Phỏng vấn họa sĩ Nguyễn Trung, ‘Có thay đổi, nghĩa là anh vẫn-còn-sống’

Vậy là nảy ra trong tôi ý tưởng về “Blackboard.” Mội hồi ức về tuổi thơ, thuở còn bị ám ảnh về nỗi lo sợ phải “lên bảng,” cái bảng đen ngự trị toàn lớp học những năm tiểu học, những năm trung học lúc nào cũng lù lù như đe dọa mình.

phạm duy – chương kết

Tôi viết về Nhạc sĩ Phạm Duy, khá dài, nhiều chương, với một tình cảm thân thiết, rõ ràng, đơn giản, như ta nói thân hình ông ta chia làm ba phần đầu mình và tay chân, trong đầu có bộ não, vầy thôi, nhưng hẳn sẽ làm rất nhiều người không đồng tình. Thậm chí cay đắng, “Thằng này đã ca ngợi thằng kia.”

phạm duy, tự giải – chương 8

Xin nói ngay: tôi không có đủ tài sức để phổ nhạc trên 3,000 câu thơ tuyệt vời của thi hào Nguyễn Du đâu! Tôi chỉ xin được đưa ra bốn bức Minh Họa Truyện Kiều. Minh họa ở đây — xin dịch là illustration — có nghĩa là hiển dương, là làm tăng thêm vẻ đẹp sẵn có của thi phẩm, là làm cho thơ có thêm mầu sắc, có thêm tầm vóc…

phạm duy. tục ca, những ngả đường nghệ thuật – chương 7

Không phải ca khúc nào của Phạm Duy cũng được phổ biến rộng rãi, bao người yêu thích như đã từng. Loại nhạc này phần đông người nghe không muốn nghe, ca sĩ không dám hát, đương nhiên không phải vì chính quyền nào đó đó cấm hát. Nhạc sĩ sáng tác, chỉ mỗi nhạc sĩ đó hát… nhạc của mình, mà thôi. Đó là Tục Ca, trong trường hợp Phạm Duy.

Thanh Tâm Tuyền (1936 – 2006) – ‘cái tôi ẩn mật…’ 3-4 (kỳ chót)

Tất cả mọi thi sĩ đều là những nhà tiên tri. Với Thanh Tâm Tuyền, ông không phải là một nhà tiên tri sống xa rời quần chúng, [mà] đã sống lăn lộn giữa chúng ta, cùng khóc cười hò hét hân hoan cũng như đã cùng chảy những giọt lệ sầu thảm với tất cả mọi người. Ông đã đi vào cơn lâm luỵ, và rồi đã đi ra khỏi nó, có lẽ, cũng với rất nhiều xót xa và đau khổ.

‘Lunar New Year Love Story’ Ca Tụng Tình Yêu Đích Thực, Ghi Nhận Những Khó Khăn Của Người Nhập Cư

Lunar New Year Story kết nối biểu tượng con kỳ lân/sư tử giữa hai nền văn minh Âu Á, liên quan đến nguồn sinh lực âm dương của con lân trong văn hoá Á đông, đến hình ảnh sư tử là hiện thể của sự uy nghi lẫn tính chất “kỳ bí” của Thiên Chúa giáo — con sư tử Tây phương vừa là biểu tượng của Chúa Giê-su, vừa là bản án tử hình, vì sư tử thường được thả vào ngục để ăn thịt những tín đồ hoặc kẻ đối lập chính trị trong thời đại cổ La Mã.

Theo Dấu Ngô Thế Vinh Qua Những Trang Văn

Ngô Thế Vinh còn là một con chim báo bão, “Nghệ sĩ không thể chỉ là nhân chứng mà hắn phải có tâm thức của một tiên tri” như ông đã bày tỏ trong truyện ngắn Đêm Mắt Lưới đi trên Tình Thương số 24 (tháng 12/1965). Vòng Đai Xanh được viết xong vào năm 1969 vẫn còn nguyên tính thời sự cho tới hôm nay, điển hình là vụ nổ súng tại Đắk Lắk ngày 11/6/2023 vừa qua.

tết và câu đối

Một người viết cả hai vế của câu đối giống như người tự ra phương trình toán và tự giải, khi đến chỗ khó giải thì tự sửa đề để giải dễ dàng hơn. Còn khi một người ra đề và người khác giải đề thì… “Xuất đối dị, đối đối nan, thỉnh tiên sinh tiên đối” (Đưa vế ra dễ, viết vế đối khó, mời anh đối trước đi).

phạm duy, người hóa kiếp thơ – chương 6

Chỗ nào cũng là “đất dụng võ”, là dịp để ông thể hiện tài năng và nghệ thuật sử dụng tiếng Việt, vốn rất ư giàu có. Phạm Duy có cái tầm mặc khải được những điều bất khả thể, trong cái thế giới tâm linh, và siêu nhiên. Ông đi cùng nguồn ngữ, bên này thử ngạn sang bờ kia bỉ ngạn, mê và giác; từ sơ nguyên đầu nguồn ra cửa bể con sông tư tưởng, bình dị tới hàn lâm. Là phù thủy ném vải hạt gạo ra cánh bướm, hô biến cá chép hóa rồng.

phạm duy đi rồi, âm vang còn dội – chương 5

Những lời man mác, ý tình bàng bạc, ngôn ngữ rất mới, của thơ, tạo những biểu cảm sâu lắng như vậy mà cấm được ư! Chỉ vì một Phạm Duy không còn chung hang ngũ, mà đành tâm tận diệt những tác phẩm đáng lưu dời vậy sao! Hoàng hôn, nhóm một bếp lửa dưới mái tranh nghèo, nấu một nồi khoai, cùng nhau chấm muối mà ăn. Sáng thức giấc. Nhìn làn sương mỏng phủ trên mái tranh, hàng trúc đầu vườn bạc đầu, lại tủi cái thân nghèo, đàn con nhỏ. Có ai than thở ru đưa cái kiếp nghèo, như Phạm Duy.

Truyền giáo và quốc ngữ: Các giáo sĩ Dòng Tên đầu tiên đến Đàng Trong (Chương 2)

Các giáo sĩ người Âu sang Đại Việt, luôn luôn có giáo sĩ Nhật đi kèm, làm thông ngôn; bởi vì người Nhật có thể bút đàm với người Việt, vì chữ Nhật chính là chữ Hán đọc thành tiếng Nhật. Ngoài ra, những giáo sĩ Nhật còn có kinh nghiệm chữ quốc ngữ Nhật la tinh hóa. Nhưng công lao của người Nhật (cũng như người Việt) trong việc sáng tạo chữ quốc ngữ, thường bị các giáo sĩ người Âu bỏ qua.

Tính đa dạng và hoà nhập trong văn học Mỹ

Bối cảnh văn học Mỹ thế kỷ XX
Nước Mỹ thế kỷ XX cống hiến cho nhân loại sự phong phú và đa dạng của các trào lưu, chủ đề và tiếng nói trong văn học. …

phạm duy, ra đi từ lúc trăng tơ – chương 2

Phạm Duy, ông đến từ Hôm Ấy, vắng mặt Hôm Nay. Ông cỡi-hạc-ra-đi đã nhiều năm, nhưng ông vẫn còn lơ lửng trong mắt người. Như một con diều giấy rực rỡ bay trong một chiều vàng no gió, khi diều đã đứt dây, rơi rụng, bọn trẻ nhắm mắt, con diều thân yêu vẫn còn bay trong bóng tối mắt mình.

Nhã Ca, người đàn bà nào cũng đẹp

Tập thơ đầu tay của Nhã Ca, tên Nhã Ca Mới, ra đời năm 1964. Đó là một ra đời lừng lẫy, với Nguyên Sa đề tựa, Dương Nghiễm Mậu viết bạt, Nghiêu Đề vẽ bìa, Duy Thanh, Nguyễn Trung vẽ chân dung, Đằng Giao, Cù Nguyễn, Viên Linh phụ bản. Tập thơ được trao giải Thi ca toàn quốc…

phạm duy, một cái nhìn chung về phạm duy – chương 1

Ra đời từ 1921 Phạm Duy không là kẻ “bất phùng thời”. Mà, “gặp thời”. Nhưng “gặp thời” này rơi vào một kẻ khác, không là Phạm Duy, hẳn chúng ta không có hàng nghìn bản nhạc, trong đó hàng trăm là những danh tác. “Gặp thời” này là một quà tặng thời thế dành riêng cho Phạm Duy. Phạm Duy thật lòng, làm quà tặng, tặng lại cho đời.

dương nghiễm mậu-một vụ án văn chương

Ở một nơi mà ba quyền căn bản trong việc trị nước, Lập pháp, Hành pháp, và Tư pháp chỉ quy vào một nơi; nơi này có toàn quyền trong hành trình theo dõi, bắt người, giam tù, xử án; còn phía kia, tiêu biểu là dân chúng, phải tuyệt đối chịu trận, tuân thủ, dù phải tuân thủ một bản án chết oan; thì đương nhiên công lý chết toi.

Cảm nhận nhân đọc Ký Ức Của Loài Bò Sát (Một chương trong tiểu thuyết Đường Về Thủy Phủ của nhà văn Trịnh Y Thư)

Phần III: Cảm nhận nhân đọc Ký Ức Của Loài Bò Sát (Một chương trong tiểu thuyết Đường Về Thủy Phủ của nhà văn Trịnh Y Thư)

Bản vẽ Duy Thanh [1931-2019]
1.
Tựa đề của chương này …

hoàng trúc ly – huyền ảo những chiêm bao

“Hoàng Trúc Ly là một nghệ sĩ khéo lựa tiếng đàn. Trong thi phẩm từ ngữ luôn luôn tạo thành một hòa âm tinh tế. Thường những bài lục bát của Hoàng chỉ có bốn câu, nhưng bốn câu ấy tựa vào những âm vọng, âm hưởng hòa hợp lẫn nhau để tạo thành một sinh khí, một cơ thể, một năng lực.

nguyễn bắc sơn – một nẻo đời khác

Trong thơ Sơn rặt từ thuần nôm, dân dã, văn là văn nói thông thường, chỗ đường sá, chợ búa, quán nhậu. Nhưng, khi mớ ngôn ngữ này nằm trong thơ Nguyễn Bắc Sơn, chúng nó như được thoát xác, bỗng dưng bay bổng, thanh thoát, khoác chiếc áo thi ca; đích thực là hư ảo, đa tầng ngữ nghĩa.

ông đại sứ và ông tổng thống: nhìn lại cuộc đảo chánh 1-11-1963 tại sàigòn 60 năm trước (kỳ chót)

Đại sứ Lodge nói, “Tôi đã nêu ra câu hỏi mà Tổng Thống Kennedy muốn tôi nêu ra, là cho Ông Nhu ra khỏi nước và chọn những người khác để làm cho chính quyền khá hơn và mạnh mẽ hơn. Nhưng ông [Diệm] đã tuyệt đối từ chối thảo luận về bất cứ điều gì tôi đã được chỉ thị nêu ra. Và nói một cách thành thật, nó đã khiến tôi bị choáng váng một chút.”

Truyền giáo và quốc ngữ: Chương 1 – Bối cảnh lịch sử Đàng Trong

Khi Alexandre de Rhodes tố cáo Trấn thủ Quảng Nam (lúc đó là Thế tử Nguyễn Phước Tần) vào năm 1644 càn quét đạo Chúa, bắt và xử tử André Phú Yên …; [rồi] ba ngay sau đó, thành Quảng Nam bị [Thượng đế] trừng phạt, thiêu rụi, thì câu chuyện trở nên nghiêm trọng, bắt buộc tôi phải điều tra đến tận nguồn, dùng kính hiển vi để xét ngôn ngữ của người thầy tu này, xem đâu là sự thật.

Truyền giáo và quốc ngữ

Sự tôn sùng chữ quốc ngữ nằm trong mặc cảm tự ti của người bị trị, dẫn đến tinh thần vọng ngoại cao độ, còn tồn tại đến ngày nay: Hiếm thấy sách, báo nào trích dẫn một câu văn, một lời nói, có ý nghĩa của người Việt, mà toàn trích dịch lời các tác giả Âu, Mỹ, như thể nước ta không có nhà văn, nhà thơ, nhà tư tưởng nào cả.

ông đại sứ và ông tổng thống: nhìn lại cuộc đảo chánh 1-11-1963 tại sàigòn 60 năm trước (kỳ 3)

Kennedy chẳng có thù oán gì với Diệm, công nhận Diệm có thành tích tốt, vẫn vững vàng sau mười năm chống Pháp, chống Cộng. “Dù sao, có thể đến lúc chúng ta phải có giải pháp về Diệm, và tôi nghĩ điều đó sẽ là giai đoạn cực kỳ quan trọng”. Kennedy đã nói với Lodge như vậy …. “Phải có giải pháp về Diệm” là thế nào? Kennedy không nói rõ, và đã trao cho Lodge toàn quyền xem xét và quyết định.

từ một góc california – gìn giữ tấm dư đồ như nâng niu áo trận (kỳ 7)

Khi Dương Nghiễm Mậu viết [về quyết định ở lại của ông], tôi đoán chắc ông không ngờ Cộng sản sẽ chiếm được hoàn toàn Miền Nam và, bởi thế, tưởng lầm Sàigòn vẫn sẽ là chỗ trú ẩn cuối cùng cho người dân vô tội chỉ mong được sống trong Tự Do, như ông. Tôi có cơ hội liên lạc với ông sau này, nhưng đã không bao giờ hỏi: “Có bao giờ ân hận với quyết định ấy?”

từ một góc california – gìn giữ tấm dư đồ như nâng niu áo trận (kỳ 6–phần B)

Nếu căn cứ trên hơn mươi vấn đề thượng dẫn cùng nhận xét, phát biểu hay phản bác của nhà văn Mai Thảo, nhà văn Nhật Tiến, nhà văn Võ Phiến, kịch tác gia Hà Thúc Như Hỷ và tài liệu dẫn chứng, vị trí và ảnh hưởng của Nhã Ca tại Văn Học Miền Nam 1959-1975 chắc chắn sẽ không giống như chân dung mà Olga Dror đã vẽ ra …

Sự lãng quên

Tuy lịch sử không nói đến, nhưng nếu chịu khó lục lọi đây đó, người ta sẽ tìm ra một giai thoại khá thú vị về việc bản Tuyên ngôn Độc lập của Việt Nam được Hồ Chí Minh soạn thảo …

từ một góc california – gìn giữ tấm dư đồ như nâng niu áo trận (kỳ 6–phần A)

Tôi sẽ đề cập tới những chi tiết “không phản ảnh đúng đắn hay đầy đủ một phần văn sử của Văn học Miền Nam và lịch sử của người Việt tỵ nạn tại Hoa Kỳ” mà tiến sĩ Olga Dror đã trình bày trong Bài Giới Thiệu cho quyển Mourning Headband for Hue, mà bà đã dịch từ tác phẩm Giải khăn sô cho Huế của Nhã Ca.

ông đại sứ và ông tổng thống: nhìn lại cuộc đảo chánh 1-11-1963 tại sàigòn 60 năm trước (kỳ 2)

[Đối với] Tổng thống Diệm, sự tham dự của quân chiến đấu Mỹ sẽ đưa tới chuyện quân đội Việt Nam phó thác trách nhiệm trên vai người Mỹ được coi là mạnh và trang bị đầy đủ hơn nhiều. Diệm chống điều này, “Nếu chúng tôi không thể thắng cuộc tranh đấu này bởi chính chúng tôi, với nhân lực của chúng tôi nhưng với sự hỗ trợ quý báu của các bạn [chỉ] về vật liệu và cố vấn, nó sẽ không còn là một chiến thắng có thể đạt được.”