HOÀNG HƯNG, NGƯỜI VỀ

Câu chuyện thay đổi, thời đại thay đổi, người làm chứng sẽ chết. Hoặc bị bắn từ phía sau trên đường về nhà. Hoặc chết già trong nhà dưỡng lão. Bạn chỉ còn lại lời kể, ngày xưa, nơi xa lạ. Và bạn bắt đầu nhớ lại tên người, địa danh, cơn đói, sự hoảng sợ, nhục nhã, căm hận. Khi cố gắng của bạn không thành công, chuyện kể đứt đoạn, bài thơ dang dở, người ngồi nghe tản mát, nghi ngờ.

Những cảm nghĩ về Truyện Chớp

Như một ánh sáng vụt qua trong đêm tối (hay giữa ban ngày) và rồi đêm thêm tối và ngày một sáng. Những nhà văn tôi đọc, chí ít từng viết hơn chục truyện nhỏ nhỏ trong đời.

THƯỜNG QUÁN, TIẾNG NÓI TỪ BÊN TRONG

[Thường Quán] sử dụng những chữ, kể những câu chuyện … bằng một phương cách như thể anh và người đọc biết rõ chúng, như hai người đàn ông ngồi trong một căn phòng, không có việc gì làm … đã nói hết những điều cần nói … nhưng bạn đứng ngoài phòng, và không bước vào, bạn sẽ thấy chúng hết sức riêng tư, bí ẩn.

Về bức hình ‘đốt sách 75’; Cách tìm nguồn hình

Thực tế, đấy không phải là hình một cảnh đốt sách tại Sàigòn vào tháng Năm 1975. Mặc dù việc cộng sản hủy diệt sách của Miền Nam có thật, qua những chứng liệu của các nhân chứng sống, trong đó hai người mà tôi biết còn sống và vẫn hoạt động, là các nhà văn Nhật Tiến và Nhã Ca, cả hai đồng thời cũng là nạn nhân của chiến dịch của cộng sản nhằm tiêu diệt một nền văn học nghệ thuật có thể nói là sáng giá và phong phú nhất trong lịch sử văn học nghệ thuật của Việt Nam.

Từ Đền Sách Cấm Parthenon ở Đức, Buenos Aires tới Chiến Dịch Cộng Sản Đốt Sách Miền Nam 1975

với sự tiếp sức của hai cây cần cẩu, khung đền được giữ ở thế nghiêng để dân chúng lấy sách đem về đọc hoặc giữ làm của riêng. Khoảng 12,000 cuốn đã được phân phối cho dân chúng, số 8,000 cuốn còn lại thì được tặng lại cho các thư viện, trong tinh thần “trả lại tác phẩm cho quần chúng,” như bà Minujín diễn tả.

THANH THẢO, TÔI CHÀO ĐẤT NƯỚC TÔI

[Thanh Thảo] không phải là động lực của lịch sử cũng không phải nạn nhân của nó, anh không trung tâm không ngoại biên, đôi khi gần như rỗng không, thản nhiên. Được thế thật khó, phải là người thành thật, không có tham vọng, yêu duy nhất một thứ trên đời, đó là thơ ca.

Điểm Thất Lợi của sự Phổ Biến Khái Niệm Phi Tôn Giáo Phi Tín Ngưỡng

đạo đức là một sản phẩm phát xuất từ quá trình tiến hóa tự nhiên trong các chủng loại; tôn giáo không phải là nền tảng của đạo đức. Sự kiện nầy dựa vào định luật tiến hóa tự nhiên của chủng loại, một kiến thức khoa học tự nhiên đã được kiểm chứng và xác nhận qua những quan sát và thử nghiệm lâu dài khởi xuất từ khi Charles Darwin đưa ra một lý thuyết mang cùng tên vào đầu thế kỷ 19

Đọc, giữa những ảnh xạ của phê bình (phần 2)

Với sức đọc, sức viết, và sự cảm thụ văn học của mình, Bùi Công Thuấn, tôi nghĩ, sẽ còn là một cây viết đóng góp vào sự tự ý thức của văn học trong nước. Và sự tiếp nhận nơi người đọc đối với đóng góp của bất cứ một người cầm bút nào cũng vẫn tùy thuộc vào chữ viết của người ấy,

Đọc, giữa những ảnh xạ của phê bình (phần 1)

[C]hính tác giả, nơi cuối bài viết của mình, có lẽ cũng đã nhận ra là, hoặc ít nhất là đã có cảm thức là, ở một mức độ nào đó, trong những chiều hướng nào đó, bài viết của mình đã không trình bày được đề tài một cách cân bằng và thích đáng, nên sợ là nó sẽ “gây ngộ nhận và bị quăng gạch đá” ….

LỜI GIỚI THIỆU TẬP TRUYỆN CUỘC ĐỜI YÊU DẤU

Truyện của bà biểu hiện một nghệ thuật quan sát mà mô tả xác thực, có khi tường tận, một cách cố ý. Nhưng đằng sau bản mô tả khách quan ấy, đằng sau bức tranh về một cảnh vật cụ thể và sinh động, bản tường trình về cuộc đời, người đọc cảm nhận có một điều gì khác nữa như một hiện thực thứ hai,

SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN TRUYỆN CỰC NGẮN TẠI NHẬT BẢN

Tác phẩm của Hoshi Shinichi tuy ngắn gọn và mang nhiều tính chất giả tưởng nhưng chủ yếu là mượn xưa để nói nay, mượn huyễn để độ chân cho chúng ta nhiều bài học thâm thúy về cuộc sống và bản chất con người. Truyện của ông thấm đẫm tính ngụ ngôn. Chính Hoshi Shinichi cũng tự nhận mình là một “Aesop hiện đại.”

Vết thương Việt Nam chưa lành

Nếu chúng ta có thể lý giải được biến cố phức tạp này, đắm mình vào nó và nhìn nó bằng con mắt mới, chúng ta sẽ có thể thông hiểu được đây là một trong những biến cố để lại nhiều hậu quả nhất…

Cung Trầm Tưởng, sự thăng hoa

Mặc dù nổi tiếng sớm, có nhiều bài thơ được phổ nhạc, nhưng trước 1975, Cung Trầm Tưởng làm thơ không nhiều. Sau đó, số lượng sáng tác của ông vượt lên, trở thành một trong những người viết nhiều nhất vào giai đoạn tù đầy.

Song tử tràn đầy nghịch lý

Cũng chính cách kết cấu bất thình lình với những khúc quanh hiểm hóc đó mà tôi xin thú nhận là tôi đọc mãi tập thơ suốt mấy tháng trời nhưng vẫn cảm thấy mình chỉ là một người đi lạc chưa tìm thấy lối ra. Thơ Như Quỳnh de Prelle không phải là thứ thơ êm ái, dễ dãi, đọc trôi tuồn tuột.

Đọc tuyển thơ Dự Cảm Rời của Nguyễn Hàn Chung

Và, a ha, tôi đã có cảm giác anh cũng thích vò, nắn, lựa, sàng, sẩy… những con chữ như tôi… Có những bài thơ của anh cách nhau hàng chục năm, qua bao thay đổi hoàn cảnh cuộc đời, cùng nói về một niềm yêu, nỗi nhớ, những con chữ hoàn toàn khác lạ, nhưng người đọc…

"Cuốn Tiểu Thuyết Hàng Đầu về Chiến Tranh Việt Nam Không Phải Từ Ngòi Bút Mỹ"

Cái thiếu hiểu biết của người Mỹ về lịch sử, văn hóa và chính trị Việt Nam, đã kéo Hoa Kỳ vào cuộc chiến, vào một quốc gia mà họ không lĩnh hội được. Cái mô thức thiếu chiều sâu này, có thể nói là vẫn tiếp tục đến ngày hôm nay, người Mỹ vẫn tiếp tục thiếu ý thức đến vấn đề Việt Nam, và họ vẫn không chịu tìm hiểu về vấn đề Trung Đông. Văn chương do đó đóng một vai trò quan trọng trong việc cải hóa sự thiếu nhận thức này.

HỢP TÁC VỚI QUÂN MINH: NGƯỜI KINH LỘ (kỳ 3/3)

Hội nghị Diên Hồng mang dấu ấn cơ cấu Kuriltai của người Mông Cổ, chủ nhân trung nguyên lúc bấy giờ. Hội nghị trưởng lão tương tự vẫn thấy ở Afghanistan ngày nay dưới danh xưng Loya Jirga. Riêng Đại Việt, nơi hệ thống hành chánh phát triển hơn trên địa bàn chật hẹp, vua có thể trao đổi với lãnh đạo các phủ lộ để nắm tình hình địa phương nhưng vẫn triệu họp phụ lão, điều đó chứng tỏ hệ thống chính quyền không chặt chịa bao trùm toàn vương quốc. Nhiều khu vực vẫn tự chủ ở các mức độ khác nhau nên vua chỉ có thể trao đổi với thủ lĩnh địa phương thông qua cuộc họp này.

Trần Thiên Thị: kẻ ngược đường đi đến

Nay Trần Thiên Thị đưa tự do vào Nơi Đám Mây Đã Chết bằng con đường chủ yếu Thơ Tự Do, giấy mời mở cửa tự trong tâm cảm, tự do đến tự nhiên như lời nói hay một cách tương cận: lời nói như thơ; Thị có thể bơ vơ nhưng hoang mang không trên hành trình đi tới…

HỢP TÁC VỚI QUÂN MINH: NGƯỜI KINH LỘ- kỳ 2/3

Có thể nói ý thức về vương quốc Đại Việt tách biệt khỏi các triều đại phương Bắc vào thế kỷ XV không mạnh mẽ lắm tại châu thổ Nhĩ hà. Cảm nhận về giới hạn Nam-Bắc xuất hiện trong thơ Nguyễn Trung Ngạn hay Phạm Sư Mạnh đã phai mờ theo quyền lực Thăng Long. Điều này cho thấy ảnh hưởng của di dân Tống chạy trốn nhà Nguyên tác động tiêu cực như thế nào. Văn hóa thâm nhập từ trung nguyên khiến một bộ phận cư dân vùng đất nay là bắc bộ và duyên hải bắc trung bộ càng thêm thấm nhuần văn minh Hán, đặc biệt về giáo huấn Tống Nho. Họ là tác nhân của tiến bộ xã hội nhưng tâm thức dễ dao động giữa thế giới người nói tiếng Việt và thế giới người viết chữ Hán.

chân phương những ngày câm nín

Nghe đầy vẻ cuồng tín! Vâng. Nhưng là một thứ cuồng-tín-tiền-chế. Hay nói theo ngôn ngữ Chân Phương, thuần hóa. Y như phản ứng có điều kiện của con chó trong phòng thí nghiệm của Pavlov:
té ra / đã X / thì X nào cũng thế /
gõ một tiếng chuông / X sẽ đứng thẳng bằng hai chân sau

Mộ phần thuyền nhân: Chứng tích lịch sử không thể xóa bỏ

Khó có thể tưởng tượng nổi tâm tình của những người dân Mã Lai sống dọc theo bờ biển miền đông của bán đảo Mã, một buổi sáng nào đó thức dậy thấy hàng trăm xác thuyền nhân trôi giạt vào bờ, như còn tức tưởi, mong được chôn cất. Và phần mộ của họ đã được những con người tuy không cùng chủng tộc nhưng đầy từ tâm, như ông Wong, ghi chép giữ lại, và sau nhiều năm đã được chính đồng bào của họ, sau khi đã ổn định đời sống riêng nơi quê hương thứ hai, tìm tới, trùng tu và bảo trì

hợp tác với quân Minh: người kinh lộ (kỳ 1/3)

hậu duệ Mạc Đăng Dung lại khuynh đảo một triều đại xuất thân từ Thanh Hóa. Lần này, họ Mạc không phục vụ ai mà tự lập làm hoàng đế. Tính chất “bắc hướng” của tộc Mạc thể hiện rõ ràng khi Đăng Dung trói mình quỳ lạy tướng Minh ở cửa ải đồng thời xác nhận chủ quyền Trung Hoa trên dải đất phên dậu, hành động tủi hổ chưa vị vua phương Nam nào đủ can đảm thực hiện.

Trạng Thái Bất Toàn: Đọc cuốn “The Refugees” của Nguyễn Thanh Việt

Người ngoại kiều vẫn sở hữu chủ thể khi y sở hữu quyền công dân cùng các ưu quyền căn bản của mình; người tị nạn đánh mất chủ thể của y trong tình trạng vô danh giữa những người khác như y. Cũng giống như cách “những người bị nô lệ” (the enslaved persons) bị cắt cụt thành “những người nô lệ” (the slaves) do tình cảnh của họ, trong tự loại “người tị nạn” có sự đánh mất chủ thể.

Nguyễn Phi Khanh- Nhà Nho Khoáng Dật, Sầu Muộn, và Lỡ Thời

So với tâm thức Phật giáo của vua Nhân Tông đầu đời Trần, vốn xem mọi sinh linh có tính Phật như nhau, nên đã gả Huyền Trân cho Chế Mân để gầy dựng một liên minh phòng vệ trước đế quốc Mông Cổ quá hùng mạnh, nhận thức chính trị của tầng lớp biết chữ tại châu thổ sông Hồng cuối Trần đầu Hồ có bước lùi đáng kể. Chính nho gia góp phần tạo ngăn cách giữa Chiêm và Việt, làm suy yếu cả hai dân tộc, tự mình biến thành mồi ngon trước Đại Minh đang bước vào giai đoạn toàn thịnh.

Ngàn Phố Ngàn Sâu

Bấy giờ dòng sông tong teo như một thân thể tật nguyền, tôi cảm thấy buồn như đứng trước người thân bị bệnh; kỷ niệm thời niên thiếu đến với tôi; những vết hằn trên thân xác, dòng sông đều chứng kiến.

Nguyễn Phi Khanh Nhà nho khoáng dật, sầu muộn và lỡ thời (phần 3/4)

Hay nhắc đến thiếu thốn và cố sức hài lòng với nó chứng tỏ Ứng Long sống trong ám ảnh giàu sang. Cái nhàn của Chu Văn An xuất phát từ tâm nguyện, cụ từ tạ mọi ân sủng của triều đình một cách quyết liệt cực đoan. Cái nhàn của Ứng Long mang màu sắc thời thượng, nó giống như vật trang sức thanh tao giúp các nhà nho bớt căng thẳng trên đường lập công danh.

Nguyễn Phi Khanh- Nhà nho khoáng dật, sầu muộn và lỡ thời- phần 2/4

Ứng Long có xu hướng trầm trọng hóa điều mình chịu đựng, ngoài thủ pháp văn chương, nó phản ánh tâm hồn quá nhạy cảm theo hướng tiêu cực. Hai câu đầu đưa chúng ta ngược về bài hành Lũng Tây nổi tiếng, khi Trần Đào (812 – 885) nhìn thấy đống xương bên sông Vô Định, di cốt lương nhân của nhiều phụ nữ xuân sắc, những người vẫn ngỡ chồng mình sẽ trở về.

Nguyễn Phi Khanh- Nhà nho khoáng dật, sầu muộn và lỡ thời- phần 1/4

Dưới triều Trần, Phi Khanh tên Ứng Long. Thời trẻ, Ứng Long là lại viên thuộc Tam quán Kiều tài, đồng thời dạy kèm con gái tướng quốc Trần Nguyên Đán tên Trần Thị Thái. Bà Thái sau trở thành vợ Ông.

Ông sinh hoạt tài tử từ thuở thanh niên, vụng về khiến học trò có bầu rồi bỏ trốn, phiền nhạc phụ tương lai phải chấp nhận cuộc tình sôi nổi. Theo sử cũ, vì xuất thân bình dân lấy vợ quý tộc nên dù đậu Tiến sĩ, Ứng Long bị Thượng hoàng Nghệ Tông ghét bỏ