Trang chính » Biên Khảo, Phỏng vấn, Tư Liệu Email bài này

một thời đam mê: trò chuyện cùng Đinh Yên Thảo về tạp chí Văn học Nghệ Thuật Liên Mạng và diễn đàn Ô Thước

 

LTS: Đinh Yên Thảo là một cựu thành viên Ban Biên Tập và nhóm Chủ Trương Tạp Chí Văn Học Nghệ Thuật Liên Mạng (VHNT/LM) do Phạm Chi Lan sáng lập. Hầu hết các sáng tác và dịch thuật của anh chỉ xuất hiện trên  VHNT/LM cùng một số tạp chí sinh viên tại Hoa Kỳ, Canada và Úc Châu trong thời gian  tham gia VHNT/LM. Hơn 10 năm qua, anh tiếp tục sinh hoạt trong lãnh vực báo chí, khi nắm chuyên mục thường trực trên tạp chí Trẻ Magazine phát hành tại các tiểu bang Đông Nam Hoa Kỳ, cũng như cộng tác cùng Việt Báo Online. Là một chuyên viên điện toán, Đinh Yên Thảo hiện cư ngụ tại Dallas, Texas.

 

Autumn-tranh-inh-cng_thumb

Đinh Cường, Autumn (Tranh minh họa trang mạng Tạp Chí Văn học Nghệ Thuật)

Lương Thư Trung(LTT):

Thân chào Đinh Yên Thảo,

Được biết vào những năm đầu thập niên 1990, bạn là một trong những thành viên của Ban Biên Tập(BBT) tạp chí Văn Học Nghệ Thuật Liên Mạng (VHNT/LM) do Phạm Chi Lan (PCL) chủ trương. Xin bạn vui lòng kể cho nghe về những ngày đầu của tạp chí VHNT/LM ra đời, chẳng hạn như chủ đích của VHNT/LM, việc chọn lọc bài vở, hình thức cùng nội dung mỗi số báo, công việc phát hành.

Đinh Yên Thảo (ĐYT):

Kính chào anh Lương Thư Trung

Để tưởng niệm và thay mặt Phạm Chi Lan, người sáng lập và chủ xướng Tạp Chí VHNT/LM, chúng ta có thể nhắc lại sự ra đời của VHNT/LM năm 1994 như một làn gió trẻ trung, trong sáng và ý nghĩa trong sinh hoạt văn chương liên mạng  bước đầu của người Việt hải ngoại, khi đây là tờ báo liên mạng tiếng Việt đầu tiên ở vào thời gian này. Theo như ý định ban đầu của PCL, tờ báo được phát hành mỗi ngày dưới hình thức một email gởi ra cho độc giả, trong mục đích tạo đất cho những cây bút trẻ gốc Việt chia sẻ những sáng tác của mình một cách rộng rãi, nhanh chóng và tân tiến hơn nhờ vào sự phát triển của internet. Trong một đôi năm đầu tiên, dù hình thức tờ báo điện tử còn khá sơ sài nhưng ngược lại, nội dung lại vô cùng phong phú và xuất hiện không ít những bài viết rất giá trị, liên tục đón nhận số độc giả mới ghi tên nhận báo mỗi ngày. Một đặc điểm riêng của VHNT/LM là hầu hết tác giả và độc giả của VHNT/LM là giới chuyên viên và sinh viên gốc Việt, làm việc với máy điện toán trong thời kỳ internet chớm phát triển. Để có khái niệm về thời gian và sự phát triển internet, thì chúng ta có thể nhắc lại là  đến một năm sau, tức năm 1995 Yahoo mới ra đời  hay như Hotmail thì đến tận năm 1996.

Từ việc chỉ có một mình PCL quán xuyến nội dung, bài vở, phát hành với sự giúp đỡ kỹ thuật của Việt Hoàng và Stephen Jones, một thanh niên Mỹ rất yêu thích văn hóa Á Đông khi mới thành lập, đôi năm sau khi tác giả và độc giả tăng lên đáng kể, PCL đã mời thêm những người cộng tác bài vở tích cực vào Ban Biên Tập gồm có Nguyễn Phước Nguyên (TX), Nguyễn Tiến Dũng (FL), Trịnh Thanh Thủy (CA), Phạm Thiên Mạc (Canada), Sung Nguyễn (VA), Đinh Yên Thảo (TX) … Các anh em sử dụng các kỹ thuật điện toán, để cùng nhau nhận, chọn lọc, biên tập bài vở và phát hành đến độc giả dù không ở cùng một thành phố. Có đông anh em hơn nên hình thức, kỹ thuật cũng thay đổi nhiều, tờ báo đa dạng hơn và có thể thực hiện được những số báo chuyên đề … Mọi công việc hoàn toàn thiện nguyện hay có lúc bỏ thêm tiền túi để trả cho các chi phí hoạt động…, nhưng sinh hoạt thời gian này quả khá vui và hào hứng, đầy sự đam mê. 

LTT:

Cảm ơn Đinh Yên Thảo đã nhắc lại vài chi tiết đơn sơ của những ngày đầu của VHNT/LM mà tôi nghĩ vô cùng quan trọng và cần thiết cho các bạn đọc muốn tìm hiểu về tạp chí VHNT/LM. Dường như lúc bấy giờ các thành viên trong Ban Biên Tập, người lớn tuổi hơn thường gọi Phạm Chi Lan là "Cô Chủ Biên", còn người nhỏ tuổi hơn thì gọi  PCL bằng "Chị", điều này cho thấy không khí trong BBT rất gần gũi, thân tình… Bạn có thể nhắc qua một chút về tiểu sử cùng nỗi đam mê của "Cô Chủ Biên" về văn chương Việt nói chung và tạp chí VHNT/LM nói riêng?

ĐYT:

Như em đã nhắc bên trên, tất cả thành viên BTT của VHNT/LM đều cư ngụ và làm việc chung từ xa, từ các thành phố khác nhau, chỉ có PCL và em cùng sống chung trong thành phố Dallas này nên có những sự gặp gỡ và thân tình bạn bè rất thân để biết về nhau nhiều hơn. Với riêng em thì sự quý trọng dành cho PCL không chỉ là một người bạn thân thiết, có tấm lòng, có sự đam mê với văn hoá, văn chương Việt mà còn là một gương nghị lực đáng khâm phục. Tị nạn tại Hoa Kỳ năm 1975 khi 13 tuổi, dù đôi chân tật nguyền do bạo bịnh từ thiếu thời nhưng PCL vẫn sống, học hành, làm việc không thua kém bất cứ ai. Tốt nghiệp đại học, PCL làm một kỹ sư điện toán cho chính phủ trong hơn 20 năm, cho đến khi qua đời hồi năm 2009. Trong thời gian PCL lâm trọng bịnh, có lẽ nhờ sự quý trọng và thương yêu nên PCL đã được cấp trên và đồng nghiệp thăm hỏi, an ủi, giúp đỡ khá nhiều. Khi PCL mất thì em được biết nhà văn Nguyên Nhi, tức phu quân của PCL, đã nhận được hai bằng tưởng lục khá trân trọng từ Bộ Trưởng Ngân Khố và Tổng Trưởng Sở Thuế Vụ gởi về để tri ân những đóng góp của PCL cho chính phủ. Còn trong đời sống riêng tư thì có lẽ vì sự khiếm khuyết thể chất cùng cuộc sống tự lập tách biệt từ trẻ nên PCL dành hầu hết thời gian cho các sở thích tinh thần như đọc, viết, hội hoạ .… Và vì vậy mà khi VHNT/LM ra đời, PCL xem đó là niềm vui cùng đam mê của mình nên ngoài việc làm, PCL đã dành hết công sức và thời gian của mình để thực hiện, điều hành tờ báo. Thêm vào đó, cũng chính từ khi có VHNT/LM, PCL lại có thêm rất nhiều những người bạn bốn phương trời, có cùng sự yêu thích và quan tâm đến văn chương, nghệ thuật để chia sẻ với nhau, hay dẫn đến sự ra đời của một BBT rất gần gũi và  thân tình như anh nói bên trên. Có một chi tiết nhỏ có thể nói thêm về sự ra đời của VHNT/LM là khoảng năm 1994, PCL đã lần đầu tiên một mình lặn lội về VN và tìm gặp nhạc sĩ Văn Cao. Chính  bài viết về Văn Cao được PCL chia sẻ lên liên mạng đã  thu hút sự quan tâm của nhiều người lúc đó, làm PCL nảy sinh ý định thực hiện một diễn đàn cho mọi người cùng chia sẻ những điều tương tự.

LTT:

Đinh Yên Thảo thân,

Vâng, đúng như ĐYT vừa nhắc, nhớ một chiều cuối thu năm 2008, vợ chồng tôi có dịp lên Dallas dự buổi giới thiệu thi phẩm "Khi Tình Đang Ru Đời" của nhà thơ Phan Xuân Sinh tại tòa soạn tuần báo TRẺ, tôi rất vui được gặp "Cô Chủ Biên" và các bạn Ô Thước cư ngụ ở Dallas lần đầu tiên ở đây như Đinh Yên Thảo, Ian Bùi, Tôn Thất Phương, Hoàng Đình Bình… sau mười ba năm làm quen với VHNT/LM và nhóm Ô Thước. Lúc bấy giờ được biết Phạm Chi Lan đang đau nặng nhưng cô vẫn không để lộ một chút gì về căn bệnh nan y mà cô đang phải chống chọi với nó vào những giai đoạn chót này. Vẫn khuôn mặt đẹp với mái tóc cắt cao cùng đôi môi lúc nào cũng sẵn nở một nụ cười hiền lành làm cho mọi người có mặt rất an tâm về căn bịnh của cô. PCL quả là tấm gương sáng cho các bạn trẻ về lòng tự trọng, tính tự lập cùng nghị lực vượt qua mọi khó khăn, trở ngại trên đường đời…

Giờ xin trở lại một chút về những ngày đầu tôi làm quen với VHNT/LM và tôi xin kể bạn nghe chơi nhe. Số là qua giới thiệu của nhà văn Trần Hoài Thư, tôi có bài cảm nhận “Thi ca như một dòng sông”  được đăng trên VHNT số 215 ngày 14-8-1996. Sau dó, ngày 24 tháng 10 năm 1996, tôi mạo muội viết lá thư làm quen với PCL và VHNT/LM, (1).

Qua lá thư này, lúc bấy giờ nhà văn Phùng Nguyễn có nêu hai nhận xét, một là khen lá thư “một bài viết rất trau chuốt, văn phong vững vàng và tài hoa” và nay đã qua rồi 15 năm, tôi tự xét thấy mình chưa xứng đáng nên vẫn không dám nhận các lời khen của anh ấy. Thứ hai, Phùng Nguyễn cho biết lúc bấy giờ có khoảng 1.000 người đọc nhận VHNT/LM qua email. Trong phần bàn luận về lá thư của tôi qua tiêu đề “Thư độc giả từ Boston”, Phùng Nguyễn có nhắc: "Phạm Chi Lan vẫn hằng mong mỏi VHNT/LM là nơi những tài năng văn học nghệ thuật mới được khám phá, nuôi dưỡng, và cất cánh. Điều này chắc chắn sẽ đến. Hơn thế nữa, VHNT/LM cần thiết trở thành một nhịp cầu văn học tạo sự thông cảm giữa những người yêu chuộng văn học nghệ thuật trên khắp thế giới qua hệ thống internet. Với hệ thống này, khoảng cách địa lý hầu như bị triệt tiêu, chỉ còn khoảng cách của tình người cần phải bắt cầu! Mỗi hội viên Ô-Thước là một yếu tố vô cùng quan trọng trong việc định hình và thực hiện các chức năng thích hợp của VHNT/LM. Mong sự góp ý của tất cả các bạn." (Thư gởi nhóm Ô-Thước đề ngày 28-10-1996 lúc 16:27:33).

Là một thành viên trong Ban Biên Tập, ĐYT có còn nhớ VHNT/LM bắt đầu phát hành mỗi ngày hoặc mỗi tuần mà không phải gởi qua điện thư như trước từ lúc nào không? Qua phần nhà văn Phùng Nguyễn đề cập đến Ô Thước, ĐYT có thể nhắc một chút về diễn đàn Ô-Thước ra đời vào lúc nào, trước hay sau VHNT/LM và số thành viên có đông lắm không? Chủ đích của nhóm Ô Thước? Sinh hoạt bàn bạc chắc là vui và hào hứng lắm phải không?

ĐYT:

Đã trên dưới 15 năm nên em không nhớ chính xác việc VHNT/LM được đưa lên trang mạng (saomai.org) khi nào, nhưng có lẽ chỉ vài năm sau, khi xu hướng này bùng phát. Lúc này thì đã có một số trang mạng tiếng Việt của một số nhóm trẻ hay tổ chức văn chương, báo chí được đưa lên internet. Nhưng số độc giả ghi tên nhận báo lúc cao nhất phải trên 10,000 người. Còn riêng với Ô Thước thì quả có nhiều kỷ niệm.

Đúng như nhà văn Phùng Nguyễn nhận xét, nhắc đến VHNT/LM thì không thể không nhắc đến Ô Thước, một nhóm nhỏ các anh em đã gặp nhau qua VHNT/LM. Nếu VHNT/LM đóng vai trò một tờ báo thì Ô Thước là một diễn đàn riêng nhằm những chia sẻ, tâm tình, tranh luận về các đề tài văn chương, nghệ  thuật, xu hướng xã hội … ra đời sau VHNT/LM. Với tổng cộng trước sau vào khoảng dưới 100 thành viên Ô Thước và mỗi lúc có khoảng 40-50 anh em tùy theo thời gian.  Bên cạnh các thành viên thường trực thuộc BBT, là các anh em đóng góp bài vở tích cực cho tờ báo hay được mời tham gia. Riêng em nhìn nhận thì đây là nhóm là có khá nhiều tài hoa trong nhiều lãnh vực khác nhau, mà có thể kể sơ vài người đã từng là thành viên Ô Thước như anh Nguyễn Vy Khanh, Trần Hoài Thư, Lương Thư Trung, Nguyễn Tấn Hưng (lý luận, biên khảo),  anh Nguyễn Kỳ Phong (quân sử), anh Dũng Vũ, Ly Lan tức Đồng Vọng (ngôn ngữ học), Lê Tạo tức Đoàn Nhã Văn (phê bình), Ian Bùi, Nguyễn Phước Nguyên, Nguyễn Tiến Dũng, Hoàng Ngọc-Tuấn, Hoàng Đình Bình, Thảo Hương (âm nhạc), Đinh Chinh-thứ nam họa sĩ Đinh Cường (hội họa), cùng khá nhiều cây bút sung mãn trong thi văn, báo chí còn sinh hoạt đến hiện nay như anh Phùng Nguyễn, Thận Nhiên, Trịnh Thanh Thủy, Bùi Thanh Liêm, Nguyễn Đức Tùng, Đông A … . Và tất nhiên… cả anh, nhà văn Lương Thư Trung (cười), một người anh từng được tất cả anh em Ô Thước quý mến về tấm lòng và những biên khảo giá trị về sông nước, quê hương của anh.

Đây là diễn đàn rất dân chủ, tinh thần phóng khoáng lại tập trung một số cá tính trẻ, độc lập, có khả năng và kiến thức tương ứng nên lắm khi cũng có những tranh luận đầy lửa khói, chia phe binh chống, giận hờn, không "hiền" lắm đâu (cười).  Nhưng hầu hết tranh luận nhắm vào đề tài, tư tưởng hơn là vấn đề cá nhân nên trong hay sau các tranh luận thì sự hòa nhã, thân ái, vui vẻ vẫn luôn được giữ. Công đầu giữ được điều này vẫn ở Phạm Chi Lan, "Cô Chủ Biên" rất tâm lý và có uy tín để biết cách dừng một số cuộc tranh luận đúng lúc. Về sau, không chỉ "gặp" trên không gian ảo mà Ô Thước có tổ chức vài cuộc họp mặt tại Houston hay Dallas, nên chính sự gặp gỡ ngoài đời và biết về nhau hơn mà thân tình này ngày càng bền chắc và một số anh em vẫn còn liên lạc, sinh hoạt với nhau đến hiện nay.

LTT: 

Vâng, nhắc đến Ô-Thước, ngoài các bạn mà ĐYT vừa nhắc, tôi còn nhớ Y Khanh (Đức), Sung Nguyễn tức Chú Tiểu (Mỹ), Phạm Thế Định (Úc), Trần Thái Vân (Mỹ), Đỗ Danh Đôn (Mỹ), Thu Hồng (Mỹ), Lillian Nguyễn (Mỹ), Phạm Thiện Mạc (Canada), Dũng Nguyễn (Mỹ), Phạm Văn Tiên (Mỹ), Hàn Trân (Mỹ), Khải Minh (Canada) và còn nhiều nữa … Nhưng hồi ấy, điều kiện được tham gia diễn đàn Ô-Thước tôi không rành là cần có những điều kiện nào và hai chữ Ô-Thước mà PCL và các bạn dùng chắc hẳn nó mang một ý nghĩa rất riêng. ĐYT có thể chia sẻ thêm về điều này?

ĐYT:

Đúng vậy thưa anh, tất nhiên chúng ta chưa kể hết tất cả các anh chị, bạn bè đã từng tham gia Ô Thước, lúc này hay lúc khác mà các tác phẩm của họ có đưọc sự quý mến đặc biệt. Như Lư Ngọc Dung, Trương Nguyễn Thị Thanh chẳng hạn, những bạn đã mất vì tai nạn hay bịnh tật khi còn rất trẻ, dường như đang còn sinh viên hay mới vừa ra trường lúc đó. Ô Thước là tên do PCL đặt và mỗi thành viên được coi là một chú "quạ đen" nên em nghĩ PCL muốn lấy tích mưa Ngâu lãng mạn của Ngưu Lang-Chức Nữ gặp nhau mỗi tháng trên cầu Ô Thước do bầy quạ đen bắt nhịp để đặt tên. Như em nhắc bên trên, gia nhập Ô Thước không giới hạn về bất cứ điều gì, ngoài việc thành viên mới cũng đã từng đóng góp cho tờ báo VHNT/LM để ít nhiều cùng có sự hứng thú hay quan tâm trong các trao đổi liên quan đến các vấn đề nghệ thuật hay học thuật với anh em. Thật ra cũng có đôi người vì các lý do khác nhau nên rời bỏ OT chỉ sau một thời gian ngắn.

LTT:

Lư Ngọc Dung với “Lời Ru Của Đá”, Trương Nguyễn Thị Thanh với “Ba Mươi, Con Gái” là những truyện ngắn thật đặc sắc của những tác giả trẻ. Tôi còn nhớ Dương Hùng với “Con Đường Alcan” (2) nữa mà câu chuyện kể về một chuyến đi của anh và con anh trên con đường xa lộ Alcan từ Washington đến vùng Anchorage, cực bắc nước Mỹ. Nhưng suốt trong câu chuyện bàng bạc ở đó những mảnh vụn quê hương anh mà cũng là quê hương của chúng ta, và lúc nào anh cũng hoài niệm, nhớ về không rời. Chẳng hạn qua con đường bụi bặm, gồ ghề, anh lại nhớ về những con đường bụi mù của vùng Dakto, Daksuk: “Xe vút đi một mình một cõi, đường lên xuống như lưng lạc đà, sỏi nhỏ rào rạo dưới sàn xe, bụi mịt mù. Ký ức tôi trở về con đường KonTum đi Dakto, Daksuk; tiềm thức tôi ôn lại những chuyến đi từ Lai Khê lên An Lộc.”  Cái “tiềm thức” ấy của anh cũng là cái tiềm thức của mỗi chúng ta khi có dịp nhìn cánh chim, nhìn dòng song, nhìn ngọn đồi, ngọc núi mà miên man so sánh nghĩ ngợi về cái vùng quê của mình. Mà quê hương mình là một vùng đất triền miên chiến tranh tàn phá. Hình ảnh đó nó càng ăn sâu vào “tiềm thức” của anh, không rời được: “Xe chạy lên hướng Bắc, nhưng đầu óc tôi quay về hướng Đông, về những con lộ Việt Nam đầy ổ gà, về hai mươi năm nội chiến. Thỉnh thoảng có vài bảng lưu thông bên đường lỗ chỗ vết đạn, vết loe to vì đầu đạn mạnh, y hệt như những vết hằn chiến tranh trên những trục lộ thời chinh chiến.” Và theo phản xạ, theo quán tính, anh lại đi tìm những chứng tích một thời: “Theo phản xạ hầu như đã quen, tôi đảo mắt tìm những cây dừa, cây cau cụt đọt”.

Rồi đến lúc có một người Mỹ nói lời chào tạm biệt anh bằng tiếng Việt Nam, anh vừa mừng mà không khỏi sững sờ nhớ về dĩ vãng âm ấp trong long anh hay là cả cái hồn Việt Nam thân yêu bừng dậy trong anh như ngập đầy tràn ứ ra ngoài phủ chụp đất trời, làm anh không còn nhớ gì về một con đường Alcan bụi mù, lồi lõm của mùa Hè vùng cực Bắc này:

Tiếng ông đi Harley kéo tôi xa hơn về dĩ vãng:
  – Chào ông đi mạnh giỏi!
Ông ta nói với tôi bằng tiếng Việt. Thấy tôi ngơ ngác, ông nói tiếp:
– I served two years in “Nam” right after the Tet offensive. Bon voyage!

Theo tôi, đây là một bút ký rất đặc sắc.  Tiếc thay, Dương Hùng cũng mất sớm khi tuổi đời còn quá trẻ!

Với cả ba bài “Lời Ru Của Đá” của Lư Ngọc Dung, “Ba Mươi, Con Gái” của Trương Nguyễn Thị Thanh và “Con Đường Alcan” của Dương Hùng đều được Ban Biên Tập chọn in trong tuyển tập Văn Học Nghệ Thuật Liên Mạng số I, tháng 9 năm 1996, là những sáng tác rất hay của ba cây bút trẻ và phần nào cho thấy sự lựa chọn của BBT rất công phu và xác đáng. Là một trong các thành viên của BBT, ĐYT có thể cho biết thêm về cách chọn lọc này và các bạn có găp khó khăn nhiều lắm không trong cách chọn lựa bài vở cho các số báo và các tuyển tập hằng năm?

ĐYT:

Sự hoài niệm ràng buộc chúng ta trong những giới hạn cùng sự riêng tư về những trải nghiệm cá nhân, trong khi tư tưởng khai phóng lại mở ra những con đường vô hạn, vượt thoát, dễ dàng mang lại sự thuyết phục trong cảm thụ chung của độc giả trang lứa. Đó cũng chính là một đặc tính của VHNT/LM cùng rất nhiều tác giả trẻ trên trang mạng này, mà vài tác giả anh vừa kể là ví dụ.  Tập trung một lượng đông đảo các cây bút trẻ trung, phóng khoáng lại giàu sự suy tưởng nên sự đánh giá và chọn lọc các sáng tác này để đưa vào các tuyển tập không hề khó khăn, hoặc giả có khó khăn là không thể đưa hết vào các tuyển tập.

LTT:

Ngoài hai tuyển tập VHNT/LM số 1-tháng 9 năm 1996 và số 2- tháng 9 năm 1997, được biết VHNT/LM còn ấn hành một số tác phẩm của các tác giả cộng tác. Công việc ấn hành này đạt kết quả ra sao ?

ĐYT:

Đúng như anh nhắc là ngoài 2 tuyển tập thì VHNT/LM còn phát hành một số tuyển tập của một số các tác giả thân thiết với VHNT/LM như tập truyện ngắn Con Gái Người Gác Đèn Biển của nhà văn Nguyên Nhi, Thơ của Từ Đông Nghị tức Nguyễn Phước Nguyên, các tuyển tập thơ nhiều tác giả như Gom Lại Những Vầng Trăng, Lan Ban, Giữa L&C, Vực và Gió cùng một biên khảo, dịch thuật Về Miền Sâu Thẳm của Đồng Vọng. Đặc biệt là phát hành một tuyển tập thơ Dạo Khúc của nhà thơ Nguyễn Quang Tấn còn ở trong nước. Tất cả những sinh hoạt này mang tính thân tình và nhằm gởi tặng các thành viên, thân hữu mà thôi.

LTT:

Nhà thơ Nguyễn Xuân Thiệp là một Ô-Thước có lẽ dày dạn kinh nghiệm nhất trong nhóm Ô-Thước và VHNT/LM, và đọc lại "Bài Chia Tay Phạm Chi Lan", của anh Nguyễn Xuân Thiệp vô cùng cảm động, người đọc mới thấy hết cái tình của những người bạn văn chương của PCL một thời. Ngoài anh NXT ra, Ô-Thước còn có nhiều "quạ" già hơn không và sự cách biệt giữa hai thế hệ già và trẻ có làm cho diễn đàn Ô-Thước và VHNT/LM gặp trở ngại gì không?

ĐYT:

Thật ra nhà thơ Nguyễn Xuân Thiệp không phải là một "Quạ" Ô Thước nhưng có những thân tình cùng  sự quý mến đặc biệt từ PCL và các anh em trong nhóm. Vài cuộc họp mặt của nhóm đều có sự tham dự của nhà thơ, cũng như một số bài thơ của ông đã được một số anh em phổ nhạc rất hay. Ngược lại ông cũng dành cho PCL những ân tình hết sức thâm sâu để có một điếu văn cảm động như vậy. Dù khá lặng lẽ trong cả đời sống và trên văn đàn, nhưng PCL có được sự quý mến và thân tình khá sâu không chỉ với bạn bè trang lứa mà cả vài bậc đàn anh tên tuổi trên văn đàn như nhà văn Mai Thảo, Nguyễn Mộng Giác, Nguyễn Xuân Hoàng, nhà thơ Tô Thùy Yên, Du Tử Lê …

Ô Thước cũng có những lúc có sự tham dự từ các bậc đàn anh lớn tuổi, không nhiều lắm và luôn nhận được sự kính mến từ các thành viên. Nhưng nói chung, khi những anh em sinh hoạt hay tranh luận với nhau trên tinh thần dân chủ và mang ý tưởng độc lập, họ không  câu nệ tuổi tác, tên tuổi, học vị … mà chú ý đến tư tưởng, lý luận và kiến thức của người trình bày. Điều này cũng có thể đã không thích hợp với một vài người.

 LTT:

Khởi đi từ 1994 như ĐYT nhắc, đến khi nào thì VHNT/LM ngưng phát hành, tổng kết được bao nhiêu số báo trên liên mạng? Có khi nào ĐYT và BBT có ý định sẽ trở lại với VHNT/LM một lần nữa không? Và qua rồi hơn 15 năm, có dịp nhìn lại như anh em mình trò chuyện hôm nay, bạn có cảm nhận gì về những đứa con tinh thần của PCL và BTT cùng các tác giả một thời ấy ?

ĐYT:

Thưa anh, theo em thì thời kỳ phát triển nhất của VHNT/LM là những năm trước 2000 khi tờ báo còn là đất dụng võ của nhiều tác giả và chưa có nhiều các trang mạng tiếng Việt. Nhưng chỉ đôi năm sau, khi bắt đầu có quá nhiều sân chơi và các bài viết được san sẻ khắp các trang mạng internet, chẳng có lý do gì để tiếp tục một công việc là đăng lại các bài viết đã được đăng tải khắp mọi nơi. Đây là lý do chính để VHNT/LM đình bản, bên cạnh việc các thành viên BBT cũng đã bắt đầu đa đoan hơn với đời sống gia đình.  Số báo cuối cùng là số VHNT/LM 562 ra ngày 5 tháng 5 năm 2004, sau đúng 10 năm ra đời. Nhà văn Nguyên Nhi và riêng em còn lưu giữ hơn 500 số báo này trong máy điện toán của mình, đang và sẽ được đưa lên toàn bộ trở lại trong một thời gian ngắn nữa tại trang mạng vanhocnghethuat.org để tưởng niệm PCL và cho các tác giả, độc giả tìm lại những sáng tác một thời đam mê của mình.

Một số người đã không nhắc đến VHNT/LM khi điểm lại các sinh hoạt nghệ thuật người Việt bởi không xem đó là một trang mạng văn học chính thống và trội bật đã từng xuất hiện. Họ cũng có lý do vì như bên trên chúng ta đã có dẫn qua, xu hướng của VHNT/LM là mở rộng đến giới trẻ gốc Việt, đăng cả những sáng tác đầu tay, hồn nhiên tuổi học trò của họ bên cạnh một số tác giả đã thành danh, không chấp nệ bất cứ điều gì. Nhưng mặt khác chúng ta khó chối bỏ rằng việc ra đời một trang mạng văn học nghệ thuật tiếng Việt đầu tiên và trẻ trung trong giai đoạn phôi thai của internet đã có một vị trí và vai trò đầy ý nghĩa trong việc phổ biến, cổ súy và gìn giữ văn hoá cùng ngôn ngữ Việt vào giai đoạn này. Nó là một cuộc flashmob tụ hội ngẫu nhiên, tươi vui, có ý nghĩa. Mà cần gì lớn lao hơn phải không anh, mọi chuyện đến rồi đi, có phải mỗi chúng ta đều mong muốn rằng chúng ta đã đến, hiện diện và đã "sống" qua một thời đam mê của mình? Điều mà Phạm Chi Lan đã làm được.

LTT:

Cảm ơn Đinh Yên Thảo đã chia sẻ những cảm nhận vừa nêu. Riêng với cá nhân tôi thì khoảng thời gian đâu chừng sáu năm cùng VHNT/LM và diễn đàn Ô-Thước, thì hai nơi chốn ấy là nơi tôi bắt đầu một đời sống tinh thần phong phú nhất trong đời tôi qua nhiều chìm nổi của dòng đời. Từ những ngày đi đào kinh phá rừng đằng đẵng sáu bảy năm dài rồi trở về làng quê làm ruộng giăng lưới giăng câu giữa những biển nước mênh mông mùa nước lên tháng chín, tháng mười với hai bàn chân vàng mốc vì bám phèn, tôi có ba điều nghĩ rằng mình sẽ không bao giờ có dịp đem ra dùng lại suốt đời, đó là đôi giày, cây viết và vốn chữ mình học được hồi còn là học trò làng… Làm ruộng phải lội bùn, đôi giày trở thành vô dụng nếu không muốn nói là nó đã lỗi thời rồi! Còn cây viết thì dùng vào việc gì khi hai bàn tay chai cứng vì phải cày bừa quanh năm suốt tháng? Chữ nghĩa chưa đầy lá mít ấy lại càng bất lực trước cảnh đời nhiều kham khổ biết bao!

Chính VHNT/LM là miếng đất phì nhiêu cùng diễn đàn Ô-Thước là những chất liệu phù sa với dòng nước mát ngọt ngào vun bón những hạt lúa giống từ miền quê tôi nẫy mầm và xanh tốt biết bao. Tôi tin chắc một điều là nếu không có VHNT/LM và sự khuyến khích của các bạn Ô-Thước chắc chắn những mùa màng cùng những mảnh đời dân quê nghèo khó nơi vùng quê tôi làm sao có mặt trên không gian ảo của những ngày khoa học tin học phát triển vô bờ như hôm nay. Vì thế, nhơn dịp này tôi xin được gởi đến "Cô Chủ Biên" cùng Ban Biên Tập VHNT/LM và các bạn Ô-Thước một thời lời tri ân chân thành nhất của tôi về những gì tôi đã viết ra được về miền quê tôi trong 15 năm qua. Xin nghiêng mình tưởng niệm Phạm Chi Lan thân mến. Xin cầu chúc Đinh Yên Thảo và các bạn trong BBT/VHNT/LM và tất cả các "quạ" cùng gia đình dồi dào sức khỏe, vạn an.

ĐYT:

Cảm ơn anh LTT đã tạo cơ hội để chúng ta cùng nhắc lại  kỷ niệm với VHNT/LM và Ô-Thước. Mến chúc anh chị luôn vui khoẻ để tiếp tục mang các bài viết giá trị của mình đến độc giả.

Lương Thư Trung thực hiện

Houston – Dallas, tháng 9 năm 2011

——————————-

Cước chú:

1/ “Thư gởi Tạp Chí Văn Nghệ Thuật Liên Mạng” viết từ Boston, Mùa thu 24 tháng 10 năm 1996.

2/ Tuyển Tập VHNT/LM số I, tháng 9 năm 1996 .(vhnt@saomai.org)

3/ "Bài Chia Tay Phạm Chi Lan" của Nguyễn Xuân Thiệp đăng trên trang Da Màu ngày 29-9-2009

bài đã đăng của Lương Thư Trung


1 Bình luận »

  • hoàng xuân sơn says:

    Bài chuyện trò LTT/ĐYT rất quý, ghi dấu một chặng sinh hoạt văn học nghệ thuật tiền phong trên mạng . Xin cám ơn quý anh . Và nhớ công bồi đắp mạng lưới văn nghệ này của cố nhà văn Phạm Chi Lan .

    HXS

Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

*

@2006-2019 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)