Greta Thunberg và Fridays for Future Sweden
Chuyển Ngữ: Phạm Văn
Greta Thunberg tại buổi biểu tình ở Stockholm, Thụy Điển, phản đối cuộc tấn công của Israel vào Gaza, 24.11.2023. Ảnh: Anadolu/Getty Images
Lời người dịch: Do Thái và Palestine là vấn đề nhức nhối đã ba phần tư thế kỷ. Muốn hiểu vấn đề, điều cần thiết đầu tiên có lẽ là hiểu danh từ Do Thái (đạo Do Thái, sắc dân Do Thái, và quốc gia Do Thái; anti-semitism và anti-Zionism), và Palestine (người Palestine, Hồi giáo và Kitô giáo, Palestine Authority và PLO và Hamas…). Nhưng bất kể lý do gì, không ai có thể biện hộ cho việc giết người hàng loạt trên vùng đất đó, ít nhất là từ 1967 đến nay, nếu không nói là từ năm 1948. Liên Hiệp Quốc đã ra hàng trăm nghị quyết (ít nhất là 226) về vấn đề Israel-Palestine, và gần như tất cả đã bị phủ quyết tại Hội Đồng Bảo An của tổ chức này, để một cô gái 20 tuổi, cao 1,5 mét, và các bạn cô phải viết bài này.
Hơn 15.000 người, trong đó có ít nhất là 6.000 trẻ em. Đó là số người được cho là đã bị Israel giết ở Gaza chỉ trong vài tuần – và con số này còn tăng. Israel đã ném bom cơ sở hạ tầng cơ bản và các địa điểm dân sự như bệnh viện, trường học, nơi trú ẩn và trại tị nạn. Israel đã bao vây, ngăn chặn thực phẩm, thuốc men, nước và nhiên liệu đến tay 2,3 triệu người Palestine bị mắc kẹt ở Gaza bị chiếm đóng, khiến Oxfam tố cáo Israel dùng “sự đói khát làm vũ khí chiến tranh”.
Hàng chục chuyên gia Liên Hiệp Quốc mô tả tình hình này là “cuộc diệt chủng đang hình thành”, hàng trăm học giả quốc tế cảnh báo về cuộc diệt chủng đang diễn ra, và chuyên gia về diệt chủng nổi tiếng của Israel là Raz Segal gọi đây là “một trường hợp diệt chủng trong sách giáo khoa”. Nhưng hầu hết thế giới, đặc biệt là khu vực được gọi là bắc bán cầu, đang ngoảnh mặt đi hướng khác.
Bất chấp những điều khủng khiếp này, một số người muốn đổi hướng cuộc thảo luận chung nhằm phủ nhận tính hợp pháp của lời tuyên bố về Gaza của giới trẻ trong phong trào đòi hỏi công lý cho khí hậu. Trái với lời tuyên bố của nhiều người, Fridays for Future không hề bị “cực đoan hóa” hay “chính trị hóa”. Chúng tôi luôn hoạt động chính trị, vì chúng tôi luôn là một phong trào đòi công lý. Đoàn kết với người Palestine và tất cả thường dân bị ảnh hưởng luôn là điều dĩ nhiên đối với chúng tôi.
Bản chất của việc vận động cho công lý về khí hậu bắt nguồn từ việc quan tâm đến con người và nhân quyền. Điều đó có nghĩa là phải lên tiếng khi con người bị đau khổ, bị buộc phải rời bỏ nhà cửa hoặc bị giết – bất kể nguyên nhân là gì. Đó cũng là lý do chúng tôi luôn tổ chức các cuộc đình công, bãi khoá để tỏ lòng đoàn kết với các nhóm người bị gạt ra lề xã hội – bao gồm những người ở Sápmi, Kurdistan, Ukraine và nhiều nơi khác – và với cuộc đấu tranh của họ để đòi công lý chống lại chủ nghĩa đế quốc và áp bức. Sự đoàn kết của chúng tôi với Palestine cũng không khác, và chúng tôi sẽ không để dư luận ngoảnh mặt khỏi sự đau khổ kinh hoàng mà người Palestine đang phải đối diện.
Vì sự chú ý về chúng tôi bị làm cho lệch hướng, cũng như hiểu sai về quan điểm của chúng tôi, chúng tôi muốn một lần nữa làm rõ thế đứng của mình. Mỗi nhóm Fridays for Future đều độc lập, và bài viết này thể hiện quan điểm của không ai khác ngoài FFF Thụy Điển.
Vụ Hamas sát hại khủng khiếp thường dân Israel không thể là bất kỳ lý do gì để hợp pháp hóa tội ác chiến tranh đang diễn ra của Israel. Diệt chủng không phải là tự vệ, và cũng không phải là cách trả đũa cân xứng theo bất kỳ cách nhìn nào. Sự việc này cũng không thể bỏ qua bối cảnh trong đó người Palestine đã sống dưới sự áp bức ngột ngạt từ mấy chục năm nay, trong hoàn cảnh mà Tổ Chức Ân Xá Quốc Tế đã định nghĩa là chế độ phân biệt chủng tộc.
Những điều này đủ là lý do để bình luận về tình hình, nhưng là một phong trào ở Thụy Điển, chúng tôi cũng có trách nhiệm lên tiếng về hợp tác quân sự của Thụy Điển với các công ty vũ khí của Israel khiến cho Thụy Điển trở thành đồng lõa trong việc Israel chiếm đóng và giết người hàng loạt.
Chúng ta thấy các tuyên bố, hành động bài Do Thái và bài Hồi giáo cũng như tội ác dựa trên thành kiến thù nghịch ở Thụy Điển và thế giới đang gia tăng đột ngột. Giới lãnh đạo của khối lớn nhất trong chính quyền cánh hữu của Thụy Điển đang nói đến việc đập bỏ đền thờ Hồi giáo, và cờ Israel bị đốt trước một giáo đường Do Thái ở Malmö. Đây là điều không thể chấp nhận. Chúng tôi cực lực lên án mọi hình thức phân biệt đối xử, bao gồm cả chủ nghĩa bài Do Thái và bài Hồi giáo. Mọi người lên tiếng về cuộc khủng hoảng này có trách nhiệm phân biệt giữa Hamas, người Hồi và người Palestine; và giữa nhà nước Israel, người Do Thái và dân Israel.
Chúng tôi đau buồn về những người đã chết trong mấy tuần qua và kinh hoàng trước thực tế là những con số đó được phép tiếp tục tăng. Tỷ lệ tử vong ở Gaza đang ở mức cao kỷ lục, với hàng ngàn trẻ em thiệt mạng chỉ trong vài tuần. Nỗi đau khổ này không thể hiểu nổi và không thể được phép tiếp tục. Khi các chuyên gia Liên Hiệp Quốc kêu gọi thế giới hành động để ngăn chặn nạn diệt chủng, là đồng loại, chúng ta có trách nhiệm lên tiếng.
Việc yêu cầu chấm dứt hành động bạo lực không thể bào chữa này là vấn đề mang tính nhân bản tận gốc, và chúng tôi kêu gọi tất cả những ai có thể hãy lên tiếng. Im lặng là đồng lõa. Chúng ta không thể trung lập khi một cuộc diệt chủng đang diễn ra.
Đồng tác giả:
– Greta Thunberg (she/her), nhà hoạt động xã hội người Thụy Điển, người thúc đẩy phong trào học sinh bãi khóa Fridays for Future chống lại việc không hành động về khí hậu trên thế giới.
– Alde Nilsson (all pronouns), sinh viên và nhà hoạt động vì công lý cho khí hậu của Fridays for Future Sweden.
– Jamie Mater (she/they), nhà nghiên cứu và hoạt động vì công lý cho khí hậu của Fridays for Future Sweden.
– Raquel Frescia (she/they), nhà văn/nhà nghiên cứu và hoạt động vì công lý cho khí hậu của Fridays for Future Sweden.
Hình do Greta Thunberg đăng trên mạng, 20.10.2023.
Nguồn: The Guardian, “We won’t stop speaking out about Gaza’s suffering – there is no climate justice without human rights”,
https://www.theguardian.com/commentisfree/2023/dec/05/gaza-climate-justice-human-rights-greta-thunberg , 5 Dec 2023.