Kiki Smith, Người đàn bà với con chim (2003), mực trên giấy
Lẽ ra mặt trời phải lặn
khi viên đạn sượt ngang
như cánh chim lạc hướng
hát khúc sớm mai
nốt nhạc kim loại sắc nhọn
Nhưng trái tim buổi sáng
Già nua và kiêu hãnh
vẫn đứng yên
vết xước cào da trời
chỉ là hạt bụi
trong hành trình của lửa
Tôi đã thấy viên đạn
khi ánh sáng thoáng run
tôi đã tưởng
ánh lóe của một câu thơ
ý nghĩ vừa bật ra
từ trái tim còn nóng
Tôi đã tưởng
Thế giới vẫn đang viết tiếp
bằng mực của ánh sáng
Ánh sáng chớp lóe
đặt một lỗ thủng hình cánh chim
vào lồng ngực
Tôi gọi viên đạn
bằng tên của chim
vì nó đến từ bầu trời
và mang theo một mùa gió khác
Trộn máu vào nắng
để gió xuyên cơ thể
rung đôi cánh lỗ đạn
Thơ bay
Rừng biển ngâm tam cú ve sầu*
Hoàng hôn buông chỉ mình tôi thấy*
Những pho tượng mùa đông
những bàn tay vừa bóp cò
những nhánh cây khô chim vừa đậu
ở đó
cũng có một mặt trời
dễ vỡ
cũng có những đường rạch vô hình
xé nát
Trộn đống thịt rách vào thơ
tôi tự hỏi
Ngôn ngữ còn kịp can thiệp
vào trật tự của súng đạn
Viên đạn cánh chim
vệt lóe mỏng lời thì thầm
tôi viết câu thơ cuối
Tôi không giận*
—–
(*) Thơ (bản dịch Nguyên Yên) và câu nói cuối cùng của Renée Nicole Good (I am not mad at
you), 37 tuổi, nhà thơ sống tại Minneapolis, người vợ và người mẹ, công dân Hoa Kỳ, đã bị một
nhân viên Cơ quan Di trú và Hải quan Hoa Kỳ (ICE) bắn chết ngày 7 tháng 1, 2026 trong một
chiến dịch bố ráp di trú của chính quyền Tổng thống Donald Trump.
The sun should have set
when the bullet grazed by
like a stray bird
singing its morning song,
a sharp metallic note
But the heart of the morning,
Aged and proud,
remained still
The scratch on the sky’s skin
a speck of dust in the journey of fire
I saw the bullet coming
through the trembling light
a flare of poetry just sparked
from a still warm heart
I thought
The world would go on writing
with light as ink
Light flashed
and carved
a bird-wing hole
in my chest
I name the bullet after a bird
for it comes from the sky
bringing another windy season.
Blood mixed with sunlight
let wind sing through the body
wings flutter from a bullet hole
Poetry flies
I want back my rocking chairs,
Coastal jungle sounds
Solipsist sunsets**
Those statues in winter
those hands that pulled the trigger
those dry branches where birds just perched
There also lives a fragile sun
there also exist invisible cracks
about to let in the light
Mixing torn flesh with poetry
I ask myself
if language still has a chance
against the order of weaponry
The bird-wing bullet
a thin flare whispers
I write the poem’s final line
I am not mad *
*Bản tiếng Anh xuất hiện lần đầu trên trang diaCRITICS ngày 24 tháng 2, 2026.
**thơ Renée Nicole Wood, “On Learning to Dissect Fetal Pigs.”