Trang chính » Dịch Thuật, Giới thiệu tác giả, Giới thiệu tác phẩm, Kịch đương đại Việt Nam & thế giới, Phỏng vấn, Sang Việt ngữ Email bài này

GIĂNG BẪY: Tạp chí L’avant-scène théâtre phỏng vấn kịch tác gia Florian Zeller


♦ Chuyển ngữ:
0 bình luận ♦ 28.11.2019

Florian Zeller mời chúng ta tham gia trò chơi bí ẩn qua nhiều hành trình cảm xúc để khám phá những góc khuất ….

1413_avant_de_senvoler

 

L’avant-scène théâtre (AST): Từ ý tưởng ban đầu nào mà ông cho ra đời vở kịch mới Avant de s’envoler/Trước khi bay lên?

Florian Zeller (FZ): Tôi cũng chẳng biết nữa. Tôi đã viết vở kịch hai năm trước, nhớ là đã có thấy một cô gái trò chuyện với bố. Cô hỏi vì sao ông cứ nhìn khu vườn ngoài khung cửa sổ nhưng ông chẳng thèm ừ hử. Tôi cũng không biết vì sao. Cuối cùng tôi tự hỏi liệu ông ta có thực sự hiện diện ở đấy hay là chính ông đang nhìn thấy trong khu vườn một hình bóng ai đó phảng phất, mãi không chịu rời đi. Chỉ là những giả thuyết thôi. Để tìm hiểu, phải lắng nghe cuộc trò chuyện của họ trước khi viết ra kịch bản. Tôi thường viết theo cái kiểu như vậy. Bắt đầu bằng một việc cỏn con bé tẹo. Hoàn toàn không biết chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo. Tôi phải lắng nghe các nhân vật trò chuyện, như thể vở kịch đã có trước khi nó được viết xuống, đồng thời trong quá trình hình thành tôi phải thật cẩn trọng không làm hỏng nó đi. Dạo tôi viết vở kịch, có một chi tiết từ thực tế: vào ngày cưới của chúng tôi, tôi nhìn thấy qua khung cửa sổ khách sạn một cặp vợ chồng già đang băng qua đường. Có vẻ như người này là điểm tựa của người kia: thật rõ ràng và cụ thể. Họ tựa vào nhau như hòa nhập thành một cá thể duy nhất, bất phân ly và vô cùng mong manh. Một sự pha trộn giữa dịu dàng, vững vàng và hạnh phúc. Thật khó quên hình ảnh ấy trong khi viết. Vào thời điểm đó lại có thêm mẩu tin trong báo về một vụ tự sát ở Lutetia của cặp vợ chồng đã tám mươi tuổi. Họ cùng chết trong khách sạn do ngộ độc nấm. Khi viết tôi không ý thức là tôi sẽ khơi dậy tất cả những thứ đó. Tôi chỉ việc đi theo các nhân vật xem họ nói gì. Tôi lắng nghe họ, đồng thời thỉnh thoảng can thiệp bằng cách xếp đặt các tình huống thích hợp cho họ có dịp mở lời.

AST: Rốt cuộc thì các nhân vật của ông có làm cho ông ngạc nhiên không?

FZ: Luôn luôn. Tôi viết như thể tôi là khán giả đầu tiên của buổi diễn tưởng tượng. Tôi chỉ biết về họ qua những lời thoại họ trao đổi với nhau. Khi cái sườn đã có, vở kịch tự nó sẽ tuôn ra. Nếu họ không có gì để nói, coi như không có vở kịch. Trái lại, nếu câu chuyện chứa đựng nhiều bí ẩn, tôi sẽ để cho họ tha hồ đối thoại, và vở kịch tự nó hình thành. Nhưng phải thành thật mà nói, cũng có lúc tôi phải nhúng tay vào. Khi các nhân vật không còn lời để nói, có nghĩa là khi vở kịch cần đến một cấu trúc tất yếu, lúc bấy giờ người viết kịch không khác chi một nhạc trưởng, nghĩa là phải điều động một chút: tôi giăng bẫy công chúng và giăng bẫy cả các nhân vật.

AST: Thì ra đây là một trò chơi mới, “trò chơi sự thật”, liệu người ta có thể nghĩ rằng thế giới sân khấu của ông, từ vở này sang vở khác, che giấu sự thật mong manh dễ vỡ, bằng cách cho nó mang một bộ mặt giả vốn rất dễ gây nhầm lẫn….

FZ: Vở này có nhiều cách thể hiện, nhiều giả thuyết mắc xích vào nhau. Trong cùng một cảnh có thể luân phiên như thế này: người cha đã qua đời nhưng là người duy nhất không biết mình đã qua đời, ở một màn khác chính người mẹ là người đã chết, ở một màn khác nữa cả hai vẫn còn đấy nhưng chỉ quanh quẩn những vấn đề tủn mủn của tuổi già, việc hai đứa con gái tụ tập về nhà cha mẹ để bàn tính giải quyết chuyện gia đình (bán cái nhà, đưa người cha lú lẫn vào Viện Dưỡng Lão sau khi người mẹ qua đời)….Tất cả những tình huống này giúp ta hình dung ra nỗi hãi sợ mà ai trong chúng ta rồi cũng phải phải đối mặt vào lúc cuối đời. Người xem có thể thấy mình hiện diện ở nhiều nơi cùng một lúc. Một câu nói, một hoàn cảnh chợt đến làm đảo ngược tất cả những gì trước đó họ đã tưởng là đúng, điều này cho thấy sự thật bất nhất và hữu hạn. Như vậy khán giả phải liên tục nghĩ ra những tình huống mới, từ những gì vừa được thể hiện trên sân khấu nhưng rồi lập tức bị tác giả phá bỏ đi. Thách thức trong việc dàn dựng vở kịch là nỗ lực làm sáng tỏ từng khoảnh khắc diễn biến để khán giả hiểu kịch bản nào đang được sử dụng. Người xem được tác giả mời dạo chơi giữa vô vàn những điều có thể xảy ra ở thời điểm cuối đời. Y như trong một mê trận.

AST: Tác phẩm mang đậm chất thơ. André, ở ngưỡng cửa cái chết, vẫn còn tìm “ý nghĩa” của cuộc sống…

FZ: André, nhân vật người cha, là một nhà văn vốn đã trải qua cả đời mình để đọc thơ cho người khác nghe và cả cho chính mình nghe. Thi ca, đối với ông, có dự phần trong nghi thức tình yêu. Trí nhớ ông đã vỡ vụn, chỉ còn là những mảnh li ti, những đoạn ký ức đứt khúc vốn không nói lên được gì nhiều. Cái chết có thể đến bất cứ lúc nào, nhất là ở tuổi của ông. Tựa đề của vở kịch mượn lời thơ của René Char, nhắn nhủ ta nên gắn bó với cái nơi mà ta hãy còn có thể mơ mộng, còn nghe được tiếng chim hót trước khi cất cánh bay lên.

Rodolphe Fouano thực hiện

Tạp chí L’avant-scène théâtre số 1413

Trần Thị NgH chuyển ngữ

bài đã đăng của Rodolphe Fouano


Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

*

@2006-2019 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)