Trang chính » Bàn tròn, Bàn Tròn: Nghệ Thuật & Chính Trị, Biên Khảo, FOB II: Nghệ thuật lên tiếng, Phỏng vấn Email bài này

Phỏng vấn Trâm Lê

Trâm Lê đồng sáng lập đoàn kịch Club O’ Noodles (CO’N), không chỉ là đoàn kịch Mỹ gốc Việt đầu tiên ở Mỹ, mà còn là một nhóm tiên phong trong cộng đồng Việt Nam thể nghiệm những hình thức trình diễn hiện đại như hài kịch, kịch sân khấu, và nghệ thuật trình diễn. Cô làm Giám Đốc Sản Xuất Nghệ Thuật (1999-2001) và một diễn viên chủ chốt trong đoàn kịch từ khi thành lập năm 1993 cho tới hiện tại. Cô đã sản xuất, sáng tác, trình diễn, và tổ chức nhiều buổi trình diễn của CO’N.

Năm 2002, trong vai trò thành viên Hội Đồng Quản Trị của Hội Văn Học Nghệ Thuật Việt Mỹ (VAALA), cô là Giám Đốc Dự Án kiêm Giám Tuyển cho cuộc triển lãm đa nghệ thuật F.O.B: A MultiArt Show (Chân Ướt Chân Ráo: Một Cuộc Trình Diễn Đa Nghệ Thuật), một cuộc triển lãm hào hứng với 40 nghệ sĩ sử dụng nhiều phương tiện khác nhau để thách thức các nhãn hiệu khác nhau, kể cả từ ngữ xấu xa “fob” (fresh off the boat, vừa bước khỏi thuyền, hay chân ướt chân ráo) được gán cho các nghệ sĩ Việt Nam. Cuộc triển lãm này giới thiệu với cộng đồng một cái nhìn mới không chỉ đối với những nghệ sĩ, mà còn đối với những tác phẩm nghệ thuật và một sự nghi vấn đối với những quan điểm thông thường về nghệ thuật. Chương trình F.O.B. II: Art Speaks (Chân Ướt Chân Ráo II: Nghệ Thuật Lên Tiếng) mà cô làm đồng giám tuyển được triển lãm trong tháng Một 2009.

Năm 2003, cô đứng đầu ban tổ chức Liên Hoan Quốc Tế Phim Việt Nam (Vietnamese International Film Festival, viết tắt là ViFF). Đây là một sự kiện thành công với hàng ngàn người tham dự trong 8 ngày gồm những buổi công chiếu, hội thảo, tọa đàm, và tiếp tân để vinh danh hơn 40 nhà làm phim quốc tế và các tác phẩm của họ. Trâm hoàn tất văn bằng cao học về Nghiên Cứu Mỹ Gốc Á (Asian American Studies) tại Đại Học California, Los Angeles (UCLA) năm 2007 và hiện đang làm Điều Hợp Viên Nghệ Thuật Á Châu Thái Bình Dương tại Nhà Hát Ngoài Trời John Anson Ford ở Hollywood. [Tiểu sử theo Vaala.org]

Cuộc phỏng vấn này được thực hiện bằng tiếng Anh và qua thư điện tử.
Đọc nguyên bản trong Anh ngữ: Da Màu Interviewing Trâm Lê

Da Màu: Các bạn muốn thay đổi lập trường chính trị của cộng đồng, cách mọi người nghĩ về nghệ thuật, hay là cách họ nhìn những người khác chính kiến?

Trâm Lê: Chủ tâm của chúng tôi cho cuộc triển lãm này không phải là thay đổi ý kiến của ai, mà là để cho cộng đồng cả một dàn những quan điểm (qua các tác phẩm nghệ thuật) để mở rộng thêm những định nghĩa đã được hiểu một cách hạn hẹp bên trong cộng đồng—cụ thể là “nghệ thuật,” “chính trị,” và “cộng đồng.” Mục tiêu của chúng tôi là qua các tác phẩm nghệ thuật, các buổi trình diễn, tọa đàm, và nhiều hoạt động đa dạng khác được trình bày qua 10 ngày đó, mọi người sẽ tham gia những cuộc thảo luận và nhìn thấy cộng đồng không chỉ có một tiếng nói hay một cách nhìn đối với nhiều vấn đề khác nhau, và quan trọng nhất, cộng đồng không phải là (và không nên là) đen và trắng.

Chúng tôi không muốn tán thành loại chính trị phân cực này—hoặc chống hoặc theo cộng sản. Ở đây chúng tôi không muốn phán xét lập trường chính trị của một ai. Mục tiêu của chúng tôi là cho thấy rằng chúng ta có một dải ĐA DẠNG những lập trường chính trị và những câu chuyện đa diện và rằng chúng ta nên có tự do và tự tin để nói về những điều đó.


Da Màu:
Cô có đoán trước được cuộc chống đối và quan niệm nó như một phần của một cuộc triển lãm toàn thể?

Trâm Lê: Chắc chắn chúng tôi đã để ý đến khả thể có một cuộc chống đối; tuy nhiên, chúng tôi không chắc nó sẽ diễn ra như thế nào. Chúng tôi đã dự trù điều đó trong bối cảnh toàn bộ cuộc triển lãm. Với tất cả những mô tả và nhan đề trên tường, các phản ứng của người xem lẽ ra phải đa dạng và đẩy sự đối thoại đi xa thay vì đóng lại những mối dây truyền thông. Chẳng may, vì cái bài báo thiên lệch trên tờ LA Times được đăng trước ngày khai mạc triển lãm, một số hình ảnh và lời nói đã bị lấy ra khỏi văn cảnh, và thành phần chống cộng đã nổi giận quá sớm. Điều này lại còn được tiếp sức bới một số phương tiện truyền thông Việt ngữ trong cộng đồng, dịch sai câu nói của Linda Võ, “The exhibit will test the community…” thành ra “VAALA thách thức cộng đồng…”

Mặt khác, chúng tôi hiểu những tổ chức chống cộng kiên định có nhu cầu nêu lên những lo ngại của họ. Chúng tôi biết rằng nhiều người trong số họ vẫn còn mang theo một nỗi đau mà họ cảm thấy chưa được nhìn nhận bởi lịch sử và có lẽ ngay cả bởi chính gia đình họ, vì vậy phản đối là một cách cho họ lấy (lại) tiếng nói và thấy lại chính mình như những người lính can trường đang chiến đấu để bảo vệ đất nước và người thân và rằng họ không phải là những “kẻ bại trận” hay “con rối” như từng bị đề cập tới bởi cả chính quyền Mỹ lẫn chính quyền cộng sản như thể họ không có chút giá trị nào trong lịch sử.

Ngay cả lúc ban đầu chúng tôi nghĩ tới cuộc triển lãm của mình bị chống đối, chúng tôi vẫn hy vọng mời họ vào để đối thoại với chúng tôi. Chúng tôi đã mời khoảng tám nhà chống đối “nổi tiếng” tham dự trong một cuộc nghệ thuật sắp đặt bằng phim mà chúng tôi gọi là “Căn Phòng Trắng: Mọi Tiếng Nói Đều Được Xét Tới.” Bốn trong số những người này đồng ý để một chuyên viên lãnh đạo cộng đồng của VAALA phỏng vấn và một nhà làm phim Mỹ gốc Việt nổi tiếng quay phim. Một tuần trước khai mạc triển lãm, một lời tuyên bố về một vụ kiện chống lại một số trong các nhà chống đối này đã khiến cho dự án Phòng Trắng gặp khó khăn về pháp lý để tiếp tục.


Da Màu:
Một số người nói rằng, điều mà cuộc triển lãm này đã làm cũng tương đương với trưng bày một chân dung Hitler trong cộng đồng Do Thái, hay chân dung Castro trong cộng đồng Cuba. Cô nghĩ sao về những so sánh này?

Trâm Lê: Viện Bảo Tàng Của Sự Dung Thứ, tọa lạc tại West L.A. một khu phố có đông người Do Thái ở, trưng bày một chân dung Hitler cùng với nhiều đảng viên Quốc Xã đã từng phạm những tội trạng tàn ác đối với dân Do Thái trong Thế Chiến 2. Viện Bảo Tàng Nghệ Thuật Quận Hạt Los Angeles, cũng tọa lạc tại West L.A., có một cuộc triển lãm di vật Quốc Xã hồi năm 1991. Vô số phim truyện và phim về đời tư làm tại Hollywood (một kỹ nghệ có đông người Do Thái kinh doanh) nói về tính phức tạp của Hitler như một con người thay vì chỉ đơn giản là một con quái vật.

Đây không phải là về hình ảnh, biểu tượng, hay màu sắc. Đây là về sự bối cảnh hóa những thứ đó, và nếu có ai tham dự F.O.B. II và đọc các danh mục và bảng chỉ dẫn, sẽ thấy rõ ràng là chúng tôi cung cấp đầy đủ bối cảnh. Dĩ nhiên khi bạn chỉ trưng bày chính bức ảnh, thì khi đó nó được lấy ra khỏi bối cảnh và có thể được xem như xúc phạm. Nhưng ngay cả khi đó, tôi vẫn không nghĩ bức hình nói rằng chính quyền cộng sản ở Việt Nam tốt. Nếu bạn dừng lại trước các biểu tượng và ngay lập tức bị xúc phạm, tức là bạn đang cho những cái đó quá nhiều quyền lực đối với mình bằng cách cho phép chúng liên tục làm bạn tổn thương. Và bằng cách không cho phép người khác dùng những biểu tượng đó, bạn đang cho những người cộng sản thêm quyền lực bằng cách nói rằng chỉ có họ mới được quyền dùng chúng.

Tôi thấy tác phẩm của Brian Đoàn là một lời chỉ trích dành cho chế độ cộng sản ở Việt Nam, và cách sử dụng biểu tượng của anh là đối chiếu với những biểu tượng của chủ nghĩa tiêu thụ như điện thoại di động và quần jeans. Bạn nói phải làm cách nào để chỉ trích một cái gì đó mà không dùng những hình ảnh đó? Làm vậy cũng giống như viết một bài đả kích Hồ Chí Minh hay Hitler mà không được nhắc tới tên họ trong bài viết vì sợ cái tên đó sẽ xúc phạm những người nào đó. Có lẽ một nghệ sĩ khác sẽ chọn dùng các biểu tượng theo những cách khác, nhưng đây là cách Brian đã chọn để dùng chúng.


Da Màu:
Trong phát biểu của giám tuyển, cô đề cập tới “sự độc hại của di sản chiến tranh này” và “quá trình hồi phục và làm cho cộng đồng chúng ta thêm mạnh theo cách bền vững.” Cô có thể nói rõ những giới hạn của nếp nghĩ di sản và đưa ra một vài nét phác họa về một cộng đồng đã lành vết thương? Điều này có khác với sự đồng hóa hoàn toàn?

Trâm Lê: Cộng đồng Mỹ gốc Nhật là một thí dụ tuyệt vời về một cộng đồng đã dùng nghệ thuật để hồi phục. Họ đã vận động cả cộng đồng để xây một nhà bảo tàng đáng giá nhiều triệu đôla gọi là Bảo Tàng Quốc Gia Mỹ Gốc Nhật tọa lạc tại khu Tiểu Tokyo ở Los Angeles để vinh danh quá khứ cũng như triển lãm những quan điểm khác nhau về chiến tranh bao gồm cả kinh nghiệm trại tập trung ở Mỹ, nơi họ bị đối xử như những tù nhân chiến tranh của ngoại bang và bị tước đoạt mọi tài sản (nhà cửa, doanh nghiệp, xe, vân vân). Cộng đồng Mỹ gốc Nhật giờ đây sống mạnh và tiếp tục hỗ trợ nghệ thuật để cho có thêm nhiều người có thể bộc lộ cảm xúc thật của họ mà không sợ bị ngăn chặn.

Chúng ta cũng cần phải để ý đến việc tránh thừa hưởng chấn thương của cha anh chúng ta và cảm thấy cần phải cứu vớt họ bằng cách nói giùm họ. Mục đích của cuộc triển lãm là để cho mỗi người lên tiếng cho chính mình.

Tôi không tán thành sự “đồng hóa” như một cái gì để mà khát khao. Tôi tin chúng ta có thể giữ được tính toàn vẹn của những lề thói văn hóa riêng của mình và không phải trở thành “Mỹ” (theo nghĩa: “Trắng”) để có thể chứng thực mình trong xã hội này.


Da Màu:
Khi cô viết, “cộng đồng Việt không chỉ bao gồm những người hoặc bênh hoặc chống cộng sản, mà là một tập hợp đa dạng của các quan điểm và lịch sử,” thì có phải cô đang nói về cái cộng đồng Việt đã được hình thành bởi những người tị nạn? Nếu là vậy, thì với khởi đầu lịch sử chung này, làm thế nào mà một cộng đồng như thế đã trở thành đa dạng?

Trâm Lê: Mặc dù nhiều người trong chúng ta là tị nạn của cuộc chiến tranh, không phải tất cả chúng ta đều đến Mỹ cùng một cách. Có người đã đi du học trước 1975, có người là Việt gốc Hoa, có người tới đây để tìm những cơ hội kinh tế, có người là Mỹ lai bị đàn áp bởi cả chính quyền cộng sản lẫn xã hội Việt Nam nói chung, có người tình cờ đến đây (được thuyền vượt biên vớt dọc đường), có người tới đây hồi còn quá nhỏ nên không còn nhớ Việt Nam, có người tới khi họ đã lớn tuổi hơn nhưng sinh ở Việt Nam nên họ không biết là có một chính quyền/lá cờ khác hiện hữu trước khi người cộng sản lên cầm quyền, có người có thân nhân chiến đấu cho cả hai phe, có người không đánh cho bên nào.

Ngay cả ông bà tôi, những người đã trải qua cuộc chiến tranh, cũng đồng thời có những nhận thức khác nhau về cuộc chiến. Vì ông tôi là một trung tá của Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa, ông bị đi tù cải tạo 13 năm. Ông tin rằng những người vợ bị bỏ lại sau khi các ông chồng bị bắt vào tù đều yếu đuối và dễ dàng nghe theo những cán bộ và bộ đội cộng sản nào hứa hẹn cho họ một cuộc sống tốt hơn. Trong khi đó, bà tôi đã phải nuôi chẳng những bảy người con, mà bà còn phải kiếm tiền để đi thăm nuôi ông tôi, làm cho ông những món ăn trong khi hầu hết mọi người đang đói trong thành phố.

Do đó, cái “cộng đồng” này không có một lịch sử hay một cách để nhìn nghệ thuật, chính trị, mà cũng là một phần của cộng đồng này, và là bất công cho mọi người nếu chúng ta buộc phải có một lịch sử này hoặc một tư thế chính trị nọ.


Da Màu:
Nhiều người trong cộng đồng Mỹ gốc Việt thấy một cuộc chiến đang diễn ra, với những người cộng sản đang tìm cách thâm nhập những cộng đồng hải ngoại, và về phần mình, thì họ phải chống trả mọi cuộc tấn công liên tục này. Điều này có biện minh cho việc cộng đồng chấp nhận hay loại trừ một số lập trường chính trị nào đó?

Trâm Lê: Chẳng may, nếu họ cứ tiếp tục cho phép chỉ một số lập trường chính trị nào đó được phát biểu công khai trong khi loại trừ (và kiểm duyệt) những lập trường khác, thì họ đã trở thành cái mà họ ghét. Bạn có thể đánh “cuộc chiến” này bằng giáo dục và truyền thông, không phải bằng cách đóng những đường dây truyền thông. Trong các cuộc biểu tình tại cuộc triển lãm F.O.B. II, có một bích chương mang hình Linh Mục Nguyễn Văn Lý bị một giới chức cộng sản bịt miệng vì đã lên tiếng chống lại chính quyền trong nước. Tôi cho rằng đây là điều mà nhiều nhóm chống cộng đang làm đối với mọi người trong cộng đồng có chính kiến khác họ.

Nếu chúng ta cứ ngăn chặn người ta không được tự do nói và bóp nghẹt cộng đồng bằng bầu không khí sợ hãi này, thì nhiều người sẽ tiếp tục rời bỏ cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ hơn có thể không chấp nhận cách thế chống cộng này. Chúng ta là một cộng đồng mới có 34 tuổi, và chúng ta cần nghĩ về việc duy trì cộng đồng mình trong 100 năm tới. Nếu không có những ý kiến mới, cộng đồng sẽ suy tàn và chỉ còn là một nơi chốn để người ta dạo chơi, uống cà phê, và than vãn.

Tôi cũng muốn nói rõ rằng khi chúng tôi nói muốn có một cuộc “đối thoại cởi mở,” chúng tôi không có ý nói chuyện với chính quyền ở Việt Nam. Lời tuyên bố ấy hàm ý cuộc đối thoại ở bên trong các cộng đồng của chúng ta ở Quận Cam này cũng như các cộng đồng Việt ở khắp nơi trên thế giới.


Da Màu:
Cô chấm dứt lời phát biểu giám tuyển của mình bằng “một sự thôi thúc được nói một cách không sợ hãi.” Một cách nghiêm túc, sau những biến cố trong cuộc triển lãm này, cô có thay đổi quan điểm về việc nói một cách không sợ hãi?

Trâm Lê: Rất nhiều người đã tới gặp tôi và nói cám ơn chúng tôi vì đã nói ra và cho thấy cộng đồng chúng ta là gì đó nhiều hơn chỉ chống cộng. Họ thích cuộc triển lãm. Họ thích cả khối tài năng được trưng bày. Họ thích việc chúng tôi là một thế hệ trẻ hơn mà đang làm một điều gì đó có ảnh hưởng trong cộng đồng. Đối với họ, tôi sẽ tiếp tục nói một cách không sợ hãi.

bài đã đăng của Lê Đình Nhất Lang


5 Bình luận »

  • Nguyễn Phúc Vĩnh Khâm says:

    Thưa ông Hieuky! Cảm ơn ông đã có lời khen tặng, tôi luôn luôn ước ao mọi người chúng ta ai cũng cố gắng tự chế và nhất là nên duy trì sự tương kính lẫn nhau trong khi trao đổi. Thưa ông! Những điều ông nêu lên ở trên đó chính là mặt thứ 2 của 1 vấn đề. Giống như 2 mặt của 1 bàn tay vậy. Theo thiển ý của tôi, người Việt ở hải ngoại về thăm gia đình, ông bà, cha mẹ hay mồ mả tổ tiên hoặc thậm chí về chỉ đi “thăm dân cho biết sự tình”…cũng chưa chắc là những người thân cộng, có khi ngược lại họ là những người chống cộng và khinh bỉ cộng sản nhất.(Trừ những người về để hợp tác, làm ăn buôn bán.) Có điều cách biểu lộ sự việc có khác nhau. Nếu căn cứ vào chuyện đi về VN để rồi kết luận họ thân cộng thì e rằng vội vã quá chăng! Riêng cái “điểm chung” ông nêu lên theo quan điểm của ông có vẻ chua chát, mặc dù chuyện lo làm ăn kiếm tiền gởi về giúp đỡ thân nhân vì họ nghèo hơn mình cũng đâu có gì sai trái. Ngược lại thưa ông, mình đang sống đúng theo truyền thống hiếu nghĩa của VN. Nhưng dù sao đi nữa đó cũng chỉ là mặt bên kia của vấn đề. Lý tưởng Quốc Gia với lá cờ vàng là biểu tượng cho đến bây giờ vẫn là mục tiêu chung mà cộng đồng người Việt khắp nơi trên thế giới hướng tới. Chúng ta có quyền tin tưởng điều này thưa ông! Còn chuyện dị ứng thì người Việt hải ngoại về VN vẫn bị dị ứng rất nhiều đấy. Tôi đưa ra một thí dụ để ông xem thử: Mình đến nhà người ta, mình bị dị ứng với những thứ trong nhà người ta thì mình cũng đâu có làm gì được, bởi vì đó là nhà của người ta! Nhưng nếu như có ai đem rác rến tới nhà của mình để mình bị dị ứng thì lập tức phải tống hết những thứ đó ra ngoài chứ! Tôi nói điều này là đứng trên cương vị mình là người Mỹ gốc Việt. Nước Mỹ mới chính là nhà của mình, VN thì chưa hẳn. Rất vui khi được trao đổi cùng ông. Chúc ông vui khỏe.

  • Hieuky says:

    Kính thưa ông Vĩnh Khâm
    Cảm ơn ông đã nhã nhặn trong khi trả lời tôi. Tôi ước chi những người khác cũng giống ông thì chắc là không có gây gỗ nhau, chửi mắng con cháu của người ta thế này thế nọ. Ông nói “Cộng đồng chỉ có một điểm chung duy nhất là niềm tôn kính lá cờ vàng của quốc gia VNCH và lòng dị ứng với hình ông HCM cũng như lá cờ đỏ” thì tôi biết vậy. Còn độc giả susieqnt gì đó hỏi sao mấy người Việt kiều về nước mà không bị dị ứng thì tôi cũng không biết họ có bị dị ứng hay không nữa. Hay là mấy người đó thân cộng chắc. Mà người thân cộng nhiều quá như vậy rồi thì ở ngoài này phải làm sao? Không lẽ cấm người ta về thăm mồ mả ông bà, mà không cấm thì lấy ai biểu tình đây. Thiệt là rắc rối. Ý tôi nói là cái vụ dị ứng chưa chắc đã trúng, mà cái điểm chung duy nhất ông nói cũng chưa chắc đã chung. Tôi thì thấy cái điểm chung nó như thế này, lo làm ăn gởi tiền về nuôi người thân ở bên nhà, tại phần đông họ nghèo hơn mình.
    Cảm ơn ông
    Hieuky

  • Nguyễn Phúc Vĩnh Khâm says:

    Thưa ông Hieuky! Trước hết,tôi xin chia sẻ và rất thông cảm với ông cùng các nghệ sĩ trong nhóm NTLT về những sự việc đáng tiếc mà ông đã nêu trên. Tôi rất lấy làm tiếc, nhưng thưa ông, cộng đồng là ai? có phải chăng là một tập thể đông đảo với mọi lứa tuổi khác nhau, mọi cá tính khác nhau, giới tính khác nhau,trình độ học vấn khác nhau… do đó cách suy nghĩ và hành xử cũng khác nhau. Cộng đồng chỉ có một điểm chung duy nhất là niềm tôn kính lá cờ vàng của quốc gia VNCH và lòng dị ứng với hình ông HCM cũng như lá cờ đỏ. Không ai có thể trách được và không ai có thể ngăn cản được sự phẫn nộ bùng lên nếu biểu tượng tôn kính bị xúc phạm và trong lúc nhất thời có thể có những hậu quả rất đáng tiếc. Cộng đồng đâu có phải là một tập thể quân đội mà đợi lệnh cấp trên rồi mới hành động. Thưa ông Hieu ky! Khi nhà nước Cộng Sản ở Rumania sụp đổ, một tập thể dân chúng đã treo cổ vợ chồng Ceaucesscu chủ tịch nước. Ai có thể trách được họ mặc dù trong số đó cũng có nhiều người đâu có muốn giết vợ chồng ông ta. Có trách là trách chính vợ chồng ông ta là nguyên nhân gây nên sự công phẫn đó thôi. Trở lại vấn đề của các nghệ sĩ trong nhóm NTLT. Chính họ đã gây ra nhiều điều ngộ nhận ( cho đến nay tôi vẫn dùng 2 chữ ngộ nhận )thì lẽ ra họ phải tìm mọi cách hợp lý để xoa dịu cộng đồng mới đúng, còn đàng này họ vẫn tiếp tục duy trì khuynh hướng triển lãm nghệ thuật như họ đã làm thì tôi e rằng mâu thuẫn giữa họ và cộng đồng càng lúc càng gia tăng mà thôi. Điều này không có ích lợi gì trong công cuộc xây dựng cộng đồng. Thưa ông, những điều tôi nói ra trên đây không hề có ý đố kỵ hay ganh ghét. Tuổi của tôi cũng chỉ trạc tuổi họ mà thôi,chúng tôi rất có thể có nhiều sự đồng cảm, tuy nhiên khi đụng những vấn đề nhậy cảm và tế nhị như vậy cần phải suy nghĩ thấu đáo. Chúc ông vui khỏe

  • Hieu Ky says:

    Ông Nguyen Phuc Vinh Kham không bịt miệng nhưng để người khác dùng thủ đoạn bịt miệng như gọi phôn hăm dọa và bôi bẩn tranh ảnh thế ông thì còn than nỗi gì? Ông nên kêu gọi cộng đồng dẹp bỏ những hành động như vậy thì tôt hơn là chỉ trích người khác.
    Hieuky

  • Nguyễn Phúc Vĩnh Khâm says:

    Thưa cô Trâm Lê! Nhân đọc bài phỏng vấn cô trên Tạp chí Da Màu tôi có một vài ý kiến thô thiển xin được thưa cùng cô. Trước hết tôi hòan tòan đồng ý với cô rằng nghệ thuật có vị trí riêng biệt của nó. Nghệ thuật không nên bị ràng buột hay lệ thuộc vào một tư tưởng hoặc một chủ nghĩa nào. Tôi luôn luôn từ chối mọi giá trị nghệ thuật mà mục đích chỉ phục vụ cho một tầng lớp nào đó trong xã hội hoặc dùng nghệ thuật như một phương tiện để tuyên truyền cho một thứ chủ nghĩa nào đó mà người ta đang đeo đuổi. Tuy nhiên, cũng có những loại nghệ thuật chỉ chuyên đề cao cái thiện và lên án sự ác, những thể loại này rất đáng được hoan nghênh. Một trong những sự ác mà cả thế giới đã và đang muốn loại bỏ chính là Chủ Nghĩa Cộng Sản. Nếu đã coi Cộng Sản là tội ác thì Cộng Sản Việt Nam cũng không phải ngoại lệ. Vậy! Biểu tượng của CSVN là ai? là cái gì?…nếu không phải là ông HCM và lá cờ đỏ??? Nhìn tác phẩm của Brian Đoàn khiến người thưởng ngoạn không khỏi có chổ bỡ ngỡ ( tôi không muốn nói là té xỉu ). Mặc dầu Brian Đoàn có đưa ra lời giải thích nhưng cá nhân tôi thì thấy rằng giữa tác phẩm và lời chú thích chẳng có liên quan gì với nhau. Thôi thì cũng tạm chấp nhận cho đỡ bực mình. Tuy nhiên một tác phẩm nghệ thuật đã gây ra biết bao sự ngộ nhận lớn lao, sâu sắc như vậy, thậm chí còn gây phẫn nộ trong cộng đồng thì tác phẩm đó cần phải được coi lại và tác giả cũng cần phải suy nghĩ lại. Thưa cô Trâm Lê! Trong đoạn trả lời phỏng vấn của Tạp chí Da Màu cô có đề cập đến cộng đồng người Mỹ gốc Nhật như là một ví dụ tuyệt hảo để chúng ta nhìn vào. Tôi hết sức đồng ý, nhưng cũng cần biết rằng lịch sử hình thành cộng đồng người Mỹ gốc Việt chúng ta so với người Mỹ gốc Nhật rất khác biệt, do đó sự nhậy cảm trước mọi biến cố cũng mang tính chất khác nhau. Tôi không muốn đào sâu vấn đề này. Sau cùng điều mà tôi muốn nói đến là hình ảnh linh mục Nguyễn Văn Lý bị công an Việt Cộng bịt miệng đã được cô đồng hóa với hình ảnh cộng đồng của chúng ta trước sự việc ” nghệ thuật lên tiếng ” . Cô Trâm Lê ơi! cộng đồng gồm có những ai thì tôi không biết, nhưng chắc chắn trong đó có tôi! Thế thì oan cho tôi lắm cô ơi! Tôi đời nào lại làm những trò bịt miệng hèn hạ như thế! mà dẫu có muốn cũng không ai cho phép làm. Tóm lại, ” nghệ thuật cứ tiếp tục lên tiếng ” và nếu cần thì cộng đồng cứ tiếp tục phản đối. Như vậy thì đâu có gì bất công phải không cô! Cô cứ nhìn xem, nước Mỹ hùng mạnh như thế, tự do dân chủ như thế mà cũng phải cấm Chủ Nghĩa Cộng Sản hay đảng Cộng Sản hoạt động ở nước Mỹ, vậy thì cộng đồng tỵ nạn nhỏ bé của chúng ta không chấp nhận hình ông HCM và lá cờ của đảng ông ta cũng đâu có gì khó hiểu. Thưa cô Trâm Lê! Tôi tha thiết mong mỏi cô và các nghệ sĩ trong nhóm nghệ thuật lên tiếng hãy suy nghĩ lại. Các vị là những tài năng hiếm có của cộng đồng, hãy dùng tài năng của mình để tuyên dương cái thiện và triệt hạ cái ác, chớ nên gây ngộ nhận, có như vậy chúng ta mới có thể đoàn kết tương thân tương ái xây dựng cộng đồng vững mạnh. Vài lời bộc trực xin gởi đến cô và xin chúc cô và các bạn của cô vui khỏe.

Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

*

@2006-2019 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)