Nguyễn Việt Hùng sinh năm 1957 tại Sài Gòn, Việt Nam. Xuất thân từ lãnh vực khoa học, ngành sinh vật học của trường đại học Khoa Học Sài Gòn. Định cư tại Hoa Kỳ năm 1982, và làm công việc đồ họa và minh họa cho các nhà xuất bản kỹ thuật tại thành phố Los Angeles. Sau một thời gian dài tự học, tự tìm tòi và khám phá ra con đường hội hoạ riêng, đến năm 2000, anh chính thức sinh hoạt hội hoạ, qua nhiều cuộc triển lãm vào giòng chính tại thành phố Los Angeles và New York, cùng với cộng đồng người Việt tại hải ngoại. Đến năm 2008, anh đã tham gia và thực hiện hơn 40 triển lãm cá nhân và nhóm, từ cấp thành phố, quận hạt, tiểu bang, quốc gia tới quốc tế, qua các kỳ tuyển chọn gắt gao, bởi các giám khảo có chức vụ liên hệ đến nghệ thuật trực thuộc hệ thống viện bảo tàng, như LACMA, MOCA, MoLAA, UCLA Hammer Museum. Tác phẩm của Nguyễn Việt Hùng có trong bộ sưu tập cá nhân từ các quốc gia Anh, Gia Nã Đại, Hoa Kỳ, Pháp, và Việt Nam. [Trang web của họa sĩ Nguyễn Việt Hùng: www.art-hung.com]

 

 

Da Màu: Xin anh nói về quyết định của mình khi tham gia cuộc triển lãm F.O.B. II: Art Speaks (Nghệ Thuật Lên Tiếng) do Hội Văn Học Nghệ Thuật Việt Mỹ tổ chức.

Nguyễn Việt Hùng: VAALA là hội có những hoạt động hỗ trợ cho các nghệ sĩ, thật ra hội nhóm không ảnh hưởng đến sự quan tâm của tôi bằng những cá nhân trong hội VAALA, những bạn trẻ có lòng với nghệ thuật. Tôi tham gia triển lãm để có dịp sinh hoạt nghệ thuật với các bạn trẻ, trao đổi kiến thức, kỹ thuật, tư tưởng qua hoạt động nghệ thuật. Là dịp để khoe tác phẩm của mình, đồng thời đem nghệ thuật sáng tạo của mình phục vụ đến với công chúng, sau những ngày cô đơn sáng tác. Đây là những sinh hoạt triển lãm nghệ thuật tôi thường tham dự nhiều lần trong năm, tại các cơ sở nghệ thuật, phòng tranh của người bản xứ và trong cộng đồng người Việt.

 

Da Màu: Trong khi sáng tạo một tác phẩm của mình, anh nhắm tới người thưởng ngoạn nào?

Nguyễn Việt Hùng: Hội hoạ của tôi là sự thổ lộ những đều thật riêng tư của mình—nghệ thuật là sự chia sẻ—tôi muốn những tâm tư này được nhiều người biết đến. Tôi hy vọng mọi người đều có thể thưởng thức hội hoạ của tôi theo kiểu cách của riêng mình.

 

Da Màu: Anh có nghĩ rằng mình làm nghệ thuật với một chính kiến nào đó?

Nguyễn Việt Hùng: Khi làm nghệ thuật mà cố gắng tránh những quan điểm chính trị, thì chính mình đã mang thông điệp chính trị vào đó rồi. Do đó các sáng tác của tôi không thể nói là có tính chính trị hoặc không có tính chính trị, có điều tôi biết tôi làm nghệ thuật với niềm đam mê, với những cảm xúc thật lòng ngay trong quá trình sáng tác, còn những mưu đồ danh lợi, hoặc quan điểm chính trị nếu có, thì chỉ là điều đến sau, có thể do ý của tôi hoặc từ suy diễn của người khác. Điều này khác với chủ ý của người dùng (lạm dụng) nghệ thuật để làm chính trị, như là loạt tranh cổ động, tranh tuyên truyền.

Ví dụ như trong năm nay tôi sẽ thực hiện vài tác phẩm lớn, chủ đề là sự diệt chủng thời Đức Quốc Xã – Holocaust, thuyền nhân bỏ xác trên vùng biển Đông Nam Á – Boat People. Đây là sự diễn tả cảm xúc của tôi về thảm cảnh nhân loại trong bối cảnh cận đại và văn minh. Tính nhân bản là điều kiện đầu tiên cho các sáng tác này, để rồi mang đến một thông điệp chính trị phê phán sự tàn nhẫn của các thời đại, chế độ.

(Đính kèm là phác thảo tác phẩm HOLOCAUST, mực trên bố, 84” x 216”)

 

Da Màu: Anh có chấp nhận cho tác phẩm của mình được triển lãm chung với các tác phẩm bị chống đối?

Nguyễn Việt Hùng: Trước một cuộc triển lãm, đa số nghệ sĩ thường không biết toàn bộ các tác phẩm sẽ trưng bày, bởi thế tôi không thể quyết định hoặc chủ động trong vấn đề này, nhưng nếu cho tôi có quyền quyết định thì tùy mỗi trường hợp. Tôi sẽ không ngại ngùng nếu sự chống đối xoay quanh những tư tưởng mới lạ/kỳ quái về nghệ thuật. Nói chung những phản kháng như vậy rất tốt, như kỳ triển lãm các tác phẩm của những họa sĩ trẻ người Anh từ bộ sưu tập của Saatchi Gallery. Tốt nhất là có những người trong giới liên hệ đến nghệ thuật như các học giả về mỹ thuật đến tìm hiểu, viết bài phân tích cho công chúng…

Còn với triển lãm FOB II, thì báo Los Angeles Times có bài viết. Nhưng thay vì những vị phê bình nghệ thuật như ông David Pagel* (nhà phê bình nghệ thuật của tờ Los Angeles Times) đến xem tranh và viết bài, thì tòa soạn chỉ đưa tới một cô phóng viên gốc Việt, và bài viết không liên hệ gì đến nền nghệ thuật của những người Việt, mà chỉ là những nhận định về cung cách chính trị của cộng đồng. Tôi thấy lãng phí với sự hiện hữu tác phẩm của mình. Ít ai màng đến, tác phẩm của tôi lạc lõng trong một thế giới vô cảm.

(*Trong cùng thời gian này, tôi có tác phẩm triển lãm trên West Hollywood, do ông David Pagel giám tuyển.)

 

Da Màu: Theo anh, người nghệ sĩ có nên tránh yếu tố gây chấn động hoặc tranh cãi trong tác phẩm nghệ thuật của mình?

Nguyễn Việt Hùng: Sự làm nổi, háo danh là căn bệnh chung của giới làm nghệ thuật. Mọi mưu đồ thủ thuật để rút ngắn đích đến đều được ứng dụng tối đa. Sự quyết liệt trong nghệ thuật là điều giới làm nghệ thuật hướng tới. Điều này vẫn xảy ra cho dù bạn có thích hay không thích, nhưng cũng thật công bằng, vì sự thành công hay thất bại không thuộc quyền kiểm soát của nghệ sĩ. Làm nghệ thuật cũng như người leo núi thám hiểm, đầy đủ sức lực và tinh thần mới hy vọng leo đến tận đỉnh, lên đến đỉnh núi rồi liệu sức mình xuống núi ngay, ở lâu trên chốn vinh quang dễ bị sét đánh hoặc bão tuyết đổ ập mất xác. Tài sức trung bình thì leo lên đồi thấp hưởng gió mát, ngắm hoàng hôn thì tốt hơn cho mọi người, trong đó có cá nhân nghệ sĩ và gia đình.

 

Da Màu: Trong trường hợp của những tác phẩm bị chống đối ở F.O.B. II, những người chống đối có lý hay không, tại sao, và trong trường hợp nào?

Nguyễn Việt Hùng: Phép vua vẫn thua lệ làng. Little Sài Gòn là thủ đô người Việt tị nạn cộng sản, các cơ quan hội đoàn chống cộng sản, các cơ quan hội đoàn bảo vệ nhân quyền cho nhân dân Việt Nam, đều có trách nhiệm với sự phản ứng, chất vấn từ các cơ quan hội đoàn trên khắp thế giới, với cùng mục đích chống cộng sản và bảo vệ nhân quyền cho Việt Nam.

 

Da Màu: Nhiều người lấy cái gọi là “giá trị nghệ thuật” (hay sự thiếu giá trị nghệ thuật) của các tác phẩm này ra làm lý do để chống đối, hoặc đồng tình với sự chống đối. Anh nghĩ sao về quan điểm này?

Nguyễn Việt Hùng: Quan niệm thẩm mỹ hoặc như thế nào là một tác phẩm nghệ thuật thì không có quy luật rõ ràng. Nếu bạn thích một tác phẩm nào đó bạn có quyền ca tụng tác phẩm đó. Chính bạn là người vui sướng trong niềm hoan hỉ, mà theo người khác là sự tự mãn ngụp lặn trong mê muội ngu si. Như vậy không có nghĩa là tất cả tác phẩm điều là hay, đẹp. Hành trình cảm nhận được cái đẹp-quý-hiếm rất chông gai đối với người sáng tác và không ngoại lệ với người thưởng lãm. Ai muốn đi sâu vào vấn đề này, nên học hỏi, chiêm nghiệm nhiều hơn, qua những nhận xét từ các nhà phê bình nghệ thuật, các giám tuyển của những viện bảo tàng nghệ thuật. Đừng quá tin vào những tuyên ngôn (statement) của các nghệ sĩ, nói với làm là 2 chuyện nhiều khi không đi cùng với nhau (bài viết statement và thực chất tác phẩm).

 

Da Màu: Anh/chị có cảm nghĩ gì khi VAALA phải đóng cửa cuộc triển lãm trước thời hạn?

Nguyễn Việt Hùng: Tôi có tham dự nhiều cuộc triển lãm, nơi mà đôi khi ban tổ chức xin phép nghệ sĩ thêm thời gian trưng bày! Có thể do sự hưởng ứng tốt đẹp của khách thưởng lãm, chưa có triển lãm nào mà ngưng trước thời hạn. Nhưng trong tình thế của triển lãm FOB II, thì đây cũng là điều tốt: các hội đoàn biểu tình đạt được ý nguyện không để hình tượng/biểu tượng có lợi cho cộng sản Việt Nam triển lãm (theo cách nhìn của các hội đoàn), còn VAALA cũng không mất mặt là tự mình nhượng bộ.

Việc đóng cửa sớm triển lãm không có gì để tôi hối tiếc. Đó là phần riêng tôi, còn những nghệ sĩ khác ít có dịp triển lãm, hoặc phương tiện khó khăn trong việc phổ biến tác phẩm của mình, hoặc từ xa gởi tranh về, và ngay cả đáp chuyến bay đến tham dự với niềm hy vọng và hoài bão, thì đây là sự thiệt hại không những về vật chất mà cả tinh thần. Về mặt ban tổ chức là cả một quá trình làm việc gian nan, công sức quá nhiều, tôi thật lòng rất tiếc cho thời gian, tài lực của ban tổ chức.

 

Da Màu: Trong gia đình anh, có những ý kiến xung đột về sự kiện F.O.B II? Hiện đối thoại này, nếu có, đã diễn tiến đến đâu?

Nguyễn Việt Hùng: Làm nghệ thuật cũng qua nhiều đẳng cấp, có những chặng của sự trưởng thành (tôi không thích sự so sánh trong nghệ thuật giữa các tác phẩm hoặc giữa những nghệ sĩ, nhưng thực tế vẫn phải chấp nhận điều này để phân biệt vàng thau lẫn lộn). Nghệ sĩ tài giỏi luôn có bản lãnh và có khả năng thuyết phục được nhiều người, điều nầy đôi khi cần thời gian để minh xác. Do đó tác động chống đối của gia đình sẽ là chướng ngại vật đối với nghệ sĩ tài giỏi, nhưng cũng rất cần thiết đối với những nghệ sĩ tầm thường, để cân bằng cuộc sống trở về thực tế hơn là mộng ảo xa vời.

 

Da Màu: Anh có nghĩ rằng VAALA nên xin lỗi cộng đồng và tại sao?

Nguyễn Việt Hùng: Xin cho tôi nói bóng gió như sau: Sự tử tế giải quyết nhiều vấn đề hơn là nguyên tắc. “Be Kind is better than Be Right.”

 

Da Màu: Trong tương lai, khi VAALA tổ chức triển lãm nữa, anh có nghĩ tới việc sẽ tham dự?

Nguyễn Việt Hùng: Họa sĩ không cần thiết hoặc không có quyền hỏi ban tổ chức triển lãm về những tác phẩm/những nghệ sĩ nào sẽ tham gia trong cuộc triển lãm, nhưng đây là các tổ chức triển lãm của người bản xứ. Tôi tin các bạn trẻ từ VAALA là những người có lòng với nghệ thuật, nhưng tôi sẽ có những quan tâm khi tham gia vào các buổi triển lãm của VAALA trong tương lai.