Chợt Mưa – Unforwarned Rain
Tranh Cẩm Tâm
Mười lăm truyện, trong đó có hai vở kịch, rải đều cho năm ngày, mỗi ngày đọc trung bình 10-15 trang. Từ từ, rất từ từ. Chậm dần đều. Không thể không rỉ rả, bởi chỉ có một nhân vật duy nhất phân thân như Tôn Ngộ Không, đa giới tính, đa nhân cách, đi tới đi lui, khứ hồi từ Đông sang Tây, lên rừng xuống biển rồi rề rà kể chuyện này chuyện nọ, lý sự đời việc nọ việc kia bằng cái giọng độc thoại y như đang giải bày tâm tư với đầu gối.
Không có nhịp sống gấp trong một đô thị huyên náo xe cộ, không có nhạc trẻ rần rật hộp đêm, không có chính kiến bất đồng, chửi chó mắng mèo xóm nhỏ, tranh chấp tài sản gia đình, anh chị em nồi da xáo thịt, giành giật tình xa tình gần, éo le nghịch cảnh, khó khăn hội nhập trong hành trình dệt giấc mơ Mỹ. Cũng không khắc khoải siêu hình kiểu Im Lặng Hố Thẳm hay Bay Đi Những Cơn Mưa Phùn. Chỉ thi thoảng phơn phớt chút bùi ngùi muộn màng về một quê hương đã tan rã.
Thuần là nước. Nước lênh láng chảy miên man qua vườn tược, mùa màng, núi sông, biển hồ–và những cái chết, những hồn ma bóng quế lung linh bì bõm ngộp sặc trong dòng chảy của ký ức, của tâm tưởng. Nước tuôn từ trong người ra ngoài, róc rách ngược vào cơ thể, len lỏi qua những ngóc ngách của ý thức và vô thức.
Đếm chơi sơ sơ thấy có khoảng hơn tá người qua đời : cha/mẹ/người yêu (Lũ Vườn Xuân), dì Minh/thai nhi (Vườn Xưa Ai Ghé), bạn bè (Ranh Giới), vợ/chồng (Hai Người Loay Hoay Xếp Dọn), giáo sư văn chương (Khi Đàn Bướm Về), chuyên viên tâm lý (Đối Xứng). Không qua đời thì cũng đột nhiên tan biến vào hư vô như người đàn bà ở làng Pena Roja (Hoa Hạc), bác sĩ phân tâm học (Nhân Ảnh), ông Morpheus (Lối Về Của Nước),…
Là giáo sư ngôn ngữ, nhưng tác giả đã đột ngột làm kẻ thủ ác, vô hiệu hóa tiếng nói bằng cách… hack ngữ pháp, triệt tiêu động từ, trạng từ, liên từ, giới từ khiến cả bọn hốt nhiên bặt âm.
Ngoài con Corona có khả năng làm mất khứu giác ở người nhiễm bệnh, tấn công hệ hô hấp, giăng mờ sương mù não… còn có Poena, một chủng mới. Nó cũng có sức tàn phá tương tự nhưng lại di chuyển từ phổi lên não thùy trái, nơi phát xuất của ngôn ngữ. Nhưng có hề gì. Thuở hồng hoang thủy tổ loài người đâu có nói tiếng Anh tiếng Pháp tiếng Swahili tiếng Tàu theo quy tắc văn phạm như trong phim. Người tiền sử cũng chỉ có vài từ ngữ tượng thanh; biểu cảm về sự sống hay cái chết, yêu ghét, thù hận hay tha thứ là do cái cách họ ậm ừ hay gầm gừ. Về phần Adam–nhân vật của Vi Khuẩn Trong Vườn Địa Đàng, vào những khoảnh khắc cuối cùng còn sót lại của một thế giới đầy đau thương, chàng chỉ cần thì thầm bên tai người nữ, mấp máy chủ từ và túc từ, nàng liền hân hoan bung nở để đón lấy trái cấm ngọt ngào của vườn địa đàng. Động từ tự nó một mình rực rỡ như những sợi sắc không.
Trần C. Trí cũng chơi màu trong những giấc mơ ban đêm. Khi thì monochrome rạch ròi trắng đen, lúc đông vui màu sắc nhưng thiếu tâm điểm, cuối cùng chàng ngắc ngứ trong những giấc mơ sepia nâu đỏ, ủ dột và thê lương.
Ám ảnh về sinh-tử mãnh liệt đến nỗi người đã chết vẫn cứ kề cận và trò chuyện, kẻ còn sống đếm ngược để chờ giờ lâm tử. Thậm chí cái số điện thoại đã quá vãng vẫn reo trong cuộc gọi đường dài (Khoảng Cách). Họ, hoặc nằm yên đâu đó dưới huyệt mộ trả lời interview theo vận hành của con cơ trên bảng cầu cơ (Bờ Dốc), hoặc hiện hình trong bức ảnh cũ choán vị trí của một vật thể (Nhân Ảnh), hoặc từ ngoài mưa bước vào, hoặc từ trong mưa bước ra, hoặc nằm trong áo quan, hoặc trốn sau tấm màn nhung màu xanh tím – ranh giới giữa hai cõi người, trong khi đó, trà đã uống cạn nhưng vẫn cứ đầy, đồi núi vừa thấy đó đã chìm khuất trong mênh mông nước … là những cú lia máy với hiệu ứng hình ảnh vừa hư ảo vừa nặng nề âm khí, mà một người đọc, nếu không nặng vía hẳn đã mộng mị ngậu xị sau gần một tuần nhẩn nha từ tốn gặm nhấm mười lăm câu chuyện–một thứ bản lai diện mục với những nhân vật buồn bã ngoái lại muốn trẹo cổ, cốt để nhìn thấy tuổi thơ và tuổi thanh xuân, nhìn hun hút biển, nhìn mỏi mắt quê hương ở phía bên kia bờ đại dương, nhìn chính mình đang đứng đối mặt đăm đăm ngó mình.
Trần Thị NgH
03. 2023