Trang chính » Chuyên Đề, Kịch đương đại Việt Nam & thế giới, Phỏng vấn, Quan Điểm Email bài này

Nguyễn Quỳnh: Trả Lời Tổng Quát về Kịch

 

Nguyen Quynh self-portrait
Chân dung tự họa của tác giả

Nguyễn Quỳnh là nhà giáo, dịch giả, và một trong những sáng lập viên đầu tiên của Hội Họa Sĩ Trẻ của miền Nam Việt Nam trước 1975, nhưng sau một thời gian ngắn, đã rút ra khỏi hội, do “nhiều khó khăn của thời chiến.” Sau khi tị nạn tại Hoa Kỳ, ông tốt nghiệp với hai bằng Tiến sĩ (Triết học và Lịch sử Mỹ thuật) tại Columbia University và đã giảng dạy tại nhiều đại học Mỹ trước khi về hưu vào năm 2016. 

Ông là tác giả viết chung bộ đại tự điển nghệ thuật gồm 34 cuốn (The Grove Dictionary of Art) do Dover xuất-bản năm 1996. Ông cũng là chủ-bút Quí-san Vietnam, The Phenomenology of Existence.

 

Do hoàn-cảnh cá-nhân và trách-nhiệm trong lớp-học từ ngày sang Hoa-kỳ tôi không có dịp đọc hay xem trình-diễn kịch của các kịch tác-gia VN sau 1975. Trước 1975, ở Sàigòn có hai kịch tác gia tôi rất gần gũi đó là cụ Vũ Khắc Khoan và anh Trần Lê Nguyễn. Cụ Khoan may mắn có hai vở kịch được lên sân khấu. Trần Lê Nguyển không may. Tôi quen cụ Khoan là một dịp may vì có người đưa cho cụ xem vở kịch Bờ Biển Xanh của tôi, viết năm 1965, mục-đích tăng cho Việt Nam trước khi lên đường sang Italy du học với học bổng của Rome. Bác-sĩ Trần Ngọc Ninh, Tổng Uỷ-viên Văn-hoá và Giáo-dục phê chuẩn cho tôi (avis favorable), nhưng giờ chót Bộ Quốc Phòng không cho đi! Cụ Khoan rất thích vở kịch này. Còn Trần Lê Nguyễn muốn tôi và Khánh Ly đóng kịch Đêm Ba Mươi của anh ta. Nhưng tôi từ chối vì không có khiếu trên sân khấu. Tóm lại, hoạt-động thoại kịch ở VN thời đó không được phát triển.

Cứ đọc cuốn Văn chương là gì? (Qu’est ce que la Litérature?) của Sartre thì chúng ta biết rõ vai trò của nhà văn rất quan trong trong mọi hoàn cảnh xã hội. Sartre viết cuốn sách ấy nhắm vào thời gian nước Pháp bị Đức chiếm đóng và phê bình thái độ thiếu ý thức của những nhà văn Pháp trong giai đoạn đó. Thế là rõ ràng, ở đâu cũng vậy, xã hội con người có rất nhiều vấn đề. Nếu không vì chiến tranh hay vì một thể chế bất nhân thì con người nhiều lúc đối đãi với nhau rất bất công và thiếu nhân bản. Trong xã hội Tây phương, đặc biệt Hoa kỳ đã có nhiều nỗ lực gọi là văn minh và cá nhân đã thức tỉnh rất nhiều nhưng vẫn chưa đủ. Thế nên, tiếng nói của nhà văn nói chung vẫn không thể giác ngộ được người xấu hay một chính thể xấu. Chỉ cần quay lại khởi đầu của văn hóa Tây phương và đọc lại bi kịch của Hy lạp chúng ta sẽ thấy rõ. Như thế làm sao nhà văn bỏ cuộc được. Heidegger có hai câu thơ, tôi chuyển sang Việt ngữ như sau:

Những gì còn ở trên đời
Đều tưng bừng nở trong lời thi nhân

Vở kịch nên được diễn và phải được sắp xếp lại theo văn phạm sân khấu, theo tài của diễn viên và phải được sự uốn nắn rất thông minh của đạo diễn. Tôi đã xem vở A Street Car Named Desire của Tennessee Williams, hai đêm lần nào cũng có những điểm khác nhau, rất độc đáo. Khi được trình diễn năm 1954, vở La Cantatrice Chauve của Ionesco có vài thay đổi theo “đời sống” của nghệ thuật sân khấu. Tuy nhiên, đọc kịch cũng là một thú vui rất sáng tạo vì người đọc hình dung ra sân khấu và nhân vật.

Một xứ sở không có tự do không phải là nơi cho văn chương đích thực. Chỉ có những thứ kịch (cợm) vui nhộn rẻ tiền và phim dâm dục để người dân quên thực tại và để bạo quyền dễ cai trị mà thôi. Theo tôi, nhà văn và kịch tác gia cứ sáng tạo theo sứ mệnh của mình. Đồng thời phải đọc nhiều để biết người biết ta … và dĩ nhiên vượt hơn người là một đam mê mãnh liệt đối với người cầm bút ở VN. Có một điều vì tiếng Việt không phổ thông cho nên phải chuyển ngữ. Lúc này tiếng Anh ưu việt. Nhưng chuyển ngữ là một điều rất khó bởi vì viết tiếng Anh lưu loát không có nghĩa nắm được linh hồn của ngôn ngữ.

Xin cảm ơn Da Màu.

bài đã đăng của Nguyễn Quỳnh


Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

*

@2006-2019 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)