Trang chính » Sáng Tác, Truyện ngắn Email bài này

Mấy tấm hình

 

 

 

Một đêm hè năm ngoái, tôi đến sở làm thì nhận được quyết định cho thôi việc. Tôi cảm thấy rất hẫng hụt, bởi tôi không hiểu được rằng tại sao sự ấy lại xảy đến với mình. Mấy năm làm việc, tôi đã để dành được kha khá tiền, nhưng vừa khi bước chân ra khỏi sở, tôi đã lo sẽ chết đói ngày mai. Tôi nghĩ tới khoản tiền kí gửi trong ngân hàng, và hơi sợ khi thấy nó đang ở cách mình xa quá. Đi dọc trên vỉa hè, tôi tính tới việc sẽ rút tiền vào hôm sau, rồi lại tính tới việc sẽ gửi nốt chỗ tiền mặt còn lại vào ngân hàng. Ở nhà cũng chẳng an toàn, tiền thì chẳng để đâu là an toàn cả. Tiếng dày gõ lốp cốp trên vỉa hè khiến tôi thấy hơi sợ. Tôi không muốn về nhà, cũng chẳng muốn đi đâu. Thất nghiệp vào nửa đêm, lại không có ai thân thích, tôi biết làm gì bây giờ? Tôi đã từng là người có niềm tin kì lạ vào sự may mắn của bản thân. Giả như tôi biết rằng, nếu lao đầu từ trên cầu xuống một dòng sông mùa nước cạn, tôi sẽ chết ngay lập tức, nhưng không hiểu sao ngay trong suy nghĩ rõ ràng đến thế, tôi vẫn cho là nếu có nhảy thật, tôi sẽ chẳng chết đâu. Bản thân sự xúi quẩy chỉ đến khi tôi không nghĩ tới nó. Vả, khá nhiều trường hợp, khi sự xúi quẩy đến rõ, tôi lại tỏ ra thờ ơ. Tôi chấp nhận mọi thứ rất dễ dàng, dù tôi luôn cố gắng để không tự thỏa mãn với sự vô cảm ấy. Nhưng không hiểu sao lúc này tôi lại cảm thấy hẫng hụt đến vậy.

Chẳng phải tôi bám vào công việc để khỏa lấp nỗi cô đơn – tôi quá lười cho chuyện đó – chỉ là mỗi ngày qua tôi lại càng cảm thấy, lượng công việc tôi làm sẽ chẳng gánh nổi thân tôi. Tôi chẳng cần gì nhiều cho cuộc sống của mình, nhưng tôi cần tiền. Số tiền tôi kiếm được không nhiều, nên tôi chắt chiu từng đồng một. Mỗi ngày tôi đều nghĩ tới số tiền dư được vào cuối tháng, và tháng ngày qua đi, tôi quen với cuộc sống đếm tiền của mình. Từ một người đơn giản và hào phóng, tôi trở nên chi li và keo kiệt. Tôi hạn chế chi tiêu và mua sắm, đi chợ sớm khi tan làm và cò kè giá cả. Mươi năm tuổi xuân của tôi bị hút mất trong vài nắm giấy. Nhưng tôi không nguôi được nỗi lo. Ngày nào cũng vậy, khi trở dậy lúc hai giờ chiều, tôi lại soi gương. Tôi vẫn còn trẻ, tôi không thấy trên gương mặt mình một sự thoáng qua nào của tuổi tác. Tôi yêu quí gương mặt ấy, và tôi cần tiền cùng sự ổn định để ngắm nhìn nó, dù chỉ vài năm nữa thôi. Tôi quấn lấy thân thể của mình, và chúng tôi uốn éo trong gương.

Tôi tự lí giải nỗi lo, có thể là bởi vì cuộc sống của tôi gọn gàng quá chăng? Tôi đếm được tiền dư vào cuối tháng, tôi biết trong tháng tôi sẽ làm gì, tôi biết mình sẽ ăn món gì vào trưa ngày thứ tư tuần thứ ba trong tháng. Tôi biết tháng sau sẽ tiêu hết bao nhiêu tiền hành khô, bao nhiêu tiền dầu ăn, bao nhiêu tiền hoa tươi, bao nhiêu tiền bột giặt. Nhưng càng biết rõ ngày hôm nay xảy đến thế nào, tôi lại càng lo lắng nhiều hơn. Tôi bồn chồn cả buổi chiều hôm trước vì nghĩ rằng, ngộ nhỡ đêm nay lại có chuyện gì xảy đến ở chỗ làm thì sao? Giờ thì tôi hiểu, cảm giác hẫng hụt này rõ ràng là hợp lý.

Cuốc bộ qua nhà được trăm mét người tôi đã rực lên, đầu óc quay cuồng khó chịu. Có vẻ như sức khỏe của tôi giảm sút đi nhiều. Tôi quay trở lại nhà, đầu vẫn còn lắc lắc tỏ vẻ không muốn. Khi mở cổng, tôi định bước thật nhanh lên phòng, ngả người xuống giường mà nghĩ tới cuối tháng hay ngày mai, nhưng chẳng hiểu sao lại ngồi bệt ngay xuống chân cầu thang. Rồi cứ thế, tôi nức nở khóc.

Đêm hôm ấy, tôi ngủ ngon giấc, nhưng dậy cũng khá sớm. Tôi nghĩ đến việc đi kiếm một tờ báo mới và dò cho mình một công việc phù hợp. Tôi quên mất mình đã kiếm được công việc trước đây như thế nào. Hình như một người bạn cũ đã xin cho tôi vào làm ở đấy, nhưng anh ta là ai thì tôi cũng chẳng nhớ nổi nữa. Tôi kiểm lại danh bạ trong điện thoại, định bụng tìm cho ra một ai có thể nhờ vả được, hay ít nhất cũng tìm một người nào đó gánh đỡ nỗi lo lắng của tôi và giúp đỡ một vài ý kiến. Chẳng được ai cả, từ lâu tôi đã xóa sạch liên lạc với mọi người, chỉ lưu lại địa chỉ của bà giám đốc và vài người trong sở làm trước. Và giờ thì tôi nghĩ, chắc chẳng bao giờ tôi gặp lại họ nữa đâu.

Tôi nhìn qua ô thoáng, trời vẫn còn tối đen. Tôi mang tiền cất trong anbum ra đếm. Thật ra chẳng cần đếm tôi cũng biết trong ấy còn bao nhiêu, nhưng lần nào cũng vậy, tôi vẫn hi vọng là mình đã đếm thiếu. Ba triệu rưỡi. Vẫn thế. Cộng thêm khoản tiền trợ cấp thôi việc trả vào cuối tháng, tổng lại tôi có đủ tiền để chi tiêu vài ba tháng nữa trong khi chưa tìm được việc làm. Bớt lo được một chút, tôi lại tự trách, giá mà trước kia làm thêm cái bảo hiểm thất nghiệp nữa thì giờ đã đỡ hơn bao nhiêu. Còn khoản tiền trong ngân hàng thì sao nhỉ? Cứ phải để nó đấy. Lãi suất gửi đang tăng. Đúng là ngày nào tôi cũng lo rằng số tiền ấy có thể bất chợt hóa thành giấy vụn, nhưng tôi không có chút can đảm nào để rút nó ra. Tôi chẳng biết phải làm gì với tiền, và như tôi đã nói, việc tích cóp nó từng chút từng chút một cho tôi cái cảm giác có thể sống nổi. Tôi thử hình dung, giả như số tiền ấy hóa thành giấy gói xôi hết thật thì sao? Có lẽ cũng chẳng sao. Tôi sẽ cảm thấy hẫng hụt lắm, nhưng rồi sự hẫng hụt ấy sẽ qua đi rất nhanh, chỉ còn lại nỗi lo về việc sẽ ăn gì trong thời gian tới. Điều kì lạ là tôi nhận thấy cảm giác hẫng hụt đó lại không hẳn là do tiếc tiền. Tôi như con ong, con kiến, con dã tràng .. biết mà như không biết những việc của đời mình. Rồi cái cách tôi tổ chức cuộc sống riêng, trên khía cạnh nào đó, cũng giống như hình thức gửi tiết kiệm vậy. Tôi dồn hết sức lực của mình để gói bọc bản thân lại, và từ cái bọc ấy, ngày lại ngày tôi rút tỉa ra đôi chút sức lực để có thể tiếp tục tồn tại.

Mặt trời lên rất nhanh. Tôi còn đang mải nghĩ thì những tia nắng đỏ đã quét lên rèm cửa sổ. Uống vội một cốc nước ấm pha mật ong, tôi xuống phố tìm việc.

Ngang qua sạp báo đầu ngõ, tôi dừng lại một chút rồi đi tiếp. Kì thực là tôi cũng định chọn mua tờ báo nào đó có mục giới thiệu việc làm, nhưng lại cảm thấy tiếc tiền. Tôi biết cảm giác tiếc tiền ấy thật ngớ ngẩn, nhưng nó xuất hiện đúng lúc tôi nhận thấy mình không thể cầm nổi mấy tờ báo ấy lên, như thể việc dò tìm công việc mà tôi đã định trước khi bước chân ra khỏi nhà là vượt quá sức tôi nhiều lắm, nên tôi nhanh chóng rảo bước khỏi nơi ấy, cũng là để tránh cho việc mới ngày đã bị xua đuổi bởi mấy người bán hàng nhìn đâu cũng ra sự xúi quẩy. Tôi không hiểu nổi mình nữa. Tôi đã từng là một người đa tài, tháo vát trong nhiều chuyện, nhưng lúc này đây tôi cảm thấy như mình không thể làm nổi bất cứ điều gì. Thế giới quá xa lạ với tôi, những việc họ làm quá khó đối với tôi, tôi không hiểu nổi cách thức mà mọi việc trên thế gian này vận hành. Tôi phát hoảng khi nhận thấy mình đang quên đi cả những thao tác công việc ở chỗ làm cũ. Tôi lập cập chạy trên vỉa hè như muốn hóa dại. Làm thế nào đây? Làm thế nào đây? Sao tôi lại trở nên kém cỏi thế này? Tôi cứ đứng xa mãi mọi quyết định khi cần thiết. Tôi biết rằng, để có sự thay đổi, thì tôi phải bắt đầu, tôi phải hành động .. nhưng chuyện ấy sao chẳng dễ dàng. Năm ngoái, bà giám đốc, sau khi đi chơi biển về, có gửi cho tôi kí mực khô làm quà, nhưng tôi đã quên béng đi việc cảm ơn bà ta. Khi sực nhớ lại, tôi thấy cần thiết phải nói với bà ta một lời cám ơn dù muộn màng, ví dụ như, “mực ngon lắm, cám ơn chị”, “quên mất không cám ơn chị về kí mực hôm nọ”, “em vẫn chưa mời được bạn bè đến để thưởng thức số mực của chị” v.v.. nhưng tôi đã chẳng bao giờ nói ra được. Điều ấy không phải khó khăn gì, nhưng chẳng hiểu thế nào, tôi đã luôn cố mà không được. Tôi cứ định rồi lại thôi. Tôi đã đứng mươi phút trước cửa phòng bà ta rồi lại bước trở về phòng mình. Tôi đi rất gần bà ta suốt đoạn hành lang dài lê thê khi tan làm, nhưng rồi cứ phải đứng, cảm giác gần như là bất lực, nhìn bà ta chui vào trong xe đi mất. Hẳn đó là lí do mà khi phải cắt giảm nhân sự, bà ta đã không ngần ngại gạch tên tôi đầu nước. Ôi mẹ kiếp.

Tôi dừng lại lần thứ hai trước một cái cột điện. Trên cột có dán một tờ tuyển dụng lao động còn mới. Làm may, làm nước đá, làm dây cột buồm, làm hàn, cắt kính, in phun … chẳng việc nào tôi muốn làm. Những công việc này, để tăng được đến mức lương có thể tiết kiệm đôi chút phòng khi đau ốm, có lẽ tôi đã biến thành con thú chuyên cày bừa như trâu ngựa. Còn đâu là cái mặt của tôi nữa? Dầu vậy, tôi cần một công việc, nếu không ngay trong ngày hôm nay, tôi sẽ chết vì lo lắng và xốn xang. Hít thở sâu để đỡ hồi hộp, tôi bấm máy gọi cho bên môi giới. Chưa nghe thấy tiếng chuông đổ, tôi đã vội vàng tắt máy đi. Rời khỏi cây cột, vừa bước đi tôi vừa tự trách đã để bản tính nhút nhát hành cho khốn khổ. Gắng trấn tĩnh, tôi bấm máy gọi lại.

“A … alô.” – Tôi nói, giọng run run.

“Chuyện gì đấy?” – Một giọng nữ lanh lảnh, có vẻ như còn ít tuổi hơn tôi nhiều.

“Có phải .. nhà mình tuyển lao động không ạ?”

“Phải rồi.”

“Cho hỏi đã đủ người chưa ạ?”

“Lúc nào cũng thiếu. Bao nhiêu tuổi rồi?”

“33 ạ.”

“33 hả. Đang thiếu người ở chỗ làm đá bi. Có sức khỏe chứ?”

“Bình thường ạ.”

“Bình thường thì không được đâu.”

“Thực ra thì … cũng khỏe. Khỏe.”

“Còn một chỗ nữa phù hợp hơn với tuổi của anh, nhưng có điều kiện đấy. Đòi hỏi trình độ. Tốt nghiệp trung học chưa?”

“Rồi … rồi.” – Tôi đã tốt nghiệp đại học với điểm số cũng khá, nhưng không hiểu sao câu hỏi của đứa con gái kia không khiến tôi cảm thấy tự ái chút nào.

“Giấy tờ đầy đủ chứ?”

“Đầy đủ.”

“Tốt. Công việc là làm bảo vệ cho công ty liên doanh cáp điện. Làm theo ca, mỗi ca 12 tiếng. Lương 3 triệu/tháng. Có bảo hiểm.”

Ba triệu hả trời! Bằng ấy là quá tốt rồi. Nếu giá cả thực phẩm thời gian tới không tăng lên, mà kệ, có tăng lên đôi chút cũng không sao, mình vẫn dành dụm được chút ít mỗi tháng. Cuộc sống lại như trước kia! Mà bảo vệ thì có phải làm gì đâu chứ? Không mưa gió, nắng nôi, thích đứng thì đứng, thích ngồi thì ngồi. Mỗi ca hẳn phải có 2 người, chẳng có gì phải buồn. Mà buồn thì đã có tivi. Mình sẽ mang thêm đến phòng riêng của mình vài cuốn sách hay ho, và thời gian của mình sẽ kín mít. Ôi thật là tuyệt!

“Cho hỏi nộp hồ sơ ở đâu ạ?”

“Đồng ý rồi hả? Mà đã chắc giấy tờ đầy đủ chứ?”

“Đủ mà.”

“Tốt. Thế có năm trăm ngàn ở đấy không?”

“Có .. à không, không đủ. Năm trăm ngàn làm gì thế ạ?”

“Tiền may đồng phục. Có lo được không? Không thì ra làm ở chỗ đá bi nhé?”

Chẳng hiểu từ đâu, một cơn thất vọng chán chường ập đến. Không trả lời lại, tôi tắt máy rồi quay đầu đi về nhà. Lê bước trên vỉa hè, tôi tuyệt vọng muốn phát khóc mà không tìm ra được lí do. Năm trăm nghìn à, tôi có gấp bảy lần chỗ đó. Nhưng cuộc sống này, sao mà phải khổ sở vậy cơ chứ? Tôi móc ví ra, có cả thảy hơn ba trăm nghìn. Tôi muốn quẳng chúng xuống lòng đường, nhưng nhận ngay ra là mình không dám. Tôi chẳng đủ can đảm cho bất cứ chuyện gì. Lên đến phòng, tôi buồn bã buông mình xuống giường. Trần nhà và bốn bức tường phủ một mầu xanh hoàng hôn nẫu ruột. Tôi úp mặt vào gối, nhận thấy rằng mình đang muốn tự sát.

Cơn thèm khát được chết tràn tới mãnh liệt tới độ con người tôi dường như trở nên bồng bềnh trong giây lát. Trí óc tôi phiêu lưu nhanh chóng qua những cái thòng lọng, những vũng máu, những nấm mồ, những tiếng thét, những tiếng cào cấu, rên rỉ … rồi nó lướt tới những khung hình chan hòa ánh nắng, những khung hình đầy ngập bóng đêm. Thân thể tôi như bị hút sâu xuống những vùng tăm tối, mà sự êm dịu của nó khiến tôi như tan ra, thấm vào gối, lọt qua chiếc chiếu rồi nhỏ tí tách xuống gầm giường. Tôi xiết chặt hơn nữa chiếc gối trong tay. Ôi sung sướng làm sao! Hạnh phúc làm sao!

Chiều đến, tôi tỉnh giấc trong cảnh yên bình. Tôi vươn tay kéo rèm cửa, mấy nhành cây dập dờn bên ngoài lớp kính. Tôi đã ở trong căn phòng này hơn sáu năm qua, vậy mà bây giờ đây, với tôi, nó thật xa lạ. Giống như tôi đang ở trong một gian phòng bệnh nhân trên đỉnh núi. Tôi ngước nhìn lên, vẫn có hoa tươi ở trên bàn. Những bông hoa cúc mầu tím thanh nhã. Tôi cố nhớ lại, hình như khi mới dọn nhà về đây, tôi đã mua bình hoa này của một tay đẩy xe hàng rong đồ gốm sứ. Vẻ bình yên mà nó mang lại đã hút mất tuổi xuân của tôi, như hoa tàn hút đi thời gian của nó. Nhưng tôi đã không còn đủ sức để đập phá đi vẻ bình yên ấy. Tôi ngồi dậy trên giường, nhìn khắp phòng. Đây là đâu? Tôi nhìn vào trong gương. Thảm hại và xa lạ quá. Gương mặt ấy vẫn đẹp, nhưng tái nhợt và vô hồn. Tôi thử mỉm cười, nhưng nụ cười trong gương thuộc về một kẻ đã chết từ lâu, nó đang cố trồi lên, nhưng lạc lõng và vô nghĩa lý.

Phải mọi hôm thì giờ này cơm đã chín. Mấy năm nay, tôi chẳng bỏ bữa cơm nào, việc bỏ cơm sẽ khiến tôi lo lắng khó chịu hơn là vì đói. Ngày nào tôi cũng phải ngủ đủ số giờ qui định. Nếu chẳng may dậy sớm, tôi sẽ nằm nán lại trên giường và cố ngủ tiếp, dù đôi mắt tôi cứ dõi buông lung lên trần nhà, nơi đôi khi tôi tưởng đấy là bầu trời sao. Ngày nào tôi cũng mang đồ đạc ra phủi bụi hay lau chùi cẩn thận. Ngày nào tôi cũng nắn bóp vùng bụng dưới vì nỗi lo sẽ bị đau ruột thừa bất chợt. Ngày nào tôi cũng … Nhưng hôm nay, cơn buồn bã trói tôi lại trên giường. Tôi kiệt sức, mệt mỏi. Tôi cố nghĩ gì đó, rồi lại cố không nghĩ gì cả. Tôi với tay lấy tập anbum, lôi tiền ra đếm lại. Ba triệu rưỡi. Chẳng có gì đổi thay. Tôi nằm ngửa trên giường, úp nắm tiền lên ngực. Bao lâu rồi tôi không tự hỏi, vì sao tôi lại chấp nhận một cuộc sống như thế này? Những tháng ngày trôi đi như mây, cuộc sống chỉ đầy hư không và mộng mị. Cũng không thể nói là tôi không mơ ước gì, tôi mơ ước rất nhiều, như mọi cuộc đời sống mà như chết thường như thế. Có điều .. Tôi nhỏm dậy và cất lại tiền vào trong anbum.

Cả tập anbum này nữa, cách đây lâu lắm rồi, có một thời mà không ngày nào tôi không lật mở nó ra, lướt ngón tay trên những gương mặt, mà nếu có tình cờ gặp lại, tôi sẽ lẩn trốn hay tránh né, hoặc giả có kẻ đến với tôi, tôi đã xua đuổi. Bản thân, tôi thích thú với từ phản bội, thích thú là kẻ trốn chạy, do lẽ thường, tôi không muốn đau khổ bởi mọi giãn cách tất yếu, những thay đổi chẳng chóng thì chầy, mà hơn ai hết tôi lưu giữ nó ở ngọn nguồn của nó. Tôi nhớ. Như nhớ hư vô, im lặng, quê hương. Những kẻ vốn chấp nhận chuyện rằng, ta càng tiến lại, nó càng lùi xa, mọi quan hệ của ta với cuộc đời đều trong vòng vận động của khuyếch tán và tan biến; họ bơi lại gần những phân tử, khi gần người nọ, khi gần kẻ kia. Nỗi buồn khổ của họ thật cao thượng. Tôi muốn là phân tử mang trọn vẹn trong mình lực đẩy, tôi tự bắn ra ngoài rìa tồn tại, nơi đó, khi còn chờ đợi vết thương khép miệng, tôi sẽ sử dụng cái quyền tối cao bất khả xâm phạm của mình: quyền được ngắm nhìn. Hạnh phúc giống như một vực sâu, ai gọi nó là dành cho những kẻ buông thả? Khi tôi lựa cho mình một mục đích tối thượng, một giá trị cao vợi, chính là điểm tựa cho hoang mang, vận động và chờ đợi, ấy là khi tôi chênh vênh trên bờ vực hạnh phúc. Nhưng bởi một lí do nào đó, tôi cứ mãi chơi trò đi dây nguy hiểm một cách tài tình, một điều đúng cho tất cả chúng ta. Lạ lùng hơn nữa, ngay khi tôi chỉ là một kẻ nghiệp dư vụng về, trong khi tôi đuối sức để mà muốn được nhảy xuống vực, tôi vẫn không thể nào đạt được mong muốn ấy. Không phải vì có một lực cơ học níu chân tôi lại, không phải vì vực sâu ở đó chỉ như một sự trêu ngươi mời gọi, không phải vì tôi không quyết định được, nhưng bởi một lí do không thể cắt nghĩa, có ở đó vì có con người, khiến tôi, một kẻ khốn khổ sống bấp bênh, đã kiệt sức mà lại không thể nào gục xuống ..

Tôi đã mua cuốn anbum này bằng tiền thắng được trong một cuộc thi giải toán trên báo hồi cuối tiểu học. Ngày ấy tôi đã có cái thú cất giữ những thứ riêng cho đời mình. Tôi có một tủ hai ngăn đầy những nắp nhựa đựng “hóa chất” mà tôi thu thập được: nước đường, nước muối, nước phân hóa học, nước xà phòng, nước ôxi già, nước rỉ sắt, nước các loại rau, mỡ lợn, mỡ gà, lòng trắng trứng, bột kim loại, bột đá thối, bột thuốc nghiền v.v… Cùng với các mô hình tàu thuyền, xe cộ, nhà cửa, đồ đạc tự cắt bằng xốp và tập anbum, đó là tất cả kho báu của tôi. Ngày ấy tôi không có nhiều ảnh riêng lắm, chỉ độ trên dưới mười tấm, mà phần lớn chụp khi tôi còn quấn tã, đang cầm hoa, cầm diêm hay cầm vỏ chuối trên tay. Tôi giữ cả những tấm ảnh chụp cùng gia đình, dù tôi cho rằng những tấm ảnh như thế không hẳn là của riêng tôi. Tôi rất thích được chụp ảnh, nhưng từ khi ý thức được điều đó, tôi lại thấy ngượng nghịu khi người ta kêu tôi ra trước ống kính. Tôi bối rối, khó chịu, cảm thấy lo sợ khi nghĩ người khác có thể biết được nỗi thích thú hồi hộp ấy của mình. Một ngày nọ, bố muốn gửi mấy tấm ảnh gia đình ra ngoài Hà Nội cho ông bác lưu lạc của tôi, nên tập trung mọi người lại rồi kêu tôi đi gọi thợ ảnh. Tôi sung sướng lắm nhưng vẫn tỏ vẻ cau có. “Ảnh với iếc” – tôi giả vờ lầm bầm, rồi buộc mo cau vào càng xe, tôi đạp tít mù “phạch phạch phạch” lên thị trấn, vừa đạp vừa ngoác miệng cười. Ông thợ chụp ảnh tên là Thái, tính hơi hâm hấp. Ông có một chiếc áo màu kaki rất nhiều túi và một con Minks mầu vàng chanh. Mỗi khi cưỡi xe, ông thường xỏ giầy đinh, buộc tóc lại và đeo kính mầu, trông rất oách. Nhìn thấy ông đang dùng súng hơi bắn ngọn bàng ngoài cửa, tôi tấp xe lại, gọi:

“Bác Thái à. Chụp ảnh. Bố cháu kêu”.

“Bố mày là ai mà kêu tao?” – Ông nói, không bỏ súng xuống, nheo nheo mắt ngắm ngọn bàng. Tôi biết ông ta nói đùa nên dựng xe, đứng lại coi ông bắn.

“Lớn tướng rồi còn chụp ảnh, bác nhỉ?” – Tôi nói, môi hơi trề ra.

“Chú mày bảo sao?”

“Thì bố cháu đấy. Lớn hết cả rồi còn chụp ảnh”.

Ông Thái nhìn tôi. Ông ta nhìn một lúc liền chẳng tỏ vẻ gì khiến tôi chột dạ. Tôi hơi liếc nhìn xuống đất rồi giục:

“Nhanh lên đi bác”.

“Ừ hừ. Mày về trước đi. Bảo bố mày tao đến ngay giờ” – Ông ta nói, tặc lưỡi một cái rồi đi vào nhà trong.

Mươi phút sau, chúng tôi xếp thành hai hàng trước cửa nhà. Ông bà tôi ngồi trên ghế ở hàng trước. Hàng sau thì có bố mẹ tôi, một ông cậu từ tận Kiên Giang lên chơi, và tôi.

“Cười lên” – Ông Thái nói. Cả nhà đều cười, tôi giả vờ chán nản nhìn ngó xung quanh. Ông thợ ảnh hơi hạ máy xuống.

“Cười lên, cu Sơn” – Ông nói – “Nhìn thẳng vào đây, rồi cười lên. Nào. Thế”. Tôi nhếch mép rồi thở dài đánh thượt một cái. Không hiểu sao tôi cảm thấy hơi chán thật. Nhưng rồi nghĩ tới một anbum đầy ắp những bức ảnh từ bé đến giờ, rồi cả những bức sau này nữa, tôi nhoẻn một nụ cười thật tươi. Đúng lúc ông Thái bấm máy.

“Đẹp lắm” – Ông nói – “Tấm nữa nào. Nhanh để còn chụp riêng cho cu Sơn một tấm”. Hết câu, ông nháy mắt một cái đồng lõa tinh quái với tôi. Ôi giời, tôi gần như chết đứng khi ấy. Một cảm giác tức tối, xấu hổ gần như là bị đổ oan, “xúc phạm”, dâng lên khiến tôi nghẹn cả họng. Bố tôi, không hiểu ma quỉ nào xui khiến ổng, chêm luôn một câu vào cảnh “tình ngay lí gian” của tôi.

“Ô, bé Sơn thích chụp ảnh hả? Ừ được rồi, sẽ chụp sau. Cho con riêng mấy tấm” – Ông vừa nói vừa vỗ vỗ vào vai tôi, kéo tôi lại gần. Còn tôi thì bật khóc một cách tức tưởi.

Nhớ lại chuyện giận dỗi xửa xưa của mình khiến tôi vui hơn được một chút. Cũng kể từ sự cố ấy mà tôi đâm ra thù ghét chuyện chụp ảnh thực sự, tôi không bao giờ còn cố ý nhô đầu một cách vô ý ra trước ống kính khi người ta đang chụp ảnh nữa. Tuy thế tôi vẫn yêu quí cuốn anbum, vẫn muốn có thêm được những tấm hình đẹp cho nó. Tôi không từ chối khi có ai đấy yêu cầu chụp ảnh chung, nhưng tôi không có thêm được một tấm hình riêng nào kể từ ngày hôm đó nữa, ngoại trừ những tấm hình thẻ.

Tôi lật mở cuốn anbum. Đã từng một thời tôi có khá nhiều ảnh, đến nỗi phải xếp vài tấm vào trong một trang, nhưng đến giờ tôi chỉ còn giữ lại 7 tấm hình cả thảy. Tôi lôi chúng ra khỏi anbum và xếp lên giường.

Những tấm ảnh tôi giữ lại, hầu hết lại không có hình tôi trong đó. Chỉ còn duy nhất một tấm chụp tôi hồi khoảng bốn tuổi, đang ôm cổ con Lu bên gốc cây mận nở hoa trắng xóa. Hình chụp nghiêng, nhưng nếu để ý kĩ vẫn thấy được cái đuôi giấy hơi cong lên của chiếc phiếu bé ngoan tôi thường cài trên ngực. Mỗi tuần tôi lại có một phiếu mới. Xa xa nơi góc phải tấm ảnh là cột đèn cao áp dựng trước sân bách hóa tổng hợp. Đu trên cột là người bạn gái đầu tiên của tôi, tên là Huệ, lớn hơn tôi một tuổi. Tôi không nhớ được nhiều về Huệ lắm, chỉ còn hình dung được đó là một cô bé có đôi mắt rất đẹp, tóc mềm và khi mùa đông đến thường mặc một chiếc áo khoác màu đỏ. Tôi yêu cô bé ấy vào thời khó khăn. Tôi nhớ có lần, bởi nhà tôi khá giả hơn, tôi có cưa một nửa cây bắp cải mang qua cho nó. Giấu nửa cái bắp vào lưng áo rồi sơvin lại, thằng gù là tôi sung sướng chạy đi. Huệ đang ngồi trên một cái bập bênh trên đỉnh dốc. Tôi chạy lên, há miệng đớp gió và kêu giả tiếng tầu hỏa “huhuhu”. Tôi cẩn thận trèo lên bập bênh, dáng ngay đơ, cố không để Huệ nhìn thấy lưng mình. Tôi nhẹ hơn Huệ, nên để thực hiện âm mưu, tôi ngồi sát hẳn mép ngoài của cây bập bênh và ra sức nhún. Huệ tròn mắt nhìn tôi, và khi nó mở miệng hỏi tôi “bị làm sao thế”, tôi cảm động nói: “Có thấy tao nặng hơn mọi hôm không?”

“Nặng hơn” – Nó gật đầu đồng ý.

“Đó là nhờ cái này đấy” – Tôi xổ áo len rồi lôi nửa cái bắp cải ra –“Tao đã nặng hơn gần một yến” – Tôi hãnh diện nói tiếp, thấy cảm động thực sự – “Nhưng giờ tao cho mày đấy. Mày nhẹ lắm”.

“Không lấy đâu” – Huệ cười thật tươi – “Nhà có bắp cải mà”. Nói rồi, nó còn nhìn tôi một lúc lâu nữa, miệng vẫn như mỉm cười. Tôi bối rối nghĩ “sao mình lại mang theo có nửa cái bắp”, và, “hay là quay về lấy cái bắp lành ra đây” v.v… Rồi như sực nhớ, tôi thọc tay vào túi quần lôi ra thêm hai quả trứng. Chìa đôi tay ra phía trước, tôi lúng búng:

“Vẫn còn nữa này” – Tôi nói, nhìn nó như van lơn. Dường như Huệ cũng định nói gì đó, nhưng vừa khi ấy, đầu bập bênh bên tôi hạ xuống, tôi trượt ra khỏi mép ngoài và ngã lăn xuống dốc. Đập đầu vào đá, tôi bất tỉnh nhân sự.

Qua tháng sau, bố Huệ bị bắt quả tang đang cắt trộm rau bí nhà tôi, mà sau này nghĩ lại tôi nhận thấy đó không hẳn là do thiếu ăn, mà chỉ là bản tính thích trộm cắp của ông ta thôi. Cũng xui cho ông, nếu hôm ấy bố tôi có nhà thì mọi chuyện đã có thể được giải quyết một cách nhẹ nhàng, nhưng ông lại bị mẹ tôi bắt gặp. Bà nhân chuyện tôi bị ngã trước đấy bèn lu loa lên và mạt sát ông thậm tệ, tới độ hai tuần sau tôi đã thấy gia đình Huệ chuyển đi. Và mối tình của tôi chấm dứt ở đấy, ngay khi tôi có ý định thôi không hờn giận nó nữa ..

Mấy tấm hình còn lại đều do tự tay tôi chụp. Nhìn qua thì chẳng có tấm nào đẹp, và những kỉ niệm tạo nên bởi sự gắn kết của chúng với quá khứ của tôi cũng không đặc biệt gì cho lắm; như thể tôi đã quyết định giữ lại mấy tấm hình này chỉ là do ngẫu nhiên, hoặc cũng có khi tôi muốn nhìn vào chúng vào một ngày nào đấy trong tương lai để mà nghĩ rằng, hẳn cuộc đời mình đã lướt trên con đường này, con đường tạo bởi vài tấm ảnh xấu xí và nhạt nhẽo đến thê thảm.

Tấm thứ nhất là hình ông Gioan Thánh Giá dòng Camêlô, tôi chụp lại từ một khung ảnh lớn trong phòng đọc nhà thờ. Vầng sáng chói trên đầu ông Thánh này là do chớp sáng phản xạ từ mặt kính camera trong phòng. Tôi từng rất thích các vị Thánh, và cũng từng mong ước được trở nên Thánh. Nhưng đến giờ, những hình dung ấy chỉ mang lại cho tôi đôi chút an ủi, rằng người ta có thể trở thành một cái gì đó khác biệt rất nhiều so với những gì tôi mong muốn đạt đến, hay đúng hơn, là những người trói buộc cuộc đời tôi mong muốn đạt đến.

Tấm thứ hai chụp một bông bụp xước tôi để dựa vào chồng sách của những Karl Rahner, Anthony de Mello … trên bàn học. Đấy là khi tôi 21 tuổi, đang học năm cuối khoa lịch sử trường Tổng hợp, vừa mới quyết định chuyển nhà qua một gian phòng nhỏ ở ngoại thành để yên tĩnh, tiện cho việc viết luận. Phía trước cửa phòng tôi là một ao lục bình nở đầy hoa tím. Bông bụp xước năm cánh vàng tôi hái nơi bụi cỏ ven con đường chạy lên xóm Thượng. Mới ở đấy được một tuần tôi đã bị nỗi cô đơn hành hạ dữ dội, đến mức hầu như chẳng còn đủ sức lực để làm việc gì. Sáng cũng như chiều tôi đều ra ngồi ở bờ ao, đưa chân rẽ những cánh bèo, cố đọc thêm chút tài liệu, nhưng không sao tập trung được. Tôi muốn chạy xe vào thành phố, hay gọi điện, viết thư cho mọi người, nhưng kì lạ là tôi đã chẳng làm bất cứ điều gì trong những điều mong muốn ấy. Tôi luôn cảm thấy khó mà chịu đựng nổi cuộc sống mới này lâu thêm được nữa, nhưng ngày lại ngày trôi đi, tôi bỗng chợt nhận ra, rằng cuộc sống dễ dàng trước kia, giờ đây, đối với tôi, có thể còn khó chịu đựng hơn rất nhiều. Và hẳn là từ đấy, cuộc sống biệt lập và nỗi cô đơn đã lựa chọn lấy tôi, nuốt chửng lấy tôi.

Tấm ảnh thứ ba chụp một người nông dân đang cày ruộng. Khi chụp bức hình này tôi đang đứng ở lưng chừng đồi, trên một tảng đá. Mặt trời đã lặn. Cả người nông dân, con trâu, cái cày, thửa ruộng, bãi cỏ, dòng sông phía xa, con đường, vài mái nhà, bụi cây và gió trên ngọn cây, tất cả đều không có gì đặc biệt. Chỉ là khi ấy, đứng trên đồi nhìn xuống, tôi đã luôn mường tượng tới một khung hình: tôi sẽ đứng mãi trên tảng đá, hay đứng giữa những bụi cây, và phía thửa ruộng dưới chân đồi kia, người nông dân cũng sẽ cùng con trâu của mình kéo cày trong bóng tối, cho đến bình minh lên, rồi lại chìm trong sương chiều và đêm giá. Và tôi thấy lan tỏa trong thân thể mình những luồng hơi ấm khiến tôi nhói lòng.

Tấm hình thứ tư tôi chụp một mương nước. Một mơ ước khi xưa của tôi là được thả mình giữa con mương nhỏ ấy, để dòng nước cuốn trôi như một chiếc lá nhỏ giữa hai cánh đồng, để lắng nghe tiếng róc rách nhè nhẹ bên tai, và dưới làn nước trong vắt là muôn vàn những con cá lòng tong đớp mơn man lên da như ru ngủ. Nước con mương mà tôi chụp trong hình cũng rất trong, nhưng vào khi bấy giờ, tôi không còn đủ can đảm để buông mình xuống nữa.

Tôi cầm lên tấm hình thứ năm. Nó nhòe nhoẹt, đầy những vết loang như mực và vết ố màu cánh gián, chẳng thể nhận ra được gì nữa cả. Tôi cho rằng mình đã giữ lại tấm hình này cũng bởi vì nó là như thế, chẳng ghi lại gì, chẳng phát xét gì bằng tồn tại của nó. Nó cho tôi tha hồ tưởng tượng. Giờ thì tôi hình dung ra những gian phòng nào đó được xây trên những thửa ruộng, mà thực ra là bồng bềnh trên lớp rạ thật dầy. Tôi thấy mình ngồi dưới hàng hiên, đưa tay vợt lên những chân rạ, bên dưới chúng là cả một bầu nước khổng lồ trong vắt. Tôi soi mình trong đêm, và tôi thấy bầu trời xanh phản chiếu dưới mặt nước, mây trắng bay vùn vụt cùng những cành ớt hoa vàng thoắt ẩn thoắt hiện.

Bức ảnh thứ sáu chụp mấy người chung cơ quan cũ với tôi. Cũng đông. Mọi người ăn mặc chỉn chu, hầu hết ai cũng cười, mấy bà lớn tuổi nhất còn cười hết cỡ nữa. Tôi không hiểu khi chụp ảnh như thế thì người ta cười vì cái gì? Tôi không thể hình dung được là tất cả những kẻ khác tôi lại có thể có cùng lí do như tôi hồi bé, có cái gì đó thật vô lí. Nghĩ lại thì trong anbum hồi trước vẫn còn mấy tấm hình cơ quan có mặt tôi trong đó, đứng chung với mọi người, nhưng tôi đã cắt vụn nó ra, vứt vào bồn cầu rồi giật nước từ năm ngoái. Tôi không nhớ trong mấy tấm đó thì tôi có cười tí nào không, chắc hẳn là không rồi, chẳng có lí do gì để cười cả.

Tôi cất tấm hình Cây Mận và tấm Cơ Quan vào trong anbum. 5 tấm còn lại, tôi lại lấy kéo cắt vụn ra, rồi uể oải đứng dậy, tôi mang chúng vứt vào trong bồn cầu. Giật nước xong, tôi thấy nhẹ lòng được đôi chút. Mấy tấm ảnh ấy không làm lôi thôi cuộc sống của tôi, nhưng chúng vừa phải thí mạng. Đã thành thói quen, mỗi khi có sự gì đấy khó khăn xảy đến, tôi lại phải tìm hủy đi những gì thân thiết. Tôi luôn cố gắng để đổ lỗi, rằng chính chúng đã kí sinh vào thân thể tôi từ xưa tới nay, cố gắng hút đi sức lực của tôi, rằng bản thân tôi không hề có lỗi, tôi đã cưu mang chúng cho đến khi lưng tôi oằn xuống vì kỉ niệm. Tôi không làm khác được. Đảo mắt nhìn quanh, tôi mệt mỏi mỉm cười, giờ khắp phòng hầu như đã chẳng còn thứ đồ đạc nào gắn bó với tôi, chẳng còn gì thuộc về quá khứ. Tôi tự do thật rồi.

Thói quen cuối cùng đã qua đi. Ngồi xuống giường, tôi buông thả mình cho sự cay đắng và mỉa mai gặm nhấm. Tối đến, tôi cảm thấy bình an hơn. Dường như một ngày bị bỏ rơi cho bản thân đã giúp tôi rơi vào trong một ngày như nó là như thế. Mỗi ngày đều là thần thánh. Tôi nhận thấy rõ ràng rằng, nỗi đau đớn có thực đang quay trở lại, và giờ đây, tôi cần phải trung thực với bản thân. Tôi phải trả mình lại cho chính cuộc đời mà tôi đã đánh cắp, và phải hiểu rằng, sống với những khổ đau đã dành riêng cho mình là cuộc sống tốt đẹp nhất mà tôi có thể có, mà tôi đã từng trốn tránh. Sung sướng với nỗi đau đớn ngọt ngào thấm vào da thịt, tôi vùng dậy và đi như lao vào trong phòng tắm. Tôi kì cọ thân thể hết sức mạnh mẽ và cẩn thận bằng đôi tay run rẩy theo nhịp tim. Mỗi lần liếc nhìn qua gương, qua đám hơi đã phủ mờ mặt kính, tôi như nhìn thấy một gương mặt đẹp đến lạ lùng, và lần đầu tiên tôi hiểu được ra, gương mặt ấy tồn tại là để chịu sự tàn phá chứ không phải để nhìn ngắm. Lấy tay lau đi lớp hơi nước, tôi mở to mắt quan sát mình trong gương, rồi từ từ, hai mép tôi vén lên thành một nụ cười.

“Cười lên nào. Thế” – Tôi nói.

*

Một năm trôi qua, giờ thì tôi đã có một anbum đầy ngập những bức ảnh. Và tấm nào cũng có hình tôi trong đó, ngoại trừ tấm Cơ Quan mà tôi đã giữ lại.

 
12/2010

 

 

 

.

bài đã đăng của Nguyễn Nhật Minh


Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

*

@2006-2019 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)