tác phẩm của Mel Bochner tại Viện Bảo Tàng Serralves- Bồ Đào Nha
Mel Bochner là một trong những người tiên phong trong Nghệ Thuật Khái Niệm (Conceptual Art), với khuynh hướng đưa ngôn ngữ vào nghệ thuật tạo hình. Bochner đã liên tục chất vấn các quy ước của nghệ thuật tạo hình lẫn ngôn ngữ, tạo khoảng giao thoa giữa việc nhìn và đọc, và cách chúng ta tương tác với trường nghĩa (semantic field) của từng loại hình.
Da Màu chọn tác phẩm nghệ thuật này trong tinh thần “liên văn bản” với khái niệm “trường nghĩa” của Bùi Vĩnh Phúc- Chữ Nghĩa & Không Gian Văn Chương, tác phẩm mới nhất của nhà thơ-nhà phê bình- GS. Bùi Vĩnh Phúc
Tuần này:
“Chuyện Trăng Sao”- tản văn của Trần Doãn Nho
“Cửa Ải Không Người Giữ”- truyện ngắn của Nguyễn Đông A
”Chim Trên Cây”- truyện ngắn của Văn
Thơ của Đinh Trung Tâm và Lê Trinh
Chuyên đề Bùi Vĩnh Phúc- Chữ Nghĩa & Không Gian Văn Chương:
“Buổi chiều thơ, nhạc, phê bình: mừng Bùi Vĩnh Phúc ra mắt sách”- phóng sự của Phan Tấn Hải
”Bùi-Vĩnh-Phúc-Thơ – Từ Thủ Pháp Đến Cảm Xúc”- nhận định/phê bình/tiểu luận của Trần C. Trí
”Bùi Vĩnh Phúc- Phê Bình Văn Học như là Một Hành Động của Tình Yêu”-nhận định/phê bình/tiểu luận của Trịnh Y Thư
”Tuỳ Bút của Bùi Vĩnh Phúc- Trường Nghĩa và Tính Liên Văn Bản”- nhận định/phê bình/tiểu luận của đặng thơ thơ
và
Video Chiều Thơ Nhạc & Phê Bình “Chữ Nghĩa & Không Gian Văn Chương” / Ra Mắt Sách của Bùi Vĩnh Phúc
https://youtu.be/R7DauRsbTWA?
trái: tranh Điểm Mù của Trần Thị NgH. sơn dầu 60x 80 cm
phải: bản đồ khu vực nổ từ biến cố hoá chất rò rỉ tại Hạt Orange/Quận Cam
Một sự ngẫu nhiên đáng sợ khi Da Màu nhận được “Điểm Mù” của Trần Thị NgH. vào chủ nhật ngày 17 tháng 5 và chỉ năm ngày sau đó là xảy ra vụ hoá chất rò rỉ từ bồn chưá 34,000 gallon khí methyl methacrylate tại nhà máy kỹ nghệ không gian GKN Aerospace Transparency Systems Inc, dẫn đến việc di tản hơn 50,000 người và Thống Đốc Gavin Newsom cùng tổ chức FEMA ban hành Tình Trạng Khẩn Cấp tại Orange County.
Tranh Trần Thị NgH. đã báo trước hiểm hoạ này hay sao?
Hai hình ảnh-hai trường nghĩa trên liên kết với nhau và tạo ra một trường nghĩa (semantic field) mới, một liên văn bản xuyên không gian, xuyên đại dương, nơi Điểm Mù chi phối toàn bộ đời sống con người.
Cảm thức nhạy bén của người nghệ sĩ đã đi trước thời gian? Chắc chắn, đây là bằng chứng
Tôi lớn lên với trăng.
những bóng trăng trắng ngà có cây đa to có thằng cuội già…
những trăng vàng trăng non trăng mọc trăng lặn trăng tà trăng xế trăng khuyết trăng tròn trăng sao …
Người ta nói đèo là chỗ trời đất va nhau. Nhưng không ai nói, khi va mạnh quá, có thứ sẽ vỡ ra. Ông Sáu Kình không gọi Đèo Hải Vân là đèo. Ông gọi …
1.
Anh đang học y khoa năm thứ hai thì bỏ học. Cha anh hỏi tại sao, anh nói là cần thêm không khí để sống. Anh về, xin làm một chân gác đêm cho một …
Tuyển tập Bùi Vĩnh Phúc—Chữ Nghĩa & Không Gian Văn Chương (NXB Nhân Ảnh, 2026), dày dặn và đồ sộ, đánh dấu một chặng đường dài trong sự nghiệp văn/thơ/phê bình văn học của một …
trả phần hiện diện hôm qua
cho kẻ đóng vai hôm nay
tôi không nhớ mình bắt đầu đứng trước gương từ lúc nào
Tôi xin phép người mẹ rồi đưa tay đón lấy nó, giữ đứa bé trong tay lâu hơn dự định, nó đăm đăm nhìn vào mặt tôi, mỉm cười, nửa tò mò nửa hỏi han, như một người bạn lâu ngày gặp lại … rõ ràng là một đứa bé hạnh phúc, như cái cách mà nó nhìn vào mặt tôi, cái cách mà nó giữ chặt tay tôi trong tay mình, làm cho tôi tin chắc rằng, khuôn mặt của người khác, nếu có ấn tượng đối với một người, là một trong những niềm vui lớn nhất, vô tư, trong sạch của con người.
Làm thế nào để viết về một nhà phê bình văn học? Đó là câu hỏi lởn vởn, thậm chí quay quắt, trong trí óc tôi từ lúc được tin tạp chí Ngôn Ngữ, một tạp chí chuyên đề văn học có uy tín lớn xuất bản và lưu hành ở hải ngoại, dự định thực hiện một ấn bản đặc biệt về nhà phê bình Bùi Vĩnh Phúc, và tôi có ý định tham gia, đóng góp cái gì đó cho số báo ấy.
Đó là một buổi chiều thơ mộng, khi nhiều bạn văn tụ hội lại để mừng một tác phẩm mới ấn hành. Họ đã nghe nhạc, nghe phê bình về phê bình, và nói chuyện về các bài viết trong sách mới của Bùi Vĩnh Phúc. Họ đã thay nhau nhận định về thơ, về tùy bút, về triết học, về mọi lĩnh vực văn chương để mừng một tác phẩm tập họp các bài được viết từ nhiều thập niên mới ấn hành.
Hoàng Sa, Trường Sa từ xưa đến nay vẫn là vùng biển nguy hiểm. Đã có rất nhiều tàu thuyền bỏ xác tại vùng này. Mùa gió tây nam nếu đi phía trong thì bị đẩy tấp vào rạn san hô. Mùa gió đông bắc, đi phía ngoài thì cũng mắc cạn tương tự. Vì quá xa bờ, việc cứu cấp khó khăn, xác tàu mang theo cả xác người chết đói.
Ngôn ngữ trong tùy bút Bùi Vĩnh Phúc được cấu trúc chặt chẽ dựa trên các trường nghĩa lớn. Các từ ngữ không đứng riêng biệt mà kết hợp và cộng hưởng với nhau tạo thành những mạng lưới ý nghĩa đa tầng. Chúng vừa vận hành theo trục tương phản để tạo những góc nhìn đối điểm, vừa phối hợp theo nguyên lý bổ sung để thiết lập sự tương tác giữa các trường nghĩa khác từ những góc nhìn phân cực.
Chuyện lòng dài thế kỷ
Chỉ dám một lần thư
Tuệ Quang
Hồi còn cắp sách đến trường, những năm cuối tiểu học và đầu trung học, tôi mê đọc vô …
Đang chân trong chân ngoài ở bồn tắm thì điện thoại reo bên phòng ngủ. Nước thấm vào lòng bàn chân, truyền hơi ấm lên khắc châu thân, làm tôi chỉ muốn trầm mình dưới …
Lời Giới Thiệu:
Bài viết dưới đây của nhà nghiên cứu-phê bình văn học Nguyễn Thị Tịnh Thy, TS Ngữ Văn, hiện đang giảng dạy tại ĐHSP Huế, là một bài viết công phu, tài hoa, …
Phải nhìn nhận thời gian 2 năm (1964-1965) cộng tác với tờ nguyệt san Tình Thương của sinh viên Y khoa Sài Gòn đã giúp tôi tìm được một lối đi riêng cho thơ mình. Dạo đó tôi hay mua đọc thơ, văn Pháp loại livre de poche. Tôi thích nhất thơ của Jacques Prévert.
Những dề lục bình trôi qua, lá xanh mướt, hoa trắng, tím, hồng tươi mơn mởn. Nàng hỏi: – Hoa gì vậy anh? Trôi lênh đênh mà đẹp dữ! Võ Bằng nhìn theo dòng nước. Một thoáng lặng. – Lục bình… Anh nói chậm hơn: – Người miền Tây… thích lắm. Dù trôi đi đâu, hoa vẫn nở, màu hoa vẫn sắt son. Biểu tượng của lòng thủy chung.
Bài thơ 16 câu, làm theo thể lục bát, ngôn từ đơn sơ, giản dị, vì tác giả viết là để thác lời một cháu bé 11 tuổi. Tài năng của một cây viết được nhìn ra ở chính chỗ này: trong những sáng tác văn chương, những bài khảo luận, nghiên cứu, phê bình văn học, Bùi Vĩnh Phúc dùng những ngôn từ lộng lẫy, thâm trầm sâu sắc để cung hiến tri thức tinh tuý cho một tầng lớp độc giả già giặn, trọng sự suy tư, yêu văn chương, am tường học thuật; mà cũng chính Bùi Vĩnh Phúc đó, khi thác lời một bé con 11 tuổi thì ngôn từ quá đỗi giản dị, đơn sơ.
Thực ra, chủ biên tạp chí Văn Học chỉ đưa ra dự đoán, chứ vào thời điểm này, từ cuối thập niên 1990 qua thập niên 2000, sinh hoạt văn học hải ngoại vẫn dạt dào, sôi động. Những tạp chí văn học giấy vẫn còn: Hợp Lưu, Văn, Văn Học, Thế Kỷ 21, Khởi Hành…Các tạp chí mạng rộn ràng phát triển, từ Talawas, Tiền Vệ đến Da Màu, Gió-O, từ Ăn Mày Văn Chương, Diễn Đàn Forum đến Đàn Chim Việt và vô số các trang mạng khác
MULHER MISTERIOSA
Pinheiro de Santamaria
1.
Một buổi tối mùa Đông trên cao nguyên.
Khung cảnh trong căn nhà này mười năm nay không thay đổi. Ông vẫn ngồi trên sofa nhìn những ngọn lửa đong đưa trong …
Tôi đi, nó đi theo tôi. Tôi trở lại, nó không trở lại. Không ai dạy tôi làm mẹ giữa biển khơi. Không ai cả. Chỉ có tiếng chân trần con tôi dò dẫm trên tấm ván ghe mục. Tiếng thở phì phò yếu ớt khi chúng kéo tôi sang tàu bên kia. Và rồi sau đó, là sự im lặng, như tro tàn, như máu khô hoà tan trong nước biển mặn.
Những bọc truyền đơn trôi lềnh bềnh trên sóng, đong đưa như những chiếc chai đựng thư cầu cứu của những người đi biển tuyệt vọng. Còn trên không, chúng tựa những cụm mây lơ lửng, chầm chậm di chuyển vào vùng ánh sáng vàng vọt của thành phố Đồng Hới. Cảnh tượng thật đẹp, một vẻ đẹp lặng lẽ và thiêng liêng đến nao lòng. Mỗi quả bóng là một sứ giả, mang theo hy vọng mong manh về sự thống nhất, về một tiếng nói tự do và niềm hy vọng cho những người dân đang sống trong màn tăm tối.
“Thời hoa mộng” với chúng tôi, nhóm bạn Tuổi Hoa còn giữ liên lạc với nhau sau nửa thế kỷ, là một “thời xanh với độ tuổi gọi là Tuổi Hoa, và dường như Tuổi Hoa không tàn theo năm tháng dù thân xác có già nua rồi bại hoại”, như Thương Nga thường bày tỏ.
Hương xưa mãi ngát trong hồn
Tuổi Hoa ngày cũ luôn còn trong tim
(Thơ Thương Nga)
Phát biểu trong dịp hội thảo này, tôi cho rằng thành tựu lớn nhất của văn học hải ngoại là sự hiện diện của nó. Hay nói một cách khác, chính sự hiện diện đã là một thành tựu. Nhờ nó, những người thua cuộc và cộng đồng lưu vong có tiếng nói. Những đau khổ, lưu lạc được ghi lại. Một Việt Nam khác đuợc tồn tại và đi vào lịch sử, tránh việc bị bên thắng cuộc triệt tiêu và xóa bỏ. Nhờ nó, những dòng văn chương cũ được giữ gìn, được phục hồi, không những thế, được nối dài và mở rộng. Chính vì thế, một mặt, văn học hải ngoại có vẻ như tách khỏi quê hương hay (bị lên án) chống lại quê hương, nhưng mặt khác, về lâu về dài, nó lại là cầu nối giữa hải ngoại và quê hương. Đó là hành trình “trở về”
Anh biết em có một ngôi nhà nhưng không để ngủ
Nơi anh đã từng ở lại để ngửi mùi những đám mây
Anh cũng biết em còn nhiều ngôi nhà khác và cũng không để ngủ
Bởi vì em không được sinh ra hay chết đi trên một cái giường
Mai Thảo, như chúng ta đều biết, là một trong những nhà văn trụ cột của văn học miền Nam. Di cư vào Nam năm 1954, cùng với nhóm Sáng Tạo, Mai Thảo chủ trương đoạn tuyệt với quá khứ, lên đường xây dựng một nền văn học mới. Hoài bão lớn lao nhưng chưa rõ ràng, hãy còn «viễn mơ.»
CÂU HỎI CHUNG – VỀ VĂN HỌC HẢI NGOẠI
1. Theo anh/chị, có phải biến cố 30/4/1975 là nguyên nhân phát sinh ra Văn Học Hải Ngoại? Nếu có thể, xin anh/chị nêu lên vài đặc …
Không phải một, mà là một chuỗi ba cơn sóng khổng lồ liên tiếp, cao như dãy núi, ập thẳng vào mũi và thân tàu. Rạch Gầm bị hất bổng lên, rồi rơi tự do xuống một hố sâu. Mọi người cảm giác hụt hẫng, thót tim. Thân tàu kêu răng rắc như thể sắp vỡ toang ra từng mảnh.
Lê Thị Huệ nói thẳng, không một chút ấp a ấp úng:
“Thế giới chữ nghĩa nghệ thuật Hải Ngoại là một thứ sinh hoạt vô tổ chức. Không có chính phủ nào ra lệnh phải sáng tác theo chỉ đạo nào. Không có nền chính tả học đường nào kiểm soát những điều chúng tôi viết. Ai muốn viết gì thì viết. Ai muốn xuất bản gì thì xuất bản. Ai muốn phê bình gì thì phê bình. Một thế giới cực kỳ vô tổ chức vô địa lý vô quốc gia. Thế nhưng cũng từ đó chúng tôi tự kỷ luật (self-discipline).”[11]
Một phát biểu chắc nịch, lạ tai, tưởng như “quá đáng”, nhưng hoàn toàn chính xác.
Bình Luận mới