Đời và nhạc Trịnh Công Sơn

Nói rằng Trịnh Công Sơn là thiên tài, cũng dễ thôi. Nhưng trở thành thiên tài trên một đất nước như Việt Nam, được thừa nhận là thiên tài trong một xã hội như Việt Nam — nhất là sau cuộc đổi đời 1975 — thật không đơn giản.
Mục đích của bài này là giải thích sự hình thành của thiên tài Trịnh Công Sơn

Mười Tám Năm

Ði ngược dòng thời gian, tôi thấy em trong bào thai của mẹ. Và tôi, tôi ở trong bào thai của một xã hội, một chế độ hoàn toàn lạ lẫm với tôi. Em thì được sinh ra nhưng tôi thì lại được tái sinh trong một cuộc đời khác.

Thư gởi họa sĩ Trịnh Cung về chuyện lừa người nổi tiếng vào chuyện tuyên truyền chính trị rẻ tiền

một người cầm bút chân chính không được dẫn chuyện riêng, đời tư của người khác, đặc biệt là chuyện của bạn bè trong đời thường vào chuyện chính trị, chuyện công. Nhưng vì anh Trịnh Cung không thực hiện điều nên tránh đó, nên khi góp ý, phản biện những gì anh đã viết trong bài Trịnh Công Sơn và tham vọng chính trị, buộc lòng tôi “đạp gai phải lấy gai mà lể”

Cái đồng hồ của Lincoln và quan tài Trịnh công sơn

Người ta đã có thể mở nắp đồng hồ của ông Lincoln để biết rõ đâu là sự thật. Nhưng người ta không thể mở nắp quan tài TCS để kiểm chứng lời nói của TC. Khi không thể biết chắc đâu là sự thật, thì nên chọn thái độ biết tới đâu, hay tới đó, thay vì ai cũng nghĩ rằng mình nắm trong tay sự thật tuyệt đối, và có quyền buộc tội kẻ khác.

Về Một Quãng Đời của Trịnh Công Sơn – trích đoạn hồi ký

Tối đó Sơn hát cho tôi nghe một vài bài tiêu biểu trong tập ‘Ca khúc da vàng’. Đến những đoạn như ‘Gia tài của Mẹ: một bọn lai căng… một lũ bội tình’ hay như ‘Đại bác đêm đêm dội về thành phố! Người phu quét đường dừng chỗi lắng nghe’ hoặc như ‘Tôi có người yêu chết trận đêm qua, chết thật tình cờ…’ tôi bỗng nổi da gà. Lời ca thật xúc động. Nó xoáy sâu vào tim người nghe rồi chuyền lên óc làm cho rúng động tâm can, tỏa lan dần cơ thể làm cho tứ chi bãi hoải.

Từ bài viết "Trịnh Công Sơn & tham vọng chính trị"

Bạn có thể ngưỡng mộ sự thánh thiện của nghệ sĩ trong tác phẩm của họ, thế nhưng việc từ cơ sở đó rồi tin tưởng rằng nghệ sĩ cũng thánh thiện như vậy ở đời thường, là một việc làm đầy rủi ro. Mức độ rủi ro còn cao hơn, nếu bạn hy vọng sự thuỷ chung mà nghệ sĩ thể hiện với tình yêu của họ trong tác phẩm sẽ được họ thực hiện trong thực tế.

Đọc trên mạng: Chung quanh “Trịnh Công Sơn & Tham vọng Chính Trị” của Trịnh Cung

Trong cùng một lúc, Da Màu luôn cố gắng để tạo điều kiện cho bạn đọc có cơ hội quan sát các vấn đề từ nhiều góc nhìn khác nhau, trang “Đọc trên mạng” sẽ cung cấp các link dẫn đến các bài viết liên quan trực tiếp đến đề tài sôi nổi kể trên.

Nếu bạn đọc tìm thấy những bài viết hữu ích cho cuộc thảo luận, xin gởi về BBT Da màu [email protected] để chúng tôi nghiên cứu và cập nhật trang “Đọc trên mạng”

Thông báo quan trọng về chuỗi thảo luận chung quanh “Trịnh Công Sơn & Tham Vọng Chính Trị” của họa sĩ Trịnh Cung

Như đã tiên liệu, bài viết Trịnh Công Sơn & Tham Vọng Chính Trị của họa sĩ Trịnh Cung đã mở ra một chuỗi thảo luận vô cùng sôi nổi trên diễn đàn tạp chí văn chương Da Màu. Ban biên tập Da màu cảm kích và trân trọng những góp ý nhiệt thành của mọi người.

Thử bàn về 3 cách viết về Trịnh Công Sơn*

Cho nên, bằng cách nào đó, những người có “liên đới trách nhiệm”, hoặc “liên lụy” tên tuổi với bài viết của Trịnh Cung, cá nhân tôi nghĩ họ cũng cần nói một điều gì đó. Bởi khi tất cả, hay từng “sự kiện” và “vấn đề” trong bài viết của Trịnh Cung được “đối chấp”, “làm rõ”… thì sử liệu về cuộc đời nghệ thuật của TCS sẽ thêm một vài tiểu mục đáng lưu ý và cần nghiên cứu kĩ càng hơn.

Về con người chính trị của Trịnh Công Sơn

Trịnh Công Sơn gây nhiều tranh cãi là do ở những ca khúc ông viết về chiến tranh, thân phận và con người Việt Nam trong một giai đoạn cực kì tang thương của đất nước. Ông đứng về phía nào của cuộc chiến thì chẳng bao giờ ông nói rõ, vì thế người đời phải dùng lời ca, hay ghi nhận những sự kiện liên quan đến Trịnh Công Sơn rồi suy đoán.

Trịnh Công Sơn & Tham Vọng Chính Trị

Nếu con đường chính trị đối với TCS là một con đường dẫn anh xuống vực thẳm thì cái chết là một kết thúc hoàn hảo. Hay nói một cách khác, nó đã giải cứu và trả lại vinh quang đích thực cho anh – vinh quang dành cho di sản ca khúc TCS.

Nghệ thuật cần được lên tiếng

Phải chăng, những biểu trưng này chỉ nên xuất hiện dưới hình thức đập đổ tượng, hay xé nát cờ Đỏ? Sự chống đối được “công nhận” phải bằng sự ồn ào, phẫn nộ, sỉ nhục tới cái mà ta “chống”? Nhưng đó không phải là cách người nghệ sĩ thường dùng, càng không phải là cách duy nhất có thể được coi là thể hiện sự chống đối.

Tôi có một nỗi băn khoăn

So với F.O.B. I, 6 năm sau F.O.B. II đã trưởng thành nhiều. Trong phòng tranh tôi thấy nhiều họa phẩm đã diễn đạt tới quá, đẹp quá. Và điều tôi ngạc nhiên là có rất nhiều người đến xem đã chỉ khen họa phẩm đẹp. Có lẽ màu vàng màu đỏ đã không hấp dẫn họ cho lắm, họ đi chiêm ngưỡng những màu khác.

Tiếng nói của nghệ thuật, tiếng nói của hành động

Đối với những người đang mang quốc tịch Việt Nam, và đang sống ở Việt Nam, họ cảm thấy thế nào khi quốc kỳ của họ bị làm nhục? “Họ” … cũng là người Việt Nam. Họ không phải chỉ là 15 người trong Bộ chính trị, họ không phải chỉ là 160 người trong Trung ương Đảng, hay gần 3 triệu đảng viên. Họ chính là những người mà tập thể người Việt hải ngoại đang tranh đấu cho họ có một cuộc sống tự do hơn, tốt đẹp hơn.

Khi kẻ đồng lõa là nhà văn

Thực ra tôi thích nghĩ về chủ đề “Hội nhập” trên mạng Hội Luận Văn Học Việt Nam (HLVHVN) như là một nỗ lực tạo điều kiện cho những thảo luận nghiêm chỉnh về một khả năng hoà giải giữa những người làm văn học của những mảng văn học Việt Nam khác nhau tùy thuộc vào điều kiện địa lý hoặc/và chính kiến.

Hội Nhập và Nơi Chốn?

Hãy làm nhân chứng cho sự sống sót của mình, vì đó là lý do chúng ta được chọn để sống. Hãy lắng nghe những lời chứng đó. Những lời chứng có khả năng vươn tới những thế hệ sau và khả năng ngăn ngừa sự lập lại của lịch sử. Hội nhập không phải chỉ đòi hỏi người khác chấp nhận mình và trong cùng lúc bôi xóa những yếu tố đã làm nên người khác, những ký ức cá nhân, những kinh nghiệm, lịch sử của họ mà mình không từng trải.

Phỏng vấn nghệ sĩ F.O.B. II: Nguyễn Việt Hùng

Khi làm nghệ thuật mà cố gắng tránh những quan điểm chính trị, thì chính mình đã mang thông điệp chính trị vào đó rồi. Do đó các sáng tác của tôi không thể nói là có tính chính trị hoặc không có tính chính trị, có điều tôi biết tôi làm nghệ thuật với niềm đam mê, với những cảm xúc thật lòng ngay trong quá trình sáng tác, còn những mưu đồ danh lợi, hoặc quan điểm chính trị nếu có, thì chỉ là điều đến sau, có thể do ý của tôi hoặc từ suy diễn của người khác.

Phỏng vấn nghệ sĩ F.O.B. II: Huỳnh Thủy Châu

Vào năm 2008, tôi không có quan điểm chấp nhận như bây giờ. Mới đầu tôi bị chấn động khi tôi biết người ta hiểu tác phẩm của tôi khác đi. Tôi không ngờ chuyện lúc đó lại xảy ra như vậy: tôi làm ra tác phẩm đó để vinh danh mẹ chồng tôi, nhưng người ta kết tội tôi hạ thấp lá cờ.

Phỏng vấn nghệ sĩ F.O.B. II: Binh Danh

Người ta nên có một quan điểm về những gì họ thích và không thích và những tác phẩm mà họ không thèm màng tới, nhưng các giám tuyển là những người giàn dựng nên cuộc triển lãm này. Họ có xứng đáng không? Đây là cuộc triển lãm của họ, họ nên được tổ chức nó theo bất cứ cách nào họ muốn.

Huyền Thoại – Phần II: Từ Tro Than Chiến Bại

Màu cờ sẽ không ảm đạm như di vật của một lần chiến bại mà tươi thắm như niềm tự hào của người chiến thắng trong cuộc tranh đấu dai dẳng, khốc liệt, và lắm khi vô cùng đơn độc với thân phận nạn nhân để dành quyền được sống và hành xử như là một người tự do.

“Đả Đảo Cục Cức” – “Down With the Shit”

Refugees of Art

We knew before we started the challenges of reason

Bringing vision to grey seasons of change

In a community ironically bound by oppression and scare tactics

“Đả Đảo Cục Cức”

Tôi sẽ chống lại anh bằng thứ vũ khí mạnh nhất trong kho thơ trữ tình của mình:
Love. Tình Cảm.
Acceptance. Chấp Nhận.
Knowledge. Kiến Thức.
Empathy. Thông Cảm.

Những Kẻ Sinh Sau

Những kẻ du mục lại băng qua phố
theo đoàn bộ hành, đá huyền của mắt và tóc họ
tô màu phố đậm, khuấy động câu chuyện dân bản xứ
khiến kẻ thi hành luật pháp chạy ruổi rong đường xá

The People Born After

I inherit the shame of the last generation,
and bear the guilt of this generation.
My painless word is a fault,
And my warless paint a crime.

On visiting, on returning: reading Beyond the sea

And if a cultural cadre like Mr. Tran Van Thuy cannot forget a minor issue of having 267 words censored by the government, how can individuals who lost their careers, assets, loved ones, their future and their entire reason for living forget or forgive?

Chuyện Đi, Về – Đọc Nếu Đi Hết Biển

Các ông Nhật Tiến, Nguyễn Mộng Giác, Trương Vũ đều mong muốn hòa giải, nhưng hòa giải giữa ai với ai? Hòa giải dân tộc, hay hòa giải giữa người dân với nhau, là đặt sai vấn đề. Không ông nào nêu được bằng chứng là các thành phần dân tộc chống đối lẫn nhau (…) Người ra đi, cũng như người trong nước, nếu có chống, là chống tập đoàn cai trị.

the ghosts in the room & skeletons in the closet

Regardless how those symbols and objects morphed or disguised into educational tools, communicative art or commercial items, they remain possessed. The protestors screamed out to the ghosts at which others turn a blind eye and ignore. Such disregard is often achieved by forgetting, by excluding, and by craftily framing.

Hồn Ma và Xương Khô

Người ta thường xướng đám đông thầm lặng là ở về phía mình. Vậy thì trong bối cảnh của cộng đồng người Việt, đám đông thầm lặng nào được ám chỉ? Họ là ai? Là những người trung lưu, thượng lưu, giới tri thức, dân chuyên gia, người chịu hội nhập văn hoá, hay đã bị đồng hóa. Đa số (gần như là tất cả) bạn bè tôi đều thuộc nhóm ám chỉ đó, kể cả tôi nữa.