tác phẩm của Mel Bochner tại Viện Bảo Tàng Serralves- Bồ Đào Nha
Mel Bochner là một trong những người tiên phong trong Nghệ Thuật Khái Niệm (Conceptual Art), với khuynh hướng đưa ngôn ngữ vào …
Không phải một, mà là một chuỗi ba cơn sóng khổng lồ liên tiếp, cao như dãy núi, ập thẳng vào mũi và thân tàu. Rạch Gầm bị hất bổng lên, rồi rơi tự do xuống một hố sâu. Mọi người cảm giác hụt hẫng, thót tim. Thân tàu kêu răng rắc như thể sắp vỡ toang ra từng mảnh.
Lê Thị Huệ nói thẳng, không một chút ấp a ấp úng:
“Thế giới chữ nghĩa nghệ thuật Hải Ngoại là một thứ sinh hoạt vô tổ chức. Không có chính phủ nào ra lệnh phải sáng tác theo chỉ đạo nào. Không có nền chính tả học đường nào kiểm soát những điều chúng tôi viết. Ai muốn viết gì thì viết. Ai muốn xuất bản gì thì xuất bản. Ai muốn phê bình gì thì phê bình. Một thế giới cực kỳ vô tổ chức vô địa lý vô quốc gia. Thế nhưng cũng từ đó chúng tôi tự kỷ luật (self-discipline).”[11]
Một phát biểu chắc nịch, lạ tai, tưởng như “quá đáng”, nhưng hoàn toàn chính xác.
Mạng lưới toàn cầu xuất hiện ngày 30 tháng 4 năm 1993 là một bước nhảy thần kỳ của thời đại internet. Những computer, iPhone, Ipad dần dần thay thế giấy mực, khiến những tủ sách gia đình trang trọng và nghiêm túc thành đồ cổ. Các tạp chí in (Văn Học, Văn, Hợp Lưu, Thế Kỷ 21, Việt) lần lượt đóng cửa. Văn chương in chuyển qua văn chương mạng. Khởi đầu với “Văn Học Nghệ Thuật Liên Mạng” (1995-2004), được nối tiếp với “Talawas” (2001-11/2010), “Gió-O” (từ 2001), “Tiền Vệ” (2002-2018), rồi “Da Màu” (từ 2006), “Diễn Đàn Thế Kỷ” (2010-2022), “Thế Kỷ Mới” (từ 9/2025)…
1.
Bài luận văn tả bố
Bố tôi trồng hoa. Cả cái làng chài chỉ nhà tôi có một cái cổng kết bằng hoa giấy, và một lối đi trải sỏi dẫn từ cổng vào tận cửa …
hơi tết chưa tan
tháng ba
rồi
tháng tư
vụt đến
sông vẫn trôi
trời vẫn nắng
cỏ cây vẫn mọc
tin dữ dồn về
phố phường nao núng
ghế bàn gạo cơm
giày dép sách vở mũ nón
áo hồng áo xanh
quần dài váy …
Trong một giai đoạn lịch sử cực đoan kéo dài gần hai thập niên, hải ngoại không chỉ là một không gian địa lý, mà là hy vọng, là cứu chuộc, là dung thân. Là gian nan trốn chạy, vượt thoát, từ bỏ, và…đánh mất. Là hành trình tử sinh, là gánh định mệnh, là kiếp khác. Đi cái đã. Chết, cũng đi. Để đến một nơi chẳng có gì ngoài những cái “không”: không chính phủ, không ngân sách, không công an, không trường ốc, không đất đai, không tiếng Việt, không chữ Việt và không…tương lai. Cũng đành.
Giếng không sâu, nhưng nước lúc nào cũng đục. Người già trong vùng bảo: đó không phải giếng, mà là “mắt sông.” Là chỗ nước dưới lòng đất ngoi lên thở. Mà thứ gì biết thở thì không phải chỉ là nước.
Cầm một cuốn sách cao siêu gì đấy
hay là bị cuốn sách cầm tù?
Lũ con chữ vẫn thầm thì ma quái:
Thời mày còn sống là tốt rồi
hãy ngưỡng mộ các phu nhân hàng hiệu.
Giọng nàng mềm hơn, “Anh có tin vào sự linh ứng của Đức Thánh Trần?” “Tin chứ. Nhưng không theo nghĩa siêu nhiên. Thánh không vì phép lạ. Thánh là đạo lý, là sức mạnh tinh thần. Tôi tin vào điều đó.”
Đi ngược thời gian —
Mùa thu 1976, miền trung tây nước Mỹ
Nguyên tác: HER NINE WORDS – Ng. Uyen Nicole Dương
Trích từ truyện ngắn đầu trong tuyển tập truyện ngắn cùng tên, Chín Chữ của …
Đêm nào anh cũng để dành cho con chuột đúng mười hạt cơm.Cơm đã nguội. Những hạt cơm rời rạc và có mùi nhà kho chứa đồ cũ. Anh ăn chậm, nhai kỹ. Gần cuối …
Tất cả những lời khai của mười chín lần “làm việc” đều đúng sự thật và giống nhau từng câu từng chữ. K dám chắc những chỗ xuống hàng cũng giống nhau. Gian dối chỗ nào.
Ở đó sẽ có những thành phố và núi non
như hiện nay,
và những đạo quân bọc thép
diễu hành qua những quảng trường vắng hoe
Anh quay lại chào từ giã cô Hiệu trưởng và các cô giáo. Khi anh đến cửa, cô giáo đeo kính bước tới, giọng nhẹ như gió:
– Đại úy… thật sự không nhận ra em sao?
Tháng Tư đi qua như một lưỡi dao.
Mùa hè năm 1975, trong công viên có nhiều cây cao bóng mát trước dinh Độc Lập về phía nhà thờ Đức Bà, tôi gặp một người đàn ông áo quần rách rưới, ngồi trên băng ghế đá.
Nhiều năm sau, người ta vẫn thấy một ông già ngồi vá lưới ở mép biển, ngay cái khoảng đất nhỏ xíu còn sót lại giữa những dãy resort sáng choang như ban ngày. Ánh đèn đổ xuống mặt nước lấp loáng mà lạnh. Khách du lịch đi ngang cười nói rộn ràng, đưa máy lên chụp lia lịa như sợ lỡ mất một khoảnh khắc “chân thật”.
Anh đứng im, thở một hơi dài. Âm vang tiếng súng như còn vọng trong tai. Anh nghĩ đến cha mẹ, vợ con của những kẻ chết chìm. Nỗi đau của họ bao giờ mới nguôi? Vì đâu mà phải vào Nam để chết?
“Tao quyết rồi. Lớn lên tao sẽ làm quan lớn, tao sẽ giải quyết những vấn đề này chóng thôi. Bố tao nói chỉ cần tao giữ mình cho tốt, còn lại bố sẽ lo.”
Thư viện xây bằng gạch đỏ nằm ở cuối con dốc, nép mình dưới những tán cây trụi lá của mùa đông Chicago. Bên ngoài, cái lạnh hanh khô thấm qua lớp áo như muốn …
Biên bước chậm lại khi thoáng nghe tiếng khóc tỉ tê phát ra từ một ngôi nhà có người phụ nữ đang ngồi trước một quan tài, cạnh đó là vài đứa trẻ đang cười nói vô tư với những trò chơi nào đó. Khuôn mặt người góa phụ xanh xao, mệt mỏi.
Tôi hai mươi tuổi
tin rằng mình đặc biệt
cách một cơn mưa tin
mình là nguyên nhân cơn lụt
(Chiều) Nay rồi mình cũng già
(Giọt) Đời tôi như giọt mưa không lời
(Rơi) Ngang phố nhỏ ngậm ngùi
Trong tiệm sửa đồng hồ của ông, không có phút nào hoàn toàn yên ắng. Nhất là những khi vắng khách, tiếng tích tắc của hàng chục chiếc đồng hồ râm ran như tiếng côn …
Chương 5
Trục Bắc Đảo – Hải Tặc
Võ Bằng trao công điện cho Hạm phó Tiến vừa bước vào:
– Anh định vị tọa độ, cho biết cách chiến hạm bao xa.
Tiến bước nhanh đến bàn hải …
… đời sống của văn chương nhiều khi dài hơn tuổi thọ của những biến cố chính trị. Việc Women Without Men xuất hiện trong danh sách dài của International Booker Prize gần bốn mươi năm sau ngày ra đời cho thấy một tác phẩm có thể tiếp tục được đọc lại trong những hoàn cảnh lịch sử hoàn toàn khác.
không phải một cáo phó
mà chỉ là lời hỏi thăm
“Chú có khoẻ không?”
làm tôi biến sắc.
chẳng thể lật trang sử lệch
khi phố thị hằng năm
đóng mộc thống nhất
văng tóe rù rì phân cực
giấc mơ rất thật – không chút nghi ngờ
mùi trái cây lạ lẫn trong mùi chay tịnh
con cá tai tượng quẫy đuôi nắc nẻ cười
New Comments