Trang chính » Sáng Tác, Tùy bút Email bài này

Nói chuyện về Việt-Nam

tuy_hoa river

Sương sớm trên sông – Tuy Hòa, Phú Yên, 2005 (ảnh Condor)

Có người bạn bảo viết về Việt-Nam khó quá. Câu nói không có một chi tiết nào xác định nhưng tôi hiểu người ấy muốn nói gì, chẳng hạn Việt-Nam nào, trong giai đoạn nào. Có lẽ tôi cũng nên lạm dụng mà bảo rằng tôi biết người ấy ở vị thế nào khi phóng cái nhìn về một Việt-Nam đau thương ngày xưa, vì vậy mà cảm thấy khó khăn; nhưng tôi, trái lại, tôi nói bao nhiêu cũng không vừa dù không chắc là lời mình có hay ho gì không. Vết thương khi khơi dậy, tự nó mưng mủ, tự nó rướm máu dù ngoài mặt tưởng như khô từ lâu. Hồi xưa lội rừng thường bị vắt bám. Những chỗ ấy bị thủng đi một lỗ, sau thì khô, đóng vảy. Yên trí rồi. Thế mà khi những vết ấy bị che kín (chẳng hạn khi mang bít tất) và rủi mồ hôi chảy thấm vào thì chỉ một chặp sau nghe ngứa ngáy. Mở ra xem thấy hơi đo đỏ, lấy tay cào cào chung quanh (không dám mạnh tay khơi ra đâu) hai ba vòng đã thấy lớp da tựa cái nắp đậy (cái vung nồi chẳng hạn) đã hở ra, chỉ việc cạy nhẹ là lấy lên được, bày ra bên dưới cái lỗ nhỏ tun hút chỉ lớn hơn đầu cây tăm. Nó ở đấy. Còn nguyên đấy, vết thương Việt-Nam của tôi. Hai ba mươi năm xứ người, ăn bơ ăn sữa uống rượu vang nhai phó-mách, nhưng vẫn không quên –có lẽ phải ăn cháo lú kia mới mong!

Cũng người bạn ấy có nhã ý gửi cho một số báo in Thư Quán Bản Thảo để tôi “đọc chơi cho vui”. Không vui chút nào. Bồi hồi, tiếc nhớ, có; vui thì không. Tôi không hiểu sao hồi đó tôi không viết, đúng ra không viết nhiều mặc dù chất liệu rất phong phú. Những ngày tình nguyện ra An lỗ, sống ké bên cạnh bộ tư lệnh tiền phương sư đoàn dù, mỗi ngày mỗi đêm là mỗi thử thách, súng đạn đối phương tưởng như nhằm hết vào mình, đi đâu cũng đì đùng đi đâu cũng tắc bụp. Vậy mà vẫn nghêu ngao Trịnh Công Sơn một cách trái cựa. Cứ mỗi lần buồn đi uống bia (ngay trong căn cứ) thì lại đối mặt với hầm ban chung sự nơi trực thăng lên xuống và những chiếc bao ni-lông đựng xác người… Thế nhưng mười bốn triệu người miền Nam hồi ấy không phải tất cả đều được đầu tư vào cuộc chiến. Có những cuộc đầu tư ngược chiều của những đại diện Phạm Xuân Ân, Nguyễn Ngọc Nhạ. Và Nguyễn Ngọc Hạnh nữa. Nhưng nhắc nhở làm chi chuyện đó. Hình như Romain Rolland có bảo trong chiến tranh không có nạn nhân vô tội. Cho nên người bạn tôi dù chưa đủ tuổi thành niên vẫn rất có thễ “lãnh đủ” như bất cứ cái kiến con ong nào khác hiện diện vào lúc đó, nơi đó. Nghĩa là chia chung phần số. Phải nói rõ hơn : người bạn vì trẻ quá không ý thức hết được những nhọc nhằn đau đớn mà bọn già (bây giờ) chúng tôi gánh chịu ; nhưng không phải vì vậy mà nàng dửng dưng ; trái lại : chính vì không thể dửng dưng mà nàng nhắm mắt vì ghê sợ phải nhìn lại. Và cũng có thể với thông minh và nhạy cảm, nàng nhìn chốn ấy thời ấy như muôn vạn lần địa ngục mà thần kinh con người bình thường chịu không gánh nổi. Nàng có lý.

Bởi vì, thí dụ, khi đọc lại Thư Từ Tuy Hòa của Cảnh Cửu, ta sẽ thấy hai nhân vật chính không hề trực tiếp tham dự vào cuộc chiến vậy mà phần số họ (cuộc đời dài), tình yêu họ (chỉ trong giây phút câu chuyện diễn ra) bị thúc ép, ràng buộc đến đâu bởi bóng ma chiến tranh! Nhân vật nữ thì rõ ràng chức vụ: cô giáo trường làng; còn nhân vật nam? Tác giả không nói rõ nhưng như một câu ngắn (vội vàng xin trưởng ga nghỉ vài giờ) của truyện, ta có thể bảo anh ta là nhân viên sở hỏa xa. Nhân viên sở hỏa xa mà cũng chết được. Không biết chết cách nào nhưng bi thảm ở chỗ bức thư tình của cô giáo gửi cho anh, anh không đọc được; mãi hai mươi mốt ngày sau khi bức thư được gửi đi và vài ba hôm sau khi anh tắt thở bức thư mới được bóc ra. Ngay bức thư cũng chịu oan trái bởi chiến tranh. Thư ơi, mày biết nhé, trong cuộc chiến không có nạn nhân vô tội đâu. Mày cũng vậy.

Tình yêu thời chiến là tình yêu đẻ non. Thà đẻ non còn hơn để nó chết trong bào thai. Cho nên bằng bất cứ giá nào phải khai sinh nó. Cô giáo chỉ có hai mươi mốt tuổi. Còn anh ta? Hăm ba và mười chín. Tùy. Trong cuộc tìm kiếm chinh phục, nghe chừng anh ta có lợi thế hơn, trừ một việc là đã chết quá sớm. Cô thì tuy chỉ hai mươi mốt tuổi nhưng cô biết chụp bắt cơ hội. Phải chăng đó cũng là ảnh hưởng của chiến tranh, nói khác đi kinh nghiệm đau thương của chiến tranh đã dạy cho cô ? Cô bạo dạn, liều lĩnh khi cần bạo dạn liều lĩnh. Chợt thấy anh nhai bắp mà cô thương ngang. Lý lẽ cô nghe chừng không vững khi nói rằng anh biết thưởng thức hương vị quê hương cô chắc anh cũng chung tình. Nhưng mặc kệ. Lý lẽ nào miễn dắt đưa ta đến đam mê cũng đều tốt cả. Bước vào cuộc tình, hành trang của cô thảm lắm: một quê hương nghèo đói, một thân phận cô giáo quê mùa, một mái trường khô khốc buồn teo. Có lẽ nhiều ngày nhiều tháng nghiền ngẫm về phần số đã khiến cô chủ động khi “thời cơ” đến. Chuyến tàu hiền lành vậy mà cũng vấy máu cho được. Máu của một người di chuyển trong vùng kém an ninh, bộ phận an ninh cảnh cáo mà vì gió y không nghe nên họ nổ súng hạ y (chàng vô tình tỏ ý thích ngọn gió quê cô, bị cô khiển trách oan uổng: đấy ngọn gió anh ca ngợi đã khiến có kẻ ngã xuống đó, anh thấy chưa ?). Tàu chạy thêm đoạn nữa lại gặp cuộc giao tranh, tàu hồng hộc chạy thoát. Và cô thì tìm dịp đưa anh vào lưới. Lưới tình! Cái liều lĩnh của cô không làm cho người đọc khó chịu; họ chỉ thấy mủi lòng. Nếu cô ngổ ngáo bên ngoài thì bên trong cô, cô yếu đuối tuyệt vọng. Hai lần cô đòi đè cho anh ngạt thở và dìm anh xuống nước, nếu đó không là dấu hiệu của tuyệt vọng chẳng lẽ lại là khuynh hướng bạo dâm, một kẻ thật thà mộc mạc chân thực như cô? Sợ lỡ cơ hội thì cô liều chứ thật ra cô cũng như bất cứ cô gái nào khác, hễ người đàn ông lấn trước một chút là cô nổi tự ái. Chính cô có sáng kiến đưa anh đi gành Ráng, vậy mà khi đến nơi đứng trên gành nhìn xuống biển sâu anh dằng hôn cô thì cô kinh ngạc nghĩ rằng cô đâu dễ dàng cho phép anh hành động như vậy. Rồi cô xô anh và bỏ chạy, cuối cùng nghẽn lối chênh vênh trên hòn đá cao, cô còn dọa nhảy xuống vực để anh phải quì xuống năn nỉ cô mới nguôi.

Luân lý đông phương vẫn đè nặng lên ý thức mỗi người nhất là người đàn bà. Điều đó đẩy nàng đến chỗ hy sinh lạc thú cá nhân nhân danh đạo đức và luân thường xã hội. Cô kể: Anh ôm giữ tôi chờ mặt trời lặn. Nhưng mặt trời đã lặn và anh cũng không được gì. Tôi biết tôi hiểu và tôi thương anh. Nhưng tôi cũng thương tôi chớ. Đó là cái quyền có ở mỗi con người. Ôi chiến tranh, mi chẳng làm xiêu được lòng người đàn bà dù trước mắt nàng nàng đã chứng kiến bao nhiêu tang tóc bao nhiêu lỡ làng. Nàng giữ kẽ đến tận cùng. Xót xa như vậy đau đớn như vậy bẽ bàng như vậy mà nàng vẫn tôi tôi anh anh. Tôi đã nhắc đến rất nhiều lần rằng những tiếng nhân xưng đại danh tự giàu có trong Việt ngữ giúp chúng ta rất nhiều trong việc biểu lộ tình cảm. Chúng có tầng có lớp, có khi nâng cao mà vẫn âu yếm, có khi lễ độ mà lạnh lùng, có khi chỉ cần một chọn lựa ởm ờ đủ làm rơi rụng mọi toan tính. Đối với anh văn đồng một loạt you/I, you/me, pháp ngữ còn cho phép phân biệt thân sơ vous hay tu/toi nhưng chính chỗ đó nhiều khi chợt thấy hồ đồ vì không biết tu ấy là nồng nàn hay khinh khi ; còn với anh ngữ thì không biết khi nào you là ông và khi nào thì biến thành anh yêu !

Đọc truyện ngắn này tôi đã đọc đến ba lần. Không biết chừng hồi xưa tôi cũng đã đọc nó nhiều lần nữa. Nó là hiện thân của cô giáo làng. Nó khiêm tốn, nhẹ nhàng, chân thành đáng yêu làm sao. Nó cũng giống thành phố Tuy hòa mà tôi đã quen thuộc. Ngay cái không khí chiến tranh trong nó cũng không ồn ào dù rõ ràng là có máu me, có khúc ruột thòi ra, có con đường thủng lỗ, có đầu xe lửa bẹp dí. Và nhất là có một mối tình với cái chết chận đứng mọi ngóng nhìn sau đó. Viễn tượng hết thở. Hy vọng tắt hơi.

Tôi không định về Việt-Nam rải truyền đơn, không định qua Căm bốt mua súng ống lập chiến khu; nhưng hãy cho tôi có quyền truy niệm một quá khứ ngậm ngùi. Và nói với thế hệ mai sau (như tôi đã viết trong cuốn truyện của tôi) rằng chính nghĩa không nhất thiết phải thuộc về kẻ chiến thắng. Cuộc chiến trong quá khứ dù vậy không hẳn là vô ích nếu nghĩ sâu hơn.

bài đã đăng của Đặng Đình Túy


6 Bình luận »

  • nhatdiep says:

    Gửi anh Văn Chinh và Trịnh Sơn;

    Tôi rất cám ơn sự phúc đáp của hai anh, trong phản hồi của tôi.
    Sau khi đọc xong phản hồi của anh TS, tôi viết lại góp ý của mình, và tắt máy đi ngủ… vì quá khuya! Hai hôm sau đọc lại, thấy phản hồi bị xóa đi vài ý! Có lẽ, Da Màu không muốn, giữa chốn cầm bút, có sự ngăn cách trong và ngoài nước.
    Cám ơn Da Màu, về sự tế nhị này!

    Sự trả lời của anh TS, và sự góp ý của anh VChinh chưa thỏa đáng với tôi:
    1/
    Anh TS nói: “Ngài muốn cứu độ chúng sinh, nói nôm na, Ngài muốn chúng sinh GIÁC NGỘ (chữ in của người viết),và từ bỏ DỤC CẢM (chữ in của người viết) của họ”

    Đây là 1 định đề SAI: vì sao???

    {Tôi muốn nói: ông TS viết: Thiền, (bị động) gặp Phật giết Phật (mà ông TS không viết hoa chữ Phật). Thiền là 1 động từ! Nếu Ông nói: là, Thiền Sư, gặp Phật giết Phật, thì tôi đồng ý!!!} Thiền Sư là danh từ; được chủ định câu nói, hoặc viết…

    Trở lại vấn đề như ông TS viết: Ngài muốn chúng sinh giác ngộ, và từ bỏ dục cảm của họ. (!!!)

    Tại sao ông TS viết: Đức Phật hay Đấng nào đó, đều có sự dục cảm của chính các Ngài, lại khi đi dạy Giáo dân (mọi Tín ngưỡng), phải từ bỏ dục vọng???

    Còn Phật, Chúa hay gì gì đó… cần phải có dục cảm như ông TS viết!!!

    Đây là 1 ý nghĩ, không tính biện luận, bất khả!

    2/ Với ông Văn Chính:

    Ông nói: “Phi nghĩa hay chính nghĩa, không cần bàn nữa, vì, có lẽ, anh ấy đã nhìn ra ánh sáng sự thật”

    Ánh Sáng, Sự thật??

    a/

    Sự thật: chính nghĩa hay phi nghĩa, nó không phải “qua anh ấy”; mà nó cần qua dẫn chứng của lịch sử, có văn bản hẳn hòi từ những thư viện của Pháp, của KGB ở Nga đã phố biến rộng rãi trên các trang Web. (Mà ông TS chưa trả lời!)

    b/ Ánh sáng???

    Là 1 Phật tử, với tôi, Ánh sáng là điều kỳ diệu nhất!!! Nó là 1 đường TU! Là kiếp Lai Sinh, khởi nguồn từ Muôn Kiếp mà không cần: gặp phật, giết phật, như bây giờ tôi đồng tình kô viết Hoa vì nó vô nghĩa, trống không, lạc loài kiếp vô sinh.

    Ánh sáng, là khởi nguồn của: Vật Dục, Trí Dục và Làm Người mà không cần qua: gặp phật, giết phật, gặp ma giết ma, như những trang tiểu thuyết của đâu đó… trong thời thịnh hành của yahoo.com.

    Bạn chọn màu nào, khi chúng ta không là những nhà sư, thiền sư, tự bảo mình còn có Dục cảm, hay dạy rằng: các người phải bỏ dục cảm, tính dục cảm (bản thiện) con người!!!!

    Nhất Diệp.

  • văn chinh says:

    Tôi đang ở Tuy Hoà, mảnh đất đang “hot” với điệp vụ trôm và không trôm của bà chủ tập đoàn vận tải, đang ăn nên làm ra, tự mình giết mình, đó là kết cục có thể nhìn thấy trước mắt.
    Dân chủ là TỰ NHIÊN, không thể lấy DÂN CHỦ như chiêu bài hộ mệnh được, nhatdiep nói có phần cực đoan. Trinhson nói phi nghĩa hay chính nghĩa không cần bàn nữa, vì, có lẽ, anh ấy đã nhìn ra ánh sáng thật sự.
    Dục vọng của Jesu hay Như lai ư? cũng lần đầu tiên tôi nghe thấy, rất muốn trinhson bày tỏ chính kiến về vấn đề này.

  • Minh Ngọc says:

    Hình như Vũ Ngọc Nhạ chứ không phải họ Nguyễn. Một lần về Việt Nam coi như lần cuối cùng tôi cùng gia đình thuê xe đi từ miền Trung vào miền Nam. Phải công nhận vùng đất miền Trung ai nói là khô cằn sỏi đá nhưng tôi thấy nó vô cùng hùng vĩ, một bên là biển trời bao la, một bên là núi non xanh mướt. Nhưng đến Tuy Hoà Phú yên thì khác, đồng ruộng xanh xanh trải dài, có thể đó là lý do tại sao nó có tên là Phú Yên chăng? Đi qua vùng Tuy Hoà tự dưng nhớ đến bài hát “Chiều qua Tuy Hoà”, rồi những điạ danh tôi chỉ đọc trong sách vở nay được tận mắt thấy. Qua Mỹ tôi tham dự vào nhiều hội đồng hương trong đó có Phú Yên, Tuy Hoà, nay tôi có thể tự nhận mình là đồng hương vì đã từng hít thở bầu không khí trong lành của đất trời Tuy Hoà-Phú Yên .

  • nhatdiep says:

    Ông Trịnh Sơn viết:

    “Chúa Jesus, Đức Phật còn có DỤC VỌNG…”

    Tôi không đồng ý điểm này!

    Là một người tự nhận (là) mình viết văn, ông đã dùng sai TỪ.

    Dục vọng tự nghĩa của nó, là: cho chính mình chứ không cho ai khác!(còn nếu, ông TS nghĩ rộng nghĩa hơn, thì nó chẳng khác gì cái nghĩa… của Đại đồng!)

    Ông còn viết:

    “Đến bây giờ còn mắc công luận bàn phi nghĩa hay chính nghĩa mà làm gì…”

    Thì tôi thấy hết nói…

    Tôi thấy hết nói, hết luận bàn cho 1 con người đã tự hào mình có 1 người cha lái xe mà mọi ông tướng nào cũng biết……..hết!!!

    Mọi công dân phải có ý thức và trách nhiệm với Lịch Sử (dù mình không tham gia, nhưng là 1 người tự nhận cầm viết, càng có trách nhiệm hơn), dù cuộc chiến đã qua và vẫn còn.

    Nhất Diệp. Canada.

    • Trịnh Sơn says:

      Dục vọng

      Thiền bảo: Gặp phật giết phật! Thẩm quyền tôn giáo tối cao này là lối thoát duy nhất cho mọi môn đồ của mọi tôn giáo, bất kể Công giáo, Phật giáo, Thiền tông hay một giáo phái nào khác. Nếu nói “phật ở trong tâm”, thì, khơi dậy và làm cho tâm phật ấy sáng tỏ, chỉ là bước đầu tiên trong quá trình cần cầu siêu thoát của một bậc chân tu. Giết phật, là hy sinh chính bản lai hiện hữu của mình để hòa tan vào chân lý tối thượng vốn dĩ xoay vần và duy trì thế giới, cái thế giới có thực – vật chất và cả tinh thần – tuân và bất tuân theo các định luật quy chiếu trên nền tảng văn minh của con người.

      Gặp phật giết phật. Có mâu thuẫn hay không khi vừa muốn tìm thấy, làm cho nó sống dậy, rồi lại muốn hủy diệt nó ? Quá trình cần cầu khó nhọc này, trải qua khẳng định và phủ định, cái đích của con đường chính là Chứng ngộ.

      Dục vọng, nói theo khái niệm phổ thông, là gì? VÌ MÌNH! Nếu vậy, rõ ràng, không thể phủ nhận rằng, tất cả các vị Tổ sư Thánh hiền đều có dục vọng cả. Ngộ, không phải là một dục vọng hay sao? Giải thoát bản thân mình, và, góp phần giải thoát thiên hạ bằng giáo lý của mình, không phải là một dục vọng hay sao?

      Dục vọng của một anh đạp xích lô khác với dục vọng của một vị tướng. Dục vọng của đám học trò khác với dục vọng của thầy mình. Dục vọng của Thánh khác với dục vọng của người. Thế giới được duy trì trên phương diện kết nối tất cả các dục vọng, theo một quỹ đạo tương đối nhất định trong từng thời đại cụ thể.

      Với kẻ phàm phu tục tử, cái trật tự này nằm ngoài tầm tri thức của y, nên y thấy nó thật là hỗn loạn và rối bời. Tất yếu, y lạc trong “mê lộ” ấy. Với Thánh nhân, Như Lai chẳng hạn, thì cái trật tự ấy Ngài có thể nhìn thấy được, đơn giản kiếp người theo một công thức có sẵn: sinh – lão – bệnh – tử . Như đứa bé bắt đầu có trí khôn, có thể định vị và nhận dạng các món đồ chơi của mình, nó có thể thò tay lấy bất cứ món nào nó muốn.

      Theo quan niệm thông thường, chúng ta vẫn nghĩ rằng Dục vọng là xấu, và, ghép chung thành cụm từ “đam mê dục vọng”. Không. Dục vọng không có xấu hay tốt. Cái cách thực hiện để đạt được dục vọng mới có thể bị đánh giá theo các ước lệ lề luật hiện hành. Khi Chúa Ki-tô nói: “ta là Con đường”, ấy, thể hiện Dục vọng của Ngài là ban phát tình yêu thương và ánh sáng dẫn dắt con chiên. Điểm tương thông giữa Giáo lý cứu thế và Kinh Lăng già, chính là ở chỗ này. Dục vọng của Chư Phật lớn hơn tất cả, bao trùm tất cả mọi dục vọng của chúng sinh: Ngài muốn cứu độ chúng sinh, nói nôm na, Ngài muốn chúng sinh giác ngộ và tự từ bỏ những dục vọng của họ.

      Dục vọng của Phật, của Jesu đã thành chưa? Câu hỏi này, thiết nghĩ, chúng ta có thể trả lời minh xác.

      Lại nói về xấu hay tốt, Phi nghĩa hay Chính nghĩa, mượn câu chuyện về dục vọng để giải đáp, có lẽ sẽ dễ hiểu nhất. Nếu tất cả con người đều muốn cứu độ người khác, muốn người khác theo con đường của mình, thì, hạnh phúc lắm thay hay đau khổ lắm thay, chúng ta sẽ không cần cả mạng lưới giao thông rắc rối làm gì nữa. Vì, lúc đó, mỗi bước chân hiển nhiên là một con đường rồi. Thỏa sức dẫm đạp lên nhau mà đi theo cách mình muốn. Nên, thúc đẩy một sự cảm thông trên cơ sở đối thoại hòa bình đã và đang là nỗ lực của rất nhiều người.

      Xin chép lại câu chuyện về cây cầu đá của Triệu Châu để tỏ rõ thêm về vấn đề này.

      “Một hôm có vị sư đến thăm Triệu Châu, nói:

      Thưa thầy, chiếc cầu đá của thầy được nói đến khắp nơi, nhưng khi tôi nhìn thấy, nó chỉ là cây cầu gỗ ọp ẹp.

      Triệu Châu đáp trả:

      Ông chỉ thấy cây cầu khập khễnh của mình nên khó lòng nhìn thấy cây cầu đá thật sự.

      Nhà sư hỏi :

      Thế nào là cầu đá?

      Triệu Châu:

      Ngựa đi qua trên đó; lừa cũng đi qua trên đó.”

      Đã đến lúc chúng ta không cần phải đưa má phải ra khi bị vả vào má trái, thậm chí, còn phải trả lại cái tát ấy một cách mạnh bạo quá đáng. Đã muốn đóng góp, hy sinh vì sự tiến bộ của con người, thì không được tự cho phép mình bước lùi.

      Bà Rịa, ngày 21 / 08 / 2009.

      Trịnh Sơn.

  • trịnh sơn says:

    Tuy Hòa là quê cha quê mẹ của tôi. Ba tôi lái xe quân nhu ở Nha Trang, tài xế Tín, theo như tôi biết, không có tướng lĩnh nào không biết ông, dù ông chỉ là một tài xế. Không đổ máu, không vác súng, nhưng, cái quyền của trí khôn vẫn luôn có giá trị mạnh hơn tất cả. Tôi nói ra điều này có khi không phải với Ba tôi, vì, ông đã già rồi, đang tạm ngơi nghỉ ở Mỹ. Lời ông dặn trước khi rời VN, “con muốn viết gì thì viết, đừng đụng chạm đến chính trị, không được gì đâu”… Tôi nghe. Mẹ tôi thì khác, làm Sở Mỹ, sau 75, làm cô giáo dạy trẻ, rồi buôn thúng bán bưng nuôi ba tôi vượt biên. Tôi đã kể nhiều về ký ức nhọc nhằn này trong bài thơ dài ĐỨA BÉ đăng trên trang wep vanvn.net của Hội nhà văn VN.
    TÔI MUỐN NÓI GÌ ? Chiến tranh phải có cái khốc liệt của nó, nếu bình yên thì không gọi là chiến tranh nữa. Bây giờ, chiến tranh vẫn đang từng ngày từng giờ cám dỗ và xâm chiếm loài người đó thôi. CHIẾN TRANH, CUỘC CHIẾN TRONG MỖI CON NGƯỜI MỚI LÀ GHÊ GỚM VÀ TÀN KHỐC NHẤT. Chúa Jesus, Đức Phật còn có DỤC VỌNG muốn giải thoát con người nữa mà, nên, mới có khái niệm và niềm tin vào Niết Bàn, Địa ngục. Đến bây giờ còn mắc công luận bàn phi nghĩa hay chính nghĩa mà làm gì. Yên ổn tâm hồn mình, là đã góp phần ổn định thế giới rồi.
    Cám ơn vì một dòng tư liệu về Tuy Hòa rất có ích. Kính chào !

Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

*

@2006-2019 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)