Home » Archive by Category

Category: Biên Khảo

Chân dung Người Lính Việt Nam Cộng Hòa trong và ngoài Trại Giam Tù Cải Tạo của Cộng sản: Tạ Chí Đại Trường (kỳ 1)

21.11.2025

Phùng Nguyễn được Tạ Chí Đại Trường tin cậy trao cho di cảo là do mối giao tình từ năm 2012, khi Phùng Nguyễn phổ biến bản chính thức của Một Khoảnh VNCH Nối Dài của TCĐT trên Thư viện Kệ sách và giúp sử gia lấy lại vị trí xứng đáng cho cuốn sử ký của ông. Đôi bạn vong niên này đã gặp nhau ở chỗ chống Cộng kịch liệt. Việc nhà văn Ngô Thế Vinh cho phổ biến di cảo TCĐT trước Da Màu – một tạp chí mà Phùng Nguyễn dự phần sáng lập, rồi khổ công góp sức gây dựng cho đến khi qua đời — là điều hết sức đáng tiếc.

Lịch sử truyền giáo và chữ quốc ngữ – Chương 12: Vua Minh Mạng (1820-1840)

12.11.2025

Thời kỳ Minh Mạng trị vì cũng là giai đoạn thực dân bành trướng: hai cường quốc Anh, Pháp đã bắt đầu xâm chiếm các nước Á đông từ đầu thế kỷ XIX. Họ dùng đủ mọi thủ đoạn: xin buôn bán, xin một mảnh đất để mở thương điếm, xin cứu một giáo sĩ (đã được tha), hoặc xin tự do truyền giáo…, tất cả mọi lý do đều có thể dùng để thâm nhập vào nước ta…

Đọc Lại

23.10.2025

Người viết và người đọc gặp nhau qua một cuốn sách, người viết thèm viết cuốn sách để đời còn người đọc tìm một cuốn sách thấu tận tâm can. Đã mê đọc thì ai cũng đọc sách từ sớm với đủ loại sách từ kinh điển đến hiện đại. Tôi tự làm mình thiệt thòi khi khước từ văn hóa đọc, mãi đến khi theo nghề viết mới chịu đọc.

KHU RỪNG LAU CỦA DOÃN QUỐC SỸ – CUỘC HÀNH TRÌNH ĐI TÌM TỰ DO

22.10.2025

Doãn Quốc Sỹ là một trong những nhà văn hàng đầu của văn học miền Nam. Ông sinh năm 1923, tại tỉnh Hà Đông. Ngay từ thời trẻ ở miền Bắc, ông đã có ý …

Khái Niệm Biên Giới, Người Lạ và Khuynh Hướng Nữ Quyền Trong Tác Phẩm Của Thảo Trường

16.10.2025

Như vậy chỉ có súng đạn là thứ vượt qua được mọi biên giới của con người. Và ngày nay, trong bối cảnh xã hội Hoa Kỳ, điều mà Thảo Trường ám chỉ vẫn hợp thời, hay là hợp thời hơn bao giờ hết. Nhãn hiệu Mỹ của Tu Chính Án thứ 2, gần như một thứ giấy phép hợp pháp cho phép những người quá khích và cuồng tín xử nhau bằng vũ khí do bất đồng chính kiến. Bạo lực chính trị mang nhãn hiệu Mỹ. Chuyện tranh giành lẽ phải và công lý trong xã hội phân cực bây giờ mang nhãn hiệu Mỹ. Nạn xả súng vào đám đông, trường học, nơi thờ phượng mang nhãn hiệu M (…) Tư tưởng và dự cảm chính trị sâu sắc của Thảo Trường đã mang lại tính phổ quát cho truyện ngắn này, dù đặt vào bất kỳ thời đại, xã hội hay cuộc chiến nào.

B-52 của Thuận: chiến tranh, ký ức và thân phận con người / B-52 de Thuận: mémoire, guerre et humanité

8.10.2025

Cách đây năm ngày, Thuận gửi qua email cho tôi bản thảo tiểu thuyết B-52 của chị. Tôi đang bận với nhiều việc riêng, nhưng ngay khi mở tập bản thảo ra, tôi đã bị hút vào những trang chữ, đọc một mạch gần như không dừng lại.

Tự sát trong văn chương của Linda Lê: từ ‘nhận thức’ đến đối diện

4.10.2025

Tôi xin nói thẳng: từ rất lâu, tôi đã mang trong mình những ý nghĩ về cái chết. Nhiều lần, trong những khoảnh khắc tĩnh lặng hoặc tuyệt vọng, tôi tự hỏi: tự sát là một lối thoát, một sự giải phóng hay chỉ là ngõ cụt cuối cùng của một tâm hồn kiệt sức?

Lịch sử truyền giáo và chữ quốc ngữ – Chương 11 – Trương Vĩnh Ký (1837-1898)

1.10.2025

Phần VII: Cuộc xâm lăng của Pháp dưới ngòi bút Trương Vĩnh Ký

Jean Bouchot, tác giả cuốn chân dung nổi tiếng về Trương Vĩnh Ký «Un savant et un patriote cochinchinois Petrus J.B. Trương …

Chiến tranh dưới ngòi bút Thảo Trường

12.09.2025

Thảo Trường vĩnh biệt chúng ta ở tuổi 74 với 14 tác phẩm xuất bản tại Việt Nam và 8 ở Hoa Kỳ. Không phải với số lượng tác phẩm như vậy, hay việc ông bị tù đày 17 năm (không có bản án), từ Nam ra Bắc khiến tên tuổi Thảo Trường nổi tiếng trên văn đàn, mà hơn hết, ngay từ những tác phẩm đầu tay và cách ông chọn lựa thái độ và trách nhiệm của người cầm bút…

Trò Chuyện Với Nhà Văn Thảo Trường

4.09.2025

4 tháng 9 năm 2010
LTS. Để tưởng nhớ nhà văn Thảo Trường vừa qua đời, chúng tôi mời quý độc giả theo dõi buổi trò chuyện giữa ông với Phạm Phú Minh vào ngày 4 …

Tầm bắn trước và sau của Thảo Trường

4.09.2025

Bài viết này giới hạn trong ba tác phẩm ông viết tại hải ngoại. Với ba tác phẩm này, người đọc cũng nắm bắt được những khác biệt khá rõ ràng trong vùng chữ nghĩa của Thảo Trường sau hai mươi năm ngưng viết.

Phỏng vấn nhà nghiên cứu, phê bình văn học Bùi Vĩnh Phúc (về chuyện Đọc và Viết & về Văn Học Hải Ngoại) – kỳ 2/2

29.08.2025

Văn học VNHN, ngược lại, được khởi dựng bởi những con người sống trong một tâm thế khác. Những con người sống trên đất khách, với tâm trạng xa nhà, pha lẫn buồn đau, giận uất, ít nhất trong giai đoạn đầu. Sau đó, với sự sống đã ổn định, tâm hồn ngoài cái khắc khoải cũ, đã bắt đầu tiến đến tâm trạng làm quen, hoà nhập ở một mức độ nào đó vào cái mới, để sống còn và phát triển…

Phỏng vấn nhà nghiên cứu, phê bình văn học Bùi Vĩnh Phúc (về chuyện Đọc và Viết & về Văn Học Hải Ngoại) – kỳ 1/2

28.08.2025

Với tôi, sống hay viết thì cũng vậy. Viết là một dạng sống. Và sống, nhìn một cách nào đó, cũng là một dạng viết. Tôi viết nên tôi trong sự sống mình. Và tôi đã sống, và viết, quấn quyện, hoà lưu, với chính mình như thế.

Bà Triệu: Từ ‘kim đạp đễ’ đến ‘thiếu nam thông’ – một tiếp cận liên ngành

21.08.2025

Nghiên cứu đề xuất biểu tượng Triệu Ẩu không phải là nữ anh hùng theo chuẩn mực Nho giáo hay hiện đại, mà là nữ thủ lĩnh, người chủ trì các nghi lễ trong cộng đồng phi Hán ở Cửu Chân đầu thế kỷ III. Hướng tiếp cận này không chỉ trả lại cho nhân vật bối cảnh văn hóa – nghi lễ nguyên thủy…

Lịch sử truyền giáo và chữ quốc ngữ – Chương 11 – Trương Vĩnh Ký (1837-1898) – VI – Tác phẩm

20.08.2025

Vấn đề văn bản Trương Vĩnh Ký
Ngày nay, nhờ internet, tác phẩm của Trương Vĩnh Ký được truyền bá rộng rãi hơn trước, riêng Thư Viện điện tử của Hội Ái Hữu Petrus Trương Vĩnh …

Da Màu phỏng vấn Đặng Mai Lan

14.08.2025

Giá trị Nhân Bản và Tự Do của nền văn học miền Nam 1954/1975 và bây giờ là Văn Học Hải Ngoại luôn chấp nhận những dị biệt, bao dung. Nói lên điều này vì tôi thấy có những nhà văn trong nước, từng viết truyện vu khống lính VNCH tàn ác dã man, lóc da, xẻo thịt quân thù… Dĩ nhiên, bây giờ họ đã viết khác đi. Và họ đã được ca tụng, khen ngợi trên những trang Văn Chương Hải Ngoại.

‘Thuyền,’ như một bi kịch nhân sinh

24.07.2025

Tôi nhẩn nha đọc Thuyền giữa lúc ở nước Mỹ đang diễn ra cảnh chính quyền Donald Trump thi hành một cách quy mô, mạnh bạo và tàn nhẫn chiến dịch trục xuất “di dân bất hợp pháp” trên toàn nước Mỹ. Di dân nào mà chẳng là bất hợp pháp!

chôn nakba: israel che giấu một cách có hệ thống các bằng chứng về vụ trục xuất người ả rập năm 1948

♦ Translated by:
24.07.2025

“Nếu tôi biết văn khố nào có tài liệu mật, tôi có quyền nói cảnh sát tới đó tịch thu tài liệu. Tôi cũng có thể nhờ tòa án. Tôi không cần nhân viên văn khố cho phép. Nếu có tài liệu mật, tôi có thẩm quyền hành động. Này, có chính sách đấy. Tài liệu bị niêm phong đâu phải vô cớ. Dù vậy, tôi không nói với chị là mọi thứ bị niêm phong đều có 100% lý do chính đáng [để bị niêm phong].”

Về cuốn Từ điển Việt ngữ phổ thông của BS Lê Văn Thu và DS Nguyễn Hiền – Phần 3

22.07.2025

V-2 Về hình thức trình bày, cụ thể là lời văn giải nghĩa
Đọc cuốn sách đang có trên tay, ta thấm thía công phu của hai tác giả bỏ vào ròng rã 12 năm. Nhiều …

Về cuốn Từ điển Việt ngữ phổ thông của BS Lê Văn Thu và DS Nguyễn Hiền – Phần 2

15.07.2025

IV.
Trên phương diện cung cấp mục từ, còn một đóng góp nữa của Từ điển Việt ngữ phổ thông cũng rất nên nghĩ: các ông đã bảo lưu được nhiều từ cổ và phương ngữ …

Lịch sử truyền giáo và chữ quốc ngữ – Chương 11.V – Huỳnh Tịnh Của và Gia Định Báo

11.07.2025

Nhiều tác giả khi viết về Gia Định Báo, thường đề cao tên tuổi những người Việt, như Trương Vĩnh Ký, Tôn Thọ Tường, Trương Minh Ký, và gán cho họ những vai trò không có trong tờ báo này, và cho Gia Định Báo một tầm quan trọng về biên khảo, học thuật; thậm chí mục từ Gia Định Báo của Wikipédia tiếng Việt ngày nay, ghi rằng: Gia Định Báo do Trương Vĩnh Ký và Ernest Potteaux sáng lập, Huỳnh Tịnh Của làm Tổng biên tập, là hoàn toàn sai.

Về cuốn Từ điển Việt ngữ phổ thông của BS Lê Văn Thu và DS Nguyễn Hiền (1) – Phần 1

9.07.2025

Cuốn sách gồm 1274 trang, khổ 16x24cm, bìa cứng, giấy đẹp, tôi nhận được đã gần một tháng(2) nhưng đến nay mới đọc xong, dù chỉ là đọc lướt các vần từ C đến Y và …

nguyễn mộng giác viết giữa trời biển mênh mông

8.07.2025

Cái gì khiến tôi say sưa viết như thế? Hỏi viết cho ai? Viết cho tôi. Viết làm gì? Chẳng biết để làm gì, muốn viết thì viết, không viết thì cứ ấm ách nên viết để giải tỏa, thế thôi.

Nhà Trắng

4.07.2025

Ngay từ lúc chưa biết huyền thoại George Washington chặt cây cherry là truyện bịa, người dân Mỹ đã coi sự thành thật là đức tính quan trọng hàng đầu của vị nguyên thủ quốc gia. Rồi 250 năm sau, người dân Mỹ đưa vào Nhà Trắng một nguyên thủ quốc gia nổi tiếng nói dối, và không bao giờ chịu nhận lỗi. Cử tri Mỹ đã thay đổi, bị lừa, hay họ đã không nhìn ra sự thật?

Năm Mươi Năm Thơ Việt Hải Ngoại

18.06.2025
van-hoc-viet-nam-hai-ngoai-image_thumb.jpg

Các thế hệ tiếp nối của các dân tộc lưu vong có những khoảng cách không quá xa như ở người Việt. Ở người Việt có một khoảng cách … giữa những người tham gia chiến tranh, bị tù đày, và những người sinh ra tại hải ngoại. Ở thế hệ thứ hai và thứ ba này, quá trình hội nhập xảy ra mau lẹ nhưng đột ngột, cắt đứt với truyền thống. Những thế hệ về sau thậm chí không còn tự xem mình là người Việt nữa.

Vượt Di Sản, Vượt Ký Ức: Thuyết Trình Ngày 30 tháng 4 về Văn Học Miền Nam và Văn Học Hải Ngoại

6.06.2025

Tôi nghĩ “ký ức” về văn học miền Nam Việt Nam, do bản chất của nó là một truyền thống bị phân tán và vẫn còn bị đàn áp ở Việt Nam – không thể tách rời điều được coi là “vượt ra ngoài ký ức” – sự phân tán của ký ức và mọi điều vượt khỏi tầm ký ức vốn đã hòa quyện vào nhau.

Lịch sử truyền giáo và chữ quốc ngữ – Chương 11.IV – Phạm Quỳnh và Chính sách phục hồi chữ quốc ngữ của Pháp

4.06.2025

Cuốn sách Trương Vĩnh Ký nhà văn hoá của giáo sư Nguyễn Văn Trung, trong tiểu đoạn tựa đề: Giành lại Trương Vĩnh Ký về phiá Việt Nam, ông cho biết: ông viết sách này với mục đích sửa lại «lỗi lầm» trước 1975 ông đã từng phê phán Phạm Quỳnh và Trương Vĩnh Ký là «bán nước». Sau hai mươi năm nhìn lại, ông thấy chỉ có Phạm Quỳnh «bán nước», còn Trương Vĩnh Ký bị oan.

QUAN-NIỆM CỦA KANT VỀ “DING-AN-SICH” TỨC “TÍNH RIÊNG CỦA SỰ-VẬT” VÀ QUAN-NIỆM CỦA HEIDEGGER VỀ “DING” HAY NOUMENA CŨNG LÀ “TÍNH RIÊNG TƯ CỦA SỰ-VẬT.”

23.05.2025

 
[TIẾP THEO KỲ TRƯƠC]
 
PHẦN HAI
For Thơ-Thơ and Nguyễn Đồng
 
LTG. Kể từ phần này tác-giả xin trình bày bài viết dưới hình thứcsong ngữ [Việt-Anh] luân phiên. Lý do: cách viết của Quine rất kỷ-luật thiên …

@2006-2025 damau.org ♦ Da Màu Magazine
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)