Trang chính » Biên Khảo, Chuyên Đề, Phỏng vấn, Truyện ngắn đặc biệt Email bài này

Da Màu phỏng vấn Nguyễn Nhật Minh

 

 

Câu hỏi dành cho tác giả:

  1. Kỹ thuật sử dụng của tác giả trong truyện ngắn (chẳng hạn có người áp dụng kỹ thuật điện ảnh, visual art, âm nhạc, v.v.) Có thể giải thích rõ về cấu trúc của mình?
  2. Tác giả có phương pháp hoặc thủ pháp gì để dẫn dắt câu chuyện dưới một cấu trúc/một nội dung gần như phi lý đó? Có thể gợi mở những thủ pháp “bí mật” mà tác giả sử dụng để dựng lên/giải quyết câu chuyện? Những ý tưởng này đến từ đâu? Cụ thể là truyện mà tác giả tham gia, cảm hứng đến như thế nào?)
  3. Địa điểm và không gian viết có giữ vị trí quan trọng và ảnh hưởng đến tính mơ hồ, hư cấu, tưởng tượng trong truỵên?
  4. Một truyện ngắn như vậy mất bao lâu để hoàn tất? (sở dĩ hỏi chi tiết như vậy vì với dạng truyện phi cấu trúc, nội dung tưởng như phi lý, không có thật, hoặc đánh lừa giác quan người đọc—thì tác giả phải đi theo một hệ thống nào đó, vận dụng cảm tính hay lý tính, hay kết hợp cả hai để giải quyết những tình tiết/nhịp điệu trong truyện một cách trọn vẹn, phải chăng họ có độ tự chủ thật cao mới đi xuyên suốt được những hư cấu (đôi khi rất hỗn loạn hoặc phức tạp của tâm lý nhân vật) do mình tạo ra? Như vậy, mỗi truyện mất bao lâu để hoàn tất?) Trước khi viết thì tác giả có chuẩn bị trước nội dung hoặc kỹ thuật muốn hướng tới không?

 

 

Trả lời:

1. Thi thoảng nói chuyện với một người bạn nào đó có quan tâm đến một truyện ngắn nào đấy của mình, tôi thường buông một vài lời tự đánh giá về “kĩ thuật xây dựng” và “cấu trúc” của truyện. Nhưng tôi thú thực là khi đó tôi lòe người ta thôi, tôi biết thừa rằng cô (cậu) ta, những kẻ nghiệp dư, sẽ chẳng hiểu cấu trúc của truyện ngắn là cái quái gì. Vì đến cả tôi cũng có biết đâu.

Thường hầu hết các truyện ngắn tôi đều viết một cách khá cảm tính. Tất nhiên tôi cũng đắn đo xem nên viết đoạn nào trước, đoạn nào sau, các đoạn có mối liên kết như thế nào để nối mạch tiếp diễn, để bổ sung, hay để phủ nhận nhau, vân vân. Nếu người ta gọi cái đó là kĩ thuật dựng truyện thì kĩ thuật dựng truyện của tôi là như thế đấy. Cũng có một ngoại lệ, ấy là khi tôi cố gắng để tạo nên một câu chuyện có hình thức giông giống như một bản nhạc rock. Tức là cũng có những câu riff và những câu solo, có tiếng trống nặng trịch ở đằng sau, có tiếng bass như mưa phùn, tiếng lead như chớp lóe, và vocal như sói tru. Nhưng đấy là tôi tưởng tượng ra như thế, chứ chẳng thể biết được một ai đó khác đọc truyện có nhìn thấy những thứ ấy như tôi không.

Mà thôi, đó cũng không phải là câu chuyện mà chúng ta đang đề cập đến.

2. Hoàn toàn không có thủ pháp đặc biệt nào được sử dụng trong truyện ngắn này. Lúc đầu tôi chỉ định kể một câu chuyện đơn giản về một cái dãy nhà trọ hình chữ I. Cuối dãy nhà ấy, cách một đoạn khá xa là một căn phòng bỏ hoang, làm bằng kiếng trong suốt. Nhân vật chính sống ở căn phòng đầu tiên của dãy trọ. Một ngày kia, anh ta sực nhớ ra sự hiện hữu và tình thế của mình. Anh ta nhận thấy mọi cảm xúc, mọi cử chỉ, mọi suy nghĩ của bản thân bây giờ bỗng trở nên quá xác thực và đau đớn. Nhưng rồi những cảm giác ấy của anh dần dần bị lấn át đi bởi một nỗi lo âu mơ hồ đến từ sự phân tích tình huống. Nói một cách đơn giản, việc phân tích thực tại khiến anh ta đánh mất thực tại của mình. Thực tại bây giờ trở nên ảo. Ảo một cách hợp lý. Đó là một sự chuyển biến. Sau đó tôi tìm cách đặt anh ta vào một nỗi lo sợ, hay một nỗi ám ảnh nào đó. Và tôi suy nghĩ, điều gì khiến tôi cảm thấy sợ hãi một cách bản năng nhất, một cách “đẹp” nhất? Thế là tôi nghĩ ra con hổ. Thật may mắn là tôi lại có một phác thảo từ trước về con hổ này. Vấn đề bây giờ chỉ là lắp ghép hai bức tranh đang vận động vào với nhau. Khi bắt tay vào công việc, tôi mới thấy được sự cần thiết phải sửa lại hình dạng của dãy nhà trọ. Tôi thử thay chữ I bằng chữ U, và câu chuyện bỗng trở nên gọn gàng hơn. Sợi dây nối kết câu chuyện chính là các hoạt cảnh tiếp diễn nhau (theo trình tự thời gian) các hành động trong thực tế của nhân vật. Anh ta thức dậy, thiếp đi một cách mê mệt rồi lại thức dậy, sau đó thì đi tắm. Chuyện này xảy ra thường xuyên trong cuộc sống của tôi độ một năm trước. Tôi thức đến gần sáng rồi mới leo lên giường và cố ngủ. Đến gần trưa thì tôi bật dậy, mở máy tính, xem các bức tranh (ví dụ của Edward Hopper), ăn hay uống bất cứ thứ gì có trong phòng, thủ dâm và lại leo lên giường chờ giấc ngủ đến lần nữa. Tôi thức giấc lần thứ hai thường vào khoảng 1-2h chiều. Và tất nhiên là thấy tuyệt vọng.

Những ý tưởng như kiểu “căn phòng kiếng” thì tôi thường lôi ra từ một nơi hay ho nào đó. Trong một giấc mơ chẳng hạn. Còn cái dãy nhà trọ hình chữ I như lúc đầu, tôi đã bê nguyên lại từ khu tập thể giáo viên tại trường trung học cũ của tôi. Căn phòng của nhân vật chính là phòng của cô giáo dạy toán, trước cửa phòng cô cũng có một lu nước, một mảnh vườn nhỏ và hai cây chuối.

Phân tích nghe có vẻ phức tạp vậy thôi, chứ thực ra việc xử lý các chi tiết và sắp đặt trình tự cho nó luôn đến một cách khá dễ dàng và nhanh chóng. Và thường thì những bế tắc trong việc viết lách của tôi cũng xảy ra cách rất nhẹ nhõm. Chỉ cần hơi khó viết một chút là tôi vứt bút qua một bên, hoặc thảng có khi thì chuyển sang ghi chép một ý tưởng nào đó.

3. Tôi thường viết trong phòng, nhưng đôi khi cũng ở một quán cà phê lạ, hay ở trong thư viện. Tôi cũng từng viết khi ở nhà ga, ở trên mái nhà và thậm chí ở dưới cả gầm giường. Truyện ngắn này thì đặc biệt hơn, tôi gõ nó ra trên máy vi tính. Đây là câu chuyện đầu tiên mà tôi sử dụng trình soạn thảo Word thay vì viết ra giấy (rồi gõ lại) như mọi khi. Tôi không nghĩ việc ngồi viết ở đâu, hay viết bằng gì lại có ảnh hưởng nào đấy chủ động lên nội dung hay không khí trong truyện. Tất nhiên cũng có trường hợp tôi nhìn thấy một con kiến đang bò trên mặt bàn, và tôi vứt nó luôn lên người nhân vật.

4. Thời gian để hoàn thành một truyện ngắn như thế này thực tế chỉ độ vài tiếng, vì tôi đã có gần hết những nguyên liệu cần thiết để viết ra rồi. Những phác thảo từ trước, ví dụ như phác thảo về con hổ ở trong sóng lúa, đều đến từ một thoáng tưởng tượng hay suy tư đặc biệt, không lí giải. Nó thường đến khá đột ngột, và thời gian tôi viết cho kịp những hình ảnh và suy nghĩ lướt qua trong đầu ấy luôn chỉ tính bằng phút thôi. Tôi sẽ không viết được gì nếu không có những phác thảo như vậy.

Tôi cũng mất khá nhiều thời gian cho việc đọc lại tác phẩm. Có lẽ phải đến mười, hai mươi lần cho mỗi truyện, dù dài hay ngắn. Cứ viết được vài câu là tôi lại dừng, đọc đi đọc lại, và chỉ viết tiếp khi cảm thấy đã tạm ổn.

 

 

 

.

bài đã đăng của Nguyễn Nhật Minh


3 Bình luận »

  • T.T says:

    T.T mượn câu của phan ngọc để trả lời phan ngọc:
    “Cái đó cũng còn tùy theo trình độ đọc văn của bạn đến đâu?”
    http://damau.org/archives/12502

    *Thay chữ “tho” bằng “văn”

  • phan ngọc says:

    T.T viết:
    ( “Chuyện này xảy ra thường xuyên trong cuộc sống của tôi độ một năm trước. Tôi thức đến gần sáng rồi mới leo lên giường và cố ngủ. Đến gần trưa thì tôi bật dậy, mở máy tính, xem các bức tranh (ví dụ của Edward Hopper), ăn hay uống bất cứ thứ gì có trong phòng, thủ dâm và lại leo lên giường chờ giấc ngủ đến lần nữa. Tôi thức giấc lần thứ hai thường vào khoảng 1-2h chiều. Và tất nhiên là thấy tuyệt vọng.”)
    “… tạo ra “văn chương phi lý”? (Tôi chỉ đặt câu hỏi, chứ không phê phán.)
    Có thể gọi những truyện ngắn của tác gỉa A Dĩ là “văn chương phi lý” không ? Tôi thích những chuyện ấy, vì nó rất phi lý, mà vẫn hay. ”

    Thứ nhất: đoạn trên theo tui chẳng có chi là phi lý.
    Thứ hai: nó chẳng có chi là hay.

  • T.T says:

    Tôi đã đọc trên Da Màu một bài thơ, đại khái có những câu như “con lạc đà bước đi bằng hai cái bướu” . Và cũng có người đọc vào khen tác gỉa viết hay quá, đọc câu trước không thể nào đoán ra được câu sau (!) Vì không đoán được nên gọi là hay à ?

    Thơ như thế có thuộc loại “thơ phi lý” ?

    Đọc mãi một loại thơ có vần có điệu mãi cũng chán. Nhưng đọc một bài thơ có hình thức và nội dung có vẻ vượt ra ngoài khuôn khổ của vần điệu ấy, nhưng   lại giống như một món “tả pí lù”, thì còn chán hơn.

    Bệnh ung thư xảy ra khi những tế bào phát triển không bình thường. Có phải một sinh hoạt tương tự thế này:

    “Chuyện này xảy ra thường xuyên trong cuộc sống của tôi độ một năm trước. Tôi thức đến gần sáng rồi mới leo lên giường và cố ngủ. Đến gần trưa thì tôi bật dậy, mở máy tính, xem các bức tranh (ví dụ của Edward Hopper), ăn hay uống bất cứ thứ gì có trong phòng, thủ dâm và lại leo lên giường chờ giấc ngủ đến lần nữa. Tôi thức giấc lần thứ hai thường vào khoảng 1-2h chiều. Và tất nhiên là thấy tuyệt vọng.”

    … tạo ra “văn chương phi lý”? (Tôi chỉ đặt câu hỏi, chứ không phê phán.)

    Có thể gọi những truyện ngắn của tác gỉa A Dĩ là “văn chương phi lý” không ? Tôi thích những chuyện ấy, vì nó rất phi lý, mà vẫn hay. 

     

Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

*

@2006-2019 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)