Lịch sử truyền giáo và chữ quốc ngữ – Chương 11: Trương Vĩnh Ký (1837-1898) – Phần III: Vinh dự lầm than

Cuộc du lịch «vĩ đại và hoành tráng» quá, tạo tất cả điều kiện cho Trương Vĩnh Ký trở thành nhà bác học tương lai. Nhưng cũng có chỗ khiến ta hơi áy náy: Phan Thanh Giản lấy tiền đâu ra để dẫn cả đoàn hơn sáu chục người đi khắp Âu châu chơi trong tám tháng như thế?

Lịch sử truyền giáo và chữ quốc ngữ – Chương 11 – Trương Vĩnh Ký (1837-1898) – phần II – Sự phục hồi tên tuổi Trương Vĩnh Ký

Đến đây, một câu hỏi quan trọng cần nêu ra: Tại sao sau ba mươi chín năm bị quên lãng (1886-1925), Trương Vĩnh Ký lại được chính phủ thực dân phục hồi tên tuổi dưới danh nghĩa Nhà ái quốc và Nhà bác học?

Về vấn đề ngôn ngữ và sự sáng tạo của nhà văn, nhà thơ (phần 2/2)

Trong suy nghĩ của tôi, thời Tản Đà, trong thơ lục bát, người ta thường hay gieo vần và ngắt vần ở những quãng chẵn. Thơ, như thế, rất êm đềm, chảy thư thái một dòng. Dù sao, với con người nghệ sĩ Tản Đà, tôi không chắc câu thơ mà chúng ta đang thảo luận nhất thiết đã phải được ngắt như thế.

Thử tìm một lối tiếp cận văn sử học về hai mươi nhăm năm văn học Việt Nam hải ngoại 1975-2000

Hai mươi nhăm năm. Một phần tư thế kỷ. Khi nhìn lại chặng đường vừa qua của văn học Việt Nam, người ta nhận thấy do một tình cờ, một định mệnh hay một thần …

Nhìn lại một năm [1995] văn chương hải ngoại

(Nguồn: Văn Học số 117&118-Xuân Bính Tý, 1996)
·

Năm 1995 đánh dấu hai mươi năm trưởng thành của cộng đồng tị nạn Việt Nam hải ngoại, nên trong tất cả mọi ngành sinh hoạt, người …

Về vấn đề ngôn ngữ và sự sáng tạo của nhà văn, nhà thơ (phần 1/2)

Bóng tà tà dương, trong cái nhìn của tôi trên mặt ngữ pháp để thử lý giải câu thơ của Tản Đà—một câu thơ mà tôi nghĩ là có thể có nét sáng tạo đặc biệt—từ bài Mấy Suy Nghĩ Thơ, tôi đã nghĩ là nó không thể là một kết hợp của hai danh từ kép bóng tà và tà dương. Nó phải là một mệnh đề…

50 năm sau Sổ tay viết lại (kỳ 5): Phản bội Thông minh

50 năm sau 1975, rất nhiều người Việt nhập cư đã chứng tỏ họ là “những hàng nhập cảng” giá trị của Mỹ. Nhưng ngoài người Việt nhập cư, mọi người nhập cư đều góp phần vào phúc lợi chung, là làm cho nước Mỹ thêm giầu, mạnh, hạnh phúc, và luôn xứng đáng là người bạn tốt của mọi người trên thế giới. Đó là lý do chính mà mọi người từ khắp nơi đã tìm tới Mỹ, không phải tới đây để ăn hại hay làm loạn.

Hai mươi năm văn học Việt Nam ở hải ngoại

Viết về văn học Việt Nam ở hải ngoại là điều khó. Thứ nhất là vì các nhà văn tản mác khắp nơi, định cư ở nhiều quốc gia khác nhau, nhiều lục địa khác nhau, cách nhau xa lơ xa lắc, do đó sách báo cũng tản mác theo, hiếm có ai, kể cả các nhà phê bình cần cù nhất, có đủ tài liệu để an tâm theo đuổi một công trình khảo cứu nghiêm túc. Thứ hai là vì dòng văn học ấy không phải là một cái gì liên tục và nhất quán: nó không ngừng được bổ sung bằng những cây bút mới

Mấy Suy Nghĩ Thơ

Một nhà thi pháp học có cho rằng thơ là một “kiến trúc đầy âm vang.” Điều này chắc khó ai có thể phủ định được. Dù sao, nhìn một cách khác, tôi muốn nói rằng, thế giới thơ là một không gian đầy sóng. Sóng âm thanh, sóng ngữ nghĩa, sóng hình ảnh, tư tưởng, liên tưởng đan quyện vào nhau.

50 năm sau Sổ tay viết lại (kỳ 4): Mùa Chịu Nạn, Mùa Giải Phóng

Cuối loạt bài về cuộc bầu cử tổng thống Mỹ vào tháng 11 năm 2024, người viết đã đề cập tới hình ảnh nước Mỹ như một người khổng lồ bị vấp ngã. Vấp ngã là chuyện thường, nhưng với bọn trẻ, mỗi khi ngã, có thể bật dậy ngay, phủi bụi trên quần áo, rồi tiếp tục cuộc chơi. Nhưng với người già, hoặc thân thể quá đồ sộ, chẳng may bị ngã, thường không tự mình dậy được, cần phải có nhiều người hợp sức vực dậy.

Lịch sử truyền giáo và chữ quốc ngữ – Chương 11: Trương Vĩnh Ký (1837-1898)

Từ đây, các chủng viện cũng huấn luyện những «chiến sĩ» công giáo, trong tinh thần căm thù nhà Nguyễn, tố cáo «sự bạo tàn, khát máu» của vua Minh Mạng, «sự tồi tệ thối nát» của các quan lại và «sự đói rét lầm than» của dân chúng, rên siết dưới «chế độ bạo tàn», mong nước Pháp văn minh đến giải thoát cho họ.
Trương Vĩnh Ký là trường hợp điển hình…

50 năm sau Sổ tay viết lại (kỳ 3): Người Việt tàn sát Người Việt

Sau Hiệp Định Paris 1973, không còn Quân Mỹ đánh Việt Cộng. Năm 1975, chỉ có người Việt giết người Việt. Chính xác hơn: Cộng Sản Việt giết dân Việt, từ cả hai phía, Bắc và Nam. Dân Bắc bị đẩy ra trận, giết dân Nam. Đảng là “Bên Thắng Cuộc”…. Dân là bên thua cuộc. 1975: Bên thua cuộc, ai chưa chết, đi tù. 2025: Tác giả “Bên Thắng Cuộc”, cũng ở tù! Hầu hết Tướng Bắc, Tướng Nam không còn nữa. Chỉ còn Đảng!

Vài cảm nhận văn học Việt Nam hải ngoại

(Nguồn: Tạp chí Văn Học (Hà Nội), số tháng 2-1994).
Tiểu luận này được BBT Da Màu đánh máy lại từ tạp chí Văn Học (California) số 99, tháng 7/1999, số đặc biệt khởi đầu thảo …

50 năm sau Sổ tay viết lại (kỳ 2): Con Đường Tử Thần

Tuy lệnh [triệt thoái Cao Nguyên của TT Thiệu] ban ra là “tuyệt đối giữ bí mật với dân chúng”, nhưng theo Nguyễn Tú, dân chúng nghe tin đồn, đã tự động chuẩn bị từ ngày 15-3, và bắt đầu lên đường từ tối 16-3, trước cả chủ lực quân, tuy chưa biết rõ điểm tới cuối cùng là ở đâu. “Mục tiêu đầu tiên là Phú Bổn, sau đó sẽ tính”.

Khả năng và triển vọng của văn học hải ngoại

(Nguồn: Tạp chí “Thế Kỷ 21”, Bộ 1, Số 1, ngày 1 tháng 5 năm 1989)
Nguyễn Mộng Giác (1940-2012)
Tháng 11-1985, hội nghị về văn học thế giới tổ chức tại đại học George Mason lấy …

Những ngày đầu của Văn Học Hải Ngoại

Bắt đầu từ tuần lễ này, trong “Chuyên đề 50 Năm VHVNHN (1975-2025)”, Da Màu sẽ cho đăng lại một số tiểu luận cũ về Văn Học Hải Ngoại do một số các nhà nghiên …

Tóc Sương Say Tàn

Bảo tàng về sự mất tích trong Ai là sự mở rộng của Phòng Triển Lãm Mùa Đông, người mẹ trong Ai là phần trưởng thành của nhân vật trong truyện “Mở Tương Lai” và hai mẹ con trong Ai là phiên bản hoàn hảo từ tùy bút “30/4 và Một Ngày Ở Phía Tương Lai.” Chỉ với một chữ Ai, Đặng Thơ Thơ đã suy tưởng được sự khủng hoảng giữa chủ thể và khách thể, chị khái quát và khái thác đến tận cùng…

ngu xuẩn, theo bonhoeffer

Một người ngu xuẩn thường không nhận thức được sự ngu xuẩn của mình. Họ không tự suy xét và cũng không tìm cách hiểu các quan điểm khác. Thay vào đó, họ hoàn toàn tin vào những gì đã được tuyên truyền cho họ – dù đó là tuyên truyền chính trị, định kiến văn hóa hay xu hướng đám đông.

Lịch sử truyền giáo và chữ quốc ngữ – Chương 10 – Vua Gia Long và Giám mục Bá Đa Lộc

Khi Giám mục Bá Đa Lộc đưa hoàng tử Cảnh từ Pháp về tới Gia Định, vấn đề đạo Gia-Tô được đề ra, trầm trọng và dứt điểm, chỉ vì một sự kiện nhỏ, nhưng …

đọc và trích dịch “a shining” của jon fosse

Và rồi tôi nghe thấy có tiếng gọi: vậy, con ở đây – và tôi nghe thấy đó là giọng của một người phụ nữ già. Và giọng nói lại vang lên: con ở đây rồi. Giọng nói tiếp tục: cuối cùng, chúng ta đã tìm thấy con – và tôi nghĩ làm sao nó có thể nói như vậy được, vì không ai đã tìm thấy tôi cả.

Trương Vũ – trong mầu hoàng hôn

Gần bốn mươi năm quen, chúng tôi chỉ gặp nhau mấy lần.
Biết anh vẽ tranh, nhưng tôi chưa được xem; người ở Mỹ, người ở Pháp, chân trời góc biển. Tiểu luận văn học của …

nhìn tranh, nhớ Khánh Trường

Sự tĩnh lặng của màu xanh trên diện rộng. Tràn ra khỏi khung. Có thể đây là lần đầu tiên anh xử dụng bột thạch cao với sơn dầu. Nhẹ. Như những giải cồn cát trên sông. Trên biển. Hoặc là hai giải ngân hà vắt ngang trời. Phía trên và khoảng giữa là một trăng, trắng đục, cũng lợn cợn bột thạch cao, chung quanh là một vành đen nhỏ. Nhưng vẫn là một màu xanh chiếm ngự. Một màu xanh cũ. Rất năm xưa. Và trăng cũng cô độc như ta.

hai mươi năm và năm mươi năm

                                                                       …

Lịch sử truyền giáo và chữ quốc ngữ: Đạo Gia-Tô dưới thời Võ Vương, Định Vương và nhà Tây Sơn (chương 9)

Tuyệt nhiên trong những sắc lệnh cấm đạo mà chúng tôi đọc được, từ thế kỷ XVII đến thế kỷ XIX, không có điều nào ra lệnh giết giáo dân, như thấy ghi trong sử sách hay trong bài viết của thừa sai. Chỉ từ khi linh mục de la Bissachère (1764-1830) trở về Âu châu viết cuốn Ký sự, thì đó là một trong những tài liệu về sau trở thành vũ khí đánh chiếm thuộc địa của quân Pháp.

Câu chuyện bầu cử

Tôi có cơ duyên, đi cùng các cuộc bầu cử, từ 1946 tới 2024, qua nhiều thời kỳ, các thể thế chính trị, tại quê nhà, cả trên xứ Mỹ, ghi lại đây chút sự đời, có vui lẫn buồn, dân chủ lẫn độc tài.

Khánh Trường (1948-2024)

Khánh Trường tháng 5-1990 tại phòng tranh

Đôi dòng tiểu sử
Họa sĩ, nhà văn, nhà báo, Khánh Trường tên thật là Nguyễn Khánh Trường, sinh ngày 8-4-1948, tại xã Khánh Thọ, huyện Tam Kỳ, tỉnh Quảng …

Trên đường đi tìm đoá hồng thất tung

Thơ và văn của Nguyễn Tiến Đức đầy những ký hiệu hiện đại…. Anh đưa vào đó nhiều câu thơ, tên bài hát và những mảnh vỡ, dấu tích của đời sống, của thế giới Tây phương, Âu Mỹ … [t]hế nhưng những kỷ niệm quê nhà, những bài đồng dao, những hồi ức tuổi nhỏ, cũng cứ luôn ùa về trong trí nhớ đầy hoa lá cùng với các sinh vật đủ loại trong ký ức, trong mắt nhìn và trong tưởng tượng của anh.

Stanley Kunitz, nghệ thuật kể chuyện

“Con là thằng bé đêm mặc áo dài trắng
bò lom khom trên giường sỏi đá
lặng lẽ đi tìm giữa bầu trời đầy sao
chờ cho mau tới ngày tận thế.”