Trang chính » Sáng Tác, Truyện ngắn Email bài này

VĂN NÔ, bản cáo trạng vụ án văn học chưa được thụ lý

Không lâu sau ngày miền Nam sụp đổ, kể từ tháng 8 năm 1975 Hội-Trí-Thức-Yêu-Nước được thành lập, trụ sở đặt ở góc Nguyễn Thông-Tú Xương, nơi tụ tập đông vui “trí thức” các loại: bác sĩ, dược sĩ, kỹ sư, luật sư, nhà văn, nhà giáo, v.v. còn rớt lại từ chế độ Mỹ Ngụy–do chính quyền mới kêu gọi ra trình diện, hoặc tự họ tìm đến, mục đích để kết giao với những người cùng cảnh ngộ, đồng thời tham gia các sinh hoạt tập thể chứng tỏ tinh thần hợp tác cầu an thay vì ngồi nhà chờ gì không biết. Cả một đám người hay chữ lơ láo không nghề ngỗng đứng ngồi thấp thỏm, vừa ừ hử với nhau năm ba câu đã tót ra chợ trời có gì bán nấy.

Thật trớ trêu, cái tên Hội Trí Thức Yêu Nước dần dà mang ý nghĩa khác. Sĩ số vơi dần, đặc biệt vào những thời điểm trời quang mây tạnh, sóng yên biển lặng. Trụ sở này cũng là nơi anh chị em rò rỉ với nhau thông tin về các đường dây vượt biên. Thỉnh thoảng lại nghe truyền miệng Dược sĩ Khanh yêu nước biển thành công, Bác sĩ Cương được tàu Úc vớt, nhà báo Thời Quán bị bắn chết trong khi đang tròng trành trên xuồng con trước khi ra tới ghe mẹ…

Cầm cự khoảng chục năm, cuối cùng tổ chức bị giải thể vào năm 1986, sau tuyên bố trang trọng của chính quyền Cộng sản: Hội Trí Thức Yêu Nước đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử.

Cơ ngơi rộng rãi– không biết trưng dụng từ thành phần tư sản ác ôn nào–liền được thay da đổi thịt trở thành Trung Tâm Bồi Dưỡng Bách Khoa bắt đúng mạch nhu cầu của người tiêu dùng. Nơi đây rộn rịp các lớp đêm dạy nghề mộc, điện, điện tử, vi tính, đồ họa, bắt bông kem, cắm hoa, cắt may, luyện đọc-nghe-nói-viết tiếng Anh từ trình độ căn bản đến trung-cao. Học viên người nào người nấy mặt mũi u ám, mệt mỏi sau một ngày quần quật kiếm cơm đâu đó, chờ đêm đến vô ngồi nhấp nha nhấp nhổm trong các lớp dạy nghề, cố gắng trang bị chút kiến thức chuyên môn hi vọng có thể lây lất xứ người. Các thầy cô cũng bèo nhèo không kém.

Thời gian ấy do có con nhỏ, lại không có lấy miếng vàng lận lưng, nói chi rủng rỉnh đủ để nộp cho chủ ghe, cô Lê Thị Tâm Túy đành trụ lại chỗ này, về sau nhẩm lại sững người thấy mình dây dưa với trung tâm đến 14 năm. Thật vô ơn nếu không thừa nhận nó là cái phao cứu sinh trong lúc ngoi ngóp sắp sửa chết chìm.

Ban ngày làm việc hành chính lương 50 đồng/tháng–dạo lồng đèn Trung Thu giá bình dân 2 đồng/cái– tan sở ghé trường mẫu giáo đón con rồi nhào về lùa vội chén cơm gạo mốc trộn bo bo chan canh rau héo, sau đó hoặc đèo con theo mẹ vô trường, hoặc nhờ bác Thu hàng xóm sát vách bước sang ngồi chơi trông trẻ giùm vài tiếng đồng hồ. Bụng rau cơm lõng bõng, mẹ đơn thân đạp xe tung tóe đến các lớp đêm dạy tiếng Anh cho các học viên miễn cưỡng trau dồi ngoại ngữ, những người đang ủ mưu hội nhập một xã hội độc lập tự do hơn dù chính bản thân họ cũng mơ hồ chưa biết ở đâu.

Trung Tâm Bồi Dưỡng Bách Khoa dần dà phát triển thêm các lớp cử nhân tại chức, trực thuộc Đại học Sư phạm, có cả thời dụng biểu ban ngày. Được mời phụ trách môn văn chương Anh-Mỹ, cô Tâm Túy xin nghỉ việc hành chính để dạy sáng-chiều-tối, theo nhịp luân vũ. Trong môi trường này, may, không có họp giao ban mỗi sáng, bình bầu cuối quý cuối năm, phê và tự phê, không có bốc thăm chia tôm chia cá trong giờ làm việc, không phải tha con nhỏ đi trực cơ quan ban đêm, lại phù hợp ngành nghề cô đã được đào tạo, hàng ngày thú vị tiếp xúc với đủ loại học viên già trẻ, mỗi người một thái độ nhưng tựu trung đều lăm le bỏ xứ, không mặn mà chùm khế quê hương. Hẳn họ nghĩ muốn ăn khế chua phải chấm thêm muối ớt. Thỉnh thoảng cô nhận giấy khen dạy giỏi kèm phong bì tiền thưởng nhân ngày Quốc Khánh, Tết Âm lịch, hoặc những dịp tương tự. Chỉ tiếc chưa được leo lên bục cao nhận danh hiệu “viên phấn vàng” như trong hệ thống giáo dục chính quy. Tuy phổi khô đi nhưng thực đơn trong nhà có thêm chất đạm.

Mỗi tối hai bác cháu bắc ghế ngồi ở cửa chờ cô giáo về từ các lớp đêm. Bé Bê đếm đến 2800 thì đoán mẹ đã tới ngã tư, đếm thêm 300 là lúc xe đạp mẹ quẹo vô hẻm, thắng cái két trước cửa. Đúng y boong như có lập trình. Nhận lại con tin, mẹ con thủ thỉ hun hít, tắm rửa dọn dẹp rồi cùng ngã ềnh ra giường sau một ngày quá tải.

Nhưng tối hôm ấy hai bác cháu không ngồi ở cửa, phòng khách đèn đuốc sáng choang. Cậu Vĩ của bé Bê mặt mày hầm hầm đang ngồi chờ. Trước đó, thấy có người trong gia đình đến chơi nhà, bác Thu đã giao lại trẻ, ngại ngùng giải thích mẹ Bê sắp về tới nơi, thôi tôi xin phép….

Nhà giáo chống xe đạp dựng sát tường, chưa kịp chào hỏi đã nghe:

     – Mày ngồi xuống đây. Chuẩn bị ra tòa án nhân dân!

     – Ủa?

     – Ủa gì! Mày viết truyện bôi tro trét trấu mọi ban ngành còn làm bộ ủa.

     – Bẻ bút lâu rồi anh Vĩ ơi. Kiếm cơm còn không xong, ở đó mà viết lách.

Từ hồi mấy ông bà quay về sau 30 năm tập kết ra Bắc, trong gia đình cô Tâm Túy ai nấy đều lép vế xếp ve. Ngó thì biết. Mẹ già 85 tuổi cũng đã bôn ba đào tẩu theo đường chính thức, sang tị nạn với con trai trưởng, Việt kiều Đức.

     – Khỏi cần phân bua đính chính. Quá dễ để nhận ra giọng điệu của ai. Mày viết xong mượn thằng Quang ký, hay nó làm văn nô cho mày? Nó lấy đâu ra thông tin nếu không phải do mày cung cấp?     

     – Nói gì vậy trời??? Thông tin gì, ở đâu, hồi nào, ai viết?

Nghe người lớn lộn xộn, lại có hơi cao giọng, bé Bê đang chơi bên trong te te chạy ra hào hển nói một hơi với cậu Vĩ:

     – Mẹ con không có viết gì hết trơn. Mẹ con viết là con biết liền. Mẹ con không có ngồi vô bàn, chỉ toàn đứng trong lớp với nằm trên giường. Ăn cơm cũng đứng luôn! Mẹ con gấp lắm, sợ trễ giờ.

Giỏi. Mới có chút chéo đã biết bảo vệ mẹ, nhưng liền bị dập cho tiu nghỉu.

     – Mày im. Con nít con nôi biết gì mà nói. Mày cũng là sản phẩm Mỹ Ngụy do mẹ mày đào tạo chớ ai.

Nhì nhằng một hồi nghi phạm vẫn không hiểu đầu cua tai nheo ra sao, nhưng vì quá mệt mỏi sau một ngày múa may quay cuồng theo nhịp ba, cũng để tránh cho trẻ con chứng kiến việc người lớn, cô giáo nả bừa:

     – Anh Vĩ yên tâm. Nếu phải ra tòa án nhân dân thì ra thôi; làm sao mà không ra được chớ?

Ông kẹ về rồi, cô cho bé Bê lên giường nhưng không thể tự dỗ giấc mặc dù hai mí mắt nặng trịch. Hoang mang không biết thằng Quang viết thứ gì ghê gớm đến mức ông cậu Việt cộng của nó phải thân chinh khủng bố bà dì Việt gian vốn trước kia đã từng táy máy hí hoáy chuyện đời chuyện đạo, gửi đăng lung tung báo nọ báo kia; sau năm 75 lại có tên nằm chần vần trong danh sách các tác giả hiện sinh đồi trụy.

Nó là con trai lớn của chị Bơ, tuy cháu kêu bằng dì nhưng tuổi tác hai dì cháu không chênh nhau bao nhiêu, cốt nhục tình thâm, cùng có thời thơ ấu hương đồng cỏ nội, thậm chí sống chung một nhà hơi lâu thuở còn sinh viên. Dẫu gì nó cũng đã lố tam thập, đàng hoàng nhi lập, có chức vụ trong ban biên tập tạp chí Văn Nghệ tỉnh Sóc, nghe đồn do động viên từ lãnh đạo, nó đã phấn đấu vô Đoàn vô Đảng– ngon hơn dì nó ngày ngày đạp xe đi dạy dạo. Rõ ràng tay này đâu có phải loại đồ bỏ, dễ dàng chấp nhận làm bồi bút cho bà dì trẻ, hay ký giùm tên dưới một bài viết phản động bôi tro trét trấu mọi ban ngành. Thời thế chông chênh hồn ai nấy giữ, ngu mấy cũng biết vậy mà. Ngay hôm sau cô Tâm Túy tức tốc viết cái thư gửi bưu điện, quyết hỏi thằng Quang cho ra lẽ.

Bạn bè người quen thường bảo nhau, gì chớ Việt cộng thì cái chi họ cũng làm được, kể cả anh em máu mủ, nhà tui nè, vân vân. Họ kể cho nhau nghe nhiều chuyện oái oăm khúc chiết thảm thiết sau ngày thống nhất Bắc-Nam khiến kẻ bàng quan nặng vía cũng phải lạnh gáy. Chị Liên, cùng dạy sư phạm, khí khái tuyên bố:

     – Có gì tui nuôi bé Bê cho. Bồ đừng lo quá sụt cân. 37 ký là đã mỏng te rồi nhe.

Nghe vậy càng thêm hổn hển, sợ đùng một cái mình hoàn thành sứ mệnh lịch sử khiến con mình mồ côi. Ra đường nơm nớp hoang tưởng có xe 4 bánh, 6 bánh, thậm chí 12 bánh bất ngờ tông cái rầm vô xe đạp một phát chí mạng, không thôi thì dao kéo ở đâu không biết bất thình lình bay tới cứa cổ cái rẹt ngay động mạch chủ. Giữa khuya mường tượng nghe tiếng gõ cửa, thấy mình bị còng tay dẫn đi biệt tích trong đêm mù mịt bỏ lại sản phẩm Mỹ Ngụy vẫn còn ghiền sữa ở tuổi cháu ngoan bác Hồ.

Trong tuần lễ chờ thư hồi âm của thằng Quang, cô giáo có cái hẹn trám răng chỗ Nha sĩ Liêu. Ngồi đợi nha tá gọi tên, buồn tình lục tới lục lui chồng tạp chí bên dưới chiếc bàn thấp của phòng Nha, bỗng linh thiêng gặp tờ tuần báo Văn nghệ tỉnh Sóc, trúng phóc số có đăng truyện ngắn của tác giả Lê Quang. Vừa thắc mắc vì sao bà Liêu dân Sài Gòn mà đọc báo tỉnh lẻ, liền kịp nhớ Nha sĩ vốn gốc miền dưới, thường bắt xe đò đi lên đi xuống thăm cha mẹ già.

Hừ! Thì ra là nó đây. Giọng văn tỉnh táo làm như hờ hững nhưng lại li ti chi tiết, nhiều đoạn tanh tanh, thi thoảng cay cay, the the, mằn mặn, nhờn nhợn–na ná kiểu vọc chữ tá lả cảm tính của bà dì Việt gian ác ôn côn đồ. Hèn chi bị chụp mũ văn nô. Nhưng rõ ràng cháu viết hay hơn dì, tình tự hơn, mềm mỏng hơn, chân thành hơn. Không khét lẹt mùi thuốc súng như tay cao-bồi Lucky Luke, cũng không dồn dập vó câu chỏng gọng như Jolly Jumper.

Lúc nhận được thư trả lời của cháu Quang hơn một tuần sau thì dì Túy đã đọc truyện ngắn Điếu Tang trước đó ở phòng Nha rồi, chỉ không tiện chôm tờ báo mang về nhà nghiền ngẫm. Nhưng thật khó quên những gì nó đã viết ra. Đám tang làm nền cho một vở diễn có nhiều vai phản diện. Đúng là tác giả đã bôi tro trét trấu mọi ban ngành–từ Điện ảnh đến Sân khấu, từ Hội Họa Sĩ đến Hội Nhà Văn rồi Viện Âm Nhạc, từ cậu Tờ, dì Nơ đến cậu Vĩ, và cả vợ chồng con cái của họ nữa.

Chỉ là đám tang ông Ngoại trong căn nhà của Má nhưng cháu Lê Quang là chứng nhân thường trực suốt quá trình sự kiện. Và suốt 10 năm trước đó, tính từ ngày thống nhất. Tác giả vô tình hay cố ý lưu vào bộ nhớ những gì đã nghe và thấy từ các cậu dì–thành phần cán bộ ưu tú gương mẫu của Đảng– tổng kết thành một bản cáo trạng mô tả cách họ thể hiện tình cảm với cha mẹ già cùng anh chị em, kiểu cộng trừ nhân chia chi li trong nghĩa vụ đóng góp phụng dưỡng hai cụ thân sinh lúc ông bà hãy còn tại thế, những toan tính nhỏ nhen về tài sản thừa kế, lụn vụn đến cả ly tách chén dĩa nồi niêu bình chậu… Chân dung nhờ nhờ của các văn nghệ sĩ đảng viên quay về quê quán sau nhiều năm ly khai gia đình bỗng hiện hình vằn vện như đào kép phường tuồng qua lớp hương khói vần vũ của lễ tang.

Cái bậy của tác giả là đã không đá động chi đến các cậu dì có lý lịch Việt gian Việt kiều. Không được đạo diễn phân vai, cô Tâm Túy với quá khứ viết lách lai rai vài năm trước khi miền Nam thất thủ, rõ ràng thuộc diện tình nghi, mắc hàm oan là đúng rồi.

Thử đặt mình vào vị trí của những vai phản diện, với nhiều năm phò Đảng, được tận hưởng mọi ưu đãi nhờ biết bao hy sinh trên con đường xương máu Trường Sơn trước khi đại thắng tiếp thu miền Nam, đùng một cái bị con tiện tì tàn dư Mỹ Ngụy cùng thằng-cháu-trời-đánh lột bìa phơi ruột. Tức trào máu. Bọn này cùng nhau toa rập làm chuyện gì vậy? Tranh đấu cho lý tưởng tuổi thanh niên mà chúng tưởng lúc nào cũng được tôn vinh? Chưng hửng khi nhìn thấy phía bên kia của mọi sự việc do nghèo vốn sống? Hỡi ôi trước tình cốt nhục và lòng hiếu thảo vốn đa thanh đa sắc? Hay trịch thượng cầm cân nẩy mực các đấng bề trên nhằm dương oai diễu võ nhân danh đạo đức chí công? Chậc, nông nổi hết biết!

Người đọc– trong đó có cả một tập đoàn bạn bè cùng lĩnh vực hoạt động– sẽ dễ dàng nhận ra từng diện mạo. Hẳn họ không biết thực hư đến đâu nhưng ô danh là điều không thể tránh khỏi đối với các tên tuổi sừng sỏ mà trước đó họ đã từng trân trọng. Tình cờ chạm mặt người quen giữa đường hay đầu ngõ, những nhân vật lỡ chân bước ra từ tiểu thuyết chỉ còn nước gục mặt quay trở vô cho tiện việc sổ sách. Phẫn nộ là lẽ đương nhiên.

Bản thân cô Tâm Túy thật tình không đủ gan đủ mật để làm chuyện lớn ở kích thước đó, do bản chất vị kỷ cầu an, lại có phần ngây thơ ngờ nghệch; nếu lỡ sẩy chân vô  chốn đấu trường, Tâm Túy chỉ biết lấy hư chiêu mà đỡ. Dù sao trong trường hợp này chí ít cô cũng hiểu được ai, cái gì, ở đâu, khi nào, như thế nào và tại sao. Hoàn toàn đồng cảm.

Trong thư trả lời, Lê Quang khẳng định cháu sẽ chịu mọi trách nhiệm về những gì đã viết. Dì an tâm nuôi em Bê. Nếu có ai cảm thấy mình phảng phất hình bóng các nhân vật trong truyện, cháu xin mời họ bước ra khỏi trang báo in để cùng đối mặt trước vành móng ngựa.

Ngoài thư này, nghi phạm Tâm Túy  cũng  nhận được vài bom thư khủng bố từ phe… đối lập, ít nhiều cay độc, đại loại: …nhà văn hiện sinh đồi trụy chắc chắn đang cùng đồng bọn nhảy múa reo vui ăn mừng chiến thắng… Anh chị em cùng huyết thống sao lại “đối thoại” bằng giọng quyết đấu như loa phường mặt trận giải phóng vậy hỡi Trời! Mẹ chiến sĩ mà còn sống chắc chắn sẽ tất bật bày biện gạo muối nhang đèn cúng sao giải hạn.

Đâu chỉ có thế. Hai thằng côn đồ con trai cậu Tờ, sinh trưởng Bắc bộ, anh em cô cậu trạc tuổi nhà văn Nam bộ Lê Quang, đã đến tận nhà nhã nhặn hỏi tội cô Tâm Túy:

     – Cô cứ thành thật khai báo. Nếu quả tình cô không phải là người viết Điếu Tang, anh em cháu sẽ đích thân tìm về tỉnh Sóc xin tác giả tí huyết.

Phùuu…! Hàm hồ hầm hố vậy mà rồi, tạ ơn Trời, rốt cuộc trong gia đình không có thiệt mạng đổ máu thương vong gì sau một thời gian dài dây dưa căng thẳng nồi da xáo thịt, đến nỗi đoạn chi vĩnh viễn quan hệ bào huynh bào tỷ. Có lẽ không ai đủ bất nhân để đoạt mạng ai, cũng không đủ chứng cứ để truy tố nhau theo luật tố tụng.

Nhưng mà tội cho thằng-cháu-trời-đánh, sau trận đó nó bị thế lực thù địch trên tầng thượng đày qua công tác bên Cao Mên suốt mấy năm, bỏ lại vợ yếu con thơ bơ vơ ngắc ngứ nơi tỉnh nhỏ, do số tuổi Đoàn tuổi Đảng gì đó của nó chỉ mới loe hoe lác đác trên vài đầu ngón tay, không nhúc nhích ngọ nguậy chi được. Nhà văn hiện sinh đồi trụy hết thời, sau khi được chánh phạm giải oan, vẫn cứ ngoan cường nuôi con bằng tiền lương dạy tiếng Anh cho những người ủ mưu vượt biển, thi thoảng lạc quan tự nhủ biết đâu có lúc sẽ chụp được cơ hội hành nghề văn nô, cầm bút trở lại viết cáo trạng trả lễ con cháu, nếu trong dòng tộc chẳng may lại có biến.

Trần Thị NgH

Uma, 10.2023

 

bài đã đăng của Trần Thị NgH

Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

1 Bình luận

@2006-2025 damau.org ♦ Tạp Chí Văn Chương Da Màu
Tạp Chí Văn Chương Da Màu
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)