Trang chính » Da Màu và Bạn Email bài này

Về một cái tin văn học

 

 

 

kim thuy cover

Kim Thúy, tác giả người Québec gốc Việt của tác phẩm Ru (“Tôi nói tiếng Việt, dĩ nhiên rồi, nhưng tiếng Việt của tôi là ngôn ngữ của tuổi thơ hoặc bếp núc. Tiếng Pháp mới là nguồn cảm xúc, và cũng là ngôn ngữ suy tư của tôi.”)

 

Ông khách bước vào tiệm đã có đến hai người ra đón, miệng cười toe. Thay vì chào khách, người nọ hỏi người kia: –Mày quen ông ấy à ? –Quen gì đâu. Khách đến thì phải tiếp, thế thôi. Cuối cùng thì người không quen ông khách bỏ đi để người bạn còn lại nghinh mặt: –Ông tìm cuốn gì? Họ có vẻ quen nhau nên thái độ thoạt trông như khiêu khích lại là dấu hiệu thân quen: –Tôi không tìm… tôi thấy nó rồi. Mới tuần trước đây thôi. Nói vậy nhưng ông vẫn không thấy nó đâu. –Thì cứ nói cái tựa đi, “người ta” tìm cho.

– Ru!

– Cái gì thế?

– À, ru, ruisselet, giòng suối nhỏ.

– Nhầm rồi bà ạ. Chữ đó đọc là ou chứ không u; và với âm r chúng tôi không uốn lưỡi khi phát âm; nó gần với j hơn là r ; nên đọc là jou. Vả lại nó là tiếng nước tôi, nên không có nghĩa là giòng suối nhỏ như bà nghĩ mà là berceuse, bài ru.

Cuốn sách viết bởi một người con gái Việt nam tên Kim Thúy. Nàng còn tương đối trẻ chào đời trong cơn lửa đạn Mậu thân 1968. Nói chuyện với những ký giả đến phỏng vấn, Kim Thúy giải thích rằng Ru là một trong bộ ba tác phẩm mà bà dự định lần lượt cho ra mắt. Cuốn đầu, Ru, nói về cuộc tranh sống (survivre) trong hoàn cảnh thừa chết thiếu sống của một boat people; cuốn hai sẽ là sống thôi chứ không còn phải tranh; và cuốn ba sẽ nói đến cái khát vọng muôn đời của con người đang sống: yêu! Bà cũng giải thích văn phong của cuốn truyện đã ra mắt, tuy giản dị nhưng không đến chỗ sơ sài (simple, mais pas simpliste); bà so sánh nó với việc thêu thùa từng mũi kim nhỏ, để giữ quân bình cho từng đoạn văn một.

Cuối cùng thì không ai tìm thấy cuốn sách ấy nữa. Hết rồi. Cuốn chót đã ra đi. Ông khách không buồn khi nghe nói vậy, trái lại ông vui mừng. Cuốn sách do một đồng bào của ông, vừa ra mắt đã được chào đón niềm nở. Tờ Libération dành nguyên một trang giới thiệu. Sau đó các tạp chí chuyên ngành đều có nói đến. Tuần rồi trên Le Magazine Littéraire có đăng tin bảo rằng sách đã được tái bản lần thứ ba, tổng cộng 32,500 cuốn. Ở Québec, nơi tác giả cư ngụ, cuốn sách đứng đầu bảng những cuốn sách bán chạy nhất. Và cùng lúc cuốn sách được ghi danh tranh các giải văn chương trong đó có giải Grand prix littéraire RTL-Lire (RTL, tên một đài phát thanh ; Lire, tên một tạp chí văn học).

Ông khách còn một lý do khác để mừng cho người đồng bào: viết bằng ngoại ngữ là một lựa chọn hết sẩy. Ở xứ người, viết văn vừa có thể nuôi thân vừa có thể nuôi lý tưởng; xứ mình nuôi lý tưởng (cũng chưa chắc) thì may ra nhưng nuôi thân thì không. Nhà văn An nam khổ như chó, câu thơ Nguyễn Vỹ từ bấy đến nay vẫn còn nguyên giá trị. Mà đấy là viết văn trên quê hương chứ còn cầm bút, viết chữ Việt, ở hải ngoại thì còn tệ hơn. Chỉ là chuyện ăn cơm nhà vác ngà voi thôi.

Một hôm ông khách vô công rồi nghề lang thang ngoài phố, trông thấy trên kệ sách cửa hàng nọ đầy những cuốn sách mới toanh mang băng ngang trịnh trọng. Ông cũng chen lấn vào nhìn cho rõ: toàn là sách của Françoise Sagan. Một nhà văn nữ của Pháp nổi tiếng từ tuổi mười tám với cuốn tiểu thuyết Bonjour Tristesse. Nhà văn đã về cực lạc từ hồi 2004, bây giờ người ta làm cái mà chúng ta gọi là công việc của những con kênh kênh. Cuốn nào cũng trịnh trọng mang một cái băng ngang quảng cáo, nào là tác phẩm chưa xuất bản, nào là tác phẩm đầu khi tác giả mới mười tám tuổi, nào là vở kịch bao trùm triết lý muôn thuở muôn nơi, nào là những giòng viết trong cơn đau sau tai nạn xe hơi phải nằm bệnh viện chịu giải độc vì dùng quá nhiều morphine. Mỗi sự việc dù nhỏ nhít của nhà văn cũng làm nên cơn chấn động nhiều con số trên bậc thang Richter. Khách mua về đọc thử (cuốn truyện nhan đề Toxique) mới thấy rằng mình bị lỡm. May quá, những trang sách gồm ba giòng chữ đó được lấp đầy bằng những đường minh họa gẫy gập của một Bernard Buffet tài hoa. Văn chương chẳng ra gì thì ngắm tranh vậy. Không phải hễ là thiên tài thì khạt nhỗ đờm giải cũng phải gom cất trong rương đâu. Nghiệm ra bất bình đẳng xã hội không chỉ gồm chất và lượng của bát cơm ta ăn mỗi ngày. Nhà văn xứ người vài ba năm rặn ra một cuốn sách đã đủ để sống phè phỡn và đến khi chết rồi sách vẫn còn được in ra để …trả nợ như trường hợp FS. (Sinh thời bà vung tiền qua cửa sổ chứ không chịu đóng thuế lợi tức nên bây giờ sở thuế đành gỡ gạc trên số di phẩm bán ra.)

Trở lại chuyện người Việt viết pháp văn. Paris tuy nhỏ nhưng có khá nhiều nhà văn Việt viết tiếng Pháp. Thí dụ như Linda Lê được coi là nhà văn có tài. Những cuốn sách của bà đều được ngợi khen khi ra mắt. Bà cũng hợp tác với các tạp chí chuyên ngành văn học, viết khảo luận, nhận định. Tờ Magazine Littéraire có cả một vị phó chủ bút người Việt là Trần Huy Minh (có chỗ ghi Trần Minh Huy) là một người con gái trẻ, sinh năm 1979, tác giả La princesse et le pêcheur, Le lac né en une nuit…Trần Huy Minh cũng là bình luận viên trong chương trình văn học nghệ thuật Des mots de minuit trên France 2 của đài truyền hình Pháp. Cũng không nên quên một Anna Moi, tức Trần Thiên Nga, tác giả của khá nhiều đầu sách bán chạy (L’écho des rizières, Parfum de pagode, Riz noir và mới năm rồi, Une famille d’écrivains) hoặc trước hơn một chút, Kim Lefèvre vừa viết văn, vừa là dịch giả, lại còn đóng phim, kịch.

Hiện tượng Kim Thúy mang đến nhiều niềm vui. Trước nhất cho người Việt-nam nói chung. Thứ đến cho cộng đồng Việt-nam ở hải ngoại. Thứ ba cho những người Việt viết bằng ngôn ngữ nước ngoài. Mối băn khoăn còn lại thuộc về đề tài. Thú thật, tôi ngại nghe những câu chuyện kể nhiều lần; tất nhiên sáng tạo gồm một điều khoản quan trọng khi ký giao kèo thực hiện là làm sao với chất liệu cũ, đề tài mòn, ta vẫn làm mới được. Có lẽ cũng cảm thấy điều đó nên một nhà phê bình/giới thiệu đã nhấn mạnh không nên nhìn Kim Thúy chỉ như một boat people, bà ta còn những gì khác hơn nữa! Ít ra, về mặt nghề nghiệp xã hội bà là một luật sư…

Rời hiệu sách, ông khách trở về tay không. Vẫn không có một Ru trong tay để biết tác giả viết gì –đúng ra, viết thế nào… 

 

 

 

.

bài đã đăng của Đặng Đình Túy


3 Bình luận »

  • Dang dinh Tuy says:

    Xin cám ơn bà/cô Phạm thị Thanh có nhã ý biếu cuốn “Ru”. Vì ở một phố nhỏ sách vở không có mấy nên khi sạp sách duy nhất của thành phố không còn thì …hết muốn cất công đi tìm nơi khác. Tất nhiên là nếu rất muốn thì cũng có thể tìm ra bằng nhiều cách. Ngày nay ta có biết bao phương tiện!
    Một lần nữa đa tạ mỹ ý. ĐđTúy

  • Phạm Thị Thanh says:

    Thưa ông Đặng Đình Túy, tôi có quyển sách này mấy tháng nay, và đã đọc xong. Nếu ông muốn đọc xem viết thế nào mà không mua được vì sách đã bán hết, thì tôi xin phép được biếu ông.

  • Nam Dao says:

    Nếu  ngôn ngữ của suy tư là Pháp, thì văn chương một  tác giả có gốc gác gì đi chăng nữa cũng là văn chương Pháp.
    Chia sẻ với ông ĐĐT, nhà văn Việt ở hải ngoại còn ở dưới cấp chó một  vài bậc, rút ruột nhả tơ vào…hư không, và tại sao họ tiếp tục  như vậy ( chắc được  thêm mươi năm)  là một  đề tài đáng bàn. Vâng, tại sao???

Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

*

@2006-2019 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)