Bài đã đăng của Đinh Từ Thức
Đinh Từ Thức là nhà báo và bình luận gia, đã cộng tác với talawas, Việt Báo và Thế Giới Ngày Nay. Trước 1975 làm việc cho tờ Hòa Bình và Chính Luận ở Sàigòn dưới bút hiệu Đốc Đá và Sức Mấy.
Đằng sau người và việc trong bộ phim The Vietnam War (phần 2)
Vào thời gian Ông Diệm gạt bỏ tiến trình thảo luận về bầu cử để thống nhất, Sài Gòn đã phát động “Chiến dịch Tố Cộng” rầm rộ, từ thành thị tới nông thôn. Qua sách báo và các ban văn nghệ dân vận lưu động, không khí “Tố Cộng” rất sôi nổi. Ngoài mặt có vẻ thành công, nhưng tai hại ở chỗ nhiều người dân bị đẩy vào hoàn cảnh oán ghét chính quyền. Tại sao?
Đằng sau người và việc trong bộ phim The Vietnam War (phần 1)
Hai thập niên sau, Cộng Sản chiếm Nam VN, con bài domino đầu tiên đổ, chỉ có Miên, Lào, cùng đổ, các nước khác như Thái Lan, Miến Điện, Mã Lai, Singapore, Nam Dương, vẫn còn, khiến phe chống đối cho là thuyết Domino sai. Luận cứ này không vững …. Nếu Nam VN mất vào năm 1955, thuyết Domino vẫn có thể đúng.
Vết tích: Triển lãm của Ngải Vị Vị ở Hirshhorn
Các chân dung được đặt dưới sàn, không được đóng khung trang trọng treo trên tường …. Vết tích của những người tranh đấu, tất nhiên dễ tìm thấy trên mặt đường, tại công trường qua các cuộc biểu tình, hay trên sàn nhà tù qua những thời gian ngắn hay dài họ bị giam giữ, hơn là tại những nơi vàng son sang trọng …. Họ đã được trình bầy, giản dị và khiêm tốn, như một phần cuộc đời thực cam go của họ.
Lưu Hiểu Ba, chúng tôi nhớ anh
Hầu hết người Trung Quốc chưa bao giờ nghe nói tới Lưu Hiểu Ba, vì bộ máy tuyên truyền của nhà nước đã loại bỏ tất cả những thảo luận về anh. Đây là điều nghịch lý: Người đầu tiên được tặng giải Nobel về những thành quả tranh đấu tại Trung Quốc đã từ trần, và anh hầu như không được thương nhớ tại chính đất nước mình.
42 năm, hai thế hệ, hai lối sống của người Việt lưu vong
Bốn mươi hai năm sau [tháng Tư năm 75], mỗi người chọn tự do một cách khác nhau. Có người chọn tự do thoát khỏi sự ràng buộc của quá khứ. Có người cố gắng lo cho người ở quê cũ khỏi tù đầy và được tự do ngôn luận, trong khi từ xa vạn dặm, vẫn gây dựng nhà tù vô hình cho chính mình, và tự mình làm viên chức kiểm duyệt; đôi khi, tự đảm nhiệm luôn cả vai trò quan toà …. Dù lối sống nào, vẫn là tự do lựa chọn.
Những bài học gà
Sau hết, nhiều người vẫn tưởng gà chỉ gáy khi trời gần sáng, là sai lầm. Gà Key West gáy bất cứ lúc nào, khi có ánh đèn xe, khi có tiếng chó sủa, nhất là khi có ai dại dột bào nó câm miệng. Có lẽ, vì sống chung với người, chúng bị lây bệnh từ người, nhất là giới mới tập tễnh làm chính trị. Hễ thấy ánh đèn truyền thông là cất tiếng gáy. Và nếu có ai bảo “shut up”, lại càng gáy to.
Tự sướng trên lịch sử
Những biến chuyển thời cuộc bất thường bỗng nhiên biến Donald Trump thành một khách lữ hành dạo chơi trên khu vườn lịch sử. Với chiếc cell phone trong tay, cùng với thói quen tweet liên hồi, ông, và chỉ mình ông có thể chọn cho mình một vị trí, chụp hình tự sướng (selfie) với George Washington (kịch bản một), với Charles de Gaulle (kịch bản hai), hay với Richard Nixon (kịch bản ba)
Vừa bầu vừa bực
Giải pháp nên thực hiện là, vẫn đi bầu …. Nếu ứng viên cả hai liên danh, vai chính lẫn vai phụ đều bất xứng, hãy quên tất cả họ đi, không bầu cho ai. Kế tiếp, hãy bầu cho những người xứng đáng vào các chức vụ nghị sĩ và dân biểu. Theo hiến định, những người này sẽ có quyền truất phế những kẻ bất xứng ở địa vị cao.
Nói chuyện cờ nhân 100 năm Ngày Cờ Mỹ
Hầu như một nghịch lý: Quốc Kỳ tượng trưng cho lòng ái quốc, nhưng các chế độ đề cao quốc kỳ, cưỡng bách dân chào cờ, và chào nhiều, thường chết yểu. Trong khi chế độ cho dân đốt cờ, hoặc từ chối biểu lộ lòng trung thành với quốc kỳ, thường sống lâu, và sống mạnh.
Ba gánh xiếc to trên một quê hương nhỏ
Nhạc sĩ Tuấn Khanh không xác định có bao nhiêu gánh xiếc. Nếu chỉ có một gánh, đích thị đó là gánh xiếc diễn trò bầu cử. Nhưng trước một tác phẩm nghệ thuật, người thưởng ngoạn có quyền tự do suy luận theo ý riêng mình. [Người viết nghĩ] có tới ba gánh xiếc to cùng đua nhau diễn trò trên một quê hương nhỏ.
Mùa Phục Sinh, nói về: Giáo Hội chuyển mùa (phần II)
Trong Đại hội Thế giới về Gia đình (2015), Giáo Hoàng Francis tuyên bố: “Tín hữu Thiên Chúa Giáo không được miễn trừ trước các thay đổi trong thời đại của mình …. Không được miễn trừ trước các thay đổi của thời đại, nghĩa là Giáo Hội cũng phải thay đổi cho hợp thời. Không thay đổi kịp, sẽ lâm vào tình trạng lạc hậu, trước khi bị đào thải.
Mùa Phục Sinh, nói về: Giáo Hội chuyển mùa (phần I)
Vào một ngày quan trọng hàng đầu trong cuộc đời giảng đạo, Đức Giê Su, trên lưng lừa mượn tạm của dân làng, cùng các môn đệ tiến vào thành Jerusalem – đây là dịp duy nhất Ngài không di chuyển bằng đôi chân của mình. Nhưng qua hàng ngàn năm, các vị Giáo Hoàng có lệ ngồi trên kiệu như vua chúa ….
Bính Thân nói chuyện Mậu Thân ở Sài Gòn (phần II)
Cuộc đời [của] hai người họ Phạm: Hai người cùng họ, cùng là công dân VNCH … Cả đời [Phạm Xuân Ẩn], học cao, làm tay sai cho cộng sản, chấp hành những quyết định đưa tới thiệt hại nhân mạng và tài sản cho dân … trong khi [Phạm Ngọc Đình], ít học, sống thẳng thắn, không sợ hiểm nguy, hành động theo lương tâm mình. Giữa hai cách lựa chọn lối sống của mình, ai sáng dạ hơn ai?
Bính Thân nói chuyện Mậu Thân ở Sài Gòn (phần I)
Hugh Lunn tới Sài Gòn năm 26 tuổi, chẳng biết gì nhiều về Việt Nam. Ra đón anh tại phi trường là Phạm Ngọc Đình, một người Việt Nam, còn trẻ, hoạt bát, luôn nói cười, nhưng tiếng Anh của anh rất khó hiểu; chẳng những sai giọng, mà cách dùng chữ và đặt câu không giống ai.
Nhìn vào sự thật qua vụ các nhà báo gốc Việt bị giết
Bây giờ, xin nhìn thẳng vào sự thật, trước những cái chết của họ, cộng đồng người Việt đã làm gì? Chính quyền Hoa Kỳ đã làm gì? Thế giới đã làm gì?
Nói theo Nguyễn Ngọc Lan, trước tội ác xảy ra cho thành viên của mình, cộng đồng người Việt đã “làm thinh”!
Đảng và đĩ
Đảng và Đĩ đều ưa sinh hoạt trong bóng tối. Tuy nhiên, lý do của mỗi bên trái ngược nhau. Đảng muốn dùng bóng tối để che đậy sự thật, trong khi Đĩ muốn nơi kín đáo để tiện việc phơi bầy hoàn toàn sự thật, giống như cần nơi kín đáo để đếm tiền.
Cây Búa, Con Người và Con Bò
[Lấy búa làm món quà tặng của quốc khách] sẽ là cơ hội để TBT Đảng Cộng Sản VN khẳng định trước Hoa Kỳ và thế giới rằng: “Chúng tôi có thể không hoàn hảo trong việc sử dụng tiếng Anh, nhưng chúng tôi là bậc thầy trong lãnh vực sử dụng cây búa một cách tuỳ tiện, dù trên con người, hay con bò”.
30-4-75: ai giải phóng ai và ai thắng ai thua
Qua biến cố 30 tháng 4, phía Cộng Sản Việt Nam mất gì, được gì? Trước biến cố, trên danh nghĩa, Đảng với dân là một, Đảng từ dân mà ra. Sau biến cố, dân sáng mắt: Đảng là thành phần cai trị, dân là thành phần bị trị. Dân mất quá nhiều … [c]hỉ còn lại những thứ không thể tiêu dùng như huy chương, bằng tưởng lệ, và tượng Mẹ Việt Nam Anh Hùng.
Ngày 04 tháng 04, 40 năm trước
Có một con số người Tầu kiêng cữ hàng đầu …. [đ]ó là con số 4 …. Phát âm theo tiếng Tầu, số 4 nghe rất gần với “tử”, là chết. Người Mỹ không kiêng cữ giống người Tầu, họ đã bắt đầu cuộc di tản khỏi Việt Nam vào ngày 04 tháng 04, 1975, bằng chuyến bay chở hơn ba trăm người, trong số có 230 trẻ mồ côi ra đi, và chuyến bay đã gặp nạn.
Từ trại giam đến trại Guam (III)
Nhà báo Hồ Văn Đồng, chủ nhiệm báo Quyết Tiến ở Sài Gòn trước 1975, cho biết có lần gặp một người trong tù từng trở về trên tầu Việt Nam Thương Tín. Anh hỏi chuyện, bỗng người ấy chổng mông, nói, “Trước hết, anh hãy đạp tôi một cú thật mạnh, để trừng phạt cái tội ngu xuẩn của tôi, rồi tôi sẽ kể anh nghe.”
Từ trại giam đến trại Guam (II)
Tấm hình quen thuộc với thế giới mấy chục năm qua, chụp hàng người leo thang lên chiếc trực thăng đợi trên nóc nhà, không phải tại Toà Đại Sứ như nhiều người tưởng lầm, mà tại một trạm CIA ở 22 đường Gia Long. Chiều 29 tháng 4, điệp viên Cộng Sản Phạm Xuân Ẩn đã chở Bác Sĩ Trần Kim Tuyến, trùm mật vụ Đệ Nhất VNCH tới kịp chuyến bay cuối cùng tại địa điểm này.
Từ Trại Giam Đến Trại Guam (I)
Khoảng nửa đêm 26 tháng Ba, tôi đang ngồi viết bài cho Chính Luận, bỗng có tiếng gọi mở cổng để cảnh sát vào. Tôi bị bịt mắt đưa đi … không mang theo bất cứ vật dụng gì … không [được biết] nguyên do [của] lệnh bắt. Với các con, tôi như người bỗng nhiên biến mất; tối đi ngủ còn bố, sáng dậy không thấy bố đâu.
Những ngày cuối cùng ở Việt Nam và phép lạ bị lãng quên
Đại sứ Martin vĩnh biệt nhiệm sở lúc 4:58 phút sáng ngày 30 tháng Tư, 1975. Ông Martin đã tự biến mình thành con tin, để Bạch Ốc không thể ngừng sớm cuộc di tản. Tuy nhiên, ông đã không thành công hoàn toàn; số người dân miền Nam kẹt lại trong khuôn viên Toà Đại Sứ khoảng trên dưới 400.
Phụ nữ trong chiến tranh Đông Dương
[Về] số phận của hàng ngàn thiếu nữ tại các địa điểm tập kết chót ở Bình Định và Cà Mau, Đảng đã lợi dụng lòng yêu nước để tuyên truyền, thúc đẩy họ trao thân gửi phận vào phút chót cho các thanh niên tập kết …. Kết quả là có những đứa trẻ ra đời bị coi như con hoang, và những thiếu nữ trong tình trạng không biết phải tự xếp mình vào thành phần có chồng hay chưa?
Điện Biên Phủ, Tướng và quân
Bản tin AP ngày 4 tháng 10, 2013, vào dịp Tướng Giáp qua đời, đã dùng chữ “human factor” (yếu tố con người), nhưng ở đây, có lẽ nên hiểu là “yếu tố nhân dân.” Quân đội dưới quyền chỉ huy của Tướng Giáp mang tên “Quân đội Nhân dân.” Người dân đã phải hy sinh tới cùng để đạt thắng lợi.
Sách là võ khí: Trường hợp “Doctor Zhivago” và CIA
Những cố gắng của CIA, cuối cùng, đã được thêm sinh lực nhờ giải Nobel Văn Chương dành cho Pasternak vào tháng trước. Kremlin đã đối xử với giải thưởng này như một sự khiêu khích chống lại Liên Xô, phỉ báng tác giả, và cưỡng bách Pasternak từ chối giải.
Bỏ phiếu bằng mông
“Bỏ phiếu” là động tác xác định một lựa chọn dưới nhiều hình thức. Cách đây đúng 60 năm, gần một triệu dân miền Bắc Việt Nam đã “bỏ phiếu bằng chân”, ra đi để chọn cuộc sống không cộng sản. Gần đây nhất, vào các ngày 21 và 22 tháng 02, 2014 dân Ukraine đã kéo tới công trường Maidan ở Kiev…
Kỳ nhân gặp sát nhân (phần 2)
Ngày nay, đã có nhiều người … bàn cãi, kể cả xỉ vả lẫn nhau, khi phân tích về vụ tự thiêu, hay “bị thiêu” nửa thế kỷ trước. Nhưng [nên] cần đặt sự việc vào thời điểm khi nó xẩy ra. Người dân thường [cũng] nhậy cảm như thi sĩ. Dưới mắt một thi sĩ lớn như Vũ Hoàng Chương, một người không có liên hệ chính trị với bất cứ phe phái nào, điều bà Nhu gọi là “nướng thịt” chính là “Lửa Từ Bi.”
Bình Luận mới