợi ý rằng chính chủ nghĩa đa văn hoá thì chia rẽ và nên bị từ bỏ để thúc đẩy một nền văn hoá Úc thuần nhất “không thể bị chia rẽ.”
 
Một thời được tung hô là phương thuốc chống nạn kỳ thị, sự bất dung và những giả định về sự tối cao của văn hoá Anh, chủ nghĩa đa văn hoá bây giờ được nêu tên như lý do của sự bất dung và nạn kỳ thị.
 
Một thập niên trước, chủ nghĩa đa văn hoá hình thành một khía cạnh đặc biệt và quan trọng của bản sắc quốc gia Úc. Hôm nay nó bị một vài người coi là không thích hợp với một bản sắc quốc gia được mường tượng là đồng nhất và thuần chủng.
 
Vậy mà chẳng có gì nảy sinh để thay thế cái lý tưởng của chủ nghĩa đa văn hoá như một cách khiến cho người Úc thuộc nhiều bối cảnh văn hoá khác nhau cảm thấy an cư, khiến cho họ cảm thấy Úc. Thay vì vậy, bản sắc quốc gia đã bị đặt vào những định nghĩa hạn hẹp và thoái hoá.
 
Suốt một thập niên bản sắc đó đã bị công khai lôi về theo những sợi xích neo đực rựa bảo thủ da trắng: Gallipoli và huyền thoại Anzac, môn cricket, bóng bầu dục, tình bạn kiểu Úc (mateship).
 
Ðiều này có thể đã tạo cảm giác an toàn cho nhiều người, nhưng nó cũng đã hạn chế cung cách một người có thể là Úc. Chẳng trách “phi Úc” (“un-Australian”) ngày càng được dùng để chỉ một phẩm chất xấu xa.
 
Lý tưởng chủ nghĩa đa văn hoá ít nhất đã cho tất cả chúng ta một cơ hội để Úc một cách bình đẳng, theo những cách thế đa dạng và lý thú.
Xã hội Úc đã thay đổi nhanh chóng bố cục văn hoá và sắc tộc trong phần tư chót của thế kỷ 20 từ chủ yếu Anh-Âu sang đa văn hoá. Ðiều này đã được đạt đến một cách ôn hoà, không có bạo lực công khai.
Nhưng nó không có nghĩa là sự chuyển tiếp, từ Nước Úc Da Trắng qua sự đồng hoá qua sự sát nhập rồi tới chủ nghĩa đa văn hoá, đã không để lại chấn thương. Thực khó mà tưởng tượng khác đi, khi có những người Úc, tới nay vẫn còn sống, đã chiến đấu trong hai thế chiến vì nhiều lý do, kể cả cho một lý tưởng cá biệt về một viễn cảnh cộng đồng da trắng của họ.
Ðối với những người Úc đó, thật không dễ dàng chút nào khi thấy những khu phố của họ hay những dải đất ngoại ô bị thay hình đổi dạng. Phải khen ngợi họ ở chỗ, điều này đã diễn ra thầm lặng và tương đối trơn tru.
Tuy nhiên vẫn còn một vấn đề về cảm giác “an cư” trong những khu phố và cộng đồng bị biến dạng, một vấn đề đã chưa được nhìn nhận và đáp ứng đủ; một vấn đề đã bị đè nén và che đậy với sự khẳng định trong thập niên 1970 và 1980 rằng người Úc không kỳ thị nhưng đa văn hoá, cho tới khi nó bắt gặp một lưỡi tầm sét là Pauline Hanson.
Hanson được ưa chuộng và thành công không đáng ngạc nhiên, không phải vì những người Úc gốc Anh có bản chất kỳ thị nhưng vì một phần đáng kể người Úc đã không cảm thấy “an cư” trong nước của chính họ trong một thời gian lâu nhưng đã không thể nêu rõ những quan điểm này.
Trớ trêu thay, nhiều di dân cũng chia sẻ điều này. Người Ðức mô tả nó bằng từ: “heimlich,” dịch đúng nghĩa là “thuộc về căn nhà, không xa lạ, quen thuộc, hiền hoà, thân thiết, thân thiện.”
Rốt cuộc, dù chúng ta tin ở sự sát nhập hay chủ nghĩa đa văn hoá, “heimlich” là điều tất cả chúng ta đều muốn. “Unheimlich,” ngược lại, có nghĩa “dấu kín, che khuất, sao cho người khác không thể biết về nó.” Chuyện đó xảy ra khi chúng ta thích đồ ăn của những người sắc tộc nhưng gần như chẳng biết gì về đời sống của họ.
Từ trước tới giờ chúng ta đã gặp đủ thành phần dân Úc không cảm thấy an cư, nhưng không thể bàn luận công khai về điều đó mà cuộc trao đổi không bị vu cáo là kỳ thị hay bất trung với quốc gia. Sự vu cáo này đã có tác dụng khép chặt đối thoại và cảm thông.
Câu hỏi là: phải chăng dẹp chủ nghĩa đa văn hoá rồi chọn một quan điểm nhìn lùi, hạn hẹp về văn hoá Úc thì sẽ khiến thêm nhiều người cảm thấy an cư trong quốc gia này?
Hay điều đó sẽ chỉ củng cố ý nghĩ theo bản năng rằng có những người (da trắng, nói tiếng Anh, dân Úc vùng Shire) thì đương nhiên Úc hơn những người khác? Những vấn đề nào đang được tạo ra bằng việc xa lánh và cách ly những người thấy khó mà cảm nhận được mình là người Úc theo một cách thế hạn hẹp mà cơ bản là dựa trên văn hoá, ngôn ngữ, và ngay cả chủng tộc?
Một năm sau Cronulla, thật tuyệt diệu nếu chúng ta có thể phá tan bế tắc, dẹp đi những nhận thức của chúng ta về những điều luật và quyền hạn, những nỗi sợ nạn kỳ thị hay sợ bị cáo buộc là kỳ thị, và ngồi xuống như những cá nhân hay những nhóm trong cộng đồng để nói chuyện với nhau, để hỏi nhau: làm thế nào, tôi có thể làm gì, để khiến cho bạn cảm thấy được an cư?
 

 

 

These Days It’s Harder to Be Different
Hsu-Ming Teo
 
In less than a week it will be the anniversary of last year’s Cronulla riots, which broke out on December 11. The infamous SMS which preceded the riots read as follows: “Come to Cronulla this weekend to take revenge. This Sunday every Aussie in the Shire get down to North Cronulla to support Leb and wog bashing day.”
Slogans aired on that day, such as “We grew here, you flew here”, or “Aussie pride”, and the prominent display of the Australian flag, made it clear who was and was not considered an Australian.
Being Australian is more than formal citizenship; it is feeling like an Aussie as well. And it is harder today to be an Australian – an Aussie in a cultural, emotive, gut-instinct sort of way – than it was 10 years ago. A decade ago there were many ways of being Australian. Many proudly proclaimed that multiculturalism was one of the defining features of Australian identity.
Multiculturalism made ethnic Australians believe that mainstream society was interested in them and their experiences of being Australian. This was highlighted in popular culture by films such as Strictly Ballroom and Heartbreak High.
Multiculturalism was touted as a political and cultural asset. We were a model of a modern nation-state with an ethnically and culturally diverse people who could live and work together. This was remarkable in a historical sense. With the exception of the United States, most countries have been forged as modern nations on the basis of ethnic and cultural exclusivity. The history of the last century bears this out.
But Australia was different. Because of our appreciation for diversity, we could broker cultural difference to our immediate geographical region. It was an innately arrogant assumption, but a happily optimistic one.
All this has changed. Australia may be a multicultural nation, but multiculturalism as a social and political ideal is under siege.
Last week in an address at the Australian National University, the parliamentary secretary for immigration, Andrew Robb, signalled the Federal Government’s move away from multiculturalism. He said: “Some Australians worry that progressively the term ‘multicultural’ has been transformed by some interest groups into a philosophy … which puts allegiances to original culture ahead of national loyalty, a philosophy which fosters separate development, a federation of ethnic cultures, not one community.”
As with Robb’s discussion paper Australian Citizenship: Much more than just a ceremony, evidence of widespread disloyalty to the nation or disregard for their fellow citizens and the rule of law among the hundreds of ethnic groups that constitute about 30 per cent of the Australian population is noticeable by its absence. Yet “some Australians” – unnamed and unquantified apart from the usual suspects among ultra-conservative media commentators – are worried.
The derision for multiculturalism is not new. Only in January, the Queensland Labor MP Andrew McNamara suggested that multiculturalism itself is divisive and should be abandoned in favour of promoting a homogeneous Australian culture that “is not divisible”.
Once touted as the cure to racism, intolerance and assumptions about Anglo-Saxon cultural supremacy, multiculturalism is now cited as the cause of intolerance and racism.
A decade ago, multiculturalism defined a special and significant aspect of Australian national identity. Today it is regarded by some as incompatible with a national identity that is conceived as unitary and homogeneous.
Yet nothing has arisen to replace the ideal of multiculturalism as a way of making Australians from different cultural backgrounds feel at home, to make them feel Australian. Instead, national identity has become narrowly and regressively defined.
For a decade that identity has been publicly hauled back to its conservative white male moorings: Gallipoli and the Anzac legend, cricket, footy, mateship.
This may have given a sense of security to many, but it has also narrowed the ways in which one can be Australian. No wonder “un-Australian” is increasingly used as an epithet of abuse.
The ideal of multiculturalism at least gave us all a chance to be equally Australian, in diverse and interesting ways.
Australian society dramatically changed its cultural and ethnic composition in in the last quarter of the 20th century from predominantly Anglo-European to multicultural. This was achieved remarkably peaceably, without overt violence.
But it doesn’t mean that the transition from White Australia to assimilation to integration and multiculturalism was without trauma. It would be difficult to imagine otherwise when there are Australians still living who fought in two world wars for many reasons, including a particular ideal of what their white community should be like.
For those Australians, it can’t have been easy to see their neighbourhoods or swathes of suburbs transformed. It is to their credit that this occurred tranquilly and relatively seamlessly.
Yet there still remains the problem of feeling “at home” in transformed neighbourhoods and communities, a problem that has not been sufficiently recognised or addressed; a problem which was suppressed and glossed over with the insistence in the 1970s and 1980s that Australians are not racist but multicultural, until it found a lightning rod in Pauline Hanson.
The popularity and success of Hanson was not surprising, not because Anglo-Australians are essentially racist but because a significant proportion of Australians had not been feeling “at home” in their own country for a long time but had not been able to articulate these views.
Ironically, this was shared by many migrants. The Germans have a word for it: “heimlich”, literally translated as “belonging to the house, not strange, familiar, tame, intimate, friendly”.
Ultimately, whether we believe in assimilation or multiculturalism, “heimlich” is what we all want. “Unheimlich”, the opposite, means “concealed, kept from sight, so that others do not get to know about it”. It’s what happens when we like the food of those ethnics but know next to nothing about their lives.
Until now we’ve had Australians of all persuasions not feeling at home, but unable to discuss it openly without the conversation being hijacked into hysterical, hyperbolic accusations of racism or disloyalty to the nation. This has served to shut down dialogue and understanding.
The question is: does doing away with multiculturalism and opting for a backward-looking, narrowly defined view of Australian culture serve to make more people feel at home in this nation?
Or will it simply reinforce the instinctive idea that some people (white, English-speaking, Shire Aussies) are naturally more Australian than others? What potential problems are created by alienating and marginalising people who find it hard to feel Australian in such a narrow way which is ultimately based on culture, language, and even race?
One year on from Cronulla, it would be wonderful if we could break the impasse, put away our sense of rights and entitlements, fears of racism or of being accused of racism, and sit down as individuals or community groups to talk to each other, to ask each other: what would it take, what can I do, to make you feel at home?
7 Tháng 12, 2006 

 

 
 
Hsu-Ming Teo’s most recent novel, Behind the Moon, was published last year and was short-listed for the Community Relations Commission Award, NSW Literary Awards 2006.

bài đã đăng của Hsu-Ming Teo


Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

*

@2006-2019 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)