Trang chính » Sáng Tác, Truyện ngắn Email bài này

ai đã đến và đã ăn Tết

 

 

Gần đây Ai hay nằm mơ thấy mình đi hội chợ Tết với nhiều người Việt khác cũng đang đi xuất khẩu lao động ở Nhật. Điều hay là những người trong mơ đó, ai cũng nằm mơ thấy mình đi hội chợ, vì vậy tất cả mới gặp nhau và tập họp lại một chỗ để đón Tết. Giấc mơ của một người Việt tha hương là ăn Tết. Trong mơ Ai được ăn thức ăn Việt và trò chuyện bằng tiếng Việt thoả thích, một giấc mơ vui và đẹp, nhiều màu sắc ấm áp lẫn cảm giác hân hoan. Tuần nào Ai cũng nằm mơ như thế, lần mơ nào cũng vui lâng lâng, khiến lúc tỉnh giấc Ai đâm ra buồn bã và tiếc nuối. Ai nghĩ, ước gì mình được ăn Tết thật ngoài đời. Mình chỉ cần được nằm nhà nghỉ một ngày, ngắm hoa, nghe tiếng pháo, ngửi mùi hương trầm, cắt một lát bánh chưng. Thế là ăn tết rồi, ăn trọn vẹn, ăn bằng mọi giác quan.

Để thực hiện giấc mơ ăn tết, Ai phải tính toán trù liệu kỹ. Tháng trước Ai đã làm việc quần quật suốt hai tuần cuối năm, Ai lại không nghỉ tết tây cùng lúc với toán thợ đốn cây xẻ gỗ. Ai còn tình nguyện làm nhiều thứ thuộc phần việc của những người khác. Ai làm mọi thứ, mong sao ông chủ mềm lòng cho Ai được nghỉ hai ngày giao thừa và tết ta năm nay.

Ai làm việc ở đây đã được ba năm. Căn gác của Ai nằm dựa vào vách núi, đằng sau nhà là rừng tre già. Mùa này hay có bão từ miền bắc đổ xuống. Trời mưa tầm tã mấy ngày liền. Tối đến Ai nằm co ro nghe tiếng gió rít từng chập qua rừng tre, gió đập những liếp cửa gỗ rung bần bật. Mưa bão khiến thợ cưa cây phải nghỉ làm, Ai ngồi nhà nhìn ra vịnh nước thấp thoáng ngoài xa, không còn bóng dáng những chiếc thuyền đánh cá nữa. Vùng vịnh hẻo lánh này chỉ có khoảng mấy chục căn nhà bám vào triền núi, có duy nhất một cửa hàng nhỏ bán đủ thứ tạp hóa, một quán trọ cho khách ở xa đến tắm nước suối nóng, tối đến bán thêm mì và rượu. Dân cư vùng này phần lớn sống bằng nghề đánh cá hoặc làm rừng, tổng cộng chưa đến hai trăm người. Họ vui vẻ, ân cần với nhau, như thể tất cả đều là họ hàng và ngôi làng là một gia đình lớn. Nhưng họ cư xử với ngươi ngoài rất khác, họ đối xử với Ai rất khác tuy Ai ở đây đã gần ba năm. Thời gian ba năm không nghĩa lý gì. Không có giòng máu Nhật thì mãi mãi là người lạ. Tất cả những người đi làm công ở đất Nhật vĩnh viễn là kẻ lạ, hiện diện của họ chỉ tạm bợ, và một ngày nào đó họ sẽ phải rời khỏi đất nước này.

Ai không thể nào kết thân với dân ở đây. Mọi giao tiếp hàng ngày chỉ như những chiếc xe qua lại ngoài đường, tránh để không va chạm, ngoài ra không có sự thông cảm. Họ được làm bằng một thứ chất khác. Họ thuộc về một thời gian khác, như là người còn sót lại trong những cuốn phim của thế kỷ trước. Họ ăn mừng các lễ hội theo truyền thống xa xưa, họ cùng nhau giã nếp làm những chiếc bánh dẻo, họ thân cận với thần núi thần rừng, họ chờ đợi những đêm có trăng, họ chăm chút cho cây anh đào ngoài đường hơn lo cho bản thân. Họ là sản vật của vùng này. Họ là những người giữ gìn truyền thống của làng mạc, của dòng họ. Họ sống với mục đích truyền cho con cháu nghề riêng của tổ tiên để lại, những cái nghề tỉ mỉ cần phải học cả đời. Họ làm đậu hũ, làm tương đậu nành, ngâm các thứ dưa, làm nghề gốm, đan giỏ tre, dệt và nhuộm vải bằng cây cỏ, vv…  và họ dành cả đời để hoàn thiện cái nghề ấy. Họ chết đi với niềm tin rằng nghề họ theo đuổi sẽ tiếp tục tồn tại ít ra là trăm năm nữa. Họ là những con người bám rễ vào đất, mãi mãi trụ nơi đây như không còn chỗ nào khác để đi, không có nơi nào khác để chết. Khi qua đời, xác họ sẽ chôn trong nghĩa trang Những Con Chồn Hương ở cuối làng, cạnh cái giếng thiêng và đền thờ thần núi.

Vì vậy họ không thể hiểu những người đua nhau bỏ quê hương mà đi, tha phương cầu thực, đi tứ tán mọi nơi, làm mọi thứ nghề cực khọc và khổ nhục, để kiếm được chút tiền quèn. Những người dân châu Á ở những đất nước nghèo, những con người như Ai.

Trời tạnh mưa vào ngày cuối năm âm lịch. Được chủ cho nghỉ ngày thứ bảy, Ai quyết định dọn nhà cửa cho sạch, lập bàn thờ, rồi cắm một bình hoa để cúng giao thừa. Ai ra vườn chặt một cành tùng, hái một bông trà màu hồng mọc trên lối vào nhà, cắm tất cả vào bình rượu sake đã uống xong. Rồi Ai múc chén chè đậu đen bày lên bàn thờ. Lẽ ra thì phải đậu đỏ mới đúng, nhưng vùng hẻo lánh này không có đậu đỏ. Ai tự an ủi, người Nhật họ ăn đậu đen vào ngày đầu năm đấy thôi, kuromame là món ăn truyền thồng ngày tết Nhật, ăn đậu đen để quanh năm làm việc siêng năng. Những món ăn ngày Tết mang một ý nghĩa nào đó và một niềm tin nào đó. Họ không tin vào vận đỏ như người Việt, họ tin vào sự cần mẫn làm việc như trâu bò, làm việc chết bỏ mà vẫn không chết vì kiệt sức. Ai rất cần điều này, Ai phải ăn đậu đen, để sống sót thêm một năm nữa ở đây.

Buổi tối tĩnh lặng khác thường vào những giờ khắc cuối cùng trong năm. Ai mở YouTube ra nghe tiếng pháo nổ dòn tại những vùng có nhiều người Việt ở Mỹ. Ai nghĩ đến một người phụ nữ trung niên ở Việt Nam. Bà đón năm mới ra sao? Bà sẽ ăn nuốt những biểu tượng nào trong ngôn ngữ Việt? Bà có cúng mẵng cầu, dừa, đu đủ với xoài? Bà có gói bánh chưng, bánh tét, hay thổi xôi đậu xanh? Chắc chắn bà sẽ không dám đụng đến đậu đen để khỏi bị xui cả năm. Màu sắc chỉ có ý nghĩa tương đối. Lúc mới sang Nhật, Ai rất sợ nhìn những giải khăn trắng người Nhật hay buộc đầu vào ngày lễ, trông như đang để tang. Nhưng sau ba năm ở đây, màu trắng chỉ đơn giản là màu trắng, hay trở lại thành màu trắng đúng nghĩa, tức là không mang ý nghĩa nào. Ai lại yêu âm thanh của chữ đậu trong tiếng Nhật: “mame” nghe như tiếng đứa bé bập bẹ gọi má, me, mẹ, mạ, mama…  Ai lại hình dung người phụ nữ trung niên – tại sao thế? Có lẽ vì Ai nhớ mẹ đã mất và phụ nữ mới chính là người tạo ra cái Tết cho gia đình. Có thể bà đang đón các con quây quần về quê ăn Tết. Có lẽ bà đã vườn chặt mấy cành mai cành đào và bứng vài khóm cúc. Bà đã đun nước chè xanh hay nụ vối và rót vào những cái bát sứ Bát Tràng.  Bà cũng sẽ nâng bát lên húp, nước chè tươi bốc hơi nghi ngút làm ẩm ướt vầng trán và mờ hai mắt- y hệt như Ai lúc này, cũng đang uống trà xanh trong bát, nhìn đĩa bánh dẻo mochi và liên tưởng đến chiếc bánh dầy đậu đậm đà của người Việt.

Bàn thờ đã chu tất, bình hoa tươi, trà xanh, chén rượu sake, chè đậu đen, với bánh mochi làm bằng nếp trắng không nhân. Ai tự nhủ, mochi thì cũng chính là bánh dầy, làm bằng gạo nếp. Mình không có bánh chưng thì cúng bánh dầy vậy, cũng vẫn là truyền thống Hùng Vương. Ai loay hoay châm nến, thắp hương. Đã sắp giao thừa.

Ai bắt đầu khấn, nâng cây nhang lên cao ngang trán:

“Tôi tên Ái.

“Vâng, tên tôi là Ái. Nhưng ở đây người Nhật họ gọi tôi là Ai.

“Với họ thì Ái hay Ai không có gì khác, chỉ là tình yêu, viết kiểu chữ kanji thì gồm bộ tâm cộng thêm chín nét.

“Nhưng với người Việt, Ai và Ái hoàn toàn khác nhau. Tôi không thích bị gọi là Ai. Cái tên Ai nghe buồn lắm. Ai gợi đến những gì ai oán, bi ai, ai hoài. Tôi không muốn vậy. Nhưng người Nhật ở đây không thể phát âm khác được. Cách phát âm của họ khiến tôi trở nên què quặt. Họ đã biến tôi từ tình yêu thành một nỗi buồn. Chừng nào còn ở đây thì tôi vẫn còn buồn. Tên cúng cơm của tôi bị phân mảnh và thay đổi. Tôi chỉ là một tình yêu bị biến dạng, bị chuyển âm, bị mất dấu. Tôi không còn là tôi nữa…”

Nguyện xong, Ai lễ theo kiểu Việt, chắp tay vái mấy vái, rồi cắm hương vào bát.

Cuối cùng thì mình đã ăn được một cái tết Việt ở đây, Ai thở phào nhẹ nhõm. Không phải chuyện dễ dàng. Những ai đã tha phương cầu thực mới biết, ăn tết xứ người không phải chuyện dễ dàng.

.

Tối hôm đó Ai nằm mơ thấy mình đi hái lộc, đốt pháo, múa lân trong hội chợ Tết và gặp lại nhóm người Việt từ những lần trước. Người nào cũng mặc áo dài gấm. Có điều họ không đội khăn đống mà lại chít khăn trắng theo kiểu Nhật. Trên mỗi giải khăn họ đeo đều có chữ 愛 màu đỏ ngay giữa trán. Thấy Ai, họ xúm lại, đưa bút bảo Ai thêm một nét phẩy bên trên, thành ra là 愛’.

Ai hiểu ngay ý họ.

bài đã đăng của Đặng Thơ Thơ

Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

@2006-2023 damau.org ♦ Tạp Chí Văn Chương Da Màu
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)