Trang chính » Sáng Tác, Tùy bút Email bài này

NHỮNG SINH VẬT TRONG BỘ NHỚ

Summer Night

The best part of this season is the twilit moment when the swallows retire, just before the bats and fireflies emerge.

(Theater Review)

20220611_102631

Fireflies On A Summer Night, 1960 Chicago- Glenn Galen

Trang đầu tiên trước khi vào truyện của cuốn tiểu thuyết East of Eden (Phía Đông Địa Đàng), John Steinbeck viết về một cái hộp chạm trổ công phu. Cái hộp này không bao giờ đầy. Nếu tôi nhớ đúng.

Óc não của tôi chắc chắn là một cái hộp chứa kỷ niệm cũng chẳng khi nào đầy! Nói một cách hiện đại hơn, bộ nhớ của tôi luôn luôn vơi.

Khó mà sắp xếp những kỷ niệm theo đúng thứ tự thời gian, đành phải viết kiểu “tràn cung mây” vậy.

Đi qua một tiệm bán mỹ phẩm trên đường Bolsa, thấy người nữ ca sĩ ấy quảng cáo kem dưỡng da mặt làm bằng nhớt của loài sên. Tôi chợt nhớ thời nhóc tì đi bắt sên chơi cùng lũ bé con hàng xóm. Sên thường bám vào những bức tường rêu hoặc những bụi hoa có lá mềm căng nhựa. Sên rất sợ nắng vì chúng có thể chết bỏng và khô nhớt. Bắt sên rất thú vị vì được hát bài đồng dao:

sên sển sền sên
mày lên công chúa
mày múa tao xem
tao may quần đỏ
áo đen cho mày
áo đen mày để đi cày
quần đỏ mày để
đến ngày vua ra…

Hát bài này thì thấy sên thò đầu ra múa thật. Lớn lên biết lý luận thì ra mình cầm sên giữa hai ngón cái và ngón trỏ, sên “nóng đít” phải “múa” thôi. Dù sao niềm tin của tuổi thơ bao giờ cũng tuyệt diệu.

Có một truyện ngắn của Pháp tôi nhớ lơ mơ như thế này: Trong vườn, một hôm con sên nói với bông hồng: “Sao chị có thể nhởn nhơ nhí nhảnh như thế được! Chị có biết rằng chỉ trong tích tắc, con bé Ondine nó sẽ cắt cụt thân chị, rồi đưa cho bà ngoại nó cắm vào chiếc lọ lục bình để thờ Chúa không?” Bông hồng trả lời sên: “Tớ biết điều đó, biết rất rõ, nhưng tớ không thể sống tù hãm, tối tăm trong cái vỏ như của chị. Tớ muốn thưởng thức hết nấc cảnh trời mây, chim chóc véo von, hoa lá cành nghiêng ngả lả lơi cùng gió, ánh bình minh vi diệu huy hoàng từng ngày, những giọt sương sớm long lanh tẩm mát tớ vô cùng, đằng ấy ơi! cái thế giới (ngoài cái vỏ) của Thượng Đế tuyệt vời biết bao!”

Nhớ một đêm hè trong mùa kịch ở Broadway- New York- “Cái phần huyền ảo nhất của mùa này là khoảnh khắc hoàng hôn buông xuống, cái khoảnh khắc mà bầy én đã biến mất ngay trước khi lũ dơi và hàng vạn con đom đóm xuất hiện.”

Thời nhỏ, “mùa xuân con én đưa thoi”, tôi khoái nhìn những con én bay qua bay lại bắt ruồi vun vút trong sân lát sỏi của ngôi nhà của mẹ tôi. Lũ dơi thì vô tích sự chỉ chờ có cơ hội là ăn trộm nhãn trong vườn. Bà ngoại tôi phải lấy vải bọc nhãn từng chùm khi nhãn đã chín cây. Ở Mỹ thì đám trẻ con không ăn nhãn, chúng chỉ mê Batman!

Bắt đom đóm ở thôn quê là một kỷ niệm không thể quên vì được hát với nhịp điệu rất “rap” của đám trẻ da màu khu Harlem bây giờ.

Đom đóm bay qua nóc nhà
Thầy tưởng là ma
Thầy ù thầy chạy
Ba thằng ba gậy
Đi đón thầy về
Bắt con lợn xề
Cho thầy chọc tiết
Bắt con cá diếc
Cho thầy moi gan
Bắt con tôm càng
Cho thầy bóc vỏ…

Hồi tôi học lớp nhất ở trường tiểu học Hàng Kèn Hà Nội, tôi có nuôi một con chim di thật khôn. Khi bị con chó con đuổi, nó giả vờ chết nằm cứng đơ kịp thời để tôi can thiệp “cứu bồ”. Nói tới chim di, tôi thích cái định nghĩa lẩn quẩn, rất hay của tiếng Việt mình:

Chim di là dì sáo sậu.
Sáo sậu là cậu sáo đen.
Sáo đen là em tu hú.
Tu hú là chú bồ các.
Bồ các là bác chim di.

Cuối cùng chẳng biết What is what?

16-birds-no-2-jennifer-lommers 16 Birds (no 2)- Jennifer Lommers

Cũng thời học tiểu học, tôi rất thích nuôi chim. Tôi xin tiền mẹ tôi mua được con chim di, con sáo, một con yểng biết nói “nhà có khách”, mấy con chim vành khuyên màu xanh lúa non đeo kính gọng trắng.

Nhưng sang Mỹ thì tôi thích nhất con chim nhại – Mockingbird – Nó thường đến đậu trên ngọn cây thông của nhà tôi, hót nhiều điệu nó bắt chước được từ một số chim khác, kể cả bắt chước vài nốt huýt sáo của tôi.

Tiếng hót của con chim nhại làm tôi thích thú khi đọc cuốn tiểu thuyết của nhà văn Harper Lee có tên là To Kill a Mockingbird. Cuốn tiểu thuyết này viết về vấn đề phân biệt chủng tộc và màu da, đã được giải thưởng Pulitzer Prize của văn học Mỹ năm 1961.

Nói tới chim, tôi nhớ lại truyện ngắn có tên “Người Bắn Cung Giỏi Nhất Thế Giới”: Chen-Yi muốn trở nên một tay bắn cung cự phách. Một hôm anh chàng từ giã vợ, đi bộ cả năm trời lên ngọn núi thứ nhất tầm sư học đạo. Thầy bảo về nhà bắt một con sâu để trên lá dâu, ngồi nhìn con sâu đến khi nào thấy con sâu to bằng con ngựa thì hãy nhắm bắn. Quả nhiên đúng như lời sư phụ, mũi tên của anh đã trúng ngay mắt con sâu!

Rồi anh chàng lặn lội đi bộ tới ngọn núi thứ hai. Ông thầy ở đấy nói “bắn trúng cũng chưa hay, phải bắn nhanh như chớp!” Ông thầy giương cung lên trời bắn một phát, cả chục con vịt trời trong nháy mắt rơi lả tả xuống mặt đất. Ông thầy thứ hai nói: “để có thể trở thành tay bắn cung vô địch thiên hạ con phải tới đỉnh Núi Tuyết Phủ gặp vị sư phụ cao thủ võ lâm.”

Ông thầy cuối cùng này có bộ tóc như bờm sư tử. Thầy Kim Mao Sư Vương phất tay áo tung một chưởng nhẹ như bấc, cả trăm con vịt trời rơi tan tác như lá phong rụng lúc tàn thu.

Võ thuật thì phải dượt vô thời lượng, với cái tâm lành và cái hồn đẹp.

Điều tồi tệ là Chen-Yi sau đó đã tức tốc mang cung tên đến giết ông thầy cuối cùng này. Nhưng khi mũi tên bay gần đến sư phụ thì ông chỉ quơ tay một cái, mũi tên của anh chàng này gãy làm đôi. Anh chàng phủ phục lạy thầy xin tha tội. Sư phụ cười hiền và phán: “Ta đã biết điều này mà! Nhưng thôi, ta tha tội cho con.”

Từ đó đêm đêm người ta thấy trên bầu trời tứ phía có những đường tên bắn vun vút tới trăng sao.

Còn trong bộ nhớ của tôi, những sinh vật bé nhỏ vẫn sống, vẫn bò đâu đó, vẫn hót, vẫn bay. Chúng giữ lại cho tôi thời thơ ấu.

Nguyễn Tiến Đức

bài đã đăng của Nguyễn Tiến Đức

Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

@2006-2025 damau.org ♦ Tạp Chí Văn Chương Da Màu
Tạp Chí Văn Chương Da Màu
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)