Trang chính » Chuyên Đề, Phỏng vấn, Văn Chương Thiếu Nhi Email bài này

Đọc Trên Đỉnh Địa Cầu Đang Xoay

 

 

(1) Những tác phẩm thiếu nhi hoặc thiếu niên nào đã gây ấn tượng sâu đậm với bạn trong thời đi học/đang lớn? Tại sao?

Thời đi học, giống phần lớn bạn bè cùng tuổi, mê mệt Le Petit Prince/Saint Exupéry, Les Grands Coeurs/Edmondo de Amicis, Le Petit Nicolas/Sempé-Goscinny; truyện tranh Spirou et Fantasio/Jijé-Franquin-Fournier, Stroumf/Peyo, Tintin/Hergé, Astérix/René Goscinny; Chim Hót Trong Lồng /Nhật Tiến, Nhà Mẹ Lê & Gió Lạnh Đầu Mùa/Thạch Lam, Cái Ấm Đất/Khái Hưng, Hoa Thiên Lý & Con Sáo Của Em Tôi/Duyên Anh, Nhà Có Hoa Mimosa Vàng/Hoàng Ngọc Tuấn…đơn giản vì giàu hình ảnh, cốt chuyện lôi cuốn, ý nhị, thi vị, nghịch cảnh của các nhân vật khơi gợi lòng trắc ẩn.

Thời đang lớn chép thơ Du Tử Lê, Nhã Ca, Trần Dạ Từ, Tô Thùy Yên, Thanh Tâm Tuyền, Phạm Thiên Thư, Guillaume Apollinaire, Jacques Prévert; đọc Thérèse Desqueroux/Francois Mauriac, Of Human Bondage/Somerset Maugham, L’Étranger/Albert Camus, Climat/André Maurois, The Pastures of Heaven & Of Mice and Men/John Steinbeck, L’Engrenage/Jean-Paul Sartre, The Snow Goose & Love Of Seven Dolls/Paul Gallico, A Rose For Emily/William Faulkner, A Street Car Named Desire/Tennessee Williams, Con Đường & Chị Em Hải/Nguyễn Đình Toàn, Cát Lầy/Thanh Tâm Tuyền, Chân Trời Cũ/Hồ Dzếnh…Ở tuổi đó hầu như ai cũng bắt đầu bâng khuâng hoặc lăn tăn với chính cái tôi, qua các nhân vật.

(2) Lúc đó bạn thường hay đọc những thể loại văn chương nào?

– Thường bị lôi cuốn bởi những gì liên quan đến khủng hoảng nội tâm, khắc khoải siêu hình, nghịch cảnh gia đình, tình tan nát, bất công xã hội…được viết với một văn phong không uốn éo, không sứ mệnh, không rao giảng giáo điều, không tô hồng bản thân; chữ nghĩa không bôi son trét phấn xịt nước hoa, không lấp lánh kim tuyến hoặc tráng men.

(3) Xin hãy kể lại những phương tiện sách báo vào thời điểm đọc sách thời đó: bạn mượn sách từ thư viện nhà trường, từ nơi cho mướn sách, được gia đình mua sách cho đọc, hay tự để dành tiền mua sách báo, v.v.?

– May quá xá, trong nhà ai cũng thích đọc sách nên chỉ cần tò mò với những quyển sách có sẵn; lớn thêm vài tuổi bèn chê xưa, tự chọn lấy những tác giả và tác phẩm hiện đại ở các tiệm sách đường Lê Lợi, nhà sách ngoại văn nằm đối diện Nhà Thờ Đức Bà hoặc trong Passage Eden.

(4) Bạn nhận được những thông tin hoặc nhận xét về các tác phẩm thịnh hành/đáng đọc từ đâu: bạn bè, nhà trường, người thân, v.v.?

– Thường theo dõi các mục điểm sách/các bài phê bình văn học ở các tạp chí, nguyệt san; và từ 13-14 tuổi thì bị tuyên truyền tác động bởi Nguyễn Xuân Hoàng là người trong văn giới, lại hay đến nhà chơi với một bà chị lớn vốn sính chữ, lần nào ghé qua cũng mang theo vài số báo biếu.

(5) Bạn có thường trao đổi về những tác phẩm, hay những nhân vật mà bạn yêu thích với bạn bè? Ở lứa tuổi nào bạn bắt đầu có những trao đổi về sách báo, văn chương?

– Hình như không có trao đổi với ai. Chỉ viết nhật ký để tự bình luận, nhận định về những gì đã đọc dựa theo cảm xúc cá nhân của một người hãy còn…nhỏ.

(6) Những tác phẩm, nhà văn, hay những nhân vật ấn tượng này có làm bạn muốn trở thành một người viết? Tại sao (có hay không)?

– Trời ơi lúc đó (mà bây giờ cũng vậy) thật tình không có ý niệm gì về việc muốn trở thành nhà văn mặc dù đã bắt đầu hí hoáy từ 11 tuổi – viết cho đã cái nư thèm chữ thôi, y như bị chữ nhập. Ba Má già quá, các anh chị lớn quá, bạn bè hoặc mắc chơi nhảy lò cò, nhảy dây, ăn me ngào đường, ngậm xí muội, mút nước đá nhận có xịt xi-rô, hoặc có bồ chở đi ăn kem…Chơi một mình, với nhật ký là người bạn thiết từ thuở hoa niên đến tận hôm nay. Ngày nào cũng có chuyện để viết. Lúc 15 tuổi do “kẻ xấu” xúi giục bèn gửi vài bài thơ cho Duyên Anh lúc ấy phụ trách mục Các Em Viết ở nhật báo Sống, lấy bút hiệu Myosotis – là một loại hoa be bé màu xanh xanh tim tím còn gọi là forget-me-not – do bắt chước một “nhà thơ nhi đồng” khác tên Muguet (nghe nói về sau trở thành phu nhân của Lê Tất Điều???). Dạo ấy ai cũng lấy tên hoa gì đó để làm bút hiệu mà!!! Nghiên cứu cả một quyển sách dày Les Fleurs du Monde (Eliane Barton) mới chọn được cái bông…Myosotis!!!! 18 tuổi không còn thích hoa lá cành nữa, bèn cầm một truyện ngắn xông vào tòa soạn tạp chí Văn ở đường Phạm Ngũ Lão, mà cũng không ý thức vì sao mình làm thế.

clip_image002


(7) Bạn có bao giờ đọc lại những tác phẩm ngày còn bé hay mới lớn? Cảm giác sau (những) lần đọc lại ra sao?

– Ui, đọc lại hoài. Mỗi lần đọc đều thấy khác. Vừa thấy lại chính mình lúc đọc nó lần đầu và những lần sau, vừa thấy các nhân vật cùng lớn theo mình. Họ già hơn, ngắc ngứ hơn, hoang mang bế tắc hơn, bi quan hơn. Đặc biệt là Meursault trong L’Étranger của Camus, Maltby trong The Pastures Of Heaven của Steinbeck, và hình ảnh George Milton bắn vào đầu Lennie Small từ phía sau trong Of Mice and Men. Ám ảnh dễ sợ.

(8) Tại sao bạn vẫn nghĩ về các tác phẩm/nhà văn này? Hoặc, tại sao bạn không còn nghĩ về họ như vậy?

– Vì họ ngẫu nhiên định hình cho mình một khuynh hướng đọc và một khuynh hướng nghĩ, thành ra họ trở nên khó quên. Còn thì đã phủi đi rồi bộ Sách Hồng tập họp các truyện ngắn man mác của Thạch Lam, Nhất Linh, Khái Hưng, làm lơ với Tâm Hồn Cao Thượng của Amicis, phớt tỉnh trước Les Misérables /Victor Hugo, Sans Famille/Alexandre Dumas, En Famille/Hector Malot …vì gam màu trong cơ thể đã trở nên sậm hơn, máu đã bầm hơn.

(9) Theo bạn thì một tác phẩm viết cho thiếu nhi/thiếu niên, nếu thành công, phải hội đủ những yếu tố nào? Tại sao?

– Một tác phẩm có thể thành công với người này, thất bại với người kia vì nhu cầu và gu thẩm mỹ của độc giả rất đa dạng. Trừ mấy bé nằm trong giường nghe cha mẹ đọc chuyện cổ tích (có tiên nữ cầm đũa thần, hoàng tử lấy công chúa,vv…) mỗi đêm trước khi ngủ vì còn mù chữ, những trẻ lớn hơn sẽ có sở thích riêng tùy theo tư chất của từng đứa. Tuy nhiên truyện tranh như Lucky Luke (Morris vẽ, René Goscinny viết kịch bản) bao giờ cũng hấp dẫn từ 7 đến 77 tuổi; ngoài ra những tác phẩm trong đó tác giả đẩy trí tưởng tượng của trẻ em đến vô tận như Lord Of The Rings/J.R.R. Tolkien hay Harry Potter/J.K. Rowling, sẽ còn sống rất lâu – nhất là các quyển tiểu thuyết loại này sau đó lại được chuyển thể thành phim.

10) Một tác phẩm viết cho thiếu nhi/thiếu niên có nên bảo vệ tinh thần trẻ em/thiếu niên, tránh những đề tài có thể làm các em bị sốc, tránh đoạn kết bi thảm, hay không? Đề tài, đoạn kết nào nên được tránh? Tại sao (nên/không nên tránh)?

– Nghịch cảnh gây sốc có thể làm bọn trẻ suy nghĩ rồi so sánh với hoàn cảnh bất hạnh hoặc may mắn của chính bản thân. Đoạn kết bi thảm với Hạnh-và-Gigi trong Chim Hót Trong Lồng của Nhật Tiến kích hoạt “tuyến cảm xúc” của độc giả thiếu nhi. Trong hầu hết các tác phẩm dành cho trẻ em, hình như luôn luôn phải có vai phản diện – kẻ sẽ bị bị tiêu đời ở phần kết – để tôn vinh cái thiện như một bài học đạo đức xưa như trái đất, mà trái đất thì xưa nay vẫn cứ xoay vần như thế. Chừng nào đứng trên đỉnh địa cầu đang xoay mà không còn thấy chóng mặt là coi như hết trẻ.

Trần Thị NgH

bài đã đăng của Trần Thị NgH


Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

*

@2006-2019 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)