Trang chính » Sáng Tác, Tùy bút Email bài này

Phù Du Linh

MỘT

Trong tiệc sinh nhật Yên Chi tôi được đặt ngồi cạnh một ông mặc đồ nhà binh mà cô giới thiệu là anh họ, thông dịch viên chiến trường trực thuộc một đơn vị quân sự Mỹ. Mười tám tuổi, đâu biết trao đổi gì với ông lính có vẻ như gấp đôi tuổi mình, mặt mũi bặm trợn, hai con mắt chằm chằm ngó qua ngó lại như muốn dọn dẹp mọi thứ xung quanh cho thoáng tầm nhìn. Định đổi sang ghế khác cho đỡ sợ thì anh họ nói:

– Em có hai cánh tay đẹp thật!

Tôi nín thinh. Đã từng đọc và xem rất nhiều sách báo phim ảnh nhưng chưa hề thấy ai khen phụ nữ có hai cánh tay đẹp. Hoặc tán thơm: đôi bàn tay ngà ngọc, bờ vai gợi cảm, thắt đáy lưng ong, eo thon con kiến, mắt nai ngơ ngác; hoặc chê thúi chê ôi: cổ cò, tai lừa, giò sếu, tay vượn, mũi heo, óc cá vàng, mắt lươn, môi cá trê, miệng cá chép … Đại khái mượn bộ phận đặc trưng của các loại động vật để mô tả tích cực hoặc tiêu cực ngoại hình của một người nào đó. Tôi se sẽ liếc hai cánh tay mình, nhận thấy không có nét chi gọi là “đẹp thật”, nếu không nói hơi tong teo giống hai nhánh cây trụi lá đang trong quá trình chiết cành, ráp tạm bợ vô cái thân 37 ký giác. Trông vẻ em còn ngây thơ, anh họ hỏi:

– Nghe Yên Chi nói em thích đọc sách, vậy em có biết Lennie trong Of Mice And Men của John Steinbeck không?

Tôi ú ớ đáp, dạ không, đít nhôm nhổm muốn đổi chỗ. Đúng lúc ấy nhân vật chính của bữa tiệc đứng lên phát biểu, cám ơn khách khứa, giới thiệu vòng vòng lòng thòng. Sau đó thức ăn được dọn ra, ai nấy nhai nuốt nhồm nhoàm, cười nói nham nhở, đàn hát ỏm tỏi. Rồi đến tiết mục thổi nến, cắt bánh, mở quà, vỗ tay. Luôn luôn là như thế. Tôi ngồi trân mình chịu trận, chốc chốc hỏi đáp cầm hơi, đến 9 giờ thì xin phép về. Anh họ đưa ra tận cửa, giọng trầm trầm, nửa Huế nửa Nam:

– Hôm nào chắc phải nhờ Chi rủ anh đến nhà em chơi, sẵn tiện mang tặng mấy quyển sách.

Tôi lí nhí cám ơn, xong băng qua đường. May, nhà ở hẻm xeo xéo bên kia chứ đâu, không thôi thì khó thể tránh khỏi dăm phen ấm ứ.

Chỉ vài tuần sau bữa tiệc đó Yên Chi báo hung tin: hết mấy ngày phép anh họ trở lại đơn vị, vừa được ít hôm đã bị phục kích chết banh ngực ở Chư Prông. Nghe ai tín lòng thấy sao? Đâu có sao sao gì gì. Có gì gì đâu mà sao sao. Đọc tin chiến sự mỗi ngày thấy chết như rạ. Quán bar mọc như nấm. Việt Cộng núp lùm nhung nhúc như chuột chũi. Lính Mỹ chen vai thích cánh cùng lính VNCH thắng như chẻ tre, tiến như nước tràn. Em gái hậu phương chỉ biết lo học. Máu chưa đổ ở thủ đô nên khó thể hình dung thế nào là binh lửa ngoài các hình ảnh được mô tả trong những ca khúc phản chiến.

Chiều đi lên đồi cao hát trên những xác người. Tôi đã thấy. Tôi đã thấy. Bên khu vườn, một người mẹ ôm xác đứa con. Chiều đi qua Bãi Dâu, hát trên những xác người. Tôi đã thấy. Tôi đã thấy. Trên con đường, người cha già ôm con lạnh giá. Mẹ vỗ tay reo mừng chiến tranh. Chị vỗ tay… Người vỗ tay…(1)

Hoặc tình yêu khắc khoải, qua những dụ ngôn.

Cúi xuống cho máu ngược dòng. Cho nước sông cạn nguồn…. Cúi xuống cúi xuống thật gần. Cho trái tim đập dồn. Cho đam mê thay vào đổ nát quê hương…. Cúi xuống cho tình dấy lên… Cúi xuống cúi xuống thật buồn…(2)

Lăn tăn vậy thôi.

HAI

Đang ngồi giảng đường chờ thầy lên bục giờ văn chương Pháp, bỗng ai đó khe khẽ đặt trước mặt một gói dầy dầy cồm cộm hình chữ nhật, trên có ghi rõ tên người nhận. Ngẩng lên thấy anh bạn cùng lớp. Sinh viên lôm côm lố nhố lúc nào cũng rần rần như cái chợ tự phát, nhìn mặt biết quen nhưng không nhớ tên. Chưa kịp hỏi chi, người giao hàng đã biến. Tôi giữ y nguyên cái gói trong cặp sách, lu bu đến tối, không hở ra giây phút nào để có thể nghĩ ngợi gì.

Trong căn phòng 12 mét vuông của đại học xá, người nhận hàng lào xào mở lớp giấy gói được quấn kín băng keo. Ra là hai quyển sách tiếng Pháp, loại bỏ túi/livre de poche: Le Mythe de Sisyphe/Thần thoại Sisyphe của Albert Camus, Des Souris et Des Hommes/Chuột và Người bản tiếng Pháp của John Steinbeck, cùng nguyên tác tiếng Anh, Of Mice and Men; ngoài ra còn có vài trang thư viết tay, cuối một bức là chữ ký anh họ Chi, NgHt – Nguyễn Hữu Tâm, bức kia đang viết dở. Tên và địa chỉ người nhận được ghi nắn nót trên bì thư đã dán sẵn tem.

Chi chít chữ bằng mực bút bi xanh trên những trang giấy màu vàng, anh họ nhắc về buổi tối sinh nhật, tha thiết mong gặp lại lần sau về phép và hăm he sẽ ghé nhà chơi để tặng mấy quyển sách như đã hứa. Anh nói ấn tượng ban đầu thật đặc biệt khiến anh miên man nhớ và nghĩ. Giải thích về chữ ký, anh nói NgH chính là tên tôi được anh cố tình viết hoa, ghép với t là tên anh – cái tên mà anh rất không ưa, nó cân nặng 350 gờ-ram, đập lịch kịch 72 lần mỗi phút nên anh phải nén chữ t cho nó teo nhỏ lại, bõ ghét. Anh cũng bóng gió về hai cánh tay mà anh đã khen “đẹp thật”, gọi đó là định mệnh – thứ này, theo ý anh, cũng nhúc nhích nhịp nhàng như cái quả nằm trong ngực, nhưng nó to hơn, nặng hơn, bạo động hơn và oái oăm hơn.

Cảm xúc khi đọc thư chưa kịp gửi của một người đã qua đời thật lạ. Giống như đang đứng trước ngôi nhà bị đóng cửa, biết rõ không còn ai sống trong đó, dẫu có bẻ khóa xông vô được cũng chỉ lạc mất tăm giữa cõi mông lung. Mọi xao xác xào xạc đều tắt ngúm sau một hồi chưng hửng. Sẽ không có gì nẩy nở hay phát triển. Không có sự tiếp theo để phân trần hay phân bua. Không kỷ niệm đẹp để nhớ, không lầm lỡ để tiếc.

BA

Trong buổi tiệc sinh nhật Yên Chi hơn hai năm trước, sau khi anh họ đề cập đến nhân vật Lennie của John Steinbeck và tôi đã ú ớ trả lời không biết, phải thú thật là vì tò mò, mấy hôm sau tôi quyết tâm sục sạo các nhà sách để tìm cho ra tác phẩm anh nêu nhưng chỉ gặp bản Việt dịch Của Chuột Và Người. Tôi cũng mày mò xem được cuốn phim cùng tên với tác phẩm, thực hiện năm 1939 do Lewis Milestone đạo diễn, với Burges Meredith trong vai George Milton và Lon Chaney Jr. trong vai Lennie Small – hai nhân vật chính của câu chuyện qua đó tác giả vẽ lại bối cảnh xã hội Mỹ trong cơn khủng hoảng kinh tế, đặc biệt là bi kịch của tầng lớp lao động thời kỳ Đại Suy Thoái năm 1937. (3)

Ban đầu tôi hoang mang nghĩ hình như vấn đề anh đặc biệt quan tâm trong tác phẩm không nằm ở ước mơ tan tành của hai kẻ tha phương cầu thực, cũng không phải hệ quả xã hội từ khủng hoảng kinh tế; còn Lennie, trại nuôi thỏ trong khao khát của anh chàng này thì ăn nhậu gì đến tôi? Đọc tới lui xuôi ngược, mãi mới hiểu ra mối tương quan giữa hai cánh tay bẩm sinh lông lá của mình và tâm lý quái gở gần như bệnh hoạn của nhân vật – một người đàn ông to xác, thiểu năng, thích mân mê những sợi lông mềm của mấy con chuột bị y bóp chết giấu trong túi áo túi quần, háo hức mong có ngày mua được mảnh đất nhỏ làm trại nuôi thỏ để thỏa thuê vuốt ve chúng.

Tôi đỏ mặt vỡ lẽ. Rồi với chút lòng tri ân trộn lộn với rất nhiều hỡi ôi, Mao Nương lấm la lấm lét ra tiệm tạp hóa gần nhà mua cây dao cạo râu cùng một lô lưỡi lam Gillette sơ-cua, cứ mỗi ba bốn ngày lại rị mọ cạo đi mớ lông mao hơi sậm màu và dài khác thường trên hai cánh tay đã từng được khen đẹp.

Giờ thì người ái mộ đã bỏ thây nơi chiến địa. Lăn tăn vậy thôi. Không có gì phải phân trần phân bua, không kỷ niệm đẹp để nhớ, không lầm lỡ để tiếc.

Trớ trêu là kể từ dạo đó tôi vẫn phải chăm chỉ lặp lại công việc ấy thường xuyên, vì một khi lông đã được cạo đi chẳng bao lâu chúng lại lún phún nhú ra vừa đen vừa cứng. Nghiên cứu tài liệu các loại, được biết về phương diện tâm linh, khoa tướng số khẳng định lông rậm nơi người phụ nữ thể hiện bản chất dâm đãng; theo chẩn đoán y học, bệnh nhân chắc chắn trục trặc ở tuyến thượng thận; ngoài ra yếu tố di truyền cũng có thể là một trong những nguyên nhân.

Dâm đãng bẩm sinh, dư thừa nội tiết tố androgen, hay hưởng gia tài mao mao từ phụ mẫu (4) – kiểu gì tôi cũng vẫn phải luôn tự nhắc nhở chớ quên mặc áo dài tay khi ra đường nếu chưa kịp cạo gọt, tự xác định tọa độ để tránh xa đới đứt gãy giữa hai mảng kiến tạo nam nữ, đồng thời thiết lập vòng đai kẽm gai phòng vệ nhằm hạn chế mọi vướng víu với người khác giới. Quan niệm về cái đẹp của các quý ông đôi khi làm xấu đi ý nghĩa của mối liên hệ, tình yêu hay tình bạn, dẫu nó có đẹp đến đâu. Lắm lúc tặc lưỡi ước gì có thể úm ba la tự hô biến thành bất mao chi địa cho rồi. (5)

Vô hình trung, tôi đã sống và nghĩ khác đi chỉ vì câu hỏi bâng quơ về một nhân vật tiểu thuyết, từ vị khách tình cờ ngồi cạnh.

BỐN

Người chuyển sách và thư cho tôi là em trai Nguyễn Hữu Tâm. Các vật dụng tùy thân của quân nhân tử trận được giao lại cho gia đình. Cái gói đã được cất giữ suốt hơn hai năm cho đến khi định mệnh xô tôi dạt vô ngồi cùng giảng đường với người giao hàng. Tôi né, không đọc lại 175 trang sách của Steinbeck do người chết để lại, nhưng từ hồi giữ ba quyển sách và mấy lá thư, thân-tâm cứ bần thần nhừ nhẫn như bị vong ám. Đêm ngủ thường thấy một ông nhà binh ngực trống hoác, cơ thể đầm đìa máu lẫn với bùn đất đứng lù lù cạnh giường ngó lom lom hai cánh tay sải đã được cạo sạch lông.

Tỉ tê với bà hàng xóm làm nghề trừ tà trục vong, tôi được giải thích địa phược linh là linh hồn bị giam hãm ở một nơi cố định, mang nhiều oán niệm không thể hóa giải nên trở thành ác linh (ha, nghe y như mình chứ ai: ru rú, khắc kỷ, cực đoan, quyết đoán để tự cách ly). Còn phù du linh, ông nhà binh tôi chỉ gặp duy nhất một lần trong đời, chính là vong lang thang của người chẳng may bị tử nạn xa lắc quê nhà, phất phơ vất vưởng như cánh hoa bồ công anh héo khô mặc cho gió đẩy đưa về nơi vô định.

Rồi hà cớ gì mà cuối cùng nó đậu bên giường ngủ – sinh phần của một địa phược linh tiềm năng, trong khi mình vẫn còn sống nhăn răng, hỡi Trời?

Trần Thị NgH, Valentine 2023
___________________________________________________________________

Chú thích của tác giả:
1 – Hát Trên Những Xác Người, ca khúc Trịnh Công Sơn
2 – Cúi Xuống Thật Gần, ca khúc Trịnh Công Sơn
3 – Phim Of Mice And Men, dài 1 giờ 51 phút được quay năm 1939, đạo diễn Lewis Milestone, diễn viên Burges Meredith, Lon Chaney Jr. Cũng dựa trên tác phẩm của nhà văn Mỹ John Steinbeck, phim cùng tên, ấn bản mới, được quay năm 1992, dài 1 giờ 55 phút, đạo diễn Gary Sinise, diễn viên John Malkovich (Lennie Small), Gary Sinise (George Milton).
4 – Mao mao: lông dài
5 – Bất mao chi địa: đất khô cằn không cây cỏ mọc

bài đã đăng của Trần Thị NgH

Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

@2006-2025 damau.org ♦ Tạp Chí Văn Chương Da Màu
Tạp Chí Văn Chương Da Màu
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)