- Tạp Chí Da Màu – Văn chương không biên giới - https://damau.org -

Đường đến Ducor

Posted By Phùng Nguyễn On In Biên Khảo,Nhận Định | Comments Disabled

Da màu hay Màu da?

Đường đến Ducor

"Da màu" đã trở thành một thứ thương hiệu, và những đoán định, những dư luận khen chê chung quanh cái tên của tạp chí này đã không còn tính thời sự nữa. Trong mọi trường hợp, cái tên Da Màu hoặc damau.org không đến từ tự ti mặc cảm, hay từ bất cứ mặc cảm nào hết. Hãy nghe Đặng Thơ Thơ giải thích điều này với thính giả của đài RFA.

Cái tên Da màu là biểu tượng cho thời đại mới, khi thế giới chúng ta sống không chỉ đơn giản phân chia thành màu trắng hay không trắng nữa, thế giới bây giờ giống như một lễ hội tưng bừng với tất cả tiếng nói, màu da, chủng tộc khác biệt cùng chung sống, có ảnh hưởng qua lại với nhau.

Những ai cảm thấy không thoải mái với hai chữ Da màu có lẽ nên săm soi lại chính mình.

Căn cước hay không căn cước?

Chủ trương "Văn chương không biên giới" nhiều khi "bị" xem như là một chướng ngại lớn cho việc hình thành một căn cước văn học cho tạp chí damau.org. Thiếu điểm chuẩn, bạ gì đăng nấy! Cũ và mới, như dầu và nước, không thể trộn lẫn! Những nhận định như trên đưa đến những kết luận vội vã về khả năng tìm một chỗ đứng cho damau.org trong trường văn trận bút. Cho đến nay, và có vẻ như sẽ tiếp tục, những nhận định tương tự tỏ ra không chính xác.
damau.org đón nhận và phổ biến, nhưng không nhất thiết phải cổ động, xiển dương bất cứ trường phái, khuynh hướng văn học nào. Cung cách đón nhận tác phẩm, như đã đề cập rõ trong phần chủ trương, "không chấp nhận bất cứ biên giới nào, trừ biên giới cuối cùng giữa văn chương và phi văn chương," nên làm yên lòng những ai lo lắng về chất lượng bài vở và trong cùng một lúc, luôn giữ damau.org như là một sân chơi rộng, thoáng, nơi người cầm bút luôn có cơ hội bày tỏ tư tưởng của mình.
Căn cước của damau.org được định hình bởi chính công trình sáng tạo của tác giả cộng tác. Điều này đã và đang xảy ra, mỗi ngày!

Nguyễn Du hay Shakespeare

Xác lập một biên giới "giữa văn chương và phi văn chương" là một việc rất nhiêu khê, đặc biệt cho một tập hợp đa dạng như ban biên tập damau.org. Đa số biên tập viên sống và lớn lên trong môi trường văn hóa Âu Mỹ và số còn lại cũng không xa lạ lắm với nền văn hóa này. Điều này, trong khi là một lợi thế không nhỏ, nhiều lần đưa đến việc một số tác phẩm đóng góp được phân tích hoàn toàn dựa trên quan điểm mỹ học Tây phương bởi đa số.
Đã có những tranh luận nội bộ về nhu cầu xác lập một tiêu chuẩn sàng lọc cân đối hơn cho toàn bộ ban biên tập để giúp phát triển một quan niệm mỹ học đặc thù Việt Nam, tân tiến nhưng trong cùng một lúc không phải hụt hơi chơi trò đuổi-nhưng-không bao-giờ-bắt-kịp với văn học phương Tây.
Ngoài ra, damau.org ngày càng trở nên phổ biến trong giới trẻ yêu thích văn chương ở Việt Nam và Hải Ngoại, điều chỉnh về tiêu chuẩn sàng lọc càng trở nên cần thiết để tạo điều kiện cho sự góp mặt tươi mát của họ. Một "phòng thí nghiệm/sân chơi" dựa trên khái niệm "sandbox" đang là một chủ đề nghiên cứu của tạp chí damau.org. Chân trời, trong tầm nhìn của tạp chí Da Màu: mênh mông.

Cập nhật hay Định kỳ

Tạp chí damau.org bắt đầu với hình thức báo định kỳ. Tham vọng ban đầu: cập nhật hàng tuần. Thực tế cho thấy điều này đòi hỏi quá nhiều thì giờ và công sức và trong cùng một lúc không giúp chu toàn nội dung và hình thức của damau.org. Chuyển sang 10 ngày, rồi bán nguyệt san. Nguy cơ: Mười lăm ngày trên cyberspace sẽ khiến sự việc già đi mười lăm năm: tác giả, tác phẩm, người đọc!
Sự điều chỉnh kịp lúc nhất và cùng lúc là món quà gởi đến bạn đọc và tác giả cộng tác nhân dịp sinh nhật đầu tiên của tạp chí Da Màu, theo tôi, chính là việc chuyển qua hình thức cập nhật hàng ngày. Chỉ trong vòng mười ngày đầu tiên kể từ 01.08.2007, số lượng khách viếng thăm tăng gấp đôi (và không dừng lại ở số liệu này) và số lần truy cập cho mỗi tác phẩm trên trang chính tăng gấp bội.

Thay đổi phương thức ấn hành đồng thời giúp ban biên tập damau.org có thêm thì giờ và năng lực dành cho các số chuyên đề. Trong những ngày tháng sắp tới, bạn đọc sẽ có cơ hội thưởng thức các số chủ đề đặc biệt trách nhiệm bởi không chỉ ban biên tập mà còn bởi các biên tập viên khách thuộc nhiều khuynh hướng sáng tác, phê bình khác nhau. Như thế, damau.org có thể áp dụng một cách hài hòa các phương thức ấn hành khác nhau để cung cấp bạn đọc một thực đơn văn học phong phú và chất lượng.

Lý thuyết và Thực hành

Tất cả những điều đề cập ở trên, từ việc chọn bài hàng ngày cho đến những quyết định quan trọng hơn như soạn thảo chủ trương, quy định hoặc thay đổi phương thức ấn hành, ngay từ những ngày đầu tiên, được thực hiện một cách rất dân chủ. Những bất đồng ý kiến nếu cần sẽ được giải quyết với thể thức đầu phiếu. Dân chủ là một cơ chế tốt đẹp nhưng đôi khi bất tiện và tốn kém thì giờ; ngay cả ở một xứ sở có nền dân chủ lâu dài như Hoa Kỳ cũng không có mấy tờ báo hoạt động theo cơ chế này!
Tuy nhiên những bất tiện này không giảm đi quyết tâm của ban biên tập damau.org bởi vì tất cả nhận ra đây là phương thức hoạt động tốt đẹp nhất để bảo đảm sự tồn tại và phát triển của tạp chí này. Trong quá trình phấn đấu để trở thành một trong những sân chơi văn chương hàng đầu trên liên mạng, Ban biên tập luôn trân trọng và nỗ lực gìn giữ những nét độc đáo của tạp chí damau.org, trong đó, áp dụng cơ chế dân chủ trong sinh hoạt là một.

Sau lưng và Trước mặt

"Đường đến Ducor" được chọn để đi kèm với bài này vì một số điều tương hợp. Đường đến Ducor nhất định không phẳng phiu, và còn nhiều gian nan để damau.org có thể thực hiện những mơ ước của nhóm chủ trương. Ducor lẩn khuất một nơi nào đó trong hoặc đàng sau dãy núi xa lơ xa lắc, và những điều damau.org hy vọng sẽ gặt hái trong tương lai còn chưa rõ hình thù. Nhưng có một điều đã rõ: Đích đến nằm ở phía trước, cuối con đường.
Và cuộc hành trình thì đã bắt đầu.

17.08.2007
PN

bài đã đăng của Phùng Nguyễn