Thơ ca Hoa Kỳ tưởng niệm 9.11

Cầm tấm thẻ căn cước vừa nhận chưa kịp gắn vào túi áo ngực, tôi đi qua một hành lang dài kê la liệt những chiếc băng-ca chuyển tới sau tai nạn xe hơi. Trên màn truyền hình ở cuối hành lang, tôi kịp nhìn thấy một tòa nhà cao tầng bốc cháy…

GẶP MỘT NGƯỜI GIA RAI Ở NỮU ƯỚC

Khi về già, bạn mắc bệnh mất trí nhớ, rồi mất phương hướng, sau đó mất ngôn ngữ. Nếu bạn sống thật lâu, như một ngọn núi, các chuẩn tắc đạo lý do con người đặt ra sẽ mất sau cùng.

Và theo thứ tự như vậy. Trước cửa một tiệm cà phê gần khu vực tưởng niệm sự kiện 911,

HOÀNG PHỦ NGỌC TƯỜNG: ĐÙA THÔI NHÉ, THIÊN ĐƯỜNG MỘNG ẢO

Sau khi cân nhắc kỹ, chúng tôi cho rằng việc phổ biến, sau bảy năm, là trách nhiệm của người thực hiện đối với nhà văn và độc giả. Đây cũng là một trong những bài phỏng vấn cuối cùng của loạt bài Thơ Đến Từ Đâu.

NHỮNG TRUYỆN RẤT NGẮN

Người ta kể rằng hôm ấy trời mưa suốt ngày, nước sông Thương sông Luộc dâng đầy các bờ bãi khi bọn chúng buộc giây chèn đá ném ông xuống mặt sông trong một chiếc bao tải túm miệng. Người ta kể rằng không một tiếng la hét vọng ra từ chiếc bao tải từ mặt sông hay từ đáy sông, nơi một con cá lớn đang chờ ông ở đó. Làm thế nào một nhà văn có thể bị nuốt chửng bởi một con cá?

BẠCH CÚC

Cúc không thể nào nhầm được. Cô sợ hãi. Cô nghĩ bữa ăn sáng của hai người đã thực sự kéo dài mười hai tiếng đồng hồ. Nhưng nỗi ham muốn nồng nàn mạnh mẽ kéo cô khom người xuống trước mặt người đàn ông. Cô từ tốn hôn trả, nhưng chiếc quần lót đàn ông màu cà phê sữa có những sọc ngang đỏ tía làm cô chững lại, ngẫm nghĩ.

WALLACE STEVENS: MƯỜI BA CÁCH NGẮM CON CHIM SÁO ĐEN

[Thơ của Stevens] nặng về phân tích hơn là diễn đạt, có khả năng dẫn người đọc đến những chân trời lạ, mở cánh cửa vào sự thật mới mẻ của hiện thực hiện tại. Sức hấp dẫn của thơ ông không chỉ nằm ở tầm suy tưởng, chiều sâu nội dung, chất tranh luận, mà còn ở nghệ thuật ngôn ngữ, ở cách nói vừa duyên dáng vừa tường minh.

BỐN MƯƠI NĂM THƠ HẢI NGOẠI: ĐI TÌM TIẾNG NÓI MỚI (chương 5)

Trong khi ngôn ngữ thơ có thể chuyển hóa những kinh nghiệm đời thường thành một ngôn ngữ giàu có, đặc biệt, nén chặt, có tính mặc khải, thì nó được giao một nhiệm vụ lớn hơn là truyền đi những tang chứng của lịch sử, là mở những cánh cửa đã khép chặt từ lâu giữa người Việt và người Việt.

BỐN MƯƠI NĂM THƠ HẢI NGOẠI: THI PHÁP CHẤN THƯƠNG (chương 4)

Những bài thơ đủ sức chiếu rọi ánh lửa giai đoạn sau 1975 sẽ còn mãi không chỉ như nhân chứng của một thời đại, mà còn là cánh cửa liên kết với những nền thơ khác tiếp sau đó. Đó là một loại thơ đi qua chấn thương ….

BỐN MƯƠI NĂM THƠ HẢI NGOẠI: Bi Kịch Chiến Tranh (Chương 3)

Xuất phát từ một nền văn học non trẻ, chết ngay trong lúc trưởng thành, dưới hoàn cảnh lưu vong ngặt nghèo, thơ vẫn tiếp tục đi con đường riêng của nó, và bảo vệ được tính chất đặc thù của miền Nam và của hải ngoại trong việc nhận thức chiến tranh, tìm kiếm, đánh giá lại, nghi ngờ, tháo gỡ, giải thích, xác định, tra vấn.

QUÊ HƯƠNG NHƯ MỘT NGÔN NGỮ: Bốn mươi năm thơ hải ngoại – Chương 2

Ngay cả đối với cá nhân lành mạnh, các yếu tố như chiến tranh, xung đột văn hóa cũng dẫn đến sự xô lệch ký ức. Những người đứng về một phía của chiến tuyến thường ghi nhớ nhiều hơn các sự tích anh hùng cảm động của phía mình, ít chú ý ghi nhớ những sự kiện làm họ ngượng ngùng, bối rối, không giải thích được, hay có ý nghĩa ngược lại niềm tin của họ.

BỐN MƯƠI NĂM THƠ HẢI NGOẠI

Lưu vong là hiện tượng lâu đời, nhưng lưu vong ra khỏi đất nước mình, với số lượng lớn, lặp đi lặp lại nhiều lần trong nhiều năm, như sau 1975, là hiện tượng mới. Mới, còn vì các phương cách lưu vong: di tản, vượt biển, bám càng máy bay, bám mạn thuyền, trèo tường, vượt rào, cuốc bộ, ra đi chính thức…

Đọc hai bài thơ Tân hình thức

Một bài thơ xuất hiện với tiêu đề Tân hình thức sẽ nhận được cùng lúc một thuận lợi và một khó khăn. Thuận lợi vì người đọc sửa soạn tâm lý để đọc nó như một bài thơ có định vị, trong một thể loại ngày càng được nhiều người chú ý. Điểm khó khăn là bài thơ xuất hiện không hồn nhiên như bất kỳ một bài thơ nào khác.

Tại sao làm thơ (IV-V)

Nếu một hôm nào bạn bỗng muốn ngồi xuống viết một bài thơ, rồi táo bạo hơn nữa bạn đọc to bài thơ ấy lên, xúc cảm dâng trào, bạn tưởng ai nấy đều khóc. Nhưng đọc xong, chẳng ai nói lời nào. Mọi người ngơ ngác không biết bạn muốn gì, kín đáo mỉm cười, cha mẹ bạn lắc đầu ái ngại.

Tại sao làm thơ (III)

Những nghĩa bóng, nghĩa hình ảnh, nghĩa ẩn như thế tạo nên một thứ ngôn ngữ riêng, gọi là ngôn ngữ thơ. Nhưng không phải chỉ có thơ mới có cách dùng ấy. Trong đời sống hàng ngày chúng ta vẫn dùng ngôn ngữ hình ảnh, mà có khi không tự biết.

Những kẻ phá hoại

Chúng tiếp tục phá, những kẻ ba hoa
Đầu tiên: một cánh cửa
Sau đó: một ngôi nhà
Chúng mang ngôi nhà không có cửa đi qua

Tại sao làm thơ (I-II)

Một người biết làm thơ đứng trước ngôn ngữ cũng như một người biết chơi đàn đứng nghe bản nhạc, một người biết cày ruộng đứng trước đồng lúa. Bạn xúc cảm sâu sắc hơn, kinh nghiệm đầy đủ hơn, thấy những lối đi mới.

CÂY SÀI GÒN

Cơn điên mùa hè thổi tới. Bạn cảm nhận trong thứ tiếng khàn khàn: một chuyện gì khủng khiếp sắp xảy ra. Đó là một mùa hè nóng như thiêu đốt. Nhiều ngày không mưa, không khí đặc lại, trời mờ mờ, lá khô rơi xuống không chạm đất. Máy móc gầm rú khắp ngã đường. Khi những cây cổ thụ trăm năm, đã từng sống sót qua bão táp, qua bọ rầy, sâu, nấm, độc tố

Ngày Ấy Em Như Hoa Sen

Chị đang ngồi trên giường quay mặt về cửa sổ, không thấy tôi, đưa chân trái bị thương tật lên xoa bóp. Đèn phòng đã tắt, nhưng đèn hành lang hiu hắt đỏ, trộn lẫn ánh trăng, làm thành một thứ ánh sáng xám, hắt bóng chị lên nền tường trắng im lìm. Chị đang gỡ từng tấm vải băng ra khỏi mỏm chân cụt trái

Thật vui mừng ♦ Chùa Bát Nhã

Tiếng cú rúc sân chùa
Thằng bạn tôi gõ cửa bằng chân phải
Cửa mở
Tôi lập tức xông vào
Dùng gậy quất túi bụi

Je suis Charlie

Âm nhạc mù lòa, cà phê tím hồng, văn chương réo rắt
Lúc ấy bọn chúng lại hiện ra
Súng trên tay, căm thù tự do trong tim, khăn bịt mặt

Sẵn sàng tặng chúng ta bài học khác

CON MA

Cứ mỗi lần loài chim thương xót ấy bay về, một mình, thế nào cũng có một cuộc phân qua đầy máu lệ. Chị dựng cho mình căn lều nhỏ trong lùm cây, có cửa liếp mở ra ao. Con ma đứng coi chị làm việc, chắp tay sau lưng, nửa không tán thành, nửa lại cho phép, chẳng hiểu ý nó ra sao. Những kẻ thích bạo lực không nói rõ ý tưởng của mình, ưa giấu mặt.

THƠ NHÂN CHỨNG: NGỌN LỬA CUỐI CÙNG CỦA TỰ DO

Giữa một không khí tự do, bỡ ngỡ, đầy cảm hứng, nhưng tự phát, nền văn học hai mươi năm ấy, trong khi không ngớt lo âu về thời cuộc, chiến tranh, thân phận, đã phát triển dựa trên một giả định có tính bắt buộc, rằng những điều kiện tự do sáng tạo của nó là lâu dài, vĩnh viễn. Chính là dựa trên giả định ấy mà giá trị căn bản của văn học miền Nam đã được thiết lập.

MẢNH VỠ CỦA BỨC TƯỜNG

Mùa xuân năm nay kéo dài, không phải vì thời tiết mà vì con người. Nhưng cuối cùng hè cũng sắp đến, hơi nóng ngoài mặt đường nhiều hôm gặp nắng bốc lên ngùn ngụt mặc dù một vài nơi trong thị trấn tuyết vẫn chưa kịp tan hết. Sau mùa xuân Thiên An Môn một vài tháng, tình hình Đông Âu diễn biến mau lẹ, ngoài sự tưởng tượng. Ba Lan. Công đoàn Đoàn kết. Tiệp Khắc. Cách mạng nhung. Bức tường Berlin. Hungary. Rumani. Xử bắn vợ chồng Ceaucescu.

Nguyễn Đức Tùng: PHÁC THẢO VỀ TRUYỆN NGẮN

Truyện ngắn ngày nay đang thay đổi. Ví dụ ngày xưa truyện thường nhấn mạnh vào cốt truyện, lối kể đơn tuyến, mạch lạc, có gỡ nút, vào sự phát triển tính cách của một nhân vật. Ngày nay truyện ngắn chú ý nhiều hơn đối với các xúc cảm trữ tình, các giây phút bộc lộ, các tia chớp. Như vậy truyện ngắn ngày càng gần với thơ.

Trong khi tiểu thuyết lấy sự vận động của nhân vật, sự phát triển của họ làm giềng mối chính, thì truyện ngắn chọn cách tiếp cận khác. Nếu tiểu thuyết tựa vào thời gian thì truyện ngắn phải tựa vào không gian.

BÀN TRÒN: Nguyễn Đức Tùng trả lời

Theo tôi mặc dù độ dài của nó, tiểu thuyết vẫn cung cấp cho người đọc phương tiện giải trí, vì dễ hiểu, trong khi truyện ngắn tuy… ngắn thật nhưng tách rời khuynh hướng cổ điển, trở nên khó hiểu. Truyện ngắn ngày nay gần với nghệ thuật đương đại hơn truyện dài, gần với thơ, nghĩa là xa đại chúng.

CON MÈO CỦA TAKASHI

 
Nhân chuyến bay ngang qua Nhật, gặp mùa hoa anh đào, tôi ghé vào Tokyo chơi một ngày. Trong quán ăn sushi thắp đèn lồng, tôi làm quen với một người bạn Nhật. Anh là …

Tại sao Tân Hình Thức?

Tân hình thức là một cố gắng mang cho hình thức những năng lượng mới.

Hình thức là nội dung: thành công và thất bại của Tân hình thức (THT) trước sau nằm ở điểm ấy.

Đó là cuộc vận động khá ngoạn mục, kỳ thú, có thể nói là ít thấy trong vòng mấy chục năm qua

Dưới bóng cây bàng

Sau lễ cải táng
khi những người thợ bắt đầu
lấp huyệt, khách đến thăm
tụ tập dưới cây bàng