Mặt Trăng Màu Đỏ / The Moon is Red

LENIN: Hỡi đồng chí Shakespearinov, hãy tóm tắt sứ mệnh của đồng chí với nhân dân.
SHAKESPEARINOV:​ (hướng thẳng về phía khán giả) Tôi, một công dân Nga xô, phải du hành về quá khứ để trở thành một thi hào Anh, và sẽ phải liên tục ca tụng mặt trăng.

Nguyễn thị Minh Ngọc: “Ta đang sống trong một kiếp người chứa quá nhiều thời đại”

Một nhân vật kịch của tôi đã nói: “Có những thời đại chứa nhiều kiếp người, còn hiện tại ta đang sống trong một kiếp người chứa quá nhiều thời đại.” Không chỉ riêng về thế giới kịch, trong khi phải chuyển đổi thời đại, giữ mình sao để không hổ thẹn với chính mình là một việc nhọc nhằn.

Ta Tìm Tiếng Ta: Nói Cùng Tiếng qua Mẫu Tính*

Như những bà mẹ thương những đứa con bất hạnh của mình, tôi phải yêu hơn những “đứa con” bị cắt mũi, chặt tay và thậm chí bị chết trong trứng nước. Ðiều đáng nói là đa số những người trong Hội đồng kiểm duyệt ít khi có cùng chung Ngôn Ngữ với những người làm nghệ thuật. Nhưng nếu không nhờ sự không chịu thấu hiểu của họ, chưa chắc tôi đã tìm ra một con đường thứ ba đầy khó khăn và thú vị.

Dorothy Hewett- Đại Kỳ Nữ Của Nền Văn Chương Úc

Cả Kate và Rozanna đều nghĩ rằng mẹ họ có thể đã thật sự tin rằng bà đã khai sáng hai đứa con gái trẻ của mình bằng cách cho chúng gia nhập vào thế giới tình dục của những người trưởng thành. Rozanna nói, “Mẹ tôi tin tưởng mãnh liệt rằng tình dục là một cái gì thượng đẳng. Tôi nghĩ bà thật sự tin rằng bà đang mang đến cho chúng tôi một phong cách sống tự do và phóng khoáng”.

CON GÀ TRỐNG

Dân phòng 1 (khoát tay): Thôi thôi hiểu rồi. Trộm bắt quả tang rành rành.

Dân phòng 2: Dẫn bả về đồn công an phường 12 cho cha Khải dần mềm xương, chừa luôn!

Chủ gà xăng xái đi đầu, xách theo con gà chết làm bằng. Dân phòng 1 cầm dao Thái Lan – hung khí gây án. Dân phòng 2 thúc ké kẻ trộm gà, đẩy mạnh tới trước. Đám đông giải tán.

Trái Tim Tôi Trên Miền Non Cao (Kỳ 4)

JOHNNY

Bố ơi, đừng mở cửa.

[ Bố Johnny cầm một chiếc ghế đẩu, đi khẽ khàng lại bên cái bàn chắn cửa, đặt ghế lên bàn để làm tăng thêm sức nặng ]

[ Johnny lấy thêm một cái ghế dài đặt lên. Bà cụ đặt thêm cái bình. Bố Johnny đặt thêm lên công sự phòng phủ ấy ba quyển sách. Thật sự, trong khi những tiếng gõ cửa vẫn tiếp tục, cả gia đình cứ dần dần chất hết tất cả mọi thứ có ở trong nhà lên để chắn cánh cửa ]

BỐ JOHNNY

Đừng sợ hãi, Johnny ạ.

Trái Tim Tôi Trên Miền Non Cao (Kỳ 3)

JOHNNY

Ý của bố là ông ấy sẽ đáp một chiếc tàu hoả, hay một con tàu, và quay lại miền non cao ấy, phải thế không?

BỐ JOHNNY

Không phải như thế, Johnny. Có một tí khác biệt. Ông ấy sẽ chết.

JOHNNY

Chẳng lẽ đó là cách duy nhất để một người trở về nhà?

Trái Tim Tôi Trên Miền Non Cao (Kỳ 2)

Thưa các bạn, tôi rất sẵn lòng chơi một bài khác bằng cái kèn mạ vàng này, nhưng thời gian và quãng đường xa vói từ quê nhà đến đây đã làm cho tôi tàn tạ. Nếu các bạn mỗi người vui lòng trở về nhà, và rồi quay lại đây với một loại thức ăn gì đó, tôi sẽ lấy làm tự hào mà tập trung tất cả hồn phách tôi lại để chơi một bài mà tôi biết sẽ làm thay đổi hướng đi cuộc đời các bạn,

Trái Tim Tôi Trên Miền Non Cao (Kỳ 1)

JOHNNY: Ồ, cứ cho là ông đi du lịch sang Tàu. Ông bị đói và cách xa quê hương năm ngàn dặm, lại cũng chẳng có bạn bè nào …. Chắc hẳn ông không trông mong mọi người xua ông đi mà không đưa ông một cân gạo, có phải thế không ông?
KOSAK: ….Nhưng cậu không ở bên Tàu, Johnny ạ, mà cả bố cậu cũng thế. Hai bố con cậu, một lúc nào đó trong đời, cũng phải đi ra ngoài làm việc … Ta sẽ không cho cậu mua chịu nữa đâu, vì ta biết cậu chẳng bao giờ trả nợ cả.

William Saroyan & kịch “Trái Tim Tôi Trên Miền Non Cao”

Ba nhân vật chính trong Trái Tim Tôi Trên Miền Non Cao đều cho thấy một tâm cảm không-thuộc-về, một tâm thế xa lạc, mất quê hương. Để neo giữ mình trong cuộc sống và vượt lên những nỗi khốn khó …, một người bám vào âm nhạc, người kia bám vào thơ, còn kẻ thứ ba bám vào sự hồn nhiên minh triết và … những giá trị con người của mình. Có lẽ cả ba nhân vật này đều là những phân thân của một con người tác giả.

Rác Rưởi/Basura

Lão sẽ đến và làm ra vẻ giận dữ, râu ria xồm xoàm và đất trời rung chuyển, giọng nói vang rền và bốn phương sấm sét, kiểu như Kinh Cựu Ước ấy mà, rõ tội nghiệp! Còn anh, chẳng gì cả. Lão sẽ cho phép anh tiến lại gần rồi khi anh đứng trước mặt lão, hãy giơ thanh sắt ra và đánh cho lão gãy một chân. Rồi anh nói với lão: “Đây là cho Ông Chủ của tôi đấy ạ”.

GIĂNG BẪY: Tạp chí L’avant-scène théâtre phỏng vấn kịch tác gia Florian Zeller

Nếu câu chuyện chứa đựng nhiều bí ẩn, tôi sẽ để cho nhân vật tha hồ đối thoại, và vở kịch tự nó hình thành. Nhưng … cũng có lúc tôi phải nhúng tay vào. Khi các nhân vật không còn lời để nói, có nghĩa là khi vở kịch cần đến một cấu trúc tất yếu, lúc bấy giờ người viết kịch không khác chi một nhạc trưởng, nghĩa là phải điều động một chút: tôi giăng bẫy công chúng và giăng bẫy cả các nhân vật.

AVANT DE S’ENVOLER / TRƯỚC KHI BAY LÊN

Madeleine: Mình đã có nhau lâu thật lâu rồi. Ai nói cuộc sống ngắn ngủi, thật không đúng chút nào. Nó dài đăng đẳng.
André: Đôi khi nó có vẻ như là … bất tận.
Madeleine: Đúng thế. Nhưng khi nó kết thúc, hóa ra chỉ là một sự giải thoát. Ông có nghĩ vậy không?

Hai kịch ngắn của B. E. Turner: Cứ Diễn Tiếp Thôi và Tình Vụng Trộm

ROGER: Trong vở diễn này không có hầu bàn. Tác giả đã quyết định cho anh ta nghỉ xả hơi.
NEMO: Mẹ kiếp tác giả, tôi đói.

The Shifting Point / Điểm nhìn đương dịch chuyển

Trong khi diễn viên là người … sẽ làm sáng lên dần những mảng tối của vở kịch; đạo diễn là người nhận ra những thể dạng dần dần được tạo ra trong tiến trình diễn tập, là người sàng lọc …. Ở những giai đoạn sau cùng, đạo diễn và diễn viên sẽ cùng làm công tác loại bỏ, biên tập, củng cố…. Vở kịch được cả hai bên dựng thành… thay vì là kết quả của sự áp đặt một chiều … lên kịch bản.

Nam Dao trả lời Da Màu

Nay xin trình bày cách thức tôi viết Kịch bản văn học. Tôi tiêm nhiễm quan niệm của J.P. Sartre trong đề luận Un Théâtre de Situations, tạm dịch là Kịch thể Tình Huống. Thể loại này đặt những con người trước những tình huống oái oăm buộc phải xung động và cư xử với nhau hầu tiến tới một tình huống kết cục khác. Như vậy, người viết biết cái tình huống kết cục là gì (kể cả khả năng không thể gì khác được hư vô), chọn nhân vật kịch và những tình huống, và để nhân vật xung động, giao hưởng, khóc cười, ân oán với nhau.

treo đầu dây quan họ- màn III: tiếng thét

MỢ: Tôi bảo là không phải. Thật hay không, đó là do chúng ta…

Ông ngẩn người, mặt nghệt ra

MỢ: Sự thật của con người ta là ở cái mồm. Nói, cứ nói, nói như đinh đóng cột. Ðứa nào nói trái lại thì tiêu diệt nó. Nói thế, gì cũng thành sự thật.

Treo đầu dây quan họ- Màn II: Lời Thề- Cảnh 2

CHỊ VỢ: Bà ơi, bà có biết bà Xoan nào không?

Bà lắc đầu, cúi gằm mặt xuống. Im lặng. Tiếng đàn đại hộ cầm vẳng lên thê lương. Trong đêm trăng, bà ngồi ở gốc cây sồi, bóng đổ xuống sóng xoài trên mặt sân. Một lát sau, bà lẩm nhẩm…

BÀ: Tội nghiệp cho chúng mình, anh Tình ơi!

Treo Đầu Dây Quan Họ –Màn II: Lời Thề- Cảnh 1

Cảnh 1

Một thời gian sau, trời vẫn có trăng nhưng trăng lưỡi liềm, ánh sáng ma quái.

MỢ (quần sắn, bước vào hộ giữa, to tiếng): Này, tôi bảo cho mà biết, đêm qua lại làm cho tôi mất ngủ. Cái giường thì óp a óp ép, kẽo ca kẽo kẹt cũng vừa thôi, phải có ý có tứ chứ…

Treo đầu dây Quan Họ- Màn 1: Tình Chung

Lời nhập:

Căn nhà trong ngõ phố Lò Sũ không phải không có trí nhớ. Trí nhớ của gạch, của ngói, và của tôi – cây sồi trong góc sân này – khác trí nhớ loài người.

Loài người chỉ nhớ những điều họ muốn nhớ. Ðã thế, họ lại không nhớ lâu. Dễ dãi với mình một tí, họ quên ngay. Quên hết. Tình yêu, tình bạn, ơn nghĩa, thậm chí… Thôi, tôi không dám nói hết. Nhưng tôi, tôi nhớ tất cả. Trời không bố thí cho tôi cái khả năng chọn lọc để nhớ

đọc kịch lữ kiều: “tôi tin vì nó phi lý”- phần 2: ngôn ngữ- chỉ dẫn sân khấu- không gian&thời gian nghệ thuật-logic

Trong thể loại kịch, thành công của yếu tố chỉ dẫn sân khấu cho thấy tài năng kép của tác giả. Nghĩa là tác giả vừa có khả năng của một kịch tác gia, vừa có khả năng của một đạo diễn. Lữ Kiều có tài năng kép đó. Vì vậy, kịch của Lữ Kiều rất dễ dàn dựng, bởi vì ông đã chuẩn bị khá đầy đủ mọi chi tiết, cả âm thanh, ánh sáng, hành động, cử chỉ, biểu cảm… cho nhân vật và cảnh vật.

Dối trá / Le Mensonge

ALICE: (gần như tự thì thầm) Mọi việc sẽ đơn giản hơn rất nhiều nếu ai cũng nói ra sự thật…
PAUL: Chắc chắn sẽ là ác mộng, Alice. Nếu mọi người nói ra sự thật, sẽ không còn cặp vợ chồng nào tồn tại trên đời.

ĐỌC KỊCH LỮ KIỀU: “TÔI TIN VÌ NÓ PHI LÝ”- Phần 1: Đề Tài- Kết Cấu- Nhân Vật

Càng để lửng, kịch tính càng cao; càng bí hiểm, càng gây tò mò, có lẽ đây mới là cái đích sáng tác của Lữ Kiều: “kể cái gì” không quan trọng bằng “kể như thế nào” – người đọc như đang thưởng thức nghệ thuật tạo xung đột theo kiểu sóng sau xô sóng trước chứ không phải nội dung của kịch. Trong những lời cuối cùng của Bóng Đen, có mấy câu hô ứng với nhan đề vở kịch: “Thưa quý ngài. Quý ngài sẽ không hiểu gì cả. Chúng ta đều là những vai phụ… Chúng ta chờ đóng vai chính…”.

NHÂN VẬT PHỤ

Hai Tơ ơi, Tư đây nè (gã cốc lên đầu Hai Tơ) Đù má mày, ngủ hoài vậy, tỉnh đi mày… Giờ mày là con cá lóc trong rọ, đại ca sẽ đập dập đầu mày rồi nướng trui trên lò than! Hà, mày là con gà chết mắc dịch, đại ca sẽ rô-ti mày, sẽ lấy huyết mày nấu cháo, cánh mày chiên bơ. Ủa, quên, mày làm gì có cánh. À! Hay hơn hết là dùng mày vô món thịt người nhúng dấm cuốn bánh tráng rau cải, đại ca sẽ đãi tụi tao một chầu tưng bừng. Tưng bừng gấp mười lần buổi nhậu lãng xẹt mày tổ chức hôm nay. Hai Tơ! Khà khà! Hai Tơ, mày hết còn tơ rồi con ơi!…

Rảo Bước Quanh Sân Khấu Kịch Tây Phương

(Trích trong “Rảo Bước Quanh Sân Khấu Kịch Tây Phương” Chương 4. Phát hành 2020.)
(Lời người viết: Sổ tay là nơi chứa đựng những ghi chú nháp. Về sau, được sử dụng như kỹ thuật …

lớp học cũ

LTS: Vở kịch này đã đăng trên Da Màu năm 2010. Chúng tôi chọn đăng lại cho chuyên đề Kịch và tuần lễ Kịch Phi Lý. Đây là một quyết định hiếm có, nhưng cần thiết, vì tính sáng tạo trong việc dựng nhân vật ngôi số một là TÔI giữa những nhân vật ngôi số ba HẮN trong kịch. Cùng với tính phi lý trong đối thoại và tình huống, nội dung kịch đã chạm đến điểm then chốt giữa hiện hữu, tồn tại, và bản thể. Tác giả còn đưa vào kịch cách nghĩ của các nhân vật, là một thủ pháp nghệ thuật để đào sâu hơn mâu thuẫn và khoảng cách giữa các nhân vật với nhau, với hoàn cảnh, và định mệnh.

Một Người tên là Bìm-Bịp / A man named Coucal

Không về Bìm-Bịp buồn chi,
Ra đồng chỉ thấy hoa Quỳ mãi rung.
Phải chi Bìm-Bịp bay đi với em?
Liệu Bìm-Bịp có biết bay không?

Nguyễn Quỳnh: Trả Lời Tổng Quát về Kịch

Vở kịch nên được diễn và phải được sắp xếp lại theo văn phạm sân khấu, theo tài của diễn viên và phải được sự uốn nắn rất thông minh của đạo diễn. Tôi đã xem vở A Street Car Named Desire của Tennessee Williams, hai đêm lần nào cũng có những điểm khác nhau, rất độc đáo …. Tuy nhiên, đọc kịch cũng là một thú vui rất sáng tạo vì người đọc hình dung ra sân khấu và nhân vật.