Trang chính » Sáng Tác, Trích đoạn tiểu thuyết Email bài này

Biển, cát, cứt, máu, đá và hoa dú dẻ.

OIP

Trưa nay lớp được nghỉ học vì thầy giáo bệnh. Tôi theo con Nở đến nhà nó chơi. Dọc đường, mấy bụi hoa dú dẻ đã hé nụ, phảng phất mùi thơm. Hai đứa vừa đi vừa cúi tìm hái rồi cố nhét đầy túi áo. Hoa dú dẻ ưa núp dưới lá, dưới mặt đất, dưới bụi bờ nên phải sục sạo tìm. Mùa hoa dú dẻ. Chiều qua trong giờ cơm chiều, chị Lu nói. Dú dẻ mọc dại ven đường từ nhà tới trường. Dú dẻ có hoa thơm trái ngọt bọn con nít đứa nào cũng thích. Hoa màu vàng nhạt, cánh bé tí mà cứng cỏi. Mùi thơm hây hây dìu dịu, tôi ưa để sát mũi, hít thật chặt thật sâu.

Trái dú dẻ mọc từng chùm và nhỏ như mấy ngón con nít chụm lại hay xoè ra. Trái chín có màu vàng đậm. Con Nở thích ăn trái còn tôi thích hái hoa. Mắt con nở sáng rực khi hái được chùm dú dẻ vàng ruộm, căng múp. Hoa dú dẻ thơm lâu. Hoa hái buổi sáng, đến chiều tối không còn tươi nữa nhưng vẫn phảng phất mùi hương. Suốt mùa hè, hầu như ngày nào bọn tôi cũng đi lùng hái trái dú dẻ. Tôi vừa tìm hái hoa dú dẻ nhét vào túi áo vừa nghĩ tới mảnh vườn có cát mịn ở sân nhà con Nở. Mịn khi tay vọc cát, mịn khi đi chân không trên cát. Tôi cũng thích nhìn con Nở ngồi chồm hổm sàng cát. Cái mặt nó lúc đó thật dễ thương, không giống lúc nó đang ngồi làm bài. Nó cứ nói chắc học hết năm nay sẽ nghỉ theo má nó ra chợ bán cá, hoặc học xong tiểu học nó sẽ không đến trường nữa mà theo anh nó đi biển đánh cá. Con Nở chỉ thích đi biển hay đi bán cá chứ không thích đi học. Nó luôn bị xếp hàng hàng đội sổ hay gần đội sổ trong học bạ. Má nó chẳng la mắng gì nó cả, chứ má tôi, đứng xếp hạng sau thứ mười trong lớp thì thế nào tôi cũng bị phạt qùy gối.

“Mày cho tao cóp pi bài toán mày làm với.” Tôi đưa ngay cho nó. Vài lần tôi làm sai, nó cũng sai luôn. Sai giống nhau. Thầy giao biết, gọi hai đứa lên, la cho một trận, cấm tôi không được cho nó cóp pi bài tập nữa. Vậy mà nó không hề giận tôi. Hai đứa vẫn chơi thân với nhau.

Từ trường đi bộ về nhà nó có hai ngã. Ngã chính là đường lộ lâu hơn và sạch hơn, còn ngã tắt thì nhanh hơn nhưng phải đi qua bãi biển, phải xách dép để đi vì cát dưới chân ướt và sóng luôn táp vào bờ. Đi đường tắt hích hơn nhưng phải luôn coi chừng đạp cứt. Cứt khô cứt ướt rải rắc đầy bãi cát biển. Cả xóm chài này hình như nhà không có cầu tiêu, mà có cầu tiêu chắc ai cũng ưng đi cầu ngoài bãi biển. Con Nở nói nhà nó có cầu tiêu nhưng chẳng ai muốn đi cầu trong đó, chỉ muốn ra ngồi ngoài bãi biển cho mát mẻ thoải mái dễ chịu. Mọi người ở đây quen nhìn cứt của nhau nên chẳng ai thấy khó chịu. Mũi chỉ ngửi mùi gió biển mặn trong không gian. Má tôi thỉnh thoảng xuống bãi biển mua cua tươi cá tươi mực tươi cho ba tôi khi ông được về nhà nghỉ phép thì bao giờ bà cũng than phiền là hôi thối bẩn thỉu quá. Có hôm bà xui đạp cứt, bà vất luôn đôi dép đi chân không về nhà. Tối đến bà nói cũng may là đôi dép đã cũ chứ mới thì bà cũng đã ráng lết về tới nhà để rửa.

Được nghỉ học bất ngờ như hôm nay là nỗi sung sướng vô hạn của bọn tôi. Có đứa về thẳng nhà, nhưng số này rất ít. Phần nhiều đi chơi lòng vòng trong xóm, miễn sao trưa có mặt ở nhà đúng giờ cơm. Hôm nay là thứ tư, chiều nghỉ học, vậy là coi như được nghỉ trọn ngày.

Con Nở đi thoăn thoắt trên cát nóng, còn tôi vừa đi vừa nhảy lò cò cho đỡ bỏng chân. Vào được sân nhà nó thì đỡ nhiều vì vườn có bóng hàng dừa cao che mát. Nó hỏi tôi có muốn ăn cơm với cá nục kho dứa không. Tôi nói ăn. Nó nói mới kho sáng nay trước khi đi học. Con Nở nấu ăn ngon hơn con Liên. Có lẽ vì con Liên vừa nấu ăn vừa coi em vừa phụ mẹ nó làm mọi chuyện lặt vặt trong nhà. Còn con Nở ngoài nấu ăn và ngồi sàng cát là hết việc. Ở nhà, chị Lu nấu ăn còn tôi phụ rửa chén. Chị Lu không muốn tôi lại gần bếp. Rửa nồi, chùi bếp là việc của anh Tin. Tôi út ít nên được mọi người trong nhà cưng chiều. Nhà tôi nấu cơm bằng than. Nhà con Nở nấu cơm bằng củi nên đi học, mặt nó hay bị dính lọ nghẹ. Có hôm trời nóng, mồ hôi chảy, nó lấy tay chùi, lọ nghẹ quẹt ngang quẹt dọc trên mặt nhìn rất bẩn và hề.

Trước khi đi lấy cơm nguội với cá nục kho cho tôi ăn, con Nở ra sau nhà lấy hai cái rổ nan sàng cát. Nó đưa cho tôi cái rổ nhỏ hơn. Nó sàng tôi bắt chước sàng theo. Vừa sàng nó vừa hát ê a hát rồi nói thích sàng cát hơn nấu cơm, quét nhà. Cát tuôn lọt xuống cái rổ đan bằng tre nứa. Còn rác, lá khô đọng lại trên mặt rổ nó hất mạnh ra ngoài hàng rào. Tôi nói, mày hất ra ngoài rồi chút nữa gió thổi hay người ta đi ngang hất lại vào sân nhà mày thì sao. Nó nói đâu có sao, lát chiều tao lại sàng tiếp. Cát trắng đục pha chút nâu thành màu vàng như màu nắng. Sự mịn màng của cát thật dễ chịu. Tôi ưa vọc, giấu hai bàn tay mình trong cát hoặc lấy cát lấp kín hai ống chân gần đến bẹn. Tôi ngồi chơi cát say sưa không biết trời đất gì nhưng luôn nhớ trước khi về là phải rửa chân tay giủ sạch cát. Tha cát vào nhà má thấy lấm tấm dưới sàn thế nào tôi cũng bị la.

“Sao mày thích sàng cát quá vậy?” Tôi hỏi. “Tại tao thích.” Con Nở trả lời. “Mà sao mày hỏi tao câu này hoài vậy?” Nó hỏi ngược lại tôi. Tôi nghe cười trừ.

Tôi thích cát ở sân nhà nó: đẹp óng ánh, sạch sẽ, mịn màng. Từ bãi cát biển rãi đầy cứt, rác rến, bước vô mảnh sân nhà nó là khác hẳn. Cảm giác vừa sạch vừa an toàn. “Mày thích sàng cát bao nhiêu thì tao thích cát nhà mày bấy nhiêu.” Tôi nói bâng quơ, nhỏ chỉ đủ tôi nghe. Tôi cũng thích nhìn con Nở ngồi chồm hổm sàng cát. Chậm rãi, từ tốn, điệu nghệ, và nhẹ nhàng làm lòng tôi cũng đong đưa nhẹ nhàng theo hai cánh tay chắc nịch cầm cái sàng tre nứa đầy cát trong tay.

Sàng xong được góc sân, nó đứng dậy đi tới mé hông thềm. Tôi đi theo nó, bắt chước lấy gáo dừa múc nước rửa tay, chân. Rồi nó đi lại phía chái bếp, tôi đi theo nó. Nó múc cơm nguội vào hai cái tô, bỏ vào mỗi tô một khúc cá nục, rồi gắp thêm mấy lát dứa, chan vào mỗi tô hai muỗng nước cá kho, xong nó đưa cho tôi cái tô có khúc cá to hơn. Nó rút trong ống gỗ ra hai đôi đủa, nó một đôi tôi một đôi, rồi nói tụi mình ra ngoài hiên ăn. Hai đứa ngồi trên cái ghế đẩu vừa ăn vừa nghe tiếng sóng vỗ rì rào vừa nhìn những tán dừa đung đưa. Cá nục tươi kho dứa tươi ngon thật ngon. Tôi ăn một lèo hết sạch tô cơm. Nó cầm hai cái tô không và hai đôi đủa ra phía vườn sau, gần cái giếng, tôi đi theo sau nó. Mắt tôi bất ngờ găm ngay vào đống đá cục to cục nhỏ. Tim gan tôi bỗng thắt chặt. Mắt tôi mờ đi dù cố mở thật to. Ôi mấy cục đá to đá nhỏ tôi thấy ở trong sân nhà con Liên mà nó cứ nói là bị ‘ma qủy’ chọc phá liệng đá vào nhà nó trong đêm. Mẹ con Liên bị một cục đá phang vào đầu trong khi bà vừa bước chân ra khỏi nhà đi lễ sáng sớm. Hiện bà đang nằm trên giường, trong phòng kín ngày đêm rên hừ hừ như thể sắp chết. Con Liên phải nghỉ học ở nhà chăm sóc mẹ và lo cho bầy em. Cục đá nào trong đống đá kia đã ném vào đầu mẹ con Liên lủng một lỗ, máu chảy ướt đẫm cả áo cả cổ cả vú. Con Liên đang ngày đêm đọc kinh cầu nguyện xin chúa phù hộ mẹ nó. Nó sợ mẹ nó chết. Nó khóc to, bầy em bắt chước khóc theo. Thằng em mười tám tháng không có sữa bú phải đưa qua bà hàng xóm cho bú nhờ.

Nhà con Liên ở trong khu xóm đạo. Xóm đạo là xóm của những người từ ngoài Bắc di cư vào. Nhà con Liên là một trong mấy căn nhà nằm ở mép ngoài khu xóm đạo, kề cận khu xóm biển nên hay bị đá ném. Nhà con Nở ở trong khu xóm biển, lại nằm ngay mép ngoài. Nhà con Nở và nhà con Liên cách nhau con đường cái. Nhà tôi ở trong khu chợ, không xa nhà hai đứa. Con Nở là bạn học, con Liên là bạn thân. Chiều chiều con Liên xách thùng đến nhà tôi lấy đồ ăn cặn về nuôi heo. Mỗi  chiều, sau khi làm xong bài, tôi qua nhà con Liên chơi.Có khi chỉ xem nó ngồi chồm hổm bằm thân chuối cho mấy con heo mập ú ù ăn. Con Liên là chị cả, dưới nó có năm đứa em. Nó nói mẹ nó sinh năm một. Ngoài sân nhà luôn xông mùi cứt của bầy heo. Trong nhà luôn xông mùi nước đái của bầy em. Heo mẹ heo con lúc nhúc nhầy nhụa như bầy chị em nhà con Liên.

Thỉnh thoảng tôi cũng phụ nó bằm chuối cho heo ăn, làm nhanh để còn ra sân nhà thờ chơi nhảy dây, ô làng. Nó phải dẫn em nó theo. Có khi vừa chơi vừa dừng tay đút cơm cho em ăn. Con Liên lúc nào cũng tất bật, lo toan. Nó là đứa ít nói, làm nhiều.

Nó chỉ tôi đêm qua có cục đá rơi trên mái tôn rồi lăn xuống thềm. Tiếng động cục đá làm em nó thức giấc khóc ré. Rồi nó nói thêm, may chưa có cục đá nào làm bể tượng Chúa hay đức mẹ. Giờ thì một cục đá đã làm mẹ nó bể đầu. Bà Hạnh nói với má tôi là ma qủy chọc phá, đe doạ, hoành hành xóm đạo. Vài lần Cha xứ phải đến mấy căn nhà này rẩy nước thánh, xua đuổi tà ma qủy dữ. Tôi nhìn đống đá trước mắt, chợt nghĩ, không lẽ cục đá ném vào đầu má con Liên là từ tay của dượng Tư, tay của má con Nở, hay tay của anh con Nở.

Nhiều lần bà Hạnh nói với má tôi rằng người bên lương ở xóm biển tức xóm chài,  nơi nhà con Nở ở không thích, thậm chí thù ghét người xóm đạo, tức xóm người công giáo di cư từ ngoài Bắc vào. Xóm có nhà con Liên.

Có lần tôi hỏi con Nở ba mày đâu, nó nói ba nó đi ra bắc tập kết. Tôi nghe hơi chút thắc mắc, sao ba con Nở lại đi ra bắc tập kết. Ra bắc thì tôi còn hiểu chứ tập kết thì thật tình tôi không hiểu. Khi con Nở thành thật trả lời, nhưng giọng nó bỗng nhỏ lại, và mắt không nhìn tôi mà nhìn quanh quất. Tôi đánh hơi được chữ tập kết có mùi vị bí mật gì trong đó.

Tôi ợ một cái. Mùi cá nục tươi kho với dứa tươi xông lên tận mũi tôi.

Bà Hạnh nói cả khu xóm này có ma vì trước kia là nghĩa địa hoang. Má nói trên đất nước này, nơi nào chẳng chôn người chết, sân vườn nhà nào chẳng có mồ mã. Bà Hạnh nói một số người tứ cố vô thân chết bờ chết bụi ở nơi đây. Họ không có người thân thích. Cũng có những ngôi mộ vô chủ vô danh, không ai biết rõ gốc gác. Họ là người đi buôn lỡ đường lỡ xá. Chết vì bệnh. Chết vì bị thanh toán. Chết vì đói. Chết vì dịch. Chết vì tự tử, Chết vì bị trời đánh. Chỉ có chết trôi thì biển là nấm mồ… Bà chép miệng nói thêm. Bà Hạnh rất tin dị đoan. Tin có ma qủy quấy phá. Má tôi im lặng ngồi nghe, một tay quạt một tay đuổi ruồi, hai mắt má đảo qua đảo lại nhìn coi khách vào mua hàng, trả giá. Thỉnh thoảng má nói gạt khi bà Hạnh bắt đầu nói chuyện ma qủy. Một lần má nói, bà là người công giáo mà sao tin ma qủy dữ vậy. Bà Hạnh trả lời, ‘ma qủy có thật, tui từng thấy ma.’ Tôi thường hay lén lại gần, loanh quanh làm gì đó để nghe bà Hạnh kể chuyện. Chuyện gì trong xóm, từ xóm trên đến xóm dưới, từ xóm đạo qua xóm biển, thậm chí xóm chợ nơi nhà tôi ở bà đều biết cả. Bà Hạnh quả quyết rằng những người công giáo bắc kỳ di cư vào đây dựng nhà trên mộ người chết. Người chết oan linh thiêng lắm. Đêm đêm người chết đội mồ sống dậy, lấy bớt đá dưới hầm mộ ném vào những ai đang sống trên người họ để họ được nhẹ nhàng đi đầu thai ở kiếp khác. Rồi bà nói thêm, cũng may nhà bà nằm ở bên trong, sát cạnh nhà thờ nên đá phải né. Tuy nhiên, má tôi biết, bà cũng đã lén dựng cái bàn thờ nhỏ dưới gốc cây keo ở sân sau để cầu xin ma quỷ không tới quấy phá. Bà Hạnh ngồi kể chuyện ma qủy say sưa như khi bà ngồi trong nhà thờ lần chuỗi đọc kinh.

—

trích đoạn tiểu thuyết 31 phút, tập 1 (1950 -1966) sẽ xuất bản năm 2025

bài đã đăng của Lê Thị Thấm Vân

Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

1 Bình luận

  • Nguyễn Lệ Uyên says:
    03/03/2023 at 8:38 pm

    Mở đầu trích đoạn tiểu thuyết biển, cát, cứt, máu, đá và hoa dú dẻ(ngày 21/2/2023) có đoạn:
    “Trưa nay lớp được nghỉ học vì thầy giáo bệnh. Tôi theo con Nở đến nhà nó chơi. Dọc
    đường, mấy bụi hoa dú dẻ đã hé nụ, phảng phất mùi thơm.”

    Xin có vài lời thưa: bông dú dẻ không bao giờ phát ra mùi thơm từ trưa cho tới khi bóng
    nắng chưa tắt, hoàng hôn chưa tới!
    Thời gian sinh học để bông dú dẻ “phảng phất mùi thơm” chỉ xuất hiện khi chiều đã tắt
    nắng, độ thơm càng dày khi bóng tối bắt đầu đậm đặc. Cũng chỉ phát mùi thơm vào xẩm
    tối, còn có bông dành dành, mọc leo ở hàng rào, cánh bông màu trắng, lá dày bóp kêu tanh
    tách.
    Những ai ở nông thôn, từng chận trâu, thả diều, bắt ổ chim… đều biết cây dú dẻ, mà trước
    hết là hái, ăn những chùm trái chín ngọt lịm; sau đó là hái vài bông dú dẻ bỏ vào túi áo
    mang về chờ được ngửi mùi thơm dịu khi trời xập tối.
    Ngày nay, nông thôn bị đô thị hóa, rừng núi bị tàn phá… thì đến hình ảnh lũy tre làng cũng
    dần biến mất, nói chi đến dú dẻ, chim chim, dành dành… Những loại này chỉ còn trong ký
    ức của các vị U50 trở lên; vì vậy tôi nghĩ, khi chuyển tải những hình ảnh này vào trang
    sách, chí ít cũng nên trung thực, chính xác để con cháu sau này còn biết đến, tránh sự lẫn
    lộn rất không nên có như Thánh Tôn thành Thánh Tông, tựu trung thành tựu chung, yểu
    điểm viết và hiểu là điểm yếu… Trân trọng.

    Nguyễn Lệ Uyên

    Trả lời »
@2006-2025 damau.org ♦ Tạp Chí Văn Chương Da Màu
Tạp Chí Văn Chương Da Màu
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)