Tôi có một nỗi băn khoăn
Ann Phong sinh tại Sài Gòn, Việt Nam. Bà định cư tại miền Nam California năm 1981 sau khi trải qua hai lần sống trong trại tị nạn tại Malaysia và Philippines. Năm 1995, bà tốt nghiệp Cao Học Mỹ Thuật (MFA) tại Đại Học California State ở Fullerton. Bà đã tham dự hơn 50 cuộc triển lãm cá nhân và nhóm ở nhiều phòng tranh và viện bảo tàng. Tác phẩm của bà đã được trưng bày ở Los Angeles, Quận Cam, San Jose, Oakland, San Francisco, Houston, Vancouver, Paris, và Nhật Bản. Bà đang dạy nghệ thuật tại Đại Học CSU Pomona. Ann Phong chuyên về phác họa, tranh sơn dầu, minh họa, và vẽ thiết kế. Hội Đồng Giáo Dục Đại Học Mỹ (USA College Board of Education) đã mời họa sĩ Ann Phong cộng tác trong cương vị một người đánh giá các ứng viên đang lấy kinh nghiệm giảng dạy. Bà đã từng diễn thuyết tại nhiều trường trung học, đại học cộng đồng, đại học phổ thông, phòng triển lãm, và viện bảo tàng về tác phẩm của mình và tác phẩm của những nghệ sĩ Mỹ gốc Việt khác. Bà hiện là thành viên Hội Đồng Giám Đốc của Hội Văn Học Nghệ Thuật Việt Mỹ (VAALA) nhiệm kỳ 2008-2009. [tiểu sử theo VAALA.org]
Da Màu đã mời họa sĩ Ann Phong trả lời những câu hỏi mà chúng tôi đã dùng để phỏng vấn những họa sĩ khác, như Binh Danh, Huỳnh Thủy Châu, và Nguyễn Việt Hùng. Tuy nhiên, bà đã chọn viết một bài ngắn thay vì trả lời từng câu hỏi của chúng tôi.
Họa sĩ Ann Phong đứng trước bức tranh “Một lời khuyên” của mình.
[hình: Mark Boster / Los Angeles Times]
Tôi đã không thể trả lời cuộc phỏng vấn của Ban Biên Tập Da Màu ngay khi được mời, vì lúc đó tôi đang ở Thái Lan tham dự một cuộc triển lãm tranh quốc tế.
Từ khi cuộc triển lãm F.O.B. II bị biểu tình cho đến nay, tôi thường xuyên bị bức xúc và mất ngủ. Tôi là một trong những người đã nghĩ tới và đề nghị làm cuộc triển lãm này: một cuộc triển lãm cho tất cả họa sĩ Việt Nam nào muốn nói lên tiếng nói của họ về thân phận họ, sự suy nghĩ của họ, một cách thẳng thắn và trung thực với lòng họ trong sự tự do diễn đạt, trong hoàn cảnh của năm 2008.
Như tôi đã nói trong phần “tuyên bố của nghệ sĩ” của mình, tôi có một nỗi băn khoăn về thế hệ trẻ hơn tôi. Tôi thấy chúng càng ngày càng xa dần nền văn hóa của ông bà chúng đem theo. Các sinh viên Việt Nam của tôi trong trường đại học nói chuyện với tôi bằng tiếng Anh về pho và spring roll chứ không phải phở với gỏi cuốn. Điều này đã làm cho tôi đau lòng.
Khi Hội Văn Học Nghệ Thuật Việt Mỹ (VAALA) đề xướng cuộc triển lãm F.O.B. II, và nhận được sự đáp ứng của hơn 80 họa sĩ, cả già lẫn trẻ, tôi thấy vui mừng và hạnh phúc quá. Vậy là nhóm trẻ vẫn nhìn nhận họ là F.O.B. (Fresh Off the Boat, hay “chân ướt chân ráo”).
Theo tôi hiểu, cuộc tuyển chọn tác phẩm đã rất gay go — tôi không nằm trong ban giám khảo. Ban giám khảo muốn cuộc triển lãm đa diện và đầy đủ (“well-rounded and well-presented”), có nghĩa là thân phận của những lớp người F.O.B. phức tạp hơn ta tưởng. Đã hơn 33 năm rồi còn gì. Đâu phải mọi người trong cộng đồng đều là thuyền nhân tị nạn!
Tranh của tôi đều vẽ về thân phận của người thuyền nhân, nhưng tôi không trông đợi mọi họa sĩ đều vẽ về thuyền nhân. Tôi tôn trọng những ý nghĩ của các họa sĩ khác, vì họ đã diễn đạt thực sự tư duy của họ, dù cho tôi không có những ý nghĩ đó. Phải thấy rõ là các họa sĩ trong cuộc triển lãm này đã làm nghệ thuật vị nghệ thuật chứ không phải nghệ thuật vị nhân sinh. Vì lúc họ sáng tác, họ chỉ nghĩ đến tâm trạng của họ chứ họ không nghĩ đến việc bán họa phẩm của họ cho ai cả. Những tác phẩm này diễn đạt những điều mà người họa sĩ đã giấu kín trong đáy lòng của họ, những điều mà quần chúng có thể cho là tự ti, mặc cảm, khoe khoang, trầm cảm, bịnh hoạn, dơ dáy, xấu xa, cà chớn, ngu xuẩn, kỳ cục, tự phụ, bất cần đời… Những điều này rất thật và đôi lúc quá phũ phàng.
Phải nói là ban giám khảo của F.O.B. II còn trẻ và tích cực lắm. Họ vừa đi làm toàn thời gian vừa bỏ thời gian ra để tìm hiểu từng họa sĩ để xem họa sĩ đó đã diễn tả góc cạnh nào của cộng đồng, vì cộng đồng ngày nay đa dạng quá.
Chuyện gì xảy ra đã xảy ra. Tôi không cần nói thêm, vì hai bên đã nói nhiều. Chỉ khổ là một bên nói bằng tiếng Anh với sự suy nghĩ của những người Mỹ cởi mở nghĩ sao nói vậy, và một bên là những người nói tiếng Việt, với một quá khứ đau thương và đầy cam go.
So với F.O.B. I, 6 năm sau F.O.B. II đã trưởng thành nhiều. Trong phòng tranh tôi thấy nhiều họa phẩm đã diễn đạt tới quá, đẹp quá. Và điều tôi ngạc nhiên là có rất nhiều người đến xem đã chỉ khen họa phẩm đẹp. Có lẽ màu vàng màu đỏ đã không hấp dẫn họ cho lắm, họ đi chiêm ngưỡng những màu khác.
F.O.B. II đã đóng cửa rồi. Thôi, tôi cũng không nên bàn thêm.
Tôi sẽ tiếp tục vẽ những gì tôi suy nghĩ, và sẽ khuyến khích nhóm trẻ đi làm F.O.B. III, chứ để tụi nhỏ bỏ nguồn bỏ gốc đi làm giàu cho dòng chính thì uổng quá.
Ann Phong
Viết xong lúc 2 giờ 11 sáng, ngày 27 tháng 2, năm 2009
bài đã đăng của Ann Phong
- hình ảnh nghệ thuật trong tuần 06-12.01.2014: họa sĩ Ann Phong - 06.01.2014
- Triển lãm Value(n)ation của Ann Phong ở Anaheim Center Gallery - 24.11.2013
- Hàng Nhập Khẩu/Hàng Xuất Khẩu - 07.05.2011
- Trường lớp - 02.10.2010
Cháu xin phép được gọi là “Cô” khi nhìn vào bức tranh Cô tự vẽ của mình, cháu nghĩ mình đáng tuổi con cháu của Cô.
Xin được chia sẽ với những nỗi băn khoăn của Cô. Nỗi băn khoăn của sự hoà nhập tự nhiên, dễ dàng và rồi mất hoàn toàn bản sắc. Nỗi băn khoăn mà cháu cũng đang có khi nhìn vào những đứa con của mình từ từ khôn lớn. Chúng nó được sinh ra ở Mỹ, và chỉ mang một nữa giòng máu Việt.
Nhưng hơi khác với Cô, cháu có cái nhìn tương đối lạc quan về những người làm nghệ thuật lẫn vào với dòng chính và “làm giàu” cho dòng chính.
Nghệ thuật là sự phản ảnh của kinh nghiệm và lịch sử sống, là tấm gương lớn nhất và tương đối trung thực nhất phản chiếu suy nghĩ của tâm tư, nguồn gốc, cội nguồn của một con người . Và vì vậy, khi một người nghệ sĩ hoà lẫn vào dòng chính đi nữa, nếu họ có được những tác phẩm “để đời” và được nhiều người nhắc nhở, thì quá trình đó, sự vinh danh đó, cũng đã là sự phản chiếu những chân giá trị của cội nguồn, nguồn gốc. Hay nói khác, việc các nghệ sĩ dấn thân vào dòng chính và thành công, thì tác động và tiếng vang đó còn mang nhiều hơn, nặng hơn và nhất là lại càng “làm giàu” hơn những giá trị truyền thống và cội nguồn .
Xoay vòng, yếu tố quan trọng nhất của sự thành công, vượt lên trên tất cả các yếu tố khác, có lẽ lại chính là “khả năng diễn đạt” hay cũng là “khả năng làm nghệ thuật”.
Kính chào Cô và mong Cô lúc nào cũng có nhiều nguồn cảm hứng để tiếp tục các sáng tác của mình.
PhuongNam
“tôi có một nỗi băn khoăn về thế hệ trẻ hơn tôi. Tôi thấy chúng càng ngày càng xa dần nền văn hóa của ông bà chúng đem theo. Các sinh viên Việt Nam của tôi trong trường đại học nói chuyện với tôi bằng tiếng Anh về pho và spring roll chứ không phải phở với gỏi cuốn. Điều này đã làm cho tôi đau lòng.”
“Chuyện gì xảy ra đã xảy ra. Tôi không cần nói thêm, vì hai bên đã nói nhiều. Chỉ khổ là một bên nói bằng tiếng Anh với sự suy nghĩ của những người Mỹ cởi mở nghĩ sao nói vậy, và một bên là những người nói tiếng Việt, với một quá khứ đau thương và đầy cam go.”
Mến chào cô Ann Phong,
Cô đã điểm vào nỗi bi kịch của người Việt tha phương. Cuộc triẻn lảm VAALA đã gián tiếp rọi ánh sáng vào cái bi kịch đấy. Chỉ e rằng, trong tương lai thế hệ sau sẽ tiếp tục hòa nhập vào cuộc sống mới, và thế hệ trước vẫn tiếp tục cho rằng lớp trẻ ngây thơ, không hiểu Cộng Sản là gì.