Trang chính » Đoản văn, Nhã Thuyên, Sáng Tác Email bài này

Ghi chú cá nhân về độc giả (của tôi) & tôi

0 bình luận ♦ 14.10.2008

Nhã Thuyên

Bài tập trả lời phỏng vấn

Tự đứng trước một câu hỏi quen tai: “Sáng tác của anh hướng đến độc giả nào?”, các phương án trả lời của tôi có thể như sau, tùy thời điểm, tùy người hỏi mà rút tỉa/chôm chỉa câu trả lời phù hợp hoặc cùng lúc có thể chọn nhiều phương án:

1.Tôi Viết thế thôi, chỉ biết mình, chẳng biết độc giả.

2. Độc giả là một hình ảnh, một ai đó đến sau (ngoại trừ cái độc giả – kẻ đọc– là chính tôi với những gì tôi viết).

3. Người viết thường tự đeo mang số phận kẻ cô độc. Nhưng 100% họ luôn có ít nhất 1 độc giả.

4. Những kẻ gần tôi. Thân cận. Một vùng – tỏa – lan – tôi. Một thanh âm hưởng ứng. ( Nhưng có hẹp hòi không khi chỉ biết những kẻ thân cận? Như tên trộm vặt chỉ tìm những đồng minh lẻ tẻ – trong khi có thể (đánh liều nghĩ đến) những đường dây xuyên quốc gia). Vả lại, “ở gần nhà giàu, đau răng ăn cốm; ở gần kẻ trộm, ốm lưng chịu đòn” (tục ngữ Việt Nam). Vả lại, ai biết người nào trong thiên hạ? Vả lại nữa, kẻ thân cận rồi cũng có thể thành xa lạ).

5. Quả tình tôi muốn đưa ra một khẳng định khoa trương: tôi hướng tới tất cả những người biết đọc. Một con số nở. Vùng – tỏa – lan – tôi là một hình ảnh nở. Cũng có thể chỉ là một vũng ngầu đục cái bóng – tôi mà chính tôi là kẻ ( không ai khác) khuấy ngầu.

6. Với tôi, không có người đọc chung chung, chỉ có người đọc cụ thể. Tôi không chịu được sự phân loại mù mờ về lượng và giả dối về chất qua kiểu nói phân chia: tôi hướng tới số đông độc giả/số ít độc giả. Liệu có tin được vào sự phân biệt này không? Tôi nghĩ độc giả luôn cụ thể ở chỗ, đó là những kẻ khi cầm cuốn sách của tôi, họ đọc được điều gì đó. Cách nói/nghĩ: “sáng tác của tôi hướng tới số ít độc giả nhưng đó là độc giả có chất lượng” (quy về số: 10 người bằng cả 100 người) vừa chiều chuộng mình vừa gây cho tôi cảm giác gần như phạm phải một việc dã man: coi mạng đọc như cỏ rác. Một kẻ viết độc tài. Tôi chưa bao giờ tự thấy mình có đủ trình độ để đưa ra một phán xét.

7. Trong nhiều trường hợp, một độc giả tuyệt vời không có quan hệ với chuyên môn/trình độ đọc. Những sự đọc có vẻ vô tình nhất, có thể là những sự đọc lý thú và có tình thú nhất.

8. Tôi chỉ biết, những người này quả tình không – là – độc – giả – của -tôi (và có nguy cơ không là độc giả của người viết nào): những kẻ giả vờ đọc và ham ăn các món chế biến sẵn, ham ăn cháo thí lời và suy nghĩ…

9. Tôi không chiều được độc giả. Độc giả chẳng chiều được tôi.

10. Độc giả của tôi là ai? Tôi đợi sự lên tiếng của họ.

11. Trong mọi trường hợp, độc giả luôn đúng.

12. Độc giả là ai? Là tất cả đấy, và lại không là ai cả, là số vô hạn, lại là những kẻ hết – sức – cụ- thể.

13. Một người viết không có độc giả thì phải xấu hổ hoặc giật mình – nếu không tự đắc được – chứ chẳng lẽ lại đòi người đọc phải giật mình???

14. Tôi không phân biệt được bạn đọc là nhà phê bình hay chỉ là một người đọc chưa xưng danh. Các nhà phê bình chỉ thú vị khi họ là những – người – đọc – cụ – thể (nghĩa là không mang tham vọng nói hộ ai cái gì, kể cả hộ tôi). Tôi thích những sự đọc – bỗng dưng đến. Còn nhà phê bình ư? Nếu họ nói hộ anh điều gì, người viết đừng bận tâm đến họ.

15. Điều này ai cũng biết: cầm một cuốn sách đọc khác với việc là độc giả của cuốn sách đó. Cách đọc cơ học không biến một người biết nhận mặt chữ thành độc giả.

16. Độc giả lý tưởng là kẻ không bao giờ vung lời ra và say mê với sự duyên dáng của mình như một diễn giả vừa nói vừa được mớm lời.

17. “Tự khuyên mình”: Nghĩ chắt và lọc, để mỗi sự thưởng thức /sự đọc của tôi phải trở thành cách tôi nghĩ, cách tôi tư duy.

18. Tôi tôn trọng tôi với tư cách 1 độc giả nghĩa là trong mọi trường hợp, cần cảnh giác để không bị áp đặt, không tự áp đặt và không trở thành một áp đặt.

19. Đọc được/không đọc được một cuốn sách lúc này/lúc khác, không phải chuyện ép mà thành. Như là tùy duyên, hoặc “tích duyên”, hoặc “thuộc tùy tình yêu” (như lời thơ Bùi Giáng).

20. Dẫu sao, tôi luôn tin/ảo tưởng/hi vọng tác phẩm của tôi là tác phẩm đang – được – đọc. Liệu tôi có lạc quan quá không?

21. Bây giờ, câu trả lời của tôi về độc giả của tôi là: những kẻ thừa thời gian. Tôi đang là kẻ thừa thời gian. Để va chạm, suy nghĩ, cảm xúc và viết. Tôi có độc giả của mình không? Tôi vẫn nghĩ, trong mọi trường hợp, độc giả luôn đúng.

9/10/08

(Chắt lọc lại từ NK ngày 30/09/08)

Nhã Thuyên

bài đã đăng của Nhã Thuyên


@2006-2019 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)