tác phẩm của Mel Bochner tại Viện Bảo Tàng Serralves- Bồ Đào Nha
Mel Bochner là một trong những người tiên phong trong Nghệ Thuật Khái Niệm (Conceptual Art), với khuynh hướng đưa ngôn ngữ vào …
Viết, với tôi không bao giờ là tiến thân, không bao giờ vì kim tiền, không bao giờ để có ghế trong hội nhà văn. Viết, đấy là con đường tranh đấu duy nhất và hiệu quả nhất để tránh sự hóa thân thành đà điểu rúc cát. “Đừng Sợ hãi” – nhà văn Võ Thị Hảo đã trao tôi chữ này và đấy cũng là nguyên lý viết của tôi, giết cái sợ.
Có ra đi, có chẳng thèm tới
bạn bên trời là bạn cơi mây
giản thiểu buổi thơ, người chẳng thiết rượu
câu hài ngựa tải nhoẻn cỏ [đủ để] gây men
Because we leave, we arrive, like it or not
Friends from a distance are folks knocking at my door of bursting clouds
Keep the reading to the necessary list of three, but then found out someone
Chân trời có đủ thứ của con nít
có hẳn mùa thu bánh mì thịt
trong chỗ bản tin vịt cỡ mùa xuân.
cúi
xuống 90 triệu
người phẳng
một mặt sàn lưng
ghế chồng lên ngự
tọa
treo quảng cáo “muôn năm”
Sẽ không còn những ầm ào
gọi nhau buổi chiều buông
sẽ không còn những róc rách
vỗ về đêm thâu
và sẽ không còn
vành môi liếm mặn trên da thịt sóng sánh mạn thuyền câu
Thẩm thấu tận cùng ngõ ngách tăm tối tư tưởng lũ cừu…
(Những gã đồ tể căm hận nhìn gã bằng đôi mắt vằn máu
Và dĩ nhiên bề ngoài án ngự trên bờ môi ăn bẩn là nụ cười sống sượng như hòn vôi nung dở
Dăm ba kẻ não phẳng xuýt xoa: hắn đóng kịch thật tài!)
tôi bay lãng đãng như trăng
trăng màu bạt tuỵ
tôi sống ngu ngơ như nước
nước tan chảy về đâu
tôi thở an vi như cá
cá trồi đầu chết kinh mang
cầm quyển sách trắng đen
thấy mình dềnh lên ở một hố đen
những tấm bê tông đen, những chiếc xe máy đen
len lỏi qua những bóng người đen kít
những câu nói cũng đen đen tự thuở nào
Trong số những truyện ngắn của ông đăng trên tạp chí Văn, năm 1972, có một truyện mang tựa đề : Chuyến trở về sau cùng(Giai phẩm Văn 1972), rất đáng được chú ý, vì ngoài cách đọc thông thường truyện còn gợi một cách đọc khác : cách đọc theo biểu tượng, khiến chiều kích của truyện được mở rộng để đạt đến những khái niệm bất ngờ.
thực ra
Obama
ăn bún chả
Hà-nội
như từng gặm bánh mỳ Sài-gòn
quận Cam
như mớm yêu vợ
quán bình dân kiểu Mỹ
như tự tay làm sandwich
bữa từ thiện Lễ Tạ Ơn
Chồng thời vẫy lá cờ mê
Vợ bồng con đứng bên lề hú vang
Mẹ già góa bụa bao năm
Xăm xăm chùa cũ đăm đăm ngó chừng
thở trên
thở duới
đàng nào
sông lôi ra cạn
tào lao biển về
chim mù trắng xóa hòn đê
cá ung thư vảy
mọp mê dưới lườn
Tôi có biệt tài giả giọng nên thu hút được khá nhiều khách hàng cho công ty. Tôi cũng quyến rũ được một số bạn tình qua điện thoại. Tôi thu âm giọng nói khác miền, khác giới tính, khác tuổi tác rồi nằm nghe, tự kích thích như chẳng phải là tôi mà là ai đó. Đặc biệt giọng trai trẻ, nhả nhớt lời lẽ trăng hoa lượn lờ khắp thân thể tôi.
mỗi đêm như thế, tôi cưu mang trong mình một xác cá . loại cá bơi trong bóng tối và chở giấc mơ biển cả . cô đơn là chiếc bào thai nằm trong bụng tôi nhiều năm . tôi bơi . . . tôi bơi . . . tôi bơi . . . hoang tưởng như một vở kịch không có nhân vật .
Maugham thì bảo: “Truyện ngắn phải sao cho người ta không thể thêm vào đó chút gì cũng không thể rút ra chút gì.” (Ngang ngửa với thơ rồi còn gì!) Hai cụ tổ nói và bảo, chỉ đúng trở lên. Dưng mà lên đến thời tiền hiện đại thôi. Rất nhiều truyện ngắn hiện đại và đa số truyện ngắn hậu hiện đại cứ lung tung beng “gió theo lối gió, mây đường mây”
Nhưng các nhà văn muốn tạo cổ-tích-mới sẽ có thể từ đó mà sinh sự. Bằng cách lệch-cổ-tích của riêng mình.
Đỗ Ngọc Thạch cũng là nhà văn như thế!
Về thể loại, ông thường cho truyện ngắn của mình[viii] được cổ tích hóa theo đủ ba dạng quen thuộc mà nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nguyễn Đổng Chi[ix] từng chỉ ra: Thần kỳ/hoang đường; Thế sự/sinh hoạt; và Lịch sử.
Đấu tranh đã mệt nhoài
Anh trở về nơi đây
Mắt mỏi mệt vì thấy
Đất này chẳng đổi thay
Nhưng chợt tiếng cười em
Ùa vào và bay cao
Mở tung cửa đời sống
Để đưa anh bước vào
Quá nhiều ngây thơ sống sót.
Có gì đó vương vất, một buổi chạng vạng không dứt
trên bãi chiến trường đang tháo lui, làm hoen ố
chất rượu của sự côi cút. Mỗi bức tường
che một cửa hầm, mỗi cuộn khói là một người đàn bà
được chụp ảnh lõa lồ bởi bọn đàn ông cùng gia tộc.
trong cõi giới ta
những con ngươi hướng dương đen thẫm mọc lênh đênh giữa không trung
ấu trùng ánh sáng nở thành hàng triệu trạng-thái-có-thể hô hấp
nhưng sự ngần ngại như chiếc ghim phơi đồ
treo hãm những cặp bóng vào sợi dây cố định
những khuôn mặt trở thành thân thể, trở thành linh hồn
dát mỏng trong lớp kiếng giữa những cái khung bị còng
Một nhát đao.chém ngang đất nước
Bóng thù đi.rờn rợn sơn hà
Nghe không.hạo khí lên từng bước
Giục lòng.chan chứa lệ.bi ca!…
Trẻ nhỏ đi rồi, vườn nắng xuyên sơn
dù sớm ngày chưa trễ muộn, cây im, anh bạch dương
ta nhớ
The kids have left. Piercing through the east-side slope of bush,
fresh, morning-scented sun rays are reaching me, the silver birch, the lemon tree,
đàn chim sẻ muôn đời sợ hãi
từ bẫy sập trung hóa
cho đến cuộc phóng sinh của đám thầy chùa
mỏi cánh bay đi
và chết trên cánh đồng của chính mình
Mùi thịt cháy, không lấn áp nổi bởi mùi hạt tía tô, nồng lên trong mũi tôi. Tôi nhớ đến đôi mắt con chó nhìn tôi, lúc nó bị bắt buộc chạy không nghỉ, lúc nó ói ra máu trộn lẫn bọt mép, và hình như những thứ này sau đó đã sủi bọt trên mặt nồi cháo, lợn cợn. Nhưng tôi không cần biết. Tôi thật sự không cần biết chuyện đó.
Lúc bẩy tuổi
(Tính tuổi thường thôi,
Quá baby để tính năm ánh sáng.)
Tôi mới biết:
Trên mặt phẳng quỹ đạo, gần
Những đường cong, giữa mông
Mênh vách tối, phải hết sức
Cẩn thận.
Tôi dính vào một nhành tơ
Cựa quậy cố thoát và mắc phải một nhành tơ
Chất dính dẻo dai
Sợi nối sợi
Áo được dệt từ những giãy mình
Tấm choàng và kia là tuấn mã
“Viết không phải là làm dâu trăm họ, viết là làm dâu cực khổ lấy mình. Mẹ chồng là tôi mà con dâu cũng là tôi.”
“Đọc thiên tài là thiên tài nhận ra nhau. Viết thiên tài là thành thực trong mê sảng. Viết cà rỡn là đùa đau với chân lý tài tình.”
Ngoài những thí dụ chém giết nhau xưa nay vì quan niệm chính/tà trong tôn giáo, chữ “tà giáo” còn được dùng thường xuyên để bịt miệng những ý kiến và tư tưởng bất đồng với những hệ thống tín ngưỡng được cho là “chân chính”.
Tôi lấy phải một gã chồng rất quái đản.
Ngày cưới tưng bừng nhộn nhịp, anh ta uống say mèm chẳng thiết tha gì đến cô vợ mới đứng lẻ loi góc nhà. Đêm tân hôn, theo lời dặn dò của các bà chị “tràn đầy kinh nghiệm”, tôi chuẩn bị tinh thần
New Comments