Trang chính » Bàn tròn, Bàn Tròn: Nghệ Thuật & Chính Trị, Biên Khảo, FOB II: Nghệ thuật lên tiếng, Nhận Định Email bài này

Nạn nhân

Vào đầu tháng Giêng, tạp chí Da Màu nhận được thông báo từ tổ chức VAALA về chương trình triển lãm nghệ thuật F.O.B. II: Nghệ Thuật Lên Tiếng – Giao Điểm Giữa Nghệ Thuật + Chính Trị + Cộng Đồng bắt đầu ngày 9 tháng Giêng 2009. Trong phần giới thiệu chương trình, giám tuyển (curator) Lan Dương nhận định:

… Khi chiến tranh tiếp tục xảy ra trong phạm trù quốc gia và quốc tế, chúng ta, như là một cộng đồng, phải nói đến cuộc chiến đang xảy ra trong cộng đồng gốc Việt của chúng ta, nhất là loại kiểm duyệt nghệ thuật không cho phép bất cứ chính trị nào ngoài chính trị chống cộng.  Tôi hiểu rằng [một] tinh thần chính trị [cởi mở] cần phải có chỗ đứng trong văn hóa Mỹ dòng chính [để tránh việc] tiếng nói của chúng ta thường xuyên bị gạt bỏ và trình bày một cách sai lầm trầm trọng.  Tôi chứng kiến những cách mà chúng ta được nhìn vào hoặc trình bày trên truyền thông báo chí như thể chúng ta không có mặt,  hoặc quá cực đoan.

While war continues in the national and international arenas, we, as a community, must also address the war that burns inside our own borders. I am addressing the kinds of suppressions that occur within the Vietnamese American community, specifically the censorship of artistic expression that allows no other politics than anti-communist politics.  I understand that this particular and political form of expression must have a place in American national culture because our voice has often been silenced and grossly misrepresented.  Witness the ways in which we have been seen and screened in the media as either faceless or fanatical or both.

Sau cùng, bà bày tỏ:

Một cách riêng tư hơn, cuộc triển lãm này, sau nhiều tháng chuẩn bị và cố gắng mở những cuộc trò chuyện giữa cộng đồng và cộng đồng nghệ sĩ, là một sự bày tỏ của lòng thành thật mong muốn tạo ra những cuộc đối thoại lâu dài mà tôi tin rằng bị thiếu vắng trầm trọng.

More personally, this exhibit, after months of planning and working to facilitate conversations between the community and the community of artists, is a manifestation of my own genuine desire to create sustained dialogue and conversation where I believe it was strongly lacking.

Đây là một tin vui đối với Da màu, một tạp chí văn chương với chủ trương thúc đy s cm thông và chp nhn nhng d bit bt ngun t văn hóa, ngôn ng, phái tính, màu da, tín ngưỡng, và chính kiến qua các hình thái văn hc ngh thut. Chúng tôi tin rằng những hoạt động văn học nghệ thuật như F.O.B. II: Nghệ Thuật Lên Tiếng hoàn toàn phù hợp với chủ trương của chúng tôi và do đó cần được hỗ trợ và phổ biến rộng rãi.

Bất hạnh thay, F.O.B. II: Nghệ Thuật Lên Tiếng nhanh chóng biến thành Nghệ Thuật… Tắt Tiếng, bắt đầu với dự định biểu tình phản đối của một nhóm thiểu số ở một khu vực thường được xem là thủ đô tỵ nạn trong cái tập thể rộng lớn của người Việt Hải ngoại trên toàn thế giới và chấm dứt bởi quyết định vội vã của tổ chức Vietnamese American Arts and Letters Association (Hội Nghệ Thuật và Văn Chương Việt Mỹ – VAALA) thuộc quận Cam, tiểu bang California, Hoa Kỳ. Tất nhiên là có rất nhiều sự cố và nghi vấn ở giữa hai cột mốc này.

Tương tự như nhiều cuộc biểu tình chống xâm lăng văn hóa của cộng sản trước đây, lý do cho lần phản đối này cũng dính líu đến cờ đỏ sao vàng (cờ máu, theo cách gọi của phe biểu tình) và hình tượng Hồ Chí Minh. Trong một điện thư do biên tập viên Lê Đình Nhất Lang chuyển đến Ban biên tập Da màu, nhóm “Thanh Niên Cờ Vàng,” một tổ chức “nhân quyền” (theo cách gọi của LA Times ) tuyên bố cuộc triển lãm F.O.B. II: Nghệ thuật Lên Tiếng của tổ chức VAALA có những hình ảnh xúc phạm đến những nỗi đau của người Việt tị nạn cộng sản. Những hình ảnh này được liệt kê như sau:

· Ảnh tượng Hồ Chí Minh là một tội đồ dân tộc.
· Hình ảnh lá cờ máu.
· Lá Cờ Vàng bị xuyên tạc và bôi nhọ

Đối với một số người ở phố Bolsa và vùng phụ cận, đây là một tội ác và hơn thế nữa, theo ông Đỗ Văn Phúc, một phản bội đáng nguyền rủa vì đã xúc phạm đến nỗi đau thiêng liêng, vĩnh cửu, bất khả xâm phạm, bất khả tư nghì của những người có hoặc cho rằng mình có trách nhiệm đại diện cho nạn nhân cộng sản trong cộng đồng người Việt Hải ngoại. Cần thiết phải làm rõ cụm từ “cộng đồng người Việt Hải Ngoại” mà người viết sử dụng trong bài viết này: cái tập thể người Việt Nam sinh sống ở nhiều nơi trên thế giới, không chỉ riêng ở khu vực quận Cam, tiểu bang California, Hoa kỳ. Người viết cho rằng mình và tuyệt đại đa số “người Việt hải ngoại” thuộc về cái tập thể mang tính “toàn cầu” này thay vì cái “cộng đồng” giới hạn bởi biên giới của phố Bolsa và vùng phụ cận.

Cuộc biểu tình ở quận Cam do nhóm Thanh niên Cờ vàng khởi xướng, một cách cần thiết hay không, nhất định phải xảy ra. Bởi vì nếu không, sự kiện F.O.B. II: Nghệ Thuật Lên Tiếng sẽ theo cùng thời gian bị cuốn trôi vào “lỗ đen” của quên lãng, và cùng với nó, hàng tá những hội đoàn có tên trong danh sách ủy nhiệm việc tổ chức cuộc biểu tình chống tổ chức “cộng sản trá hình” VAALA và đồng bọn!

Trong một bình luận dành cho bản tin liên quan đến cuộc biểu tình, “Vietnamese artists’ exhibit shut down by threat of protests” của nhật báo Orange County Register ngày 16.01.2009, độc giả susieqnt viết:

Hàng chục ngàn Việt kiều từ Mỹ hiện đang đón mừng năm mới tại Việt Nam, đi đâu họ cũng nhìn thấy “lá cờ máu” và hình của “tên sát nhân HCM,” và chẳng có gì xảy ra cho họ hết trơn, không thù hận, không ác mộng… Chỉ khi nào về lại xứ Mỹ họ mới cảm thấy nỗi đau… nhưng sang năm họ lại tiếp tục đi/về VN… [!!!].

Tenth of Thousand of Vietnamese-American in Vietnam right now celebrating Vietnamese New Years, they all seeing the “blood flag and picture of the murderer Ho Chi Minh” wherever they go, and nothing happen, no hatred, no nightmare flash back… only when they came back to US, then they feel bad… but then they go again next year… bunch of hypocrite.

Trong một lần truy cập Google với cụm chữ khóa “Việt kiều về Việt Nam ăn Tết,” người viết bài này bắt gặp những tựa đề… bất lợi như “Việt kiều về ăn Tết ngày càng đông,” “Nhộn nhịp tour đón Việt kiều về quê ăn Tết,” và ngay cả những hướng dẫn tận tình và miễn phí của Người Việt Online về nơi chốn và món ăn thức uống mà Việt kiều có thể thưởng thức ở quê hương của mình. Tuy vậy, những dữ kiện này không nhất thiết đưa đến kết luận là tất cả những người biểu tình hoặc hỗ trợ cuộc biểu tình đều về VN ăn Tết. Ngay cả nếu đã về (và lỡ nhìn thấy lá cờ máu trên quê hương), chỉ cần ủy nhiệm người khác phát biểu niềm phẫn uất của mình thì cũng có sao đâu?

Ngoài ra, cũng từ trang web thanhniencovang.com, chúng ta có thể tìm thấy một số văn kiện phản đối việc chưng bày “cờ máu” và hình HCM của một số chính khách địa phương. Sự hiện diện của Hàm Trần, đạo diễn điện ảnh (Vượt sóng / Journey from the Fall), trong số những người phản đối là một ngạc nhiên thú vị.

Mục tiêu chính yếu của bài viết này, tuy vậy, không nhằm để thảo luận động cơ và hành động của những người biểu tình. Ở xứ sở của cờ hoa, nơi tự do ngôn luận được luật pháp bảo vệ, biểu tình là một hình thức “lên tiếng” hợp pháp, và những người Việt ở Bolsa, thành trì cuối cùng của thế giới tự do, hoàn toàn có quyền lên tiếng về những điều họ muốn phản đối chừng nào sự phản đối không đưa đến bạo động hoặc phương hại đến quyền tự do của người khác. Không có bất cứ dấu hiệu nào cho thấy là những cuộc biểu tình nhân danh nỗi đau của tập thể người Việt tị nạn cộng sản sẽ chấm dứt trong một tương lai gần. Một cách công bằng, đã có một số tiến bộ về mặt tổ chức và cung cách biểu hiện sự phản kháng một cách hòa bình, cho dù vẫn còn nhiều khiếm khuyết ở một số phương diện. Quá trình thực thi “dân chủ” phức tạp và đòi hỏi phải có thời gian, nhất là khi thực tập viên muốn… tháo gỡ cái cơ chế dân chủ đã được thiết lập hàng trăm năm trên xứ sở “tạm dung” để lắp đặt một cấu trúc mang nặng dấu ấn văn hóa cổ truyền “phép vua thua lệ làng” mà họ đã mang đến, bảo tồn, và lưu truyền ở xứ người! Bài viết này đồng thời cũng không nhằm mục đích mô tả lại một cách chi tiết và theo thứ tự thời gian những diễn biến của sự kiện F.O.B. II: Nghệ Thuật Lên Tiếng. Phần ghi chú ở cuối bài và các “link” trong bài sẽ đưa quý bạn đọc đến những tài liệu, bài vở mô tả đầy đủ các diễn biến của sự kiện này. Ở đây, người viết chỉ muốn đưa ra một số nhận định cá nhân dựa trên những sự việc diễn ra chung quanh hồi kết cuộc của cuộc triển lãm vắn số FOB II: Nghệ Thuật [Lên/Tắt] Tiếng.

Hoàn toàn không có ý định gán trách nhiệm “buộc phải đóng cửa cuộc triển lãm F.O.B. II: Nghệ Thuật Lên Tiếng” cho những người biểu tình, mối quan tâm lớn nhất của bài viết này chính là phản ứng của nhóm đối tượng của cuộc biểu tình này (VAALA & các giám tuyển). Bởi vì, theo cách nhìn của người viết, cung cách phản ứng với chứ không phải áp lực của những cuộc biểu tình phản đối sẽ là yếu tố quyết định cho việc có hay không một khả năng bóp nghẹt quyền tự do ngôn luận/tiếng nói nghệ thuật trong cộng đồng người Việt Nam ở hải ngoại nói chung và Bôn-sa nói riêng.

Vào ngày 16.01.2009, VAALA mở một cuộc họp báo để thông báo quyết định đóng cửa toàn bộ cuộc triển lãm trong cùng ngày, cùng với việc các quan chức của thành phố Santa Ana quyết định đóng cửa phòng tranh bởi vì ban tổ chức đã không xuất trình được giấy phép thích hợp. Có vẻ như sơ xuất hành chánh của ban tổ chức cuộc triển lãm đã giúp tòa thị chính Santa Ana và ban tổ chức F.O.B. II: Nghệ Thuật Lên Tiếng có được một giải pháp trùng hợp, nhanh chóng, và thuận tiện: Santa Ana không phải tốn tiền cho cảnh sát bảo vệ nhóm tổ chức, và nhóm tổ chức có thể tuyên bố buộc phải đóng cửa vì mất địa điểm chưng bày nghệ phẩm!

Sau đó, người ta tìm thấy một thông báo chính thức trên trang nhà của VAALA về buổi họp báo để thông báo quyết định dẹp bỏ cuộc triển lãm, và đặc biệt, sự thành công tốt đẹp của FOB II: Nghệ Thuật Lên Tiếng! Bạn đọc có thể tìm đọc toàn văn bản bài thông báo trong Anh ngữ và Việt ngữ ở đây: http://www.vaala.org/090118-FOBII-Press-Release.php

Bản thông báo, bên cạnh việc nhận lỗi đã làm đau lòng cộng đồng, hoàn toàn không đề cập gì đến một số chi tiết quan trọng mà một quan sát viên tỉnh táo có thể nhìn thấy mối liên hệ trực tiếp giữa chúng và quyết định kết thúc cuộc triển lãm:

  1. Những cú điện thoại hăm dọa và nhục mạ các giám tuyển
  2. Một số hình ảnh nghệ thuật bị hủy hoại
  3. Áp lực của chính quyền địa phương lên tổ chức VAALA

Về áp lực của chính quyền địa phương, bên cạnh quyết định đóng cửa Gallery của tòa thị chính, có thể kể đến bức thư với nội dung khá mềm mỏng và nhã nhặn ở bề mặt và chứa đựng chữ ký của dân biểu tiểu bang Trần Thái Vân và một số tai to mặt lớn của thành phố Westminster hối thúc giám đốc điều hành Lê Đình Y Sa nhanh chóng đóng lại cuộc triển lãm nghệ thuật. Cũng nên kể đến một lá thư khá hỗn xược của một [dân biểu tiểu bang] Jose Solorio nào đó yêu cầu thị trưởng thành phố Santa Ana đóng cửa tổ chức VAALA ngay lập tức vì hoạt động không có giấy phép mà, theo một số bình luận, “hậu ý” chính trị của nhân vật này vẫn chưa được tỏ rõ.

Chuyện hủy hoại nghệ phẩm thì do chính người thực hiện công việc này nhanh chóng khai báo một cách công khai và đầy đủ chi tiết, hình ảnh  trên mạng nhện toàn cầu. Không ai tỏ vẻ ngạc nhiên về chuyện “lạy ông con ở bụi này” bởi vì nhân vật này chính là “người hùng” Lý Tống thân yêu của người Việt chống cộng ở Hải ngoại. Tuy vậy, hành động hủy hoại các nghệ phẩm “xốn mắt” của Brian Đoàn và của một vài tác giả/họa sĩ khác khiến tác giả bài viết này cảm thấy thất vọng. Trước hết, so với những chiến tích lẫy lừng trước đây như vụ “không tặc Thái Lan” vào năm 2000, “cú” này thực ra không có gì đáng kể để làm rực rỡ thêm vầng hào quang đang có sẵn của Lý Tống. Không những vậy, người viết cho rằng hành động này có thể đã gây tổn thất không nhỏ cho những tiến bộ trong việc tổ chức, quản lý, và hành xử việc bày tỏ ý kiến/nguyện vọng một cách hòa bình của cộng đồng người Việt chống cộng trong thời gian gần đây như đã đề cập ở một phần trên. Rõ ràng là đã có những tự chế trong cung cách thể hiện so với những cuộc biểu tình trước đó, và những cú điện thoại chửi bới, hăm dọa gởi đến các giám tuyển của cuộc triển lãm có thể đã nằm ngoại phạm vi kiểm soát của ban tổ chức cuộc biểu tình. Nguyễn Phúc (?), người phát ngôn của nhóm Thanh Niên Cờ Vàng có vẻ lưu loát và chừng mực trong phát biểu đăng trên trang web của tổ chức này, cho dù tôi cảm thấy đáng tiếc về việc người này diễn dịch/vặn vẹo một cách thiếu lương thiện lời lẽ của nhóm quan chức thành phố Westminster khi so sánh tác phẩm nhiếp ảnh của Brian Đoàn với chuyện một thanh niên Do Thái (?) mang hình chữ thập ngoặc và thờ phượng Hitler! Việc Lý Tống tự chuyên trong quyết định hủy hoại nghệ phẩm nhân danh những người chống cộng, bên cạnh việc vi phạm pháp luật Hoa Kỳ, chỉ có thể giúp củng cố cái nhìn đầy ác cảm của giới truyền thông chính mạch và do đó, dư luận của quần chúng Mỹ dành cho giới chống cộng người Việt nói riêng và tập thể người Việt ở Hải ngoại nói chung. Đó là chưa kể đến việc hành động này rõ ràng vượt qua quyền chỉ đạo của ban tổ chức cuộc biểu tình, những người trẻ, có năng lực, và được sự ủy nhiệm của gần một trăm hội đoàn! Cùng với những cú điện thoại dọa dẫm và rủa sả thô bỉ, việc phá hoại tác phẩm nghệ thuật đã xóa đi một phần không nhỏ những nỗ lực của giới chống cộng ở quận Cam trong việc tạo một hình ảnh mới về/cho chính mình. Trong mọi trường hợp, có lẽ là một điều cần thiết phải tính đến trạng thái tâm lý của những vị “anh hùng” để không đưa ra những phân tích có phần khe khắt. Tác giả bài viết này, vốn yêu thích sự lãng mạn, thành thật cầu chúc ông Lý Tống may mắn trên con đường tìm kiếm sự bất diệt.

Xin trở lại với VAALA và quý vị giám tuyển của dự án F.O.B. II: Nghệ Thuật Lên Tiếng. Ở cuối bản thông báo, ban tổ chức, xuyên qua người phát ngôn Lan Dương, tuyên bố:

“Cuối cùng, chúng tôi đã đạt được mục tiêu là khuyến khích đối thoại trong cộng đồng qua cuộc triển lãm này.“
Ultimately, we have achieved our goals and feel accomplished for facilitating as much dialogue as possible in having this exhibit.  We would like to say that it has truly been a celebration of art.

Trong khi vô cùng trân quý tấm lòng và công sức của ban tổ chức cùng với sự khó nhọc và ngay cả hiểm nghèo họ phải đương đầu khi thực hiện F.O.B. II: Nghệ Thuật Lên Tiếng, người viết bài này không tin rằng ban tổ chức đã thực sự đạt được một thành quả đáng kể nào trong ước muốn “mở ra một cuộc đối thoại” về nghệ thuật và chính trị hoặc chính trị và nghệ thuật như Lan Dương đã tuyên bố.

Thành quả, đúng hơn là thắng lợi, thuộc về phe những người chống đối. Với hậu thuẫn vô tình hay cố ý từ phía chính quyền địa phương vì một số lý do nào đó, với màn dẹp tiệm chóng vánh và đột ngột của FOB 2: Nghệ thuật Lên tiếng, với những im lặng khó hiểu của chính quyền và nạn nhân về những vi phạm trắng trợn an ninh của cá nhân ban tổ chức và hành động phá hoại các nghệ phẩm, niềm tin bách thắng của những người trong nhóm biểu tình, hơn bao giờ hết, chắc chắn sẽ được củng cố và phát triển một cách mạnh mẽ. Sẽ không có gì đáng ngạc nhiên nếu họ tận dụng mọi phương cách để biểu dương thêm nhiều lần nữa sức mạnh của mình. Sức mạnh của những nạn nhân với nỗi đau thiêng liêng vĩnh cửu, bất khả xâm phạm, bất khả tư nghì!

Người viết bài này, trong khi hoàn toàn KHÔNG tán thành mục tiêu của cuộc biểu tình, tin rằng nhóm người này có quyền bày tỏ tư tưởng, nguyện vọng, và ngay cả cảm xúc của mình một cách công khai và hòa bình. Tôi hy vọng họ sẽ tiếp tục đạt được những tiến bộ mới trong việc tạo dựng cho mình một hình ảnh mới, ôn hòa và chấp nhận được cho giới truyền thông chính mạch và dư luận quần chúng Hoa Kỳ và các nơi khác trên thế giới. Bởi vì, bất kể những bất đồng sâu xa trong suy nghĩ giữa họ và người viết về dược liệu và cách bào chế những thang thuốc làm dịu niềm thống khổ, chúng tôi, họ và người viết, chia sẻ cùng một nỗi đau. Nhưng đau thương không hề nên là độc quyền của bất cứ ai. Nỗi đau của những người dân người lính miền Nam không có được cái may mắn vượt ra khỏi biên giới đất nước sau năm 75 e rằng còn lớn hơn của người Việt Hải ngoại rất nhiều. Và đây không phải là so sánh duy nhất, nếu chúng ta đủ ngốc nghếch để tiếp tục tranh giành nhau về kích thước của đau thương!

Không thể nào có kẻ thắng mà không có người bại. Thất bại thuộc về ban tổ chức cuộc triển lãm FOB 2: Nghệ thuật Lên tiếng, VAALA và quý vị giám tuyển. Thất bại thuộc về các nghệ sĩ thuộc nhiều bộ môn nghệ thuật đã đóng góp tác phẩm của mình với hy vọng mang đến giới thưởng ngoạn tiếng nói và tư tưởng gói ghém trong các công trình nghệ thuật. Thất bại thuộc về một số tác phẩm, một cách hiếm hoi và hiểm nghèo, đến từ Việt nam mà tác giả không nhiều thì ít đã gặp khó khăn với chính quyền cộng sản trong việc giành quyền “mở miệng” bằng những công trình nghệ thuật của mình. Thất bại thuộc về Brian Đoàn, người muốn chia sẻ góc nhìn của mình về thực trạng và ước mơ của một thế hệ mới trong một đất nước đang quằn quại bởi cơn thay da đổi thịt. Thất bại thuộc về giới thưởng ngoạn, những người thực sự yêu nghệ thuật, những người ngây thơ cứ ngỡ rằng quyền thưởng thức nghệ thuật là một điều không thể bị tước đoạt. Thất bại thuộc về sự im lặng của tất cả những người KHÔNG đứng về phe những người biểu tình, bất kể bằng cách lặng lẽ quay lưng hay nhún vai khinh miệt. Thất bại thuộc về niềm hy vọng ngây ngô đến độ tội nghiệp rằng những suy nghĩ cũ mòn, những “phép vua thua lệ làng” trong một xứ sở dân chủ và tiến bộ hàng đầu của thế giới sẽ biến đi cùng với thế hệ di dân Việt Nam đầu tiên trong những năm tháng tới. Cũng ngây ngô và tội nghiệp như nỗi hân hoan của đám di dân Cuba nhảy múa trên đường phố Little Havana khi nghe tin Fidel Castro đang trên đường đến quỷ môn quan!

Và sau hết, thất bại thuộc về Nghệ Thuật (và không chỉ  Nghệ thuật) với khả năng lên tiếng bị tước đoạt. Không phải bởi những người biểu tình. Bởi chính sự lựa chọn của những người KHÔNG thuộc về nhóm biểu tình phản đối.

Vào những ngày cả nước Mỹ nao nức đón chờ lễ tuyên thệ nhậm chức của vị tổng thống da đen đầu tiên của đất nước, có ít nhất hai điều để hân hoan. 1. Một dân tộc vượt qua oan trái lịch sử kéo dài hàng thế kỷ để tìm thấy chân diện mục của mình. 2. Một tập thể co cụm và ngoan cường tìm thấy chiến thắng huy hoàng trong việc bảo tồn nỗi đau thiêng liêng, vĩnh cửu, bất khả xâm phạm, bất khả tư nghì của mình.

Số còn lại, gồm những người KHÔNG đồng ý với phe biểu tình, những người lặng lẽ quay lưng hoặc trề môi nhún vai một cách cao quý, những người mà người viết xin mạn phép gọi chung là “chúng ta,” nghĩ cho cùng, có lắm điều khiếm khuyết. Bởi vì chúng ta đã chọn làm nạn nhân.

01.21.09

Tài liệu tham khảo:

  1. Thông báo đóng cửa triển lãm FOB II: Nghệ thuật Lên tiếng của VAALA
  2. Người Mỹ gốc Việt và nước Mỹ của Chiến Tranh – Lan Dương – Giám tuyển FOB II
  3. Thông báo kêu gọi biểu tình phản đối triển lãm FOB II và các văn kiện liên hệ của nhóm Thanh niên Cờ vàng
  4. Lý Tống kể lại việc phá hủy các tác phẩm nghệ thuật
  5. Tin về triển lãm FOB II và bình luận của độc giả trên OC Register
  6. Một số tin và bình luận liên quan đến sự kiện FOB II ở bolsavik.com
  7. Bài viết của Đỗ văn Phúc đả kích ban tổ chức triển lãm FOB II

bài đã đăng của Phùng Nguyễn


12 bình luận »

  • Đặng Trần Quý viết:

    Kính anh Phùng Nguyễn,

    Tôi rất khâm phục những phát biểu thâm trầm, ý nghĩa của anh, đọc những lời anh phát biểu tôi cũng cảm nhận được nỗi đau của “chúng ta,” những so sánh với: “nỗi đau thiêng liêng, vĩnh cửu, bất khả xâm phạm, bất khả tư nghì ” của người Mỹ da đen rất đáng để tất cả “chúng ta” suy tư.
    Rất cảm ơn anh, tôi vẫn luôn tin tưởng ở tương lai của “chúng ta” vì ít nhất “chúng ta” còn những người như quý anh.

    Đặng Trần Quý

  • Lê Anh Hoài viết:

    Thật đáng tiếc vô cùng cho một hoạt động nghệ thuật với nhiều gửi gắm (mà tôi nghĩ là) hướng thiện như vậy.
    Tôi chia sẻ và đau cùng nỗi đau của Phùng Nguyễn khi anh viết bài trên. Quả thật là Nghệ thuật đã ăn tát!
    Nghệ thuật quả là xa xỉ với một tâm lý (đám đông) đánh nhau đến tận cùng, tâm lý tự mình chà xát vào vết sẹo và ngắm mình say sưa trong nỗi đau đó, như Phùng Nguyễn viết khá mỉa mai: “ (họ) chiến thắng huy hoàng trong việc bảo tồn nỗi đau thiêng liêng, vĩnh cửu, bất khả xâm phạm, bất khả tư nghì của mình.”
    Tôi cũng chia sẻ với anh nỗi lo ngại về việc những nghệ sĩ đang sống trong nước, đã gạt bỏ khá nhiều e ngại (đáng và không đáng có) để tham gia triển lãm này. Họ đã phải nhìn thấy một trở lực nữa mà có thể họ không ngờ, trong con đường (với ước vọng) dùng nghệ thuật để làm hòa thuận con người!

    Lê Anh Hoài

  • Lê Quốc Tuấn viết:

    “Thất bại thuộc về sự im lặng của tất cả những người KHÔNG đứng về phe những người biểu tình, bất kể bằng cách lặng lẽ quay lưng hay nhún vai khinh miệt.”

    Ðây là lời kết tội đau đớn nhất cho tất cả chúng ta. Những con người tuy vô danh nhưng có thực và có rất nhiều ở mọi ngõ ngách cuộc sống. Những người này vốn đã im lặng từ lâu. Rất lâu. Từ suốt cuộc chiến tranh tương tàn, qua những năm tháng tù đày tủi nhục (trong các nhà tù lớn nhỏ, tù trong tù ngoài) và qua suốt cả những ngày tháng học làm người văn minh trong các xứ sở tạm dung.

    Chúng ta không thương nhau và quá khinh nhau nên đã chọn giải pháp im lặng. Im lặng chui rúc vào câm lặng của mình. Không dám lộ diện vì hèn nhát và ích kỉ. Thảo hèn nào quê hương Việt Nam mãi điêu linh, thống khổ.

    Tôi chỉ không đồng ý với PN khi anh nhận xét về điều hân hoan thứ 2 : “1. Một dân tộc vượt qua oan trái lịch sử kéo dài hàng thế kỷ để tìm thấy chân diện mục của mình. 2. Một tập thể co cụm và ngoan cường tìm thấy chiến thắng huy hoàng trong việc bảo tồn nỗi đau thiêng liêng, vĩnh cửu, bất khả xâm phạm, bất khả tư nghì của mình.”.

    Không, dứt khoát đó không phải là điều để hân hoan. Ðúng ra đó là một điều để buồn tủi. Bởi vì, ngay vào thời điểm mà người bản xứ (Mỹ) can đảm khép lại được những trang sử đáng xấu hổ của thời nô lệ, xóa bỏ những nghi kỵ, oán hờn của bao nhiêu tủi nhục phân biệt da màu, để mạnh dạn đưa một hậu duệ của những người nô lệ cặp bến năm xưa vào cảng Mỹ trên những chuyến tàu tủi nhục lên làm người lãnh đạo cao nhất nước. Thì, chúng ta, một tập thể sống trong một khu vực tốt nhất nước Mỹ, đang “co cụm và ngoan cường” mà “bảo tồn nỗi đau thiêng liêng, vĩnh cửu, bất khả xâm phạm, bất khả tư nghì của mình”. Trong khi đó, rất rất nhiều người khác im lặng, hoặc “lặng lẽ quay lưng hay nhún vai khinh miệt”.

  • Nam Phan viết:

    Thưa Ông Phùng Nguyễn
    Tôi đồng ý với Ông nên phê phán những người quá khích khi họ hủy hoại một số bức tranh, ảnh khi xịt sơn lên nó. Tuy nhiên tôi cũng phản đối kịch liệt những kẻ mạo danh nghệ thuật và nhất là những kẻ a dua. Ông nghĩ gì về “tác phẩm nghệ thuật” cờ vàng với ba cộng kẽm gai màu đỏ? Ông thấy có suôi tai khi được ngưòi ta ban cho một lời giải thích :” Ba miền Trung, Nam, Bắc tại VN đang còn mất tự do, không có dân chủ…”.Ông có nghĩ họ,những người “không biết gì về nghệ thuật” như một số người đang ám chỉ, là đám con nít để bất cứ ai muốn diễu cợt, muốn nói trắng thành đen? Biến đỏ thành vàng? Dù Ông nhắm mắt, bịt tai thì cũng rõ cờ Vàng là “biểu tượng” của một “dúm” người di tản tránh CS chứ không phải là Quốc Kỳ hay là biểu tượng gì đó ở trong nước hiện nay. Không ai đòi các Ông tôn trọng lá cờ đó, nhưng người ta cũng không để cho ai muốn coi thường,hay thậm chí nhục mạ nhũng gì người ta quý trọng. Người ta đã và còn phải lên tiếng!
    Nỗi đau nào cũng đáng tôn trọng, bất kể của những người lính cũ không “chạy” được hay của những người”may mắn” thoát đi. Xin miễn cho cái trò ” đâm bị thóc, chọc bị gạo” . Và cũng xin đừng “gian trá” lôi kéo những người nghệ sĩ chân chính hay những người trong nước có tác phẩm trưng bày ở đây vào chuyện này. Chắc hẳn Ông không có “hậu ý” gì khi “buộc” Ngươi-viet online vào việc quảng cáo “văn hóa ẩm thực” trong nước? Để đuợc coi là những người cùng mâm với các Ông,Tôi, buộc phải hiểu là Ông không có hậu ý chính trị gì, chỉ đơn thuần là dẩn chứng. ” Đám Bolsa ” hàng ngàn, thậm chí hàng vạn người có là thành trì cuối cùng của thế giới tự do như Ông mỉa mai hay không ,là nguyện vọng của họ. Cũng như “chân lý” mà Ông đang cố công “truyền giảng” có lọt tai người nghe hay không còn tùy thuộc cả Ông lẫn mớ chân lý kia. Họ dù có “điên” nhưng không ai mong tỉnh như “cái tỉnh” của Ông. Xưa rồi cái trò “đòn càn dăm bẩy mũi” . Tuyệt đối không còn ăn khách!!!

  • Phùng Nguyễn viết:

    Kính ông Nam Phan;

    Cám ơn đã đọc và góp ý. Tôi luôn trân trọng đóng góp của bạn đọc cho dù đôi khi những điều mình gởi gấm trong bài được diễn dịch một cách sáng tạo! Ngoài ra, tôi không có ý kiến gì về những nhận xét của ông về chuyện những tác phẩm trưng bày trong cuộc triển lãm là nghệ thuật thực hay giả, và điều này không hề là vấn đề quan yếu trong “Nạn Nhân”. Ngay cả ý nghĩa bài viết của tôi, như đã nói, cũng thuộc về quyền diễn dịch của người đọc. Và tôi thì không có thói quen bào chữa hoặc giải thích cho điều đã viết xuống, bởi vì tôi cho rằng tự chúng đã đủ.

    Mong tiếp tục nhận được ý kiến của ông trong những dịp khác.

    Thân kính

    PN

  • Việt Phạm viết:

    1. Đọc trên Da Màu hôm nay, bài của anh Phùng Nguyễn viết rất hay!

    2. Về hai tấm hình triển lãm (hình bìa trên Da Màu) mà bị coi là “xúc phạm,” một tấm “cô gái” thì dễ hiểu rồi; còn tấm kia (người thanh niên khá đẹp giai) thì tôi không hiểu vì sao bị coi là xúc phạm???

    Hay là tôi quá cù lần (so politically incorrect), nên không nhìn ra cả những cái obvious nhất ….

    V.

  • Nam Phan viết:

    Thưa Ông Phùng Nguyễn,
    Nghệ thuật thực,giả không là điều quan tâm cuả ông . Dù trong bài viết, nó được ông sếp loại “nạn nhân” cuối cùng. Vậy ra nạn nhân ở đây không có thực,hay nói theo cách của Ông là không cần thiết. Nó chỉ là cái cớ Ông dùng để chuyển tải những ý tưởng đang trôi nổi trong mạch ngầm( tôi nhấn mạnh là mạch ngầm chứ không phải là “Chính mạch” cái mà ít ra Ông đã 2 lần nhá lên cho một số độc giả như tôi hết hồn,vì khả năng đâu mà nhập vào, nếu có kẻ không lượng sức, trước sau gì cũng chết đuối) mà khi độc giả căn cứ vào đó(thú thật cũng khó “nắm” lắm) để thưa chuyện với Ông, thì được Ông bảo cho biết là họ đang “sáng tạo” hoặc nhẹ hơn là đang diễn dịch. Tài thật, Ông có khả năng của một con lươn hay một con trạch(không phải trạch đẻ ngọn đa đâu) mà Ông không nhận ra. Tôi đang tự hỏi không biết tôi có khả năng đó để tiếp tục thưa chuyện với Ông nữa không?( Cùng lắm nếu mê trò cút bắt, tôi sẽ trang bị cho tôi hai tay hai nắm trấu. May ra.)
    Dù sao, tôi lại cũng phải đồng ý với Ông là:”hễ có người thắng là ắt hẳn có kẻ bại”, có điều, vấn đề tôi lo sợ ở đây là cả hai phe,binh hay chống rồi cũng thảm bại, bên sứt đầu, bên rách tai, chỉ có “những nạn nhân tưởng tượng” là quay đi cười đểu.
    Mặt khác, tôi cũng hân hoan học được ở Ông đức tự tin tuyệt đối,những gì hễ viết ra rồi,thì tự nó đã đủ, ” bất khả tư nghì”.
    Cuối cùng, qua Ông, tôi nhận ra mình thuộc về cái Câu Lạc Bộ “không thuộc sử”. Tôi cứ đinh ninh rằng, khi cuộc nội chiến tưong tàn Mỹ chấm dứt, phe thắng trận là những người đưa bàn tay ân tình ra nắm lấy bàn tay của người anh em bại trận. Vậy mà cũng phải mất cả trăm năm sau, họ mới hân hoan như ngày hôm nay,đó là chưa kể khối người đang hậm hực. Nếu tôi nhớ không lầm thì chỉ cách đây mấy chục năm, khi TS King vừa “hiến” mạng mình, cái thời mà những người đang rao giảng đây có thể sờ mó được,có nghĩa là nó còn mới lắm,thì thân phận Da Màu còn chả ra gì. Thế mà cái niềm “hân hoan thứ hai” kia định tiến mạnh, tiến nhanh hơn cả “Giòng Chính” sao? Có mà vô phép! Lại nữa, cho dù họ có muốn nắm những bàn tay ruột thịt ở bên kia Đại Dương chắc gì đã được. Mới có ba mươi tư năm thì phải. Dĩ nhiên cứ đổ vấy cho thời gian e rằng không thực bụng. Hay là Ông làm phước hỏi dùm. Riêng tôi thì sợ rằng lực bất tòng tâm. Cứ nhìn những người gọi là yêu nước đang được người anh em chúng tôi cư sử với họ mà giật thót cả mình. Từng người một , mỗi ngày họ đều được mời đến các cơ quan an ninh, trại giam để nhìn thấy “chân diện mục” của mình. Chỉ sợ mình hân hoan đưa bàn tay ra, thay vì người Anh Em ruột thịt đưa bàn tay với trái tim chân thật lại kẹp mấy lưỡi dao lam vào trong kẽ tay thì thật là hân hoan vĩnh viễn .Thực bụng cũng muốn nghe lòi khuyên của Ông lắm, chỉ tội như thưa với Ông, tôi thuộc Câu Lạc Bộ khác.
    Trân trọng.

  • DaThao viết:

    Chào Anh Việt

    Tấm hình (người thanh niên khá đẹp giai) không nằm trong danh sách bị chống đối.

    Anh vào cái link ở dưới đây xem 4 tác phẩm trong triển lãm có hình ảnh được cho là xúc phạm đến lá cờ vàng ba sọc đỏ và người phụ nữ Việt nam:

    http://www.kodakgallery.com/ShareLanding.action?c=2ukcsqz.5qceez2z&x=0&y=-nxt5dy&localeid=en_US

    DaThao

  • Phan Đức viết:

    Biểu tình là biểu thị tình cảm ra ngoài nên nếu có một vài hành động quá đáng do vượt khỏi sự kiềm chế của lý trí xảy ra cũng là điều dễ hiểu. Tất nhiên,bất cứ hành vi cực đoan nào cũng khó chấp nhận.
    Vấn đề đáng đặt ra là quyền tự do của mỗi bên. Một bên có quyền triển lãm hình ảnh mà họ cho là “nghệ thuật” thì chẳng lẽ bên kia không có quyền đi biểu tình hay sao? Qua bài viết, tôi thiển nghĩ tác giả PN hơi thiếu ý thức về sự công bằng. Đấy là một khuyết điểm thường thấy ở rất nhiều người.
    Hình như PN có phần cường điệu khi viết rằng “đau thương không nên là độc quyền của riêng ai…” Buồn cười nhỉ? Độc quyền để hưởng lợi lộc nay PN cho là có cả độc quyền để đau thương nữa! Rồi lại “chúng ta chọn làm nạn nhân”! Kiểu này có lẽ chẳng khác gì tự nguyện làm cái việc chẳng lợi lộc một mảy may nào cho mình mà lại mang họa vào thân. Tuy nhiên,tôi đoan chắc số này thuộc về hạng thánh nhân,chứ phàm phu tục tử… chẳng dám đâu, thưa ông PN!
    Lại cũng hình như có 2 ông PN chứ không phải 1 như tôi biết! Ông PN.ở đây và ông PN ở Talawas!

    Xin viết thêm về Brian Doan vì ông này nói rằng ông vẽ để đùa cợt! Chẳng lẽ đó là quan niệm “nghệ thuật” của ông?

  • Đào Công Khai viết:

    Ông Phùng Nguyễn viết hay lắm. Tôi nghe ông nói Nghệ Thuật Lên Tiếng để tìm hiểu coi nó lên tiếng cái gì. Té ra nó lên tiếng để bênh vực cho Hồ Chủ Tịch và lá cờ đỏ sao vàng để có chỗ đứng trong cộng đồng tị nạn VN. Câu văn tôi vừa viết quả là quá mâu thuẫn trong nội dung của nó. Đã là cộng đồng tị nạn CSVN thì tại sao lại có chỗ đứng, hoặc là tìm kiếm chỗ đứng, cho đảng CSVN ở đó… Nhưng có lẽ có nhiều người Mỹ họ đang lý luận như thế.

    Đó là quyền của họ, ngu xuẩn hay giả vờ ngây thơ để làm những business dưới danh nghĩa nghệ thuật thì đó cũng là quyền của họ. Tôi biết người Mỹ khi họ làm business thì họ không quan trọng đến chính trị, nhân quyền, hay bất cứ thứ gì; không như cái bộ mặt đạo đức giả bên ngoài họ khoác lên khi họ dính dáng vào bất cứ vấn đề chính trị nào. Nhưng đó là quyền của họ.

    Ở đây thì tôi bàn tới quyền của những người biểu tình hay nói đúng hơn là của những người tị nạn CSVN. Tại sao đã tị nạn VC mà người ta phải chấp nhận đứng khoanh tay để cho VC sang đây tuyên truyền? Phản kháng thì phải có nhiều mức độ, nhất là phản kháng chính trị cũng vậy. Những người triển lãm họ có thành thực với những người phản kháng không? Họ có tôn trọng những người tị nạn CSVN không? Rõ ràng là lời nói của họ bất nhất. Lúc thì giải thích rằng họ triển lãm tượng HCM và cờ đỏ của VC chỉ là để đùa nghịch, vì chính họ cũng biết CS là lỗi thời rồi. Kẻ khác trong ban tổ chức của họ lại giải thích rằng việc triển lãm những biểu tượng của VC là với ý đồ nhằm đưa vào nghệ thuật MỘT LUỒNG MỚI NGOÀI LUỒNG TƯ TƯỞNG CHỐNG CỘNG.

    Tôi vượt biên đến trại tị nạn lúc đó đã cuối mùa, chính phủ Mỹ lúc đó họ khuyến khích chúng tôi hồi hương vì sợ chúng tôi không đủ tiêu chuẩn tị nạn chính trị, và bắt chúng tôi phải thanh lọc. Hôm nay tôi đã được định cư trên đất Mỹ, chắc chắn chính phủ Mỹ đã biết rằng chúng tôi là nạn nhân của VC, nhưng không hiểu tại sao họ lại thích mang VC và những biểu tượng của VC tới những khu phố có nhiều người tị nạn CSVN chúng tôi đang sống? Họ khiêu khích chúng tôi, hay muốn thử thách chúng tôi xem có thực sự là tị nạn chính trị (hay tị nạn kinh tế)?

    Còn về những người “tị nạn” về VN hàng năm, mà họ không phản kháng những lá cờ VC ở đó thì tại sao ông không gặp thẳng họ ở VN để chất vấn họ về điều đó. Tôi thấy có hỏi họ cũng thừa, vì tôi biết câu trả lời của họ là vì họ khiếp nhược trước chế độ VC nên không thể đối kháng chính trị ở VN được. Khá đông họ về VN là để kiếm gái nên cũng sẵn sàng chịu nhục, nếu tôi về đó kiếm gái thì tôi cũng phải như vậy thôi. Luật pháp ở Mỹ khá hơn thì chúng tôi mới có thể tìm đến đây sinh sống và có những phản kháng công khai như vậy. Chúng tôi công nhận mình là những kẻ hèn không dám đối kháng với VC ở VN, nhưng dù hèn thì chúng tôi cũng là người lương thiện và yêu chuộng tự do, và cũng có quyền tự do phản kháng những biểu tượng của VC ở đây. Ông bênh vực cho những biểu tượng đó là tốt thì tại sao ông lại thách thức người ta trở về đó để phản kháng (những điều xấu)?

  • Tran Anh viết:

    Những tác phẩm của Brian Đoàn hay Steven Toly nếu được trình bày qua website như DA MÀU mà không phải là một cuộc triển lãm qua sự giới thiệu của VAALA tai Orange County chắc chẳng gây được tiếng vang nào, và được xếp cùng loại với tin tức “Việt Kiều về VN ăn Tết” trên mạng mà thôi.
    Cách nơi triển lãm của VAALA khoảng 20 dặm về hướng Bắc là thành phố Compton nơi có nhiều người da đen cư ngụ. Để hàn gắn vết thương kỳ thị sâu thẳm và để mừng Tổng Thống Obama, sẽ có một cuộc triển lãm nghệ thuật về sự đổi mới của hội KKK. Đây chắc chắn là một chuyện rỗi hơi, nếu cộng đồng địa phương có phản đối thì cũng là chuyện thường tình, một người trong ban tổ chức đã phát biểu tương tự như sau:
    “chúng ta cũng cần phải để ý đến việc tránh thừa hưởng chấn thương của cha anh chúng ta và cảm thấy cần phải cứu vớt họ bằng cách nói giùm họ. Mục đích của cuộc triển lãm là để cho mỗi người lên tiếng cho chính mình ” Trich từ bài phỏng vẫn Trâm Lê.
    Đây là một ý tưởng rất cao quý, và với lý tưởng và sự hồn nhiên của tuổi trẻ, nhắc cho tôi về một Nguyễn Mạnh Tường, Dương Quỳnh Hoa, Trương Như Tảng và còn nhiều nữa. Bài học chỉ mới qua 20 năm mà đã quên rồi.
    Sáng thứ bẩy, gặp gỡ tất niên, nhắc chuyện VAALA, một niên trưởng chua chát: ” Qua đến đây, già cái đầu, ngày 30 Tết, đi ăn tô phở mà còn bị lên lớp.”

  • KD viết:

    Thưa ông/anh Phùng Nguyễn,

    Theo tôi thì VAALA là “nạn nhân” của chính sự “chơi nổi nhầm chỗ” của mình. Và những người biểu tình là “nạn nhân” của chính cái chứng “dị ứng” của mình. Tất cả bị xoay tròn trong cái vòng lẩn quẩn của quan điểm và lập trường chính trị. Không có gì thực tiễn và tích cực đối với lợi ích của người dân VN trong nước dưới sự độc tài Đảng trị của chính quyền đương thời. Có lợi chăng là cho Cộng Đồng ở hải ngoại, nhưng dù có, tôi vẫn chưa thấy được qua sự việc vừa qua.

    Tôi không ngó ngàng tới vì tôi không muốn mất thời gian vào những chuyện không đâu. Tôi không chọn làm “nạn nhân”… tôi đã chọn “không trở thành nạn nhân”. Trong cái “chúng ta” mà ông anh dùng đến và cái “Cộng Đồng người việt hải ngoại” mà các thành phần chống cộng thường đại diện và tuyên bố một cách trơ trẽn…. không có tôi trong đó.

    There are times in which tyranny of the masses formed in the name of democracy and common good for all. Those who fail to understand this danger and succumb to it, pro-democracy or not, are the true victims!

Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


*

@2006*2018 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)