Góp ý với Nam Dao và Nguyễn Mộng Giác về tiểu thuyết lịch sử

Việc trao đổi ý kiến về vấn đề tiểu thuyết lịch sử giữa Nguyễn Mộng Giác và Nam Dao, từ chỗ khác biệt giữa hai quan điểm viết về lịch sử đã đưa đến nhiều đề tài văn chương thú vị khác, tuy đã cũ nhưng vẫn luôn luôn mới. Mới, có lẽ vì chúng gợi cho ta nhiều suy nghĩ, loay hoay tìm cách giải quyết để rồi tìm ra rằng không bao giờ có một dứt điểm. Vì nếu dứt điểm thì …buồn quá!

Cao Đông Khánh, ngọn lửa cuồng của ngôn ngữ

Thơ Cao Đông Khánh xuất hiện khi làn sóng thuyền nhân lên cao độ những năm 1980-1981, khi lương tâm nhân loại phải đương đầu với thảm kịch thuyền nhân Việt Nam, khi những tuyên truyền khuynh tả và chủ nghĩa bạo tàn đã để rơi mặt nạ! Thủ phạm đã rõ nhưng nạn nhân cũng đã quá nhiều, hàng trăm ngàn người trong số gần hai triệu thuyền nhân rời bỏ quê hương đã không bao giờ đến bến.

“Giàng Búi” ai là ông?

Và cho đến thời buổi bình minh văn minh hại điện này, con người luôn bị phân đôi, chẻ làm hai mảnh như vậy và không bao giờ nhận thức được ý nghĩa của hạnh phúc cũng như sự nguyền rủa. Trái lại, ông là một con người không dùng cái này để che lấp cái kia, không lấy cái kia để chống lại cái nọ, không bao giờ ghét bỏ cuộc đời dù cuộc đời là một màn kịch diễn vở vô thường trong từ sát na vọng động

Bùi Giáng, nhà thơ của ngày tháng NGAO DU

Thi sĩ Bùi Giáng đã ra đi. Cuộc rong chơi rất đỗi tài tình của ông rồi cũng tạm ngưng. Ngưng phần hình. Phần hồn hãy tiếp tục tồn sinh cùng sử lịch qua tác phẩm của ông và chính cái sống rất mực Bùi Giáng nơi ông. Bùi Giáng giờ đây đã thong dong bỏ chân xuống tháng ngày một cuộc lữ tao nhã khác, cho riêng một đời thiêng Hoàng hạc.

Trò chuyện với Đặng Thân

Tôi viết ra được những gì mà mình thích, viết xong đọc lại mà thấy sướng là cái đích của tôi. Hiện nay tôi nghĩ gì viết nấy. Có người nhận xét trong tôi có cả cái sâu sắc và cái hồn nhiên. Thực ra thì cái sâu sắc nghệ thuật nào cũng hồn nhiên, cái sâu sắc cố ý là sâu sắc của triết học, không phải của văn chương. Sự sâu sắc của văn chương phải có sự hồn nhiên.

Đặng Thân kể từ "nét" đến… "nhòa"

…văn Đặng Thân tuy ngồn ngộn [phi] hiện thực và ngút ngát nhịp sống của thời đại đấy, vậy mà có lúc chẳng thèm có lấy một cốt truyện cho ngay ngắn, ngay cả chi tiết, tình huống nhiều khi cũng luễnh loãng như đùa. Thậm chí đến cả cái tứ truyện cũng như thể cẩu thả, mờ mịt nốt. Vậy mà đọc vẫn thấy hút. Thế mới bảo là lạ.

Phỏng Vấn với Dịch Giả Phương Quỳnh và Trần Viết Minh Thanh

Với tôi dịch thuật là một “trò chơi khám phá”, khám phá tác phẩm (và tác giả), khám phá chính mình. Dịch thuật không những là chuyển đạt mà còn sáng tạo, chuyển đạt những gì tác giả muốn nói, sáng tạo trong cấu trúc (PQ).
Dịch Thuật như một họa sĩ sao lại một bức tranh tuyệt vời, chăm chút ghi chép từng đường nét, nhưng vẫn thiếu một vài đường nét hay cảm xúc làm nên nét chấm phá của bức tranh nguyên thủy. (TVMT).

Phỏng Vấn Tác Giả “Về Đâu?”

Sau khi lạc đường người ta thường dừng lại, hỏi. Nếu hỏi, sẽ có nhiều người trả lời. Nhất là khi chúng ta đang dừng lại ở một ngã ba, ngã sáu hay ngã bảy. Người trả lời sẽ thuộc nhiều thành phần khác nhau nên sẽ có câu chỉ đường khác nhau. Đáng sợ nhất là gặp những người chỉ đường lưu manh.

Người Nhật hiện đại với trào lưu Musashi

Nhà phê bình văn học Ozaki Hotsuki viết rằng: “Trong trí nhớ của những người trưởng thành trong thời chiến, những người đã kết thúc cuộc đời ở tuổi 20, thì “Miyamoto Musashi” là một trong những cuốn sách hấp dẫn nhất đối với họ và nó cho họ biết cần phải làm gì để hoàn thiện nhân sinh của mình tốt nhất.

Trò chơi xin quá giang- Mộng ảo của sự kiếm tìm

Milan Kundera được đánh giá là một trong nhiểu tác giả văn xuôi có ảnh hưởng mạnh mẽ tới văn học Châu Âu những năm gần đây. Những sáng tác của ông là những suy tư trăn trở về con người và bản thể của nó, được viết dưới giọng văn giàu sức triết lý. Đọc văn của ông khiến người đọc luôn cảm thấy thú vị, mỗi tác phẩm mang lại cảm giác khi nghe một bản nhạc ở tính đa âm.

60 năm Hoàn vũ nhân quyền

Mặc dầu trên 190 quốc gia thành viên của Liên Hiệp Quốc hiện nay coi như đã hiển nhiên công nhận những quyền căn bản của con người được ghi trong Tuyên ngôn, nhưng nhiều nước, trong số đó có Việt Nam, đã vụng về bào chữa cho thành tích tồi tệ trong việc tôn trọng nhân quyền của mình, bằng cách nói rằng đa số những quyền ghi trong Tuyên ngôn chỉ phù hợp với Tây phương, không thích hợp với Đông phương.

Chú tâm – Lời nguyện cầu tự nhiên của linh hồn

Như một cái bắt tay, một vói tìm ngang qua thời-không-gian. Khi ông nói, bài thơ vươn đến một kẻ khác, ngang-vựợt qua, một Ngươi có-thể-định-vị (addressable Thou), người ta cũng có thể nghe được ông ta muốn nói về một nhà thơ vói tìm đến người dịch, về Mandelshtam tìm đến Celan. Hơn hết, đẹp đẽ nhất, trong việc dịch thuật Celan tìm thấy được một cái gì đó như sự cứu rỗi

Dịch và đại tự sự

Sự thể của tà áo dài, của diễn ngôn ba miền, hay bất kỳ diễn ngôn dân tộc nào là vậy đó, một loại bá quyền về thân thể và tiếng nói. Và cái thân thể bên dưới tà áo dài là một thân thể bá quyền, trong suốt, san bằng mọi khác biệt… để bản thân nó như một hiện hữu duy nhất, không ranh giới, tròn trịa, mịn màng. Chính ở đây ta thấy một mối quan hệ bất dịch, một … non-translation.

Dịch văn hóa: Tại sao lại quan trọng và phải bắt đầu từ đâu?

Hải Ngọc dịch

Nói khác đi, khái niệm dịch văn hoá, nhìn chung, có thể được hiểu và ứng dụng phục vụ cho hệ hình mâu thuẫn của cả lý thuyết hậu hiện đại và nhãn quan chính trị hậu hiện đại – đó là chủ nghĩa đa văn hoá và giải cấu trúc.

Một số suy nghĩ về dịch thuật

Buộc ở vào một tình thế vô cùng khó khăn (thực hiện điều bất khả), dịch giả cần thiết phải lựa chọn “kiểu” hoặc “phong cách” dịch mà kết quả sẽ hoặc là một phiên bản gần gũi nhất của nguyên bản [mà dịch giả có thể đạt đến] về phương diện ngôn ngữ hoặc là một văn bản trong đó phần chuyên chở cảm nhận của người dịch về nguyên bản là mục tiêu trước và trên hết.

Đọc “Vision Impaired” bản dịch truyện ngắn “Ám Thị” của Phạm Thị Hoài

Bút pháp Phạm Thị Hoài sắc bén, gọn, chính xác và đầy trí tuệ. Người dịch văn cô không dễ dàng gì chuyển tải những đặc thù đó. TTQD đã làm một công việc vất vả và khó khăn, rất đáng khen và tưởng thưởng, nhưng theo tôi, một độc giả người Mỹ gốc Việt (người Bắc), bản dịch hãy còn nhiều bất cập. Vấn đề là sự khác biệt về cách hiểu tiếng Việt và tiếng Anh và sự trải nghiệm văn hóa nền tảng của hai ngôn ngữ đó.

Tây Sơn – Phần 2

Sự hiện diện của những người như họ trên vùng đất này là nguyên nhân của những đảo lộn dữ dội trong hơn ba mươi năm qua, còn kết thúc của họ lại như là minh chứng cho sự thất bại của lớp người họ đã góp phần đánh đổ. Nhưng cuối cùng mầm mống họ đã gieo vẫn còn đó trong đất nước phức tạp của Gia Long, như một sự nhức nhối chờ đợi những đổ vỡ lớn lao hơn.

Tây Sơn – phần 1

Đây là một chương (Chương XIV) của một tập thông sử ngắn “Sơ thảo: Bài sử khác cho Việt Nam” đang thành hình. Thời gian bàn luận nhắm vào một giai đoạn của lịch sử Việt Nam đã gây nhiều tranh cãi mà nguyên nhân lại không phải vì bản thân của vấn đề khoa học. Tai nạn từ đó đã đến với quyển sách dồng dạng của chúng tôi gần nửa thế kỉ trước, quyển Lịch sử nội chiến ở Việt Nam từ 1771 đến 1802, quyển sách mà sau ba mươi năm xuất hiện lại đã được BBC bên ngoài sắp hạng Top Ten

CHUYỆN VÃN VỚI MẤT HAY CÒN… VÀ, CHUYỆN VÃN VỚI…CHUYỆN VÃN

Tôi quay trở lại buổi sáng cuối Thu 2008, để gặp thi sĩ Du Tử Lê.

Anh cười thanh thản, hồn nhiên, viết lời đề tặng tôi trên trang đầu tiên của hai tập thơ vừa mới in xong: “Chuyện vãn với những đêm tận, những khuya tận. Gần bốn năm dầm mình sống với căn bệnh ung thư quái ác. Mình rất thèm chuyện vãn với kỷ niệm, chuyện vãn với hơi thở, chuyện vãn với những tình thân, và, nhất là chuyện vãn với Ông-Thần-Chết quái…kiệt!”

Tôi chúc mừng thi sĩ và lướt nhẹ qua từng trang còn thơm mùi giấy mới.

Nói chuyện với Nguyễn Thúy Hằng (phần 2/2)

Có lẽ tôi là người chọn sống với những gì mang lại cho tôi cảm giác thoải mái và thích thú, nên ít khi tôi bước ra ngoài với bộ dạng một kẻ khác. Chắc là mỗi người đều có phương pháp để lựa chọn tự do riêng.Và phương pháp của tôi là không xét đoán theo đúng hay sai hoặc trong phạm trù liên quan đến đạo đức.

Nói chuyện với Nguyễn Thúy Hằng (phần 1/2)

…Câu chuyện này cũng là một ẩn dụ về xã hội Việt Nam, cụ thể hơn là tôi đang nói đến những nghề liên quan đến văn hoá nghệ thuật. Dường như chỉ có những nghề này – với bối cảnh chính trị và xã hội VN kéo dài từ quá khứ đến hiện tại -mới liên quan đến thái độ “im lặng” hoặc không im lặng.

Nguyễn Thúy Hằng: Từ Miền Đất Xa Lạ

Trong văn chương của Nguyễn Thúy Hằng không bày biện những cứt, đái, bộ phận sinh dục, không đeo lủng lẳng những bảng quảng cáo Coca Cola, chủ nghĩa “Hậu hiện đại” hay băng vệ sinh Kotex có cánh… cô đứng một mình, khép nép, cô đơn, sầu thảm trong xó kẹt của kiếp người, rụt rè thảy ra những trang viết đầy bụi bặm và khét lẹt của mình. Không cần biết thứ văn chương của cô là văn chương gì, nhưng nó làm tôi rúng động, thảng thốt và gục ngã.

Diệu Quán Sát Trí: Từ Một Góc Nhìn

Tâm hồn nghệ sĩ phương Đông muốn tìm thấy “Nguyên hóa tâm” trong thơ và rượu, còn những đầu óc thông thái phương Tây lại luôn chứng minh “Nguyên hóa tâm” bằng những phương trình!

Em Không Mềm Không Trong Không Thẳng Không Trắng (2/2)

Bất cứ một nhà văn nào cảm thấy mình bị ở trong tư thế phòng thủ khi đối diện với “văn hóa/văn chương thống trị,” cũng biết rằng ngôn ngữ phủ nhận, tuy cho nhà văn quyền kháng cự, có thể chỉ là một chiến thắng hao kiệt, như chiến thắng của Hannibal …. Quyền phủ nhận của người yếu thế, cuối cùng, cũng không định nghĩa hay xác định bản sắc của họ.

Em Không Mềm Không Trong Không Thẳng Không Trắng (1/2)

Nếu muốn tránh ảo tưởng “biệt lập nhưng bình quyền,” nhà văn gay và lesbian, như những nhà văn di dân, thường phải “vay mượn và chiếm đoạt” những khái niệm quen thuộc từ siêu thị văn hóa giòng chính …. Từ những khái niệm quen thuộc và phổ quát nguời ta mới biết rằng “kẻ lạ/quái thai” chính ra là người anh em của mình.

Âm tính trong "Kiếm ma Inazuma"

Bởi một khi tất cả đã chết dưới bí kiếm Izanuma rồi, nhưng nếu con người không vững tay chèo chống linh hồn mình, thì hắn sẽ tiếp tục sa ngã và gục đầu ngoẹo cổ chết đứng giữa vòng oan gia nghiệp chướng của vô lượng kiếp luân hồi ngổn ngang.

Góc độ thân thể trong văn chương đồng tính

Tại sao lại phải miễn cưỡng trích dẫn từ một truyện chưa viết xong để bắt đầu bài viết này? Vì khi tự nhìn lại, nó nổi bật lên như một dẫn chứng về những hạn chế có tính mâu thuẫn của bản thân người viết, một người đàn ông “bình thường”, có khuynh hướng dị tính luyến ái, khi muốn thử biểu tượng hoá người gay như một dấu hiệu cho những bi kịch vô hình và những hứa hẹn bất tận của thời đại chúng ta.

Theo Vết Chân Của Nữ Thần Thi Ca Sappho

Những nữ sĩ thuộc loại ‘‘lesbians’’ trên hoàn vũ trải qua bao triều đại, thời đại tuy không nhiều, nhưng viết về họ kèm theo văn chương của họ, tôi e rằng bài viết trong khuôn khổ từ 30 đến 40 trang cũng chẳng đủ. Vả lại, trong các hạng nữ lưu cầm bút kia, theo sự đãi lọc của thời gian, theo sự phê phán và thẩm định về phuơng diện nghệ thuật, thì phần tinh hoa còn lại chẳng được bao nhiêu.