(Phát biểu trong buổi Ra Mắt Sách ‘Purple Skies’)

Thưa quý vị và các bạn,
Hôm nay, tôi rất vui có cơ hội chia sẻ với các bạn một vài suy nghĩ của mình về hoạ sĩ Paulina Đàm và tranh của cô.
Paulina Đàm, Pauline Đàm Thuý Ngọc, Đàm Thuý Ngọc, hay giản dị là hoạ sĩ Ngọc, tất cả những tên gọi ấy đều chỉ vào một nhân dáng, một con người mà chúng ta đang có dịp họp mặt để công nhận, và tôn vinh, những tác phẩm hội hoạ của cô, qua quyển sách Purple Skies (mà tôi tạm dịch là “Những Khung Trời Tím”).
Vì không có dịp chuẩn bị trước để đi sâu hơn vào cõi tạo hình của hoạ sĩ Ngọc, và vì đơn sơ chỉ dự định đến tham dự buổi họp mặt hôm nay như một thân hữu, như một người chứng kiến và cùng chia sẻ niềm vui của các bạn hữu cũng như của chính tác giả trong buổi ra mắt sách này, mà không phải là đến để đưa ra những phát biểu mang tính chuyên môn và trịnh trọng về tác phẩm của hoạ sĩ Ngọc, tôi chỉ xin phép đưa ra một vài ý nghĩ và nhận xét nhỏ về tranh của Đàm Thuý Ngọc.
Nhìn qua tập tranh, tôi nhớ được vài cái tên rất thơ mộng của mấy bức tranh, mà tôi xin tạm kể ra ở đây: Beloved Lightning, Morning Surprise, Childhood Memories, The Abysss, Cranes Landing, Bird Bride, Treetop…
A, “Beloved Lightning,” tôi tạm dịch là “Tiếng Sét Yêu Dấu” hay “Tia Chớp Yêu Thương.” Nó có giống như một thứ “coup de foudre” không nhỉ? Một thứ “love at first sight”? Nó là một thứ “instant romantic connection,” một bất ngờ mang nhiều nét “sốc” thần bí và đầy lãng mạn. Như những nét cuộn tròn, run rẩy, như một con mắt giữa trời không, trong tranh, giữa một cõi thiên địa hoang mang, kỳ diệu. Còn “Morninng Surprise,” một bất ngờ buổi sáng. Bất ngờ ấy là gì? Trong tranh, ta thấy có những mảng trắng gợi nhớ đến những bè mây nổi, những nét nâu và xanh lục như của thân cây và lá cây. Tất cả được bố cục chen kẽ và chan hoà cùng nhau (như trong một tấu khúc) trên nền vàng màu hoàng thổ và nâu điểm chút màu rượu bordeaux của đất. Cũng có mấy nét đơn sơ, như của một ngôi nhà, phía dưới, và một nét đen mềm rung động trên cao, như một vệt chim bay. Cái “bất ngờ” của một buổi sáng ấy là gì? Thật khó biết. Nhưng trong cuộc sống, “bất ngờ” là cái ta có thể gặp mỗi ngày, vào bất cứ thời điểm nào. Dù sao, như một con người, ta hãy cứ để những bất ngờ xảy ra. Hãy để mọi thứ đụng chạm, va đập vào ta. Hãy bắt tay với chúng. Và chấp nhận, Và hạnh phúc. Và nhìn ra ở đó những “phúc lành” của đời sống. Cho dù những bất ngờ ấy có thể đem lại bất cứ điều gì, với bất cứ những màu sắc nào. Có thể chúng mang những đường nét của một bầy vạc đang hạ cánh, với những khung vuông và chữ nhật nghiêng nghiêng màu hồng đỏ và tím phớt hoa cà, lúc thì mềm mại, uyển chuyển, lúc lại dập dờn múa lượn như sóng (trong bức “Cranes Landing”), hay như những dạng màu xanh da trời pha đen trong dáng hình của những rễ cây như đang chìm xuống dưới, với những làn nước, hay những cuộn mây, đang trôi nổi bập bềnh bên trên (trong bức “The Abyss”). “Thẳm Sâu,” hay “Vực Sâu.” Làm ta chợt nhớ đến câu hát “Tình yêu như trái phá con tim mù loà… Tình thắp cơn sầu / Tình dìu qua hố sâu / Tình vời lên núi cao…” trong bài “Tình Sầu” của Trịnh Công Sơn.

Những bất ngờ trong đời cũng có thể đem về cho ta những hồi ức tuổi thơ, như tên của bức “Childhood Memories,” hay mang về những kỷ niệm, những xốn xang, những ngọt ngào, những đau xé, những nỗi buồn vẫn còn bay trong trời không, trên những đỉnh mưa sầu, hay trên những ngọn cây cao ngất. Bức “Treetop,” với những đường nét, những bệt màu đen pha xanh dồn đẩy và bay bốc lên cao, như một thân cây vĩ đại. Nhưng ở trong phần trên cao của cây lại có một hình ảnh mang dáng dấp của một cây cypress, một cây trắc bá, đang uốn mình theo gió bạt. Tất cả được đặt trên một nền đen của hồi ức bí ẩn và vẫn còn tiếp tục cuồng động, như trong một cơn bão nổi, hay trong một cơn mưa. Tất cả những hình ảnh ấy làm tôi nhớ đến mấy câu thơ cũ của mình, mà tôi muốn đọc ở đây, như một chia sẻ, một góp phần vào cái bí ẩn của cuộc đời, vào cái bí ẩn của tranh, của tranh Paulina Đàm Thuý Ngọc:
Trăng thắp lên một dòng sông cũ
Mưa thắp lên những ngọn cây mù
Đêm thắp lên từng căn nhà nhỏ
Ta thắp lên một nỗi buồn lu
Ngắm bức trang “Treetop” (“Đỉnh cây”) của hoạ sĩ Ngọc, tôi chợt nhớ đến bài thơ “Trăng Thắp Lên” này của mình, viết từ nhiều năm trước. Như thế, tôi tin, Thơ, Nhạc, Hội Hoạ, và mọi thứ xảy ra trong cuộc sống, đều gắn bó với nhau, bồng bế và dắt tay nhau trong những nỗi nhớ, trong những buồn-đau-hạnh-phúc của con người.
Nhiều bức tranh của Đàm Thuý Ngọc cũng làm tôi nhớ đến những bức tranh của Marc Chagall và Salvador Dali, hai hoạ sĩ Siêu Thực (Surrealism) nổi tiếng của Pháp/Nga và Tây Ban Nha, cho dù tranh của Chagall còn chia sẻ nhiều nét của các trường phái Lập Thể (Cubism) và Dã Thú (Fauvism). Tất cả đều có sự gắn bó, chuyển động trong hồi tưởng, tưởng tượng và những giấc mơ. Paulina Đàm Thuý Ngọc có một hoạ pháp riêng của cô, nhưng màu sắc và tâm hồn của Ngọc, tôi tin, cũng di chuyển trong tâm thức và trong những chuyển động đó. Cái đẹp, cái thơ, cái bí mật của đời sống, và của nghệ thuật, tất cả đều có thể trao đổi, giao hoán, và chia sẻ, và thở, và đau, và hân hoan hạnh phúc cùng một nhịp với nhau như thế.
Chúc mừng Paulina Đàm Thuý Ngọc.
Mong Thuý Ngọc tiếp tục tiến bước trên con đường sáng tạo của mình.
Bùi Vĩnh Phúc
20 tháng VI, 2026
bài đã đăng của Bùi Vĩnh Phúc
- Tạp chí Ngôn Ngữ ấn bản đặc biệt: BÙI VĨNH PHÚC • Chữ Nghĩa & Không Gian Văn Chương - 24.03.2026
- Nói chuyện Ăn trong Đời sống, Tâm thức, và Ngôn ngữ Việt - 19.02.2026
- Chiều muộn. Ánh chiếu trên một dòng sông / Evening. Light Over a River - 30.12.2025
- cho đi lại từ đầu - 13.11.2025
- Phỏng vấn nhà nghiên cứu, phê bình văn học Bùi Vĩnh Phúc (về chuyện Đọc và Viết & về Văn Học Hải Ngoại) – kỳ 2/2 - 29.08.2025
- Phỏng vấn nhà nghiên cứu, phê bình văn học Bùi Vĩnh Phúc (về chuyện Đọc và Viết & về Văn Học Hải Ngoại) – kỳ 1/2 - 28.08.2025
- Hãy ngước mặt và thả bay đi những cơn mưa - 01.08.2025
- Lift Up Your Face and Let the Rain Fly Away - 01.08.2025
- Về vấn đề ngôn ngữ và sự sáng tạo của nhà văn, nhà thơ (phần 2/2) - 02.05.2025
- Về vấn đề ngôn ngữ và sự sáng tạo của nhà văn, nhà thơ (phần 1/2) - 24.04.2025
- Mấy Suy Nghĩ Thơ - 10.04.2025
- Trên đường đi tìm đoá hồng thất tung - 07.01.2025
- Mùi trần gian và hương hoa huệ trắng trong thơ Lê Đình Bảng - 16.08.2024
- Và khi về ngồi dưới những gốc nho biển - 28.06.2024
- Nói Chuyện Đọc và Viết & Cái Sống, Thân Phận, Hiệu Ứng của Chữ - 09.05.2024
- mất tích và thời gian trong ngôn ngữ & cấu trúc động của Ai - 26.04.2024
- 9 Khuôn Mặt . Chín Phong Khí Văn Chương - 12.03.2024
- Thanh Tâm Tuyền (1936 – 2006) – ‘cái tôi ẩn mật…’ 3-4 (kỳ chót) - 09.02.2024
- Thanh Tâm Tuyền (1936-2006) – kỳ iii (‘Cái Tôi ẩn mật…’ 1-2) - 26.01.2024
- Thanh Tâm Tuyền (1936-2006) – kỳ ii [.4.5.] - 19.01.2024
- Thanh Tâm Tuyền (1936-2006) – Kỳ I [.1. 2. 3.] - 12.01.2024
- Lối Về Của Nước của Trần C. Trí- Bùi Vĩnh Phúc Giới Thiệu - 20.06.2023
- Dịch Thuật (Văn Học) trong Bối Cảnh Toàn Cầu Hóa / Một Số Chiến Lược Diễn Dịch & Những Hệ Hình Mới (*) - 15.04.2022
- Bùi Bích Hà, Một Mình Trong Nỗi Nhớ - 19.07.2021
- Một Cách Nhìn về Mười Ba Năm Văn Chương Việt Ngoài Nước (1975-1988) - 22.09.2020
- William Saroyan & kịch “Trái Tim Tôi Trên Miền Non Cao” - 02.12.2019
- Vũ Khắc Khoan & Samuel Beckett: Nghệ thuật, như một cái cớ - 05.11.2019
- Bùi Vĩnh Phúc: Trả Lời Phỏng Vấn Chuyên Đề về Kịch của Da Màu - 16.10.2019
- Những Bóng Mây của Một Thời Lưu Lãng - 25.04.2019
- Trả Lời Nhà Văn, Dịch Giả Đinh Từ Bích Thuý - 31.12.2018
- Đọc Kiều của Trương Vĩnh Ký, nghĩ về ngôn ngữ Việt & một vài khía cạnh biến đổi ngữ âm, ngữ nghĩa trong tiếng Việt (kỳ 4 - hết) - 28.12.2018
- Đọc Kiều của Trương Vĩnh Ký, nghĩ về ngôn ngữ Việt & một vài khía cạnh biến đổi ngữ âm, ngữ nghĩa trong tiếng Việt (kỳ 3) - 27.12.2018
- Đọc Kiều của Trương Vĩnh Ký, nghĩ về ngôn ngữ Việt & một vài khía cạnh biến đổi ngữ âm, ngữ nghĩa trong tiếng Việt (kỳ 2) - 26.12.2018
- Đọc Kiều của Trương Vĩnh Ký: Nghĩ về Ngôn Ngữ Việt và Một Vài Khía Cạnh Biến Đổi Ngữ Âm, Ngữ Nghĩa trong Tiếng Việt”* (kỳ 1) - 25.12.2018
- Truyện & Tiểu luận của Phùng Nguyễn qua cái nhìn Thi pháp học Văn hoá - 21.11.2018
- Về Lượng Tử, Tiếng Chim Hót, Văn Chương, và Con Người (kỳ 2/2) - 04.01.2018
- Về Lượng Tử, Tiếng Chim Hót, Văn Chương, và Con Người (kỳ 1/2) - 03.01.2018
- Dẫn Độ & 6 bài thơ khác - 07.12.2017
- Chùm thơ Bùi Vĩnh Phúc - 01.11.2017
- Viết và Đọc: những nẻo đi về - 03.10.2017
- Nói Chuyện Thơ Người Việt Ngoài Nước - 06.09.2017
- Như Chiếc Rìu Đập Vỡ Mặt Băng ( Tựa cho tuyển tập Bốn Mươi Năm Thơ Việt Hải Ngoại ) - 11.07.2017
- Đọc, giữa những ảnh xạ của phê bình (phần 2) - 30.06.2017
- Đọc, giữa những ảnh xạ của phê bình (phần 1) - 29.06.2017
- NHỮNG ĐÓA HOA PHẤT PHƠ DỊU DÀNG TRONG GIÓ - 27.01.2017
- Bùi Bảo Trúc / giữa ma-trận của Ngôn Ngữ & Cuộc Đời - 29.12.2016
- Mario Vargas Llosa: ngọn lửa cháy sáng của tiểu luận và những giấc mơ - 08.07.2016
- Bùi Vĩnh Phúc: Vài Suy Nghĩ Nhỏ Về Văn Và Chữ Việt, Trong Và Ngoài Nước, Kể Từ 1975 - 02.05.2016
- Từ Những Chùm Hoa đến Phục Sinh của Những Mùa Đời - 08.02.2016
- Phùng Nguyễn, bên ngoài lưới trần gian - 05.01.2016
- Hãy ngước mặt và thả bay đi những cơn mưa - 25.12.2015
- Tiễn Võ Phiến - 05.10.2015
- Nghĩ về Võ Phiến và cuốn Văn Học Miền Nam, Tổng Quan - 02.10.2015
- Ẩn Dụ, một thế giới mở - 15.06.2015
- Cái Đẹp của Ngôn Ngữ & Nét Hậu Hiện Đại trong Khả Thể (*) - 06.03.2015
- Về nhận định của nhà phê bình Vương Trí Nhàn - 29.12.2014
- Hai Mươi Năm Văn Học Miền Nam (1954 – 1975): Phẩm Tính và Ý Nghĩa (*) - 12.12.2014
- Và vó ngựa chập chờn như mắt ai xa - 16.09.2014
- Về những khí hậu & mưa nắng riêng (Mấy suy nghĩ từ một cuộc truyện ngắn, một cuộc sẻ chia) - 02.05.2014
- Truyện Ngắn, Mỹ Học của Cái Vụt Qua - 01.04.2014
- Nguyễn Xuân Hoàng: những bước đi trần gian/những nhịp đập thời gian - 26.08.2013
- Nhớ Nguyễn Mộng Giác. Và tưởng nhớ một thời văn - 16.08.2012
- Hãy thử dán lại những hạnh phúc cũ (*) - 26.01.2012
- Một sổ thông hành để đi vào trái tim đời - 28.07.2011
- Mấy Tưởng Khúc với/về Phạm Công Thiện - 14.03.2011
- Dịch và... dịch: một thoáng nhìn - 30.12.2010
- Những Giấc Mơ Trộn Lẫn... - 24.11.2010
- Cao Xuân Huy, một ngọn gió đã bay xa (*) - 17.11.2010
- Nhân vụ Trái Phá & Tình Yêu, bàn về chuyện chữ nghĩa, câu cú, dịch thuật, và phê bình - 20.10.2010
- Tình Yêu & Con Tim trong Tình Sầu của Trịnh Công Sơn: một thoáng dư ba (góp ý với Đinh Từ Bích Thúy và Thái Kim Lan) - 20.04.2010
- Trên những đường bay của chữ - 02.11.2009
- Về liên hệ giữa người quan sát, thiết bị đo và vật được quan sát - 22.08.2009
- Về Tính Vũ Đoán trong Viết, Đọc, và Thẩm Thức Văn Chương - 18.08.2009
- Vấn đề thẩm thức một tác phẩm nghệ thuật - 12.08.2009
- Nghệ Thuật Ngôn Ngữ Trong Ca Từ của Trịnh Công Sơn - 21.04.2009
- Trên Những Lớp Sóng Của Mùa Biển Động - 27.03.2009
- Nỗi Băn Khoăn Của Nguyễn Mộng Giác (*) - 25.03.2009